ระดมทำโรดแมป "ลดขยะทะเล"

  • Sunday, September 10, 2017 - 00:00


    เกาะปันหยี

    สองปีที่แล้วงานวิจัยของประเทศสหรัฐ ใช้ข้อมูลปี 2553 ของ 192 ประเทศ บ่งชี้ว่าประเทศไทยถูกจัดอยู่ในอันดับ 6 ที่ทิ้งขยะลงทะเลมากที่สุดในโลก แม้ว่ากรมควบคุมมลพิษจะคำนวณใหม่โดยใช้ข้อมูลจริงของประเทศ ก็ทำได้เพียงขยับจากอันดับ 6 เป็นอันดับที่ 12

    ข้อเท็จจริงไทยยังมีขยะอยู่ในทะเลเป็นปริมาณมาก เป็นภาพสะท้อนของผลการทำงานที่ผ่านมาว่า บ้านเรายังไม่ประสบความสำเร็จในการลดขยะทะเล ทั้งมีการพบขยะแปลกๆ ในทะเล ขยะประหลาดบนชายหาด ทั้งเครื่องคิดเลข ฝารองนั่งโถส้วม ทีวี รีโมต จนกระทั่งรถเข็นในซูเปอร์มาร์เก็ต

    การลดปริมาณขยะทะเลคงไม่ใช่เพียงแค่ปรับอันดับของประเทศให้ดีขึ้น แต่ปลายทางจะทำให้บ้านเรามีระบบจัดการขยะที่มีประสิทธิภาพ คนไทยมีระเบียบวินัยและมีจิตสำนึกลดใช้วัสดุที่จะเป็นขยะส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และสุขภาพชีวิต


    อ่าวพังงา

    กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นเจ้าภาพจัดการประชุมขยะทะเลระดับประเทศ "ประชารัฐขจัดขยะทะเล" ขึ้นเมื่อวันก่อน ณ โรงแรมดิเอมเมอรัลด์ รัชดาภิเษก กรุงเทพฯ ถือว่าเป็นวาระสำคัญ มีการร่วมกันระดมสมองและหาแนวทางในการบริหารจัดการแก้ไขปัญหาขยะทะเลอย่างเป็นรูปธรรม มีการจัดทำยุทธศาสตร์ร่วมกัน แผนการดำเนินการและโรดแมป ซึ่งมีผู้บริหารหน่วยงานภาครัฐ เช่น ทส. กองทัพเรือ กระทรวงการท่องเที่ยว กระทรวงอุตสาหกรรม กรุงเทพมหานคร นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยต่างๆ เกษตรศาสตร์ จุฬาฯ มหิดล ธรรมศาสตร์ องค์กรด้านการวิจัย หน่วยงานภาคเอกชน เครือข่ายบริษัทเข้าระดมสมองกว่า 150 คน

    พลเอกสุรศักดิ์ กาญจนรัตน์ รมว.ทส. กล่าวว่า ขยะเป็นประเด็นปัญหาระดับประเทศที่รัฐบาลให้ความสำคัญมาก และได้มอบหมายให้ทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแก้ปัญหามาโดยตลอด เช่น การใช้มาตรการการเกิดของเสียโดยหลัก 3Rs (Reduce Reuse Recycle) ส่งเสริมการใช้ Green Product การบริหารจัดการขยะมูลฝอยแบบผสมผสานที่เน้นการแปรรูปเป็นพลังงาน การรวมกลุ่มองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น โดยมีเอกชนร่วมดำเนินการทำแผนปฏิบัติการ “ประเทศไทยไร้ขยะ” ตามแนวทาง “ประชารัฐ” รวมถึงรณรงค์สร้างจิตสำนึกทุกรูปแบบในหลากหลายกลุ่มเป้าหมาย ลดขยะพลาสติกลงทะเล ซึ่งปัญหาขยะจะไม่ประสบความสำเร็จถ้าขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน

    ขยะทะเลนับวันยิ่งส่งผลกระทบรุนแรง ผศ.ดร.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวว่า มีการตั้งคำถามปลาในทะเลไทยหายไปไหน หลายคนโทษเป็นผลจากการประมงเกินขนาด แต่จากการศึกษาของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งพบว่าพื้นท้องทะเลไทยเสื่อมโทรม เน่าหมด เพราะขยะทะเลสารพัดสะสมอยู่ ทั้งอวน เอ็นตกปลา ถุงพลาสติก กระป๋อง โฟม กระทบต่อระบบนิเวศหน้าดิน ไม่มีไส้เดือนทะเล ซึ่งเป็นอาหารของสัตว์ทะเล นี่ก็มีส่วนเกี่ยวข้องและเป็นประเด็นใหม่ กลุ่มที่อยู่ปลายน้ำอย่างชาวประมงซึ่งอยู่ใกล้ทะเลต้องช่วยไม่ให้ขยะเล็ดลอดสู่ทะเล ส่วนผู้คนที่อยู่ไกลออกมา ทั้งต้นน้ำ กลางน้ำ ก็ต้องลดการบริโภค เพราะเศษซากของพวกมันจำนวนไม่น้อยเล็ดลอดสู่ท้องทะเลในที่สุด

    "นอกจากจับปลาเกินขนาด ขยะทะเลที่สะสม 10-20 ปี ทำให้ระบบนิเวศและวงจรธรรมชาติเปลี่ยนแปลง ไม่มีสัตว์น้ำ ทางออกของการจัดการขยะทะเลต้องให้ทุกกลุ่มมาร่วมระดมสมองเพื่อออกจากวังวนเดิม ผลการประชุมจะนำไปใช้จัดทำแผนดำเนินการขยะต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ และต้องผลักดันพื้นที่ต้นแบบเพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนในวงกว้าง เช่น อุทยานแห่งชาติพังงาตอนนี้มีอ่าวพังงาโมเดล อุทยานนี้ทำรายได้ให้ประเทศมากที่สุดคู่กับอุทยานหมู่เกาะพีพี โมเดลนี้ตั้งเป้าเพิ่มมาตรฐานรักษาธรรมชาติ รวมถึงผลกระทบจากขยะทะเล พัฒนาพื้นที่เป็นห้องเรียนธรรมชาติ มีการสนับสนุนนโยบายขจัดขยะทะเลของชุมชน เริ่มที่เกาะปันหยี ซึ่งชาวบ้านคัดแยกขยะได้แล้ว ต้องไปหนุนศักยภาพต่อ" ผศ.ดร.ธรณ์กล่าว

    สำหรับการจัดการขยะต้นน้ำนั้น อุกกฤต สตภูมินทร์ ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านจัดการทรัพยากรทางทะเล ทช. กล่าวว่า ผลจากการประชุมกลุ่มย่อยเสนอแนวทางสำคัญ ทั้งมาตรการเพื่อให้เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้บริโภค ลด ละ เลิกใช้พลาสติก ซึ่งอยู่ในอันดับต้นๆ ของรายการขยะทะเล ต้องรณรงค์ให้เข้มข้น รวมถึงเพิ่มมาตรการเชื่อมโยงทางการเงิน ถ้าจะใช้ถุงพลาสติก ผู้บริโภคต้องจ่าย เงินที่ได้ให้นำมาใช้บริหารจัดการขยะหรือต่อยอดโครงการลด ละ เลิก ขยะ ขณะนี้มีศูนย์การค้าหลายแห่งแจกแต้มให้ลูกค้าหากไม่รับถุงพลาสติก แต้มสะสมแลกซื้อสินค้าได้ กระบวนการเหล่านี้ควรเริ่มที่โมเดิร์นเทรด ศูนย์การค้าขนาดใหญ่ และร้านสะดวกซื้อที่กระจายอยู่ทั่วไทย ถ้าเริ่มพร้อมกันจะเป็นพลังขับเคลื่อน กรอบดำเนินการตั้งไว้ 5 ปี นอกจากนี้ต้องบังคับใช้กฎหมายที่เข้มข้นเพื่อกำกับพฤติกรรมการทิ้งขยะที่ไม่ดีที่ต้นทาง

    "ที่ประชุมยังเห็นว่า ต้องปรับปรุงบรรจุภัณฑ์ ลดขนาด แต่ถุงพลาสติกที่บางมากเกินไป ไม่ใช่แนวทางที่ดี เพราะผู้บริโภคต้องซ้อน 2 ใบ ส่วนถุงที่หนาและดูดีสามารถนำกลับมาใช้ซ้ำได้ อีกแนวทางเสนอให้รัฐบาลสนับสนุนผู้ประกอบการขนาดเล็กที่ทำเรื่องรีไซเคิลขยะ มีมาตราภาษีเพื่อจูงให้ทำมากขึ้น ส่วน Clean Office ให้รวมถึงขยะด้วย อยากเห็นโมเดลต้นแบบขององค์กรขยายวงกว้างออกไป" อุกกฤต กล่าว

    ดร.ปิ่นสักก์ สุรัสวดี รองอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติฯ กล่าวว่า การแก้ปัญหาในช่วงกลางน้ำ หลังจากลดขยะที่ต้นน้ำแล้ว จะทำอย่างไรไม่ให้ขยะลงสู่ท้องทะเล ซึ่งมีระบบนิเวศที่เกื้อหนุนสิ่งมีชีวิต วันนี้ทะเลกำลังป่วย ขยะลดทอนความสวยงามทางธรรมชาติ เป็นอันตรายต่อสัตว์ทะเลด้วย ที่กลุ่มกลางน้ำเสนอภาพรวมต้องมียุทธศาสตร์จัดการขยะ ใช้นโยบายและกฎหมายที่ชัดเจน

    "ปัจจัยความสำเร็จคือ สิ่งของใช้แล้วต้องไม่เป็นขยะ โดยจัดการคัดแยกขยะอย่างจริงจัง สร้างกระบวนการจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วงต้นๆ ยังมีความสับสนเรื่องการทิ้ง มาตรการรัฐยังไม่ดีพอ เห็นว่าต้องมีพื้นที่นำร่องเป็นต้นแบบ แต่ที่สำคัญไม่น้อยกว่านั้น ไทยมีกองทัพมดเป็นกลุ่มซาเล้งเก็บขยะและสร้างมูลค่าจากขยะได้ ต้องประสานกลุ่มนี้เพื่อจัดการอย่างครบวงจร ส่วนพื้นที่อุทยานฯ และเกาะต่างๆ ต้องมีมาตรการเข้มข้น ใช้มาตรการทางเศรษฐศาสตร์ เช่น จ่ายค่ามัดจำเมื่อนำขวดพลาสติกเข้าพื้นที่หรือการขายถุงพลาสติก จะสร้างจิตสำนึกให้เที่ยวอย่างมีความรับผิดชอบ" ดร.ปิ่นสักก์กล่าว

    รองอธิบดีกรมอุทยานฯ บอกด้วยว่า ขยะทุกชิ้นมาจากมือของพวกเรา เป็นเรื่องที่ทุกคนต้องช่วยกัน ทั้งรัฐ เอกชน ประชาชน ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจะทำให้ทะเลสะอาดขึ้นอย่างแน่นอน

    ส่วนปลายน้ำเป็นอีกกลุ่มที่สำคัญในการอนุรักษ์ทะเลและชายฝั่ง ผศ.ดร.ธรณ์ช่วยสรุปแนวทางจากการประชุมกลุ่มปลายน้ำให้ฟังว่า เน้นการเก็บขยะเป็นสำคัญ แต่ต้องสร้างความร่วมมือกันแต่ละหน่วยงาน แบ่งพื้นที่ไม่ให้เกิดความซ้ำซ้อน ขณะนี้เก็บขยะในจุดท่องเที่ยวดำน้ำ แต่พื้นที่อื่นยังน้อยมาก ส่วนปัญหาที่พบเก็บแล้วจะดำเนินการอย่างไรต่อ กลุ่มประมงและท้องถิ่นเจอกับขยะทะเลที่สกปรกและอาจเป็นอันตราย ร้านรีไซเคิลไม่รับซื้อขยะ ควรมีการอบรมการเคลื่อนย้ายขยะทะเลลักษณะนี้ รวมถึงรัฐบาลตั้งโรงรับขยะและแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์สู่ผู้บริโภค

    ผู้เชี่ยวชาญทางทะเลกล่าวด้วยว่า ที่ประชุมเห็นว่าขยะส่วนใหญ่มาจากเรือประมง อยากให้มีมาตรการลงโทษเจ้าของขยะ พร้อมกับมาตรการจูงใจเก็บขยะเข้าฝั่ง กลุ่มเรือประมงยังเสนอให้มีแพจัดการขยะกลางทะเลด้วย มีเครื่องบดอัดขยะทำให้ขนาดเล็กลงเพื่อสะดวกขนส่ง ก็เป็นหน้าที่กรมประมงหาวิธีการดำเนินการ

    "ช่วงน้ำขึ้น-น้ำลง น้ำเบียดจะมีขยะตกค้างในทะเล ถ้าพัฒนาอวนดักขยะ อวนลากมาใช้เก็บขยะจะมีประสิทธิภาพเก็บขยะได้มากขึ้น กรณีสัตว์ทะเลหายากติดอวนนานาชนิดที่ถูกทิ้งจากเรือจะช่วยเหลืออย่างไร ก็ต้องสร้างความรู้ผ่านกิจกรรมอบรม ทุกวันนี้สถิติเต่าตายเดือนละ 14 ตัว ส่วนโลมาและวาฬ 2.45 วันจะพบตาย 1 ตัว เป็นตัวเลขที่อันตราย ปลายน้ำยังต้องมีส่วนสำคัญช่วยฟื้นฟูแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำ จัดการขยะที่ปกคลุมปะการัง หญ้าทะเล ทำให้ความสมบูรณ์กลับคืนมา หรือเต่าที่บาดเจ็บจากโดนอวนรัด ครีบขาด ก็หาเทคโนโลยีนำมาขยะมาทำอวัยวะเทียมช่วยเหลือต่อไป นี่เป็นบทบาทของนักวิชาการในมหาวิทยาลัย" ผศ.ดร.ธรณ์กล่าวในท้าย พร้อมเน้นย้ำทุกภาคส่วนต้องดำเนินการร่วมกันเพื่อลดผลกระทบขยะทะเล.

  • เปลว สีเงิน

    ว่าจะงด ไม่พูดถึง "บิ๊กป้อม" สักวัน..... แต่...มาอีกแล้วครับ ประเภทมีปากเอาไว้พูดอย่างเดียว ไม่สนใจความรู้สึกคนอื่น... เมื่อไหร่จะเลิกเสียที! เรื่องการเสียชีวิตของ "น้องเมย" นายภคพงศ์ ตัญกาญจน์ นักเรียนเตรียมทหารชั้นปีที่ ๑ ขอให้ว่ากันไปตามพยานหลักฐาน
  • บทบรรณาธิการ

    รัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ ประกาศเรื่องสิทธิมนุษยชนเป็นวาระแห่งชาติ เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนไทยแลนด์ 4.0 โดยที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้เห็นชอบให้ประกาศใช้วาระแห่งชาติ เรื่องเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชน ร่วมขับเคลื่อนไทยแลนด์ 4.0 เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ตามที่กระทรวงยุติธรรมเสนอมา
  • เอ็กซ์-ไซท์

    ส่งตัวเอกซเรย์ที่รพ.พัก2วันค่อยเดินหน้า ฮีโร่หัวใจแกร่ง สุดท้ายก็พ่ายสัง ขาร แพทย์สั่งตูนหยุดวิ่งกลางคันหลังตรวจพบขาขวาเจ็บ กล้ามเนื้ออักเสบ ส่งเอกซเรย์ที่ รพ.บางสะพาน
    อาจารย์ปริญญารณรงค์ "ต้องไม่มีใครติดคุกเพราะจน" ยื่นหนังสือถึง กก.ปฏิรูปประเทศด้านกระบวนการยุติธรรม เลิกใช้หลักทรัพย์ประกันตัวผู้ต้องหาระหว่างพิจารณาคดี เผยมีคนจนเข้าคุกถึง 6.6 หมื่นคนเพราะไร้เงินประกัน เสนอใช้หลักประเมินความเสี่ยงในการหลบหนีแทน
    นักดำน้ำทั้งชาวไทยและต่างชาติพากันตื่นตาเมื่อพบฉลามวาฬว่ายวนเวียนบริเวณจุดดำน้ำในทะเลจังหวัดตราด
  • x-cite inside

    ได้รับทั้งเสียงปรบมือและยอดบริจาคท่วมท้นสำหรับโครงการ “ก้าวคนละก้าวเพื่อ 11 โรงพยาบาลทั่วประเทศ” จากเบตงสู่แม่สาย ของ พี่ตูน-อาทิวราห์ คงมาลัย ศิลปินวงบอดี้สแลม กับภารกิจเพื่อสังคมที่ได้รับคำชื่นชมอย่างมากมาย ซึ่งภาพที่เกิดขึ้นไม่ใช่ไอดอลของวัยรุ่นที่สลัดไมค์ร้องเพลงมาเป็นทำงานจิตอาสา
    ณ ตอนนี้เข้าไปท่องโลกออนไลน์ จะมีรายการแชร์และส่งต่อ ขอความช่วยเหลือพี่น้องผองไทย!! ช่วยกันโหวตให้ "มารีญา พูลเลิศลาภ" ตัวแทนสาวไทยในการประกวดนางงามจักรวาลปี 2017
    ในยุคนี้ความเชื่อว่าเด็กจะเก่งต้องมุ่งเน้นแต่เรียนอย่างเดียวอาจตกยุคไปแล้ว เพราะงานวิจัยต่างๆ จากทั่วโลกพบว่า หากพวกเขาได้ทำกิจกรรมทางกายด้วยการออกมาเล่น (Active Play) หรือออกกำลังกายอย่างน้อยวันละ 60 นาที จะทำให้พัฒนาการด้านสมองดีกว่าเด็กที่จดจ่อมุ่งแต่นั่งเรียนในห้องเพียงอย่างเดียว