มหาอุทกภัยปี 2554 ที่ผ่านมา บ้านเมืองเสียหาย ผู้คนเดือดร้อนลำบากจากมวลน้ำที่เคลื่อนเข้าถล่มจากทุกสารทิศ ทำให้ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องต้องเร่งวางแผนป้องกันเพื่อไม่ให้น้ำท่วมใหญ่เกิดซ้ำอีก ประเด็นสำคัญในระยะเวลาเร่งด่วนเหลือเวลาเตรียมตัวรับมืออุทกภัยปีนี้อีกเพียง 4 เดือน รัฐบาลและหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายให้เดินหน้าตามแผนแม่บทการบริหารจัดการน้ำของกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อวางระบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ (กยน.) จึงต้องไปดำเนินงานปรับปรุงแก้ไขฟื้นฟูระบบป้องกันน้ำท่วมที่มีอยู่ให้สมบูรณ์
เมื่อวันที่ 24 มกราคมที่ผ่านมา ณ อาคารศาลากลางจังหวัดนนทบุรี (ใหม่) มีแถลงข่าวการจัดงาน “คลองสวย น้ำใส ถวายในหลวง” ขึ้น ซึ่งในปีนี้จังหวัดนนทบุรีได้รับความร่วมมือจากหลายหน่วยงาน อาทิ องค์การบริหารส่วนจังหวัดนนทบุรี สมาคมผู้ประกอบวิชาชีพบริหาร และห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลแจ้งวัฒนะ จัดงานสนองแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
จากภัยพิบัติธรรมชาติ แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ และคลื่นยักษ์ที่ถล่มเมืองเซนได ประเทศญี่ปุ่น เมื่อปีที่แล้ว ได้สร้างความตื่นตัวให้แก่นานาประเทศ และเกิดการเตรียมพร้อมรับมือกับความไม่แน่นอนของภัยธรรมชาติ ที่อาจจะเกิดขึ้นได้โดยยากจะคาดการณ์
ปัจจุบันขณะที่ไทยมีปัญหาเรื่องการบริหารจัดการน้ำจากมหาอุทกภัยปี 2554 และการเตรียมพร้อมรับมือภัยพิบัติ หลังน้ำท่วมใหญ่รัฐบาลเร่งคลอดแผนแม่บทเพื่อป้องกันน้ำท่วมทั้งในระยะสั้นและระยะยาว กำหนดพื้นที่รองรับน้ำหรือแก้มลิง แต่ยังเป็นเพียงกรอบแนวทาง ไม่มีรายละเอียดที่ชัดเจน ขณะที่หลายเวทีมีเสียงเรียกร้องให้ทบทวนถอดบทเรียนวิกฤติน้ำท่วมปีที่ผ่านมา
มหาอุทกภัยปี 2554 ได้สร้างความเสียหายอย่างกว้างขวาง พื้นที่ ต.ศาลายา อ.พุทธมณฑล จ.นครปฐม เป็นหนึ่งในพื้นที่ภัยพิบัติรุนแรง มีน้ำท่วมสูง 1-2 เมตร กินระยะเวลายาวนาน แต่มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตศาลายา
น้ำท่วมในช่วงปลายปี 2554 ที่ผ่านมา ใครๆ ก็พูดว่าเป็นน้ำท่วมใหญ่ที่สุดในรอบ 50 ปี เป็นภัยพิบัติที่รุนแรงที่สุด สำหรับคนเมือง สาเหตุหลักมาจากพายุลูกใหญ่หลายลูกที่เกิดขึ้นติดๆ กัน ทำให้มีปริมาณน้ำฝนมหาศาล อีกทั้งยังมีปัญหาการบริหารจัดการน้ำในเขื่อนอีกด้วย น้ำจึงท่วมกรุงเทพฯ และปริมณฑลอย่างที่รับทราบกันมาแล้ว
รอบผืนป่าตะวันตกวันนี้ยังปรากฏภาพการทำงานดูแลรักษาป่าไม้ในท้องถิ่นของชุมชนให้เห็นในรูปแบบป่าชุมชน เป็นการทำหน้าที่ด้วยใจ อาศัยเรี่ยวแรงจากคนในชุมชนที่ไม่ได้ค่าตอบแทน ซึ่งขอเพียงได้ใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับป่า และมีโอกาสใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน
เหตุการณ์สึนามิเมื่อ 7 ปีก่อน ถือเป็นบทเรียนสำคัญที่คนไทยทุกคนควรเตรียมพร้อมรับมือ มหันตภัยคลื่นยักษ์ครั้งนั้นได้คร่าชีวิตผู้คนทั่วโลกกว่า 2 แสนคน ในประเทศไทยมีตัวเลขผู้เสียชีวิตมากกว่า 5 พันคน แม้เวลาผ่านไป 7 ปี
วิกฤติน้ำท่วมที่คลี่คลาย หลายๆ พื้นที่ที่มีน้ำท่วมขังปริมาณน้ำลดลงอย่างต่อเนื่อง ขณะที่รัฐยืนยันสิ้นปีแห้งสนิททุกพื้นที่ ถือเป็นสัญญาณที่ดี แต่อย่างไรก็ตามมหาอุทกภัยปี 2554 ที่มีความรุนแรงและส่งผลกระทบกว้างขวางในหลายมิติ ทั้งด้านชีวิตความเป็นอยู่ของชาวบ้านผู้ประสบภัย
ช่วงที่สถานการณ์น้ำเริ่มคลี่คลาย และรัฐบาลได้ประกาศเพิ่มมาตรการจ่ายค่าชดเชยในหลายรูปแบบ นอกจากที่คณะรัฐมนตรีมีมติจ่ายเงินช่วยน้ำท่วมครอบครัวละ 5,000 บาท ก่อนหน้านี้ ซึ่งรายละเอียดก็ยังไม่ชัดเจนว่าจะชดเชยค่าเสียหายอะไรบ้าง เพราะถูกจับได้เมื่อประชาชนสอบถามเจ้าหน้าที่เขตหรือท้องถิ่นกลับไม่ได้รับคำตอบหรือเต็มไปด้วยความสับสน นาทีนี้ก็ยังไม่เห็นการชดเชยน้ำท่วมที่เหมาะสมอย่างแท้จริง นอกเสียจากเสียงโฆษณาชวนเชื่อจากผู้นำประเทศ
