วอนเข้าใจ...“คนไร้บ้าน” เปิดพื้นที่ดึงกลับสู่สังคม

  • Saturday, November 25, 2017 - 00:00


    แม้ว่ากลุ่มคนไร้บ้านอาจจะถูกมองว่าเป็นอันตราย หรือเป็นที่รังเกียจของคนทั่วไป แต่นั่นก็ไม่ได้หมายความว่าพวกเขาเหล่านั้นจะต้องถูกเลือกปฏิบัติและถูกผลักออกจากสังคม โดยเฉพาะสิทธิขั้นพื้นฐานต่างๆ อย่างเช่น เข้ารักษาพยาบาลจากภาครัฐที่ควรจะได้รับเท่าเทียมกับคนไทยทั่วไป มิใช่ถูกกีดกันให้ออกจากความเป็นมนุษย์อย่างที่พบเจอ

    ล่าสุดเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน ที่พิพิธบางลำพู สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยสำนักสนับสนุนสุขภาวะประชากรกลุ่มเฉพาะ ร่วมกับองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ไทยพีบีเอส) โดยสำนักเครือข่ายสื่อสาธารณะ สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มูลนิธิกระจกเงา มูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย เครือข่ายคนไร้บ้าน ได้จัดกิจกรรม Human of Street (Season 2) : Greeting for the Homeless เพื่อสร้างพื้นที่สื่อสารในประเด็น “คนไร้บ้าน” ออกสู่สาธารณะ เปลี่ยนมุมมองความเข้าใจต่อคนไร้บ้าน และการเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพที่ทุกฝ่ายต้องเร่งร่วมมือสนับสนุน เพื่อเป็นพื้นฐานและโอกาสในการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืน

    ดร.ประกาศิต กายะสิทธิ์ ผู้ช่วยผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กล่าวว่า สสส.มีแนวทางในการขับเคลื่อนงานเพื่อสร้างเสริมสุขภาวะคนไร้บ้าน ผ่านการพัฒนาและเสริมศักยภาพกลไกภาคส่วนต่างๆ เพื่อลดข้อจำกัดในการเข้าถึงสิทธิสุขภาพและสวัสดิการขั้นพื้นฐาน รวมทั้งส่งเสริมให้คนไร้บ้านมีศักยภาพมีความพร้อมในการกลับคืนสู่สังคมอย่างมีคุณภาพอย่างน้อยร้อยละ 10 ภายในปี 2563

    นอกจากนี้ สสส.ยังได้ร่วมกับภาคีเครือข่ายพัฒนากลไกระดับชุมชนในการป้องกันการเกิดคนไร้บ้านรายใหม่ โดยพยายามเชื่อมประสานกับหน่วยงานหลัก อาทิ กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กระทรวงสาธารณสุข สปสช. และท้องถิ่น เช่น กรุงเทพมหานคร เทศบาลนครขอนแก่น และเทศบาลนครเชียงใหม่ เป็นต้น

    ผู้ช่วยผู้จัดการ สสส.กล่าวว่า เรามียุทธศาสตร์ที่เรียกว่า “บอลลูนโมเดล” ซึ่ง สสส.จะอยู่ตรงกลางเพื่อเชื่อมโยงหน่วยงานที่รับผิดชอบ มุ่งเน้นในสิ่งที่เป็นพื้นฐานและความจำเป็นเร่งด่วนก่อน จากนั้นจึงดูแลคนไร้บ้านในการกลับเข้าสู่สังคมอย่างมีศักดิ์ศรี

    ทั้งนี้ ยุทธศาสตร์บอลลูนโมเดลซึ่งมีทั้งลมที่เข้าสู่บอลลูน และลมฝั่งขาออก โดย สสส.อยู่ตรงกลางบอลลูน สำหรับฝั่งขาเข้า ตอนนี้กำลังทำเรื่องสุขภาวะคนจนเมือง จึงพบว่าก่อนที่คนเหล่านี้จะเป็นคนไร้บ้าน ได้เกิดเหตุการณ์บางอย่างในชีวิตกระแทกเข้ามา หากไม่มีภูมิคุ้มกันมากพอ 1-2 ครั้งก็ล้ม เช่น บางคนเป็นแรงงาน ประสบอุบัติเหตุ ทำงานไม่ได้ เงินเก็บไม่มี หรือมีก็ใช้ได้แค่ช่วงหนึ่งของการรักษาตัวเท่านั้น ซึ่ง สปสช.ช่วยได้มากในระดับหนึ่ง แต่เวลาพูดถึงความเจ็บป่วย มันนอกเหนือจากทางการแพทย์ พออยู่บ้านต้องมีคนดูแล

    ในขณะเดียวกัน มีภาคอีกส่วนหนึ่งทำขาออก ถ้าไม่ทำ บอลลูนจะแตก เพราะไม่มีทางที่จะรับได้แบบไม่จำกัด โดยเชื่อมต่อทำงานกับหน่วยงานด้านที่อยู่อาศัยคนไร้บ้านที่มีความพร้อม ก็จะหลุดจากบอลลูนไปอยู่อีกสถานะหนึ่ง เขาอาจจะยังไม่ได้กลับสู่ครอบครัว 100 เปอร์เซ็นต์ หรืออยู่อย่างอิสระได้ด้วยตัวเอง แต่จะเข้าสู่อีกระดับหนึ่งของชุมชน อีกรูปแบบหนึ่งที่เป็นชุมชนพึ่งพาตัวเองในกลุ่มของคนที่เมื่อก่อนเป็นคนไร้บ้าน

    “เราทำงานคนเดียวไม่ไหว ต้องเชื่อมหน่วยงานที่รับผิดชอบ และโฟกัสที่นโยบายสุขภาพ สุขภาวะพื้นฐาน หมายความว่าตรงกลาง อะไรที่เป็นพื้นฐานต้องเข้าถึงก่อน สสส.อยากช่วยเหลือในส่วนที่เป็นภาวะเร่งด่วน หลังจากนั้นจึงเขยิบไปดูแลเพื่อส่งกลับสู่สังคมอย่างมีศักดิ์ศรี ไม่ใช่ระบบสงเคราะห์” ดร.ประกาศิตกล่าว

    นายอนรรฆ พิทักษ์ธานิน ผู้จัดการแผนงานสนับสนุนองค์ความรู้เพื่อการสร้างเสริมสุขภาวะและคุณภาพชีวิตคนไร้บ้าน ภายใต้การสนับสนุนจาก สสส. กล่าวว่า Human of Street (Season 2) : Greeting for the Homeless เป็นโครงการที่มีเป้าหมายสำคัญในการชี้ให้เห็นประเด็นปัญหาที่คนไร้บ้านต้องประสบ และเป็นอุปสรรคสำคัญในการตั้งหลักชีวิต โดยเฉพาะประเด็นทางด้านการเข้าถึงสิทธิทางสุขภาพ ทั้งนี้ จากผลการศึกษาพบว่าคนไร้บ้านทั่วประเทศเข้าไม่ถึงสิทธิทางสุขภาพถึงกว่าร้อยละ 30 ทำให้ประสบปัญหาทั้งในด้านของการไม่เข้าถึงบริการรักษาพยาบาล การมีต้นทุนการใช้ชีวิตที่สูงกว่าคนทั่วไป และความไม่มั่นคงในด้านต่างๆ

    "คาดหวังว่าโครงการนี้ไม่เพียงแต่จะทำให้สังคมเกิดความเข้าใจต่อประเด็นและปัญหาของคนไร้บ้านมากขึ้น หากแต่ยังจะนำไปสู่การขับเคลื่อนและความร่วมมือในการสนับสนุนช่วยเหลือคนไร้บ้านในเชิงระบบอย่างยั่งยืนต่อไป ภายใต้การหนุนเสริมจากทุกภาคส่วน"

    ลุงดำ หรือนายสุทิน เอี่ยมอิน นายกสมาคมคนไร้บ้าน กล่าวว่า คนไร้บ้านประสบปัญหาการเข้ารักษาพยาบาล เพราะไม่มีบัตรประจำตัวประชาชน 13 หลัก เนื่องจากบางคนบัตรหาย หรือเกิดจากหมอตำแย และเป็นคนกำพร้า โดยพ่อแม่ไม่ได้ไปแจ้งเกิด ทั้งที่พวกเราทราบว่าเป็นคนไทย แต่ไม่สามารถใช้สิทธิ์ได้ ส่งผลให้เพื่อนๆ บางคนต้องตายข้างถนน หรือบางคนเข้าไปรักษาพยาบาล แม้อาการจะหนักหนาแค่ไหน ก็ได้เพียงได้ยาพารา 6-8 เม็ดกลับไป เพราะโรงพยาบาลไม่มีงบประมาณรักษา เพราะเป็นบุคคลตกสำรวจ จนต้องยอมรับสภาพ “เจ็บ จน ตาย”

    สำหรับโครงการ Human of Street (Season 2) ที่จัดขึ้นนั้น ประกอบด้วย 5 โซนกิจกรรม ที่จะทำให้ผู้เข้าร่วมได้สัมผัสและเปิดใจกับคนไร้บ้านมากขึ้น ได้แก่ Homeless Café : จิบกาแฟ ชิมเบเกอรี่ พร้อมบทสนทนาดีๆ กับคนไร้บ้าน, นิทรรศการ : เข้าใจและเข้าใกล้ความคิดอ่านคนไร้บ้าน ผ่านผลงานคนรุ่นใหม่จากเวที Homeless Creative Lab ในนิทรรศการ “เรื่องเล่าริมทาง” และ “Homeless Experience” โดยนิสิตมหาวิทยาลัยศิลปากรและจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ห้องฉายภาพยนตร์ : ดูหนังเกี่ยวกับคนไร้บ้านในนิวยอร์ก “Hommeless” โดยกลุ่ม DocClub และ “ทางผ่านของบีระ” สารคดีชีวิตเด็กเร่ร่อนโดยไทยพีบีเอส, ถุงนอน corner : มุมกิจกรรมประดิษฐ์ถุงนอนเพื่อส่งกำลังใจให้คนไร้บ้าน

    ส่วนของเวทีกลางฟังดนตรีในสวนเพลงเพื่อคนไร้บ้าน จาก “บิว The Voice” หรือนายจรูญวิทย์ พัวพันวัฒนะ ซึ่งแต่งเพลงชื่อ “โฮมเลส” เนื้อหาเกี่ยวกับคนไร้บ้านซึ่งมีชีวิตอิสระในสังคมที่วุ่นวาย และแชร์มุมมองกับวงเสวนา “Greeting For The Homeless : เพื่อสิทธิ์ เพื่อชีวิต คนไร้บ้าน” จากหน่วยงานทั้งภาครัฐและภาคประชาสังคมที่ร่วมขับเคลื่อนในประเด็นคนไร้บ้าน

    โดย “บิว The Voice” กล่าวว่า คนเมืองหลายกลุ่มยังไม่เข้าใจสถานะของคนไร้บ้าน และจัดให้พวกเขาเป็นอยู่ขอบโลก ทั้งที่พวกเขาเป็นกลุ่มคนที่มีหัวใจและเป็นคนไทยอย่างพวกเรา ที่ควรจะได้รับสิทธิ์ไม่ต่างกัน

    หากสังคมให้โอกาสอย่างเท่าเทียม มีความเข้าใจการเป็นคนไร้บ้าน สร้างโอกาสการทำงานและรายได้ที่มั่นคงเพียงพอ รวมถึงการเข้าถึงสิทธิสวัสดิการต่างๆ อย่างครอบคลุม ก็จะทำให้คนไร้บ้านมีชีวิตที่มีคุณภาพได้.

    คนไร้บ้าน

    คนไร้บ้านคืออะไร อาจเป็นคำถามที่คนทั่วไปไม่ทราบ สสส.ได้รวบรวมข้อมูลเพื่อให้เข้าใจสถานะของบุคคลกลุ่มดังกล่าวชัดเจนมากขึ้น

    คนไร้บ้านคือใคร? ปัจจุบันในหลายประเทศได้มีการให้นิยาม ‘คนไร้บ้าน’ (homeless) โดยหน่วยงานต่างๆ ซึ่งแม้จะมีความต่างกันในรายละเอียด หากแต่มีจุดที่คล้ายกันคือ กลุ่มคนไร้ที่อยู่อาศัยอันมั่นคงถาวร ใช้ชีวิตกินอยู่หลับนอนในพื้นที่สาธารณะหรือศูนย์พักพิง และจากงานศึกษาเกี่ยวกับคนไร้บ้านทั้งในประเทศและต่างประเทศชี้ให้เห็นว่า คนไร้บ้านมีสภาพปัญหาและวิถีชีวิตที่เชื่อมโยงกับความยากจน ความไม่มั่นคง และรายได้

    ทำไมจึงมาเป็นคนไร้บ้าน? การเข้าสู่ภาวะคนไร้บ้านมักมีเหตุปัจจัยทั้งในเชิงเศรษฐกิจ สังคม ครอบครัว รวมถึงสุขภาพ ซึ่งปัจจัยทางเศรษฐกิจเป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้เข้าสู่ภาวะดังกล่าว และกว่าครึ่งของจำนวนกลุ่มคนไร้บ้านอยู่ในช่วงวัยกลางคน (40-49 ปี) ซึ่งเป็นวัยที่เริ่มมีปัญหาสุขภาพจากการทำงาน เป็นช่วงที่มีการแข่งขันจากตลาดการจ้างงาน

    อาชีพของคนไร้บ้าน? ร้อยละ 90 ของจำนวนประชากรกลุ่มคนไร้บ้านมีอาชีพทำ ซึ่งร้อยละ 40 มีอาชีพรับจ้างทั่วไป เช่น แม่บ้าน แรงงานก่อสร้าง พนักงานรักษาความปลอดภัย ลูกจ้างรายวัน เป็นต้น แต่ทั้งนี้กว่าร้อยละ 50 ของคนไร้บ้านที่มีอาชีพนั้นมีรายได้ไม่เพียงพอต่อการใช้ชีวิตแต่ละวัน ที่สำคัญอาชีพของคนไร้บ้านมีส่วนช่วยขับเคลื่อนสังคม เช่น เก็บขยะ แยกขยะ ที่ง่ายต่อการนำไปรีไซเคิลและลดปริมาณขยะ

    ประชาชนกับการเข้าถึงบริการสุขภาพบัตร การไม่มีบัตรประชาชนมีสาเหตุจากการไม่สามารถยืนยันตัวตนได้ อาจเนื่องมาจากการทำบัตรหาย-ไม่เคยทำบัตร-ไม่มีคนมายืนยันตัวตน ทำให้กลุ่มคนไร้บ้านมีอุปสรรคในการเข้าถึงหลักประกันสุขภาพของรัฐ ทำให้สุขภาพที่ย่ำแย่อยู่แล้วมีแนวโน้มแย่กว่าเดิม.

    LEAVE A REPLY

    0 Comments

  • เปลว สีเงิน

    ก็เห็นใจ "อดีตนายกฯ อภิสิทธิ์"! ที่ดิ้นสู้............ ถึงขั้นเตรียมยื่นศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย ว่าการออกคำสั่ง คสช.ที่ ๕๓/๒๕๖๐ ของนายกฯ เข้าเงื่อนไขการใช้มาตรา ๔๔ หรือไม่? ในความเห็นผมนะ.......
  • บทบรรณาธิการ

    ข้อมูลที่สำคัญในการดำเนินนโยบายแก้ไขปัญหาความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้กว่า 15 ปีที่ผ่านมาของรัฐบาลไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยการใช้จ่ายงบประมาณสำหรับแก้ไขปัญหาในพื้นที่ ตั้งแต่ปี 2547 จนถึงปีงบประมาณ 2561 รวม 15 ปี งบประมาณ โดยรวมคือ 290,901.6 ล้านบาท
  • เอ็กซ์-ไซท์

    รพ.ตำรวจเตรียมทำวิจัยศึกษาสาเหตุการฆ่าตัวตายของตำรวจ หลังพบเพิ่มมากขึ้น
    แนะตรวจให้ละเอียด ตำรวจท้าเสกฟ้อง รอง ผบ.ตร.-ผบช.น.โต้นักร้องดัง ยันบุกจับกุมที่บ้านดำเนินการตามขั้นตอนของกฎหมาย จะใช้สิทธิฟ้องร้องก็เชิญ รองเลขาฯ อย.เตือนตรวจฉี่ซ้ำแยกแยะชนิดยา เสพติด
    จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยร่วมกับเอกชนผลิตสารเคลือบหมวกกันน็อกกำจัดกลิ่นและฆ่าเชื้อจูงใจคนสวมหมวกวิน
  • x-cite inside

    ปัจจุบันการเรียนรู้ของเด็กได้เปลี่ยนแปลงไป เนื่องจากมีแหล่งเรียนรู้นอกห้องเรียนมากมาย โดยเฉพาะจากสื่อออนไลน์และเทคโนโลยีต่างๆ ที่สามารถเข้าไปพัฒนาการศึกษาของเยาวชนได้โดยไม่ต้องพึ่งตำราและการเรียนในห้องเพียงอย่างเดียว ที่จะทำให้เกิดความเครียดให้แก่ชีวิตพวกเขา รวมทั้งปัญหาสุขภาวะตามมาอีกด้วย
    เมื่อเทศกาลปีใหม่เวียนมาถึง ถือเป็นสัญญาณเริ่มต้นใหม่ของใครหลายๆคน ในการเปิดรับกับสิ่งต่าง ๆ ที่จะเข้ามาในชีวิต บางคนถือโอกาสบอกลาสิ่งไม่ดีในปีเก่า และบางคนใช้ปีใหม่นี้ในการเปลี่ยนแปลงนิสัยและพฤติกรรมการใช้ชีวิตบางอย่างของตัวเอง หรือการเริ่มต้นทำในสิ่งต่าง ๆ ที่ไม่เคยทำ
    โรคติดต่อไม่เรื้อรัง (NCDs) ถือเป็นกลุ่มโรคที่เกิดจากการใช้ชีวิตที่มีความเสี่ยง โดยเฉพาะการกินอาหารที่มากเกินไป รวมทั้งขาดการทำกิจกรรมทางกายที่นำมาโดยโรคอ้วน เบาหวาน หัวใจ ความดันโลหิตสูง อัมพาต อัมพฤกษ์ ที่ทำให้คนบนโลกนี้เสียชีวิตไปมากที่สุด และยิ่งนับวันคนไทยก็มีความเสี่ยงเป็นโรคเหล่านี้มากขึ้น