คณะกรรมการที่แต่งตั้งโดยรัฐบาลญี่ปุ่น ยืนยันข้อตกลงลับเกี่ยวกับอาวุธนิวเคลียร์กับสหรัฐเมื่อสมัยสงครามเย็น (1945-1991) นั้นเคยมีอยู่จริง นับเป็นการยอมรับครั้งแรกของฝ่ายญี่ปุ่น ทั้งที่ในสหรัฐประเด็นนี้ถูกเปิดโปงมานานแล้ว
รัฐบาลนายกรัฐมนตรียูกิโอะ ฮาโตยามะ ซึ่งเพิ่งเข้ารับตำแหน่งเมื่อปีที่แล้ว แต่งตั้งคณะกรรมการชุดดังกล่าวขึ้น เพื่อสอบสวนข้อเท็จจริงกรณีข้อตกลงลับที่ญี่ปุ่นเคยทำกับสหรัฐเมื่อครั้งอดีต ถือเป็นความพยายามส่วนหนึ่งของนายกฯ ฮาโตยามะ ที่ต้องการสร้างความโปร่งใส ต่างจากรัฐบาลอนุรักษนิยมชุดก่อน ที่ยืนกรานปฏิเสธเสมอว่าไม่เคยมีการทำข้อตกลงลับที่ว่าเลย
คณะกรรมการชุดนี้ระบุว่า ข้อตกลงลับทั้งหลายแหล่ล้วนมีจุดประสงค์ทางเทคนิค เพื่อเปิดช่องให้เรือรบนิวเคลียร์ของสหรัฐสามารถจอดเทียบท่าเรือของญี่ปุ่นได้โดยไม่ละเมิดหลักการของญี่ปุ่นที่ประกาศไวัหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ว่าจะไม่ผลิต ครอบครอง หรือเปิดรับอาวุธนิวเคลียร์เข้าประเทศ
"มันเป็นเรื่องน่าเศร้าที่ความจริงดังกล่าวไม่ได้ถูกเปิดเผยต่อสาธารณชนมาเป็นเวลานาน ทั้งที่สงครามเย็นได้สิ้นสุดไปแล้ว" นายคัตสึยะ โอคาดะ รัฐมนตรีต่างประเทศ แถลงเมื่อวันอังคาร
อย่างไรก็ดี ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ความเคลือบแคลงสงสัยเกี่ยวกับข้อตกลงลับ ถูกพูดถึงมากพอสมควรในญี่ปุ่น ดังนั้นการยืนยันล่าสุดจากรัฐบาลจึงอาจไม่ได้ทำให้ชาวญี่ปุ่นส่วนใหญ่ตื่นตกใจมากนัก หากแต่จะช่วยให้คะแนนนิยมของรัฐบาลชุดปัจจุบันกระเตื้องขึ้น ก่อนหน้าการเลือกตั้งสภาสูงในช่วงฤดูร้อนนี้
โอคาดะยืนยันผลการสอบสวนจะไม่กระทบต่อความสัมพันธ์ด้านความมั่นคงกับสหรัฐ พันธมิตรอันดับ 1 ที่มีทหารประจำการในญี่ปุ่นเกือบ 50,000 นาย
ความสัมพันธ์ระหว่างวอชิงตันกับโตเกียว เริ่มกระท่อนกระแท่นนับตั้งแต่นายกฯ ฮาโตยามะเข้ามาบริหารประเทศเมื่อเดือนกันยายนปีที่แล้ว โดยมีแผนการย้ายฐานทัพสหรัฐบนเกาะโอกินาวาเป็นปมขัดแย้งหลัก
รัฐมนตรีต่างประเทศญี่ปุ่นยืนยันด้วยว่า จุดประสงค์ของรัฐบาลในการเปิดสอบสวนข้อเท็จจริงเกี่ยวกับข้อตกลงลับ ก็เพื่อเรียกความเชื่อมั่นที่ประชาชนเคยมีต่อนโยบายการทูตของรัฐบาลให้กลับคืนมา
เขาเปิดเผยต่ออีกว่า มีความเป็นไปได้ที่ช่วงก่อนปี 2534 เรือสหรัฐอาจบรรทุกอาวุธนิวเคลียร์เข้ามาในน่านน้ำ หรือไม่ก็ท่าเรือของญี่ปุ่น
เป็นที่ทราบกันดีว่า ชาวญี่ปุ่นเกลียดชังอาวุธนิวเคลียร์มาก จากประสบการณ์อันเลวร้ายที่ฮิโรชิมาและนางาซากิ ช่วงปลายสงครามโลกครั้งที่ 2
ศาสตราจารย์ชินอิจิ คาตาโอกะ จากมหาวิทยาลัยโตเกียว ประธานคณะกรรมการชุดดังกล่าว เปิดเผยเอกสารหลักฐานที่แสดงว่าสหรัฐและญี่ปุ่นตีความที่แตกต่างกัน ประเด็นการอนุญาตเรือรบนิวเคลียร์เข้าสู่เขตน่านน้ำญี่ปุ่น
นอกจากนี้ คณะกรรมการยังสรุปด้วยว่า ทั้งสองฝ่ายตกลงที่จะไม่แตะประเด็นนี้มากเกินไป เนื่องจากเห็นว่ามีความละเอียดอ่อน จึงอาจกระทบต่อความสัมพันธ์ทางทหารระหว่างกันได้.
