เรียน คุณสามวา สองศอก ที่รักนับถือ
ผมไม่ได้ส่งจดหมายติดต่อกับคุณนานเป็นเดือน เหตุที่หายหน้าไปเพราะเดินทางไปพำนักอยู่ที่อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ตั้งแต่ก่อนเข้าพรรษาเลยมาจนถึงต้นเดือนสิงหาคม จึงได้เดินทางกลับมากรุงเทพมหานคร
แต่ก็ยังติดภาระงานส่วนตัวอีกหลายอย่าง ยังหาโอกาสที่จะจดหมายมาถึงไม่ได้ จนถึงวันนี้พอมีเวลาว่างก็เลยรีบเขียน (พิมพ์) ส่งมา
แม้จะอยู่ห่างไกลกรุงเทพมหานครเกือบพันกิโลเมตร แต่ผมก็ยังนึกถึงคุณสามวา และเรื่องราวที่ผมเขียนจดหมายมาถึง และทิ้งไว้จากวันที่เขียนถึงผมก็ไม่ได้เขียนอีกเลย แต่ก็ไม่ตกข่าวสารที่มีในไทยโพสต์และคอลัมน์ถูกทุกข้อ ที่เกี่ยวเนื่องด้วยเรื่องที่ผมเปิดประเด็นไว้
และได้อ่านถ้อยวิพากษ์เรื่องเพลง "บัวขาว" ที่ผมเชิญชวนไว้สมดังใจปรารถนา ได้สดับถ้อยวิพากษ์อย่างละเอียด ทั้งได้แต่งเติมความรู้ที่เกี่ยวเนื่องด้วยบทเพลงดังกล่าวมาอย่างเต็มสมองจากลุงผ่องที่เคารพ สมกับที่พวกเราชาววรรณกวีได้สดุดีท่านว่า เป็น "พหูสูตแห่งศิลปะภาษา"
สมกับเป็นที่ปรึกษาใหญ่ของ "ชมรมพิทักษ์ส่งเสริมภาษาและวัฒนธรรมไทย" (ในอดีตที่มีท่านร้อยเอกสุรจิต ตุลยานนท์ เป็นประธานฯ ท่านผู้นี้มีความสามารถฉลาดเชิงประวัติศาสตร์ภาษาและกวีเป็นที่ยิ่ง แต่ท่านได้อำลาจากโลกนี้ไปนานแล้ว ทิ้งมรดกไว้ให้ลูกหลานจำนวนมากอยู่ในหอสมุดแห่งชาติ ท่านที่สนใจลองไปค้นหาดู)
ย่อหน้าหนึ่งลุงผ่องปรารภว่า "...เคยได้ยินมาว่า "บึงบอระเพ็ด" (เขียนอย่างนี้ถูกต้อง แต่ครั้งหนึ่งเมื่อกรมประมงเริ่มพัฒนาบึงบอระเพ็ด ท่านเขียนป้ายไว้ว่า "บึงบรเพ็ด" เขียนอยู่นานจนมีคนทักท้วง ถึงได้แก้ไขใหม่เป็นบึงที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ แต่จะอยู่ในจังหวัดไหน ท้องที่ตำบล อำเภอ อะไรไม่ทราบครับ และที่มีสภาพอย่างเดียวกัน ไม่ว่าบึงใหญ่หรือบึงธรรมดา น้ำไม่ไหลเว้นแต่จะเกิดมรสุม ฝนตก น้ำท่วม น้ำจึงไหลออก..."
ในเรื่องนี้อย่างที่ผมเคยเล่าไว้ในจดหมายฉบับที่ 3 ว่าผมเคยลงบึงบอระเพ็ด (บึงมีชื่อนี้เพราะที่ในบึงนี้แต่เดิมรอบๆ บึงเต็มไปด้วยต้นบอระเพ็ด) มาแล้ว เพื่อการถ่ายทำเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติบึง และความเป็นมาเป็นไปอย่างละเอียด
ถือเป็นเทปโทรทัศน์ ที่เป็นเรื่องราวของบึงเมื่อ 30 ปีมาแล้ว ยังสวยสดงดงามน้ำเต็มบึง เวลาถึงฤดูฝนมีมรสุมเกิดในบึง สภาพเหมือนในทะเลไม่มีผิด
ผมจะก๊อบปี้เรื่อง "บึงบอระเพ็ด" จากห้องสมุดมูลนิธิดำรงพุฒตาล จัดส่ง (วีซีดี) ไปให้ลุงผ่องถึงบ้าน กรุณาส่งที่อยู่ผ่านไว้ที่คุณสามวา สองศอก ก็ได้ครับ
และอีกก๊อบปี้หนึ่งผมจะส่งมาให้ที่คุณสามวา สองศอก ด้วย แล้วแถมว่าถ้าสมาชิกคอลัมน์ท่านใดสนใจวีซีดีนี้ อยากจะได้ก็แจ้งความจำนงไว้ที่คุณสามวา สองศอก พร้อมกับเงินค่าจัดส่ง 20 บาท
เงินทั้งหมดที่ได้มาผมไม่ขอรับ แต่จะขอร่วมทำบุญกับโครงการสร้างวัดสร้างพระ ของคุณสะอาด เปี่ยมพงศ์สานต์ ที่ผมศรัทธาในจิตกุศลของท่านเป็นการส่วนตัว
ขอย้อนกลับมาที่เรื่องเพลง "บัวขาว" สักนิดหนึ่ง ลุงผ่องสรุปไว้ในตอนท้ายของคำวิพากษ์ว่า "...พายเรือน้อยคล้อยเคลื่อนในสาครในเพลงบัวขาว ขอทำความเข้าใจว่าเป็นการลอกเลียนแบบอาศัยสำนวนสุภาษิต "เดินตามรอยผู้ใหญ่ปลอดภัยไว้ก่อน (ลุงผ่องหมายถึงเหตุผลที่ยกมาในตอนต้น เกี่ยวด้วยพระราชนิพนธ์เรื่องอิเหนาตอนบุษบาลงสรง..."
เหตุผลนี้เป็นเหตุผลเดียวกับที่อาจารย์วิศนุ ทรัพย์สุวรรณ ตอบคุณเทพ เทพพิพิธ ไว้ในอดีตเมื่อ 50 ปีก่อนโน้นในหนังสือพิมพ์ "ไทยรัฐ"
ขอถือโอกาสนี้เพิ่มเติมเรื่องราวเกี่ยวกับ "ลำประโดง" และ "เรืออีโปง" ในเพลง "รักเก่าที่บ้านเกิด" ที่เอกชัย ศรีวิชัย ร้องเอาไว้ตั้งแต่ประมาณปี 2540 สิบกว่าปีมาแล้ว คนที่แต่งเพลงนี้ผมพยายามไปค้น แต่หาหลักฐานไม่พบ ทราบแต่ว่าคนแต่งเป็นนักแต่งภาคใต้เหมือนกันเท่านั้น
ปุจฉาจากท่านมหาประโยชน์ สุทธิญาโน ผมเห็นว่าน่าจะเป็นประโยชน์ นอกเหนือจากที่มีผู้รู้วิสัชนามาก่อนแล้ว แต่ผมจะบอกเล่าในฐานะลูกหลานชาวนา เกิดที่ทุ่งบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา (เมืองเดียวในประเทศไทย ที่ไม่ใช้คำเรียกอำเภอเมืองว่า "เมือง" แต่จะเรียกว่า "อำเภอพระนครศรีอยุธยา" ทำนามาแต่เด็กเคยดูตาทำเรืออีโปง เคยดูตาขุดลำประโดง (ตอนนั้นผมยังเด็กอายุ 5-6 ขวบ)
ชาวนาภาคกลางมีชีวิตผูกพันอยู่กับเรืออีโปงและลำประโดง
เรืออีโปงทำด้วยต้นตาลทั้งต้น (ชาวนาโบราณจะปลูกต้นตาลไว้หัวคันนา เพื่อใช้เป็นที่พักร่มเอาไว้กินน้ำตาลสด รวมทั้งเก็บเอาน้ำตาลสดมาทำกระแช่กินอีกต่างหาก) เรืออีโปงจะใช้ต้นตาลด้านโคนเป็นหัวเรือ แล้วก็วัดตัดต้นออกให้เหลือไว้ทำเป็นลำเรือราวๆ ห้าศอก
เรือจะกว้างขนาดไหนขึ้นอยู่กับลำต้นของตาล แต่ก็อยู่ในระยะนี้ไม่มีเกิน เพราะสะดวกในการบังคับ การขุดตาลให้เป็นเรือจะเริ่มด้วยใช้ขวานโกลนเป็นลำเรือก่อนแล้วใช้เครื่องมือขุดถาก ลักษณะคล้ายจอบเล็กๆ ที่ชาวนาเรียกว่า "แพร่ง" มีความคมมาก ใช้ขุดและถากไส้ในของตาลออก รวมทั้งแต่งให้เรียบด้วยมือสองมือจริงๆ
ต้นตาลมีเปลือกนอกแข็งก็จริง แต่พอล้วงลึกเข้าไปถึงไส้ในลำต้นแล้วก็อ่อนถากง่าย เรืออีโปงลำหนึ่งจะใช้เวลาสร้างประมาณ 2-3 วันพระก็เสร็จ เอาลงลำประโดงได้
เครื่องมือในการขับเคลื่อนเรืออีโปง ชาวนาจะใช้ "ถ่อ" ที่ทำด้วยไม้ไผ่ยาวประมาณสองวา ปล้องขนาดข้อมือถ่อด้วยแรงคนถ่อเดียว ใช้สำหรับลำเลียง "ข้าวปลูก" หรือ "กล้า" รวมทั้งของกินที่เรียกว่า "สำรับ" ลัดเลี้ยวตามลำประโดงที่จะมีการเชื่อมโยงเป็นทางตรง เช่น คลองเล็กๆ ไปได้ทุกนา
ชาวนาจึง "ลงแขก" กันขุดลำประโดง ไม่ใช่ทำคนเดียว ขุดลำประโดง (ลำน้ำใหญ่) แล้วก็จะขุดคลองเล็กๆ เข้านา เรียกว่า "สำโหลก" เรืออีโปงชาวนาจะเก็บไว้ที่กระท่อมปลายนา โดยยกขึ้นไว้บนคันนา ไม่ได้เก็บเอาไว้ที่บ้าน
ที่ว่าพายเรืออีโปงเก็บดอกโสนนั้น ต้องเป็นหน้าน้ำท่วมมากๆ คันลำประโดงชาวนาจะปลูกโสนเอาไว้ต้มจิ้มน้ำพริกกิน (ดอกโสนทำขนมได้ด้วยอร่อยมาก) เรืออีโปงไม่มีที่นั่งครับต้องยืนลูกเดียว คนยืนจึงต้องเก่ง ไม่งั้นเรือจะโคลงพาลคว่ำเอาง่ายๆ (แต่ก็กู้ง่ายครับ)
วิสัชนานี้อย่าถือว่าเป็นความรู้แบบฉบับราชบัณฑิตเลยนะครับ เพราะมันเป็นเพียงความรู้ของชาวนาที่สืบทอดกันต่อๆ มาเท่านั้น
ขอขอบคุณที่ช่วยกันดูแลพิทักษ์รักษาภาษาและวัฒนธรรมของไทยเราเอาไว้ให้สืบทอดต่อไป
ด้วยความรักและนับถือ
คนไทยหัวใจเพลง
ตอบ คุณคนไทยหัวใจเพลง
ที่อยู่ของลุงผ่อง พันธุโรทัย บ้านเลขที่ 927/50 ก ถนนเอกชัย ต.มหาชัย อ.เมือง จ.สมุทรสาคร 74000 โทรศัพท์ 0-3442-4250
มีคนจากฟากสภาประชาชน ฝากให้คุณวิศนุ ทรัพย์สุวรรณ ช่วยตามหาคุณกวีทุ่ง กรุงไทย ว่าเมื่อไหร่จะกลับมาช่วยจัดงานสภาประชาชนอีก ถ้ามีเวลาก็เชิญประชุมที่ครัวรัฐสภา สโมสรรัฐสภา วันพุธที่ 1 กันยายนนี้ เวลา 11.00 น.
สูตรหูฉลามน้ำแดง
กราบเรียน คุณสามวา สองศอก ที่เคารพ
รู้สึกว่าชาวไทยโพสต์ชอบรับประทานหูฉลาม ก้ามปู เลยขอส่งวิธีปรุงมาให้ค่ะ เผื่อคุณแม่บ้านไทยโพสต์จะนึกสนุกทำรับประทานกันเอง
เป็นเวลาหลายร้อยปีมาแล้ว ที่ซุปหูฉลามถูกยกเป็นหนึ่งในสุดยอดอาหารจีน นอกจากเรื่องของรสชาติแล้ว ยังเชื่อว่ามีสรรพคุณเสริมสมรรถภาพทางเพศ บำรุงผิว ให้พลังงาน ป้องกันโรคหัวใจ และลดคอเลสเตอรอล
การเตรียมเครื่องปรุงและส่วนประกอบสำหรับทำซุป เริ่มจากนำครีบฉลามไปแช่น้ำไว้ข้ามคืน ก่อนนำมาต้มเป็นเวลาหลายชั่วโมง เพื่อให้เนื้ออ่อนนุ่มและให้สิ่งสกปรกหลุดออก จากนั้นนำไปปรุงในน้ำซุปไก่ เคี่ยวกับหมูเค็ม เห็ด หอยเชลล์และเห็ดเป๋าฮื้อ ตัวครีบฉลามจริงๆ ไม่มีรสชาติ และเนื้อของมันลื่นและเหนียว
ขออวยพรให้อร่อยมากๆ ค่า!!!
เคารพ
กานดา สกุลดี
ตอบ คุณกานดา
แม่บัวแม่บ้านไทยโพสต์ทำไม่เป็นหรอกครับ หูฉลามน้ำแดงที่ให้สูตรมา ทำได้อย่างเก่งก็แค่ไข่เจียวเท่านั้นแหละ
ถ่ายทอดสดไปทำไม
เรียน คุณสามวา สองศอก ที่นับถือ
ดูการถ่ายทอดพวกไร้สาระไร้ค่า แต่ดันใส่เสื้อนอกลอยหน้าลอยตาเสนอหน้าในสภากันบ้างหรือเปล่าครับพี่น้อง...ช่วยกันจำชื่อ จำหน้า จำพรรคเอาไว้ให้แม่นๆ อย่าลืมเลยเชียวนะครับ...
ไอ้คนพวกนี้มันไร้สาระจริงๆ เอาเรื่องไม่เป็นเรื่อง ไม่สมควรนำไปพูดในสภาให้เสียเวลามันก็ทำกัน
มันเล่น มันโกงเวลา ที่ควรจะช่วยกันทำนุบำรุงบ้านเมืองให้ดี มันกลับพูดเลอะเทอะในเรื่องไม่เป็นเรื่อง ก่อกวนประสาทคนทั้งประเทศ ให้อยากทุบทีวีทิ้งหรือวิ่งเข้าไปในสภา แล้วเอาปืนกราดมันให้ตายๆ ไปให้หมด จะได้ไม่ต้องมาคอยถ่วงบ้านถ่วงเมืองกันอย่างอัปรีย์ๆ อย่างที่มันทำกัน
ประชาชนอย่างเราๆ ได้แต่ต้องอดทนดูพวกมันแสดงความระยำกันต่อไปงั้นรึครับ ช่วยกันคิดหาวิธีขจัดคนชั่วๆ พวกนี้ให้หมดไปจากสภาเสียทีเถิดครับพี่น้อง คราวหน้าอย่าไปเลือกมันให้เข้ามาอีก ถ้ามันเอาเงินไปซื้อเสียงก็บอกตำรวจเลย มันจะได้ไม่เข้ามาทำร้ายชาติกันอีกครับ
จากเด็กแกร็นคนเดิม
ตอบ คุณเด็กแกร็นฯ
ต้องช่วยกันหาทางว่าทำอย่างไรจึงจะให้พวกนักการเมืองน้ำเน่าเหล่านี้ต้องเว้นวรรคอย่างน้อยคนละ 5 ปี หรือ 10 ปีก็ยิ่งดี เพื่อให้ประเทศชาติบ้านเมืองได้พัฒนาบ้าง
สามวา สองศอก
