ศิลปวัฒนธรรม

Thursday, 6 January, 2011 - 00:00

พิพิธภัณฑ์ "ลาวครั่ง" มรดกผสมผสานอารยธรรมไทย-ลาว

     ในปี 2554 จังหวัดชัยนาทประกาศให้เป็นปีแห่งการท่องเที่ยวเมืองชัยนาท ได้ถือโอกาสนี้เปิดแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมแห่งใหม่ที่บ้านกุดจอก อำเภอหนองมะโมง และหนึ่งในนั้นก็คือ "พิพิธภัณฑ์ลาวครั่งบ้านกุดจอก" ซึ่งตั้ง ณ วัดศรีสโมสร โดยเป็นพิพิธภัณฑ์ถาวรที่เน้นจัดแสดง 3 ส่วน
     ส่วนแรกจัดแสดงเรื่องราวด้านศาสนา ที่นำเอาความรู้เรื่องศาสนาแสดงผ่านพระพุทธรูปปางต่างๆ ส่วนที่สองเป็นการบอกเล่าที่มาของชุมชนลาวครั่งตั้งแต่อดีตจวบจนปัจจุบัน และส่วนที่สามเป็นส่วนของการจัดแสดงของใช้สะสมของบรรพบุรุษ ที่ชาวชุมชนลาวครั่งสะสมกันมาและมอบให้เป็นของวัด เพื่อนำมาจัดแสดงให้คนรุ่นลูกหลานได้เรียนรู้และสืบสานขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรมและอารยธรรมพื้นเมืองของชาวไทยเชื้อสายลาวครั่งให้ยืนยาวต่อไป
     นายนิวัฒนากร ศรีพรมมา ผู้ใหญ่บ้านบ้านกุดจอก อำเภอหนองมะโมง กล่าวว่า ชุมชนลาวครั่งบ้านกุดจอกเป็นชนเผ่าหนึ่งที่อพยพมาจากหลวงพระบางตั้งแต่สมัยก่อสร้างเมือง ชนกลุ่มนี้ได้นำเอาขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรมติดตัวมาด้วย และสืบทอดต่อกันมาจนกลายเป็น "อารยธรรมไทย-ลาว" ที่ผสมผสานกันและยังคงอยู่ทุกวันนี้
     โดยเฉพาะด้านความเชื่อในเรื่องของสิ่งศักดิ์สิทธิ์และสิ่งเหนือธรรมชาติ ซึ่งความเชื่อนี้ล้วนมีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชุมชน และถือว่าเป็นสิ่งที่สร้างขวัญกำลังใจและความมั่นใจในการทำมาหากินและการดำเนินชีวิตของชนกลุ่มนี้
     "ชาวบ้านกุดจอกส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำการเกษตร ทำนา ทำสวน ทำไร่ เลี้ยงสัตว์ พิธีกรรมต่างๆ ที่สืบทอดต่อกันมาจนเป็นประเพณีล้วนสะท้อนถึงความต้องการในวิถีชีวิต อย่างเช่น เรื่องน้ำและความอุดมสมบูรณ์ที่เป็นสิ่งจำเป็นต่อการทำเกษตร ชุมชนลาวครั่งจึงยังคงมีประเพณี การเปิดยุ้งข้าว การเรียกขวัญข้าว และในแต่ละช่วงเดือนชาวบ้านยังร่วมทำบุญที่วัด ตามความเชื่อในพุทธศาสนาที่ต้องการความคุ้มครองจากเทพสิ่งศักดิ์สิทธิ์และความศรัทธาที่มีต่อพุทธศาสนาด้วย"
     นอกจากความเชื่อจนส่งผลให้เกิดประเพณีต่างๆ ที่เกี่ยวกับการดำเนินชีวิตแล้ว ที่นี่ยังมีประเพณีเดือน 5 หรือประเพณีสงกรานต์ที่ชาวลาวครั่งทุกพื้นที่จะมาร่วมงานกัน นอกจากนี้ ชาวลาวครั่งยังมีประเพณีย่อยอื่นๆ อีกมากมาย อย่างประเพณีรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ ประเพณีแห่ดอกไม้ ประเพณีก่อพระทราย ประเพณีแห่ธงและประเพณีเล่นผี ซึ่งชาวลาวครั่งในแต่ละที่ก็จะมีพิธีการที่แตกต่างกันไปบ้าง แต่ก็ยังคงรักษาธรรมเนียมแบบแผนเดิมไว้อยู่ โดยเฉพาะการแสดงแคนวง ที่ชาวบ้านมักร้องรำทำเพลงสร้างความสนุกสนานให้กับทุกประเพณี
     การจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ลาวครั่งบ้านกุดจอกที่วัดศรีสโมสร จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อต้องการดึงดูดให้คนทั่วไปได้ทราบถึงพื้นเพของคนกุดจอด และการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ในวัดนั้นก็เพราะถือว่าวัดเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวชุมชน และมี "หลวงพ่อเดิม" พระพุทธรูปที่ค้นพบในโบสถ์เก่าที่ไม่สามารถบอกได้ว่าสร้างในสมัยใด ประดิษฐานอยู่ภายในวัดศรีสโมสรและเป็นที่เคารพสักการะของชาวบ้านกุดจอก
     นอกจากความศักดิ์สิทธิ์ของหลวงพ่อเดิมแล้ว ภายในพิพิธภัณฑ์ยังมีพระพุทธรูปปางต่างๆ ประดิษฐานอยู่ภายในพิพิธภัณฑ์ และมีงาช้าคู่อายุกว่า 100 ปีซึ่งเป็นของเก่าแก่โบราณที่คนเฒ่าคนแก่ได้นำมามอบให้กับวัด รวมไปถึงผ้าทอลายตีนจกโบราณที่เป็นเอกลักษณ์ลาวครั่งมาจัดแสดง เพื่ออนุรักษ์ลายผ้าพื้นเมืองไว้ให้คนรุ่นหลังได้ชม โดยปัจจุบันในชุมชนบ้านกุดจอกได้มีการรวมกลุ่มชาวบ้านจัดตั้งกลุ่มทอผ้าพื้นเมืองทอผ้าด้วยลวดลายโบราณได้อย่างละเอียด ปราณีตและสวยงาม เพื่ออนุรักษ์ไว้ให้ลูกหลานได้สานต่อ
     หากสนใจสัมผัสกับวิถีของชาวลาวครั่งสามารถมาได้ที่บ้านกุดจอก อำเภอหนองมะโมง จังหวัดชัยนาท หรือสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมที่ 08-3330-9744 หรือ 08-9969-4518.