การเปิดตัวของ "นิทรรศการสุขภาวะทางเพศ" เรียกเสียงฮือฮาให้กับสังคมไทยไม่น้อย มีทั้งเสียงสนับสนุนเห็นด้วย โดยเห็นว่าเพื่อให้เยาวชนได้เรียนรู้เรื่องเพศอย่างเป็นเรื่องเป็นราว ไม่ใช่ปิดๆ บังๆ กับอีกเสียงที่ไม่เห็นด้วย บอกว่านี่เป็นปฏิบัติการชี้โพรงให้กระรอกกระโดดเข้าโพรงเร็วขึ้น
ใครผิดใครถูกคงไม่ต้องพูดถึง เพราะว่าไปแล้วเรื่องนี้ ถ้าเถียงกันก็เหมือนปัญหาไก่เกิดก่อนไข่ หรือไข่เกิดก่อนไก่ ไม่มีทางหาข้อสรุปได้ ยกเว้นจะมีการพิสูจน์บางสิ่งบางอย่าง
อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาจากเนื้อแท้ของสังคมไทยก็จะพบว่า ทุกวันนี้เรากำลังมีปัญหาเด็กชิงสุกก่อนห่าม เยาวชนมีเพศสัมพันธ์เร็ว และอายุของเด็กที่มีประสบการณ์เพศสัมพันธ์แล้วก็น้อยลงไปเรื่อยๆ หรือผู้ติดเชื้อเอชไอวีในปัจจุบันที่เป็นวัยรุ่นจำนวนเยอะมากขึ้นเรื่อยๆ พฤติกรรมเยี่ยงนี้ไม่ได้เกิดขึ้นแต่ในสังคมเมืองที่มีแสงสี สิ่งแวดล้อมยั่วยุเท่านั้น แต่ยังระบาดไปไกลถึงสังคมชนบทอีกด้วย
จากสภาพการณ์เช่นนี้เป็นตัวสะท้อนให้เห็นว่า ถึงเวลาแล้วหรือยังที่เด็กวัยรุ่นควรได้รับความรู้เรื่องเพศอย่างถูกต้องเหมาะสม ทำให้หน่วยงานต่างๆ ต้องออกมาให้ความรู้ หรือจัดกิจกรรมที่จะไขข้อข้องใจ ตอบปัญหาให้กับวัยรุ่นวัยอยากรู้อยากเห็นเกี่ยวกับเรื่องของเพศศึกษา ไม่เว้นแม้แต่ทางสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ที่ได้ร่วมกับองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช.) และองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) เปิด "นิทรรศการสุขภาวะทางเพศ Healthy Sexuality : Story of Love" ซึ่งเป็นนิทรรศการสุขภาวะแห่งแรกในเอเชีย เพื่อเป็นการสร้างความตระหนักเรื่องสุขภาวะทางเพศที่ถูกต้องและเหมาะสมแก่เยาวชน โดยได้ขึ้นที่องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ รังสิต คลอง 5 จ.ปทุมธานี ในระหว่างเดือน ก.ค.53-มิ.ย.54
ดร.พิชัย สนแจ้ง ผู้อำนวยการ อพวช. กล่าวว่า หลายปีที่ผ่านมาพบว่าอัตราการติดเชื้อ HIV และปัญหาท้องวัยเรียนในวัยรุ่นมีเพิ่มมากขึ้น เนื่องจากพวกเขาอาจขาดความรู้ความเข้าใจ ซึ่งวัยรุ่นเองบางคนนั้นมีคำถาม มีสิ่งที่สงสัยใคร่รู้ แต่ไม่มีใครที่พร้อมให้คำตอบ โดยผู้ใหญ่บางคนเองก็ยังหลีกเลี่ยงการให้ความรู้ที่ถูกต้องเกี่ยวกับด้านนี้ เพราะไม่รู้ควรจะต้องอธิบายเรื่องราวที่ถูกต้องให้กับลูกหลานอย่างไร
"เราพยายามหาวิธีที่จะนำเสนอให้ดีที่สุด ผ่านการเรียนรู้ให้เข้ากับด้านวิทยาศาสตร์ที่น่าสนใจ โดยการนำเสนอได้มีการระมัดระวังอย่างมาก ที่ไม่ให้เนื้อหาที่ได้ทำการนำเสนอกลายไปเป็นสิ่งยั่วยุหรือปลุกเร้าด้านความต้องการในเรื่องเพศสัมพันธ์ ฉะนั้น จึงเลือกที่จะนำเสนอให้เด็กๆ ได้เข้าใจถึงธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย การรักใคร่ ความรู้สึกทางเพศ ทั้งในด้านผลดี ผลเสีย ให้เข้าใจง่ายอย่างตรงไปตรงมา ไม่ปิดบัง เพื่อที่จะได้ให้เห็นว่าสิ่งเหล่านี้เป็นเรื่องธรรมชาติ"
ดร.พิชัยยังเล่าด้วยว่า สำหรับการจัดแสดงเนื้อหาในนิทรรศการสุขภาวะทางเพศจะประกอบด้วย โซนการเรียนรู้ 6 โซน ประกอบด้วย 1.บทนำเข้าสู่นิทรรศการ ที่จะบอกเล่าความรู้ทั่วไปในเบื้องต้นที่เกี่ยวข้องกับเพศศึกษา ทั้งสำหรับคนและการสืบพันธุ์ของสัตว์ 2.ความรักและความปรารถนา ที่จะเผยให้เห็นถึงความรักของคนเราในรูปแบบต่างๆ เกิดขึ้นได้อย่างไร และมีกลไกอย่างไร 3.ความสัมพันธ์และการสื่อสาร ที่บอกถึงความเข้าใจเรื่องความสัมพันธ์และการสื่อสารที่เกิดจากอารมณ์ ความรู้สึก ความคิด จิตนาการระหว่างชายและหญิง นำไปสู่การทำให้เห็นว่าความรักไม่ใช่การมีเพศสัมพันธ์ การปฏิบัติตนเมื่อมีความรักต่อกัน หรือแม้แต่วิธีการปฏิเสธเมื่อคนรักขอมีเพศสัมพันธ์
4.เพศสัมพันธ์ การให้กำเนิด และการคุมกำเนิด ที่จะให้คำตอบที่วัยรุ่นอยากรู้ เมื่อเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ เกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านร่างกายและจิตใจ ให้ได้เข้าถึงหลักและเหตุผลของการมีเพศสัมพันธ์ การให้กำเนิด การควบคุมโรค การทำความสะอาด รวมทั้งวิธีดูแลตัวเองเมื่อร่างกายเกิดการเปลี่ยนแปลง 5.โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ การติดเชื้อเอชไอวี และเอดส์ บอกเล่าถึงสาเหตุและวิธีการป้องการการติดเชื้อเอดส์ และ 6.ทางเลือกของฉัน เป็นการให้ผู้เข้าชมนิทรรศการได้ดูถึงทางเลือกชีวิตของตัวเองภายหลังที่ได้มีการเรียนรู้เรื่องเพศศึกษาแล้ว
ณัฐยา บุญภักดี ผู้จัดการแผนงานสร้างเสริมสุขภาวะทางเพศ สสส. กล่าวถึงสถานการณ์การศึกษาด้านเพศศึกษาว่า ในขณะนี้ประเทศไทยเรายังไม่มีแหล่งการเรียนรู้เรื่องเพศที่ถูกต้องตามหลักวิชาการ และมีการนำเสนอที่น่าสนใจอย่างเป็นทางการ ซึ่งแท้จริงแล้ววัยรุ่นนั้นมีคำถามอยากรู้เรื่องเพศมากมาย โดยจากผลสำรวจที่ได้ทำร่วมกับเอแบคโพลล์พบว่า คำถามเรื่องเพศที่ทั้งวัยรุ่นชายและหญิงอยากรู้มากที่สุดคือ วิธีการคุมกำเนิดที่มีมากถึง 60% อย่างไรก็ตาม จากจุดนี้หากการแสวงหาคำตอบของวัยรุ่นที่ไม่มีผู้คอยให้คำแนะนำ หากแสวงหาจากสื่อที่ดีก็จะเป็นประโยชน์ แต่ถ้าหาจากสื่อที่ให้ความรู้ไม่ถูกวิธีก็อาจจะเกิดปัญหาตามมาอีกมากมายได้
"จริงๆ เรากังวลว่าควรเปิดให้มีการศึกษาด้านเพศศึกษาที่เปิดเผยและเป็นทางการมากขึ้นดีหรือไม่ เนื่องจากสังคมเราก็ยังไม่ได้ให้การยอมรับอย่างเปิดเผยมานัก แต่จะเห็นได้จากในต่างประเทศอย่างอังกฤษหรือสวิตเซอร์แลนด์ ที่ได้มีการให้ความรู้เพศศึกษาที่เหมาะสมตั้งแต่ระดับประถม สิ่งเหล่านี้จะไม่ได้มีส่วนในการกระตุ้นให้เกิดการปลุกเร้าด้านเพศสัมพันธ์เลย แต่กลับกันประเทศเหล่านั้นกลับมีอัตราตัวเลขที่ลดลง ทั้งโรคเอดส์ การตั้งครรภ์ การทำแท้ง ในขณะที่ประเทศไทยเราตัวเลขยังคงเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งหากเรายังมัวแต่กลัวที่จะให้ความรู้เรื่องเพศศึกษา เราก็คงได้แต่ดูตัวเลขมันเพิ่มขึ้นต่อไป"
ผู้จัดการแผนงานส่งเสริมสุขภาวะทางเพศ สสส.ยังกล่าวด้วยว่า การให้ความรู้เรื่องเพศศึกษาที่ดีควรทำอย่างรอบด้าน ทั้งในเรื่องเพศ สรีระของเพศชาย เพศหญิง การล่วงละเมิดทางเพศ ความปลอดภัยในด้านต่างๆ การเรียนสามารถแบ่งได้ออกสำหรับเป็นวัยรุ่นตอนต้นกับวัยรุ่นตอนปลาย โดยวัยรุ่นตอนต้น สิ่งที่ควรรู้คือการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายที่ไม่น่าอาย เช่น ผู้หญิงมีประจำเดือน ผู้ชายมีอาการฝันเปียก หรือนมแตกพาน การตกหลุมรัก และการแสดงออกให้เหมาะสมต่อเพศตรงข้าม ส่วนสำหรับวัยรุ่นตอนปลาย การเรียนรู้ที่จำเป็นที่สุดคือการอธิบายให้เห็นถึงข้อดีและข้อเสียของการมีเพศสัมพันธ์ตั้งแต่อายุยังน้อย
"การที่นิทรรศการสุขภาวะทางเพศมีการออกแบบให้นำเสนออย่างตรงไปตรงมา บางครั้งอาจดูเหมือนล่อแหลมไปบ้าง ทั้งรูปภาพสรีระทางเพศที่ชัดเจน วัสดุอุปกรณ์กระตุ้นอารมณ์ทางเพศ และการ์ตูนที่มีรูปร่างเป็นอวัยวะเพศ แต่สิ่งเหล่านี้คือการนำเสนอที่ตรงไปตรงมา เพราะหากปิดบังให้เด็กได้จินตนาการตาม ตรงนี้จึงจะกลายไปเป็นส่วนช่วยให้เกิดการกระตุ้นความคิดอารมณ์ทางเพศ และการตีความเรื่องเพศที่ผิดๆ ได้มากกว่าการนำเสนออย่างตรงไปตรงมา ซึ่งหากเรามองอวัยวะเพศเป็นสิ่งปกติเช่นเดียวกับอวัยวะหนึ่งของร่างกาย อย่างเช่นนิ้วมือ อวัยวะเพศก็จะไม่เป็นสิ่งลี้ลับที่ชวนให้สงสัยอยากรู้อยากเห็นได้อีกต่อไป"
ด้าน สุทธิพงษ์ รินทร์เพ็ง หรือ อั๋น นักเรียนชั้น ม.2 จาก รร.เมืองใหม่ชะลอราษฎร์รังสฤษ์ นักเรียนที่ได้เข้ามาชมนิทรรศชุดนี้ กล่าวว่า รู้สึกดีที่ได้มาชมนิทรรศการที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับเพศศึกษาที่ไม่ค่อยมีให้เห็นมากนัก การนำเสนอก็ชวนให้สนุกเพลิดเพลิน อย่างเกมตอบคำถาม การถ้ำมอง เขาวงกต การวัดคะแนนจากการกอด โดยที่ชอบที่สุดเห็นจะเป็นความรู้เรื่องโรคเอดส์ เพราะหากเรามีความรู้เรื่องนี้ไว้บ้าง จะทำให้สามารถกลายไปเป็นส่วนช่วยไม่ให้เราพลาดพลั้งไปได้
ศุภณัฐ นกบรรจง หรือ เบส นักเรียนชั้น ป.5 จาก รร.ซางตาครูสศึกษา บอกว่า การที่ได้มีโอกาสมาชมนิทรรศการสุขภาวะทางเพศในครั้งนี้เป็นสิ่งแปลกใหม่ที่น่าสนใจดี ทำให้ได้รู้เรื่องราวเกี่ยวกับเพศศึกษาแต่ละเรื่องว่ามีที่มาที่ไปอย่างไร เกิดขึ้นได้อย่างไร บางเรื่องในนิทรรศการยังอดไม่ได้ที่จะอ่านไปหัวเราะไป
"ก่อนหน้านี้ผมก็มีข้อข้องใจของผม แต่พอมาที่งานนี้ก็เข้าใจมากขึ้น คือในเรื่องการมีประจำเดือนของผู้หญิง เป็นสิ่งที่ผมอยากรู้ แต่ก็ไม่กล้าที่จะถามใคร ตอนนี้รู้แล้วว่าเพราะอะไร และผมยังชอบในเรื่องความรู้ใหม่ของการมีเพศสัมพันธ์ของสัตว์ เพราะสิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่เราหาดูไม่ได้ในชีวิตประจำวัน"
วรพันธ์ ธัญญพล หรือ วิว นักศึกษาชั้น ปวส.ปี 1 จากวิทยาลัยเทคนิคนครปฐม เห็นว่า เรื่องเพศศึกษาเป็นเรื่องใกล้ตัวที่วัยรุ่นทุกคนควรรู้ไว้ ซึ่งการที่ได้มาชมนิทรรศการนี้นอกจากที่มีการนำเสนอที่มีสีสันสดใส ยังได้รับความรู้ใหม่ๆ มากขึ้นกว่าก่อนหน้านี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในซุ้มที่มีการแขวนกลอนความรัก เพราะจะได้ลองจำไปใช้กับเพื่อนที่เป็นเพศหญิงบ้าง
"ข้อสงสัยเรื่องเพศศึกษาที่ผมอยากรู้มากที่สุดก็คือ ความรู้สึกของผู้หญิงว่าคิดยังไงกับผู้ชาย และวิธีค้นหาคำตอบของความรู้สึกดังกล่าวจากผู้หญิงแต่ละคนครับ" วิวกล่าว
ทั้งนี้ คงเป็นเรื่องดีที่ข้อข้องใจของเหล่าวัยรุ่นจะได้รับคำตอบที่ถูกต้องเหมาะสม ให้ได้รู้เท่าทันอารมณ์ความรู้สึกของตัวเอง และการแสดงออกทางความรักที่เหมาะสม นำไปสู่การมีชีวิตรักและสุขภาวะทางเพศที่ถูกต้องเหมาะสมต่อไป.
