ปั้นดินเป็นดอกไม้ ของดีเขตบึงกุ่ม

     ช่วงเวลายาวนานกว่า 10 ปีที่ยืนหยัดคู่ตลาดธุรกิจดอกไม้ประดิษฐ์จากดินญี่ปุ่น เป็นเครื่องการันตีอย่างดีถึงความยอดเยี่ยมในผลงานของกลุ่ม "หัตถศิลป์หญ้าสยาม" เขตบึงกุ่ม กรุงเทพมหานคร ด้วยจุดเด่นเหมือนดอกไม้สดจริงชนิดแยกไม่ออก และยังสร้างสรรค์แบบใหม่ๆ เพิ่มความหลากหลาย สนองตอบความต้องการลูกค้าได้อย่างดี ซึ่งไม่เพียงได้รับความนิยมในประเทศเท่านั้น แต่ก้าวไกลถึงระดับส่งออกเลยทีเดียว
     สำหรับเส้นทางสู่ความสำเร็จผลงานของกลุ่มนี้ จากการติดตามนายแมน เจริญวัลย์ กรรมการประสานงานและติดตามนโยบายของผู้ว่าฯ กทม. ประจำกลุ่มปฏิบัติงานสำนักงานกลุ่มกรุงเทพฯ ตะวันออก เป็นผู้ลงพื้นที่ไปเยี่ยมสมาชิกกลุ่มหัตถศิลป์หญ้าสยาม และได้รับการถ่ายทอดเรื่องราวจากนางสาวจองนภา ทัพสวัสดิ์ หรือป้าบอย ประธานกลุ่ม  
     ป้าบอยบอกว่า กลุ่มหัตถศิลป์หญ้าสยาม ก่อตัวขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2540 ช่วงเศรษฐกิจฟองสบู่แตก ขณะนั้นสมาชิกต่างก็ตกงาน จำเป็นต้องหาอาชีพใหม่ ในที่สุดมารวมตัวกันทำดอกไม้จากดินญี่ปุ่น ขณะนั้นป้าเองไม่มีความรู้ด้านนี้มาก่อนแต่อาศัยใจรัก จึงชักชวนเพื่อนๆ ในชุมชนไปเรียนวิธีการทำดอกไม้ดินญี่ปุ่นจากศูนย์ฝึกอาชีพเขตบึงกุ่มกว่า 2 เดือน จากนั้นนำมาฝึกฝนจนเกิดความชำนาญและเริ่มผลิตสินค้าเพื่อออกจำหน่าย
     "ช่วงแรกเราเริ่มกัน 13 คน ลงขันกันคนละ 2,000 บาท เป็นทุนซื้อวัสดุอุปกรณ์ต่างๆ แล้วตระเวนออกบูธขายสินค้า ซึ่งได้การตอบรับอย่างดีมีลูกค้าสั่งซื้อเข้ามาต่อเนื่อง ประกอบกับได้รับการสนับสนุนจากเขตบึงกุ่ม ช่วยให้กลุ่มมีความเข้มแข็งมากขึ้นจนสามารถจัดตั้งเป็นกลุ่มอาชีพจริงจังในปี พ.ศ. 2542 จากนั้นได้พัฒนาต่อยอดสินค้าอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านดีไซน์และบรรจุภัณฑ์อย่างต่อเนื่อง จนได้รับคัดเลือกให้เป็นโอท็อประดับ 5 ดาวของประเทศ และได้รับคัดเลือกเป็นสินค้าโอท็อปซีเล็กต์ (Otop Select) จากกระทรวงพาณิชย์ด้วย จึงมีโอกาสออกงานแสดงสินค้าของขวัญและของใช้ในบ้านเพื่อการส่งออก (BIG & BIH) ส่งผลให้สินค้าเป็นที่รู้จักเป็นและขยายตลาดสู่การส่งออกได้เป็นอย่างดี"
     จุดเด่นของสินค้าอยู่ที่คุณภาพ เพราะเราเลือกใช้วัสดุเกรดเอทั้งหมด ทั้งดินญี่ปุ่นและสีน้ำมัน รวมถึงฝีมือและเทคนิคที่สะสมมาเป็นเวลานาน อีกทั้งมีกระบวนการทำที่พิถีพิถัน จนได้ดอกไม้ประดิษฐ์ที่มีความประณีตเหมือนจริงอย่างเป็นธรรมชาติ ทั้งเรื่องสีสันและรูปทรง นอกจากนี้ เราปรับเปลี่ยนรูปแบบสินค้าให้มีความหลากหลายแตกต่างจากผู้ผลิตรายอื่นๆ ให้ประโยชน์ใช้งานได้มากกว่าแค่ตั้งโชว์ เช่น ทำเป็นดอกบัวในอ่าง เหมาะนำไปใช้ในช่วงวันสำคัญทางศาสนา ทำเป็นดอกไม้มงคลแฝงความหมายดีๆ และยังมีการปรับย่อขนาดให้เล็กลง เหมาะกับไลฟ์สไตล์คนยุคใหม่ที่พักอาศัยในคอนโดมิเนียมหรือบ้านพักที่มีเนื้อที่ไม่มากนัก
     อย่างไรก็ตาม ในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา มีดอกไม้ดินญี่ปุ่นออกมาขายเยอะมาก เนื่องจากมีอุปกรณ์อำนวยความสะดวกในการทำหลายอย่าง ช่วยให้สามารถทำดอกไม้ดินได้ง่ายขึ้น สินค้าจึงเหมือนกันไปหมด จนต้องตัดราคาแข่งกันเอง ทำให้กลุ่มต้องพัฒนาสินค้าเปลี่ยนไปเรื่อยๆ จนสามารถตอบโจทย์ความต้องการของลูกค้าได้เป็นอย่างดี ประกอบกับรักษาคุณภาพให้ดีเสมอ 
     ด้านนางอัจจิมา พานิชกุล เป็นอีกคนสำคัญที่ช่วยผลักดันให้กลุ่มหัตถศิลป์หญ้าสยามประสบความสำเร็จ ด้วยประสบการณ์และความรู้ทางศิลปะที่ได้จากวิทยาลัยเพาะช่าง ทำให้มีความชำนาญในการผสมสี การลงรายละเอียดในชิ้นงานได้เป็นอย่างดี ดังนั้น จึงมีหน้าที่ออกแบบผลิตภัณฑ์ ลวดลาย สีสัน การจัดทรง และรูปแบบใหม่ๆ ซึ่งทำได้ทุกรูปแบบตามที่ลูกค้าต้องการ
     สำหรับดอกไม้ดินที่ทำขึ้นมีหลากหลายชนิด เช่น กล้วยไม้ กุหลาบ ดอกบัว บานไม่รู้โรย จำปี จำปา ฯลฯ ทั้งแบบดอกเดียว แบบจัดเป็นชุด ราคาสินค้ามีตั้งแต่หลักร้อยจนสูงสุดประมาณ 9,000 บาท การผลิตเฉลี่ยประมาณ 200 ชิ้นต่อเดือน ขั้นตอนการทำก็ไม่ยุ่งยาก เริ่มจากนวดดินญี่ปุ่นผสมกับสีน้ำมันเพื่อให้ได้ดินตามสีที่ต้องการ จากนั้นเข้าเครื่องรีดให้เป็นแผ่นแล้ววางเข้าบล็อกพิมพ์เป็นรูปทรงต่างๆ ก่อนจะปั้นหรือดัดให้เป็นรูปทรงตามที่ต้องการ เช่น ดอก ใบ เกสร ฯลฯ
     ขั้นตอนต่อมา นำชิ้นส่วนต่างๆ มาประกอบรวมกับเป็นดอกไม้ที่สมบูรณ์ ทาสีตกแต่งเพิ่มเติม สุดท้ายจัดแต่งเป็นช่อหรือชุดต่างๆ ตามต้องการ โดยเฉลี่ยงานชิ้นใหญ่ๆ หนึ่งชิ้นจะใช้เวลาทำประมาณ 3-4 วัน
     นางอัจฉิมาบอกว่า เทคนิคและเคล็ดลับสำคัญอยู่ที่การเลือกวัตถุดิบ อย่างดินต้องเลือกที่คุณภาพที่มีความยืดหยุ่น ซับสีได้ดี เนื้อละเอียด เพราะมีผลต่อการเพนต์สี การขึ้นรูป ถ้าเราใช้ดินคุณภาพต่ำ เวลาโดนความร้อนจะเหลวเหมือนพลาสติก ส่วนสีที่ใช้ต้องเป็นสีน้ำมัน เพราะนอกจากติดทนนาน ไม่ขึ้นรา แมลงไม่กัดกิน ยังได้มาตรฐานการส่งออก
     ป้าบอยเผยถึงวิธีบริหารภายในกลุ่มด้วยว่า ขณะนี้มีสมาชิกหลัก 9 คน แต่ในกรณีที่มีคำสั่งซื้อเข้ามาจำนวนมาก จะกระจายงานให้แก่เครือข่ายที่มีอยู่ราว 20-30 คน โดยรายได้จากการขายมีเงื่อนไขจะหัก 20% ไว้เป็นเงินส่วนกลาง สำรองซื้อวัสดุอุปกรณ์และเป็นค่าใช้จ่ายในการออกงานแสดงสินค้า
     ทั้งนี้ สำหรับผู้สนใจอยากจะทำอาชีพนี้ ทางกลุ่มฯ ยังได้เปิดสอนด้วย คิดอัตรา 1,500 บาท สอนทำดอกไม้ 3 ชนิด โดยมีอุปกรณ์ทุกอย่างให้พร้อม ใช้เวลาอบรม 1 สัปดาห์ สามารถนำไปประกอบอาชีพได้ และสำหรับคนที่เข้ามาอบรมหากมีฝีมือดีจะได้เป็นเครือข่ายของกลุ่มที่จะมีงานคอยป้อนให้  
     "ทุกวันนี้ตลาดของธุรกิจดอกไม้ดินซบเซาลงไปมาก เนื่องจากปัญหาที่สินค้าเหมือนกันไปหมด กลายเป็นสินค้าล้นตลาด ดังนั้น คนที่จะมาทำอาชีพนี้ต้องรู้จักสร้างสรรค์ พยายามจับความต้องการของลูกค้าให้ได้ และปรับเปลี่ยนรูปแบบไปเรื่อยๆ สร้างจุดเด่นให้ถูกใจลูกค้า ประกอบกับรักษาคุณภาพให้ได้ ป้ายังเชื่อว่าโอกาสที่จะประสบความสำเร็จมีความเป็นไปได้" ป้าบอยกล่าวทิ้งท้าย
     สนใจติดต่อกลุ่มอาชีพหัตถศิลป์หญ้าสยาม เลขที่ 93/185 เสรีไทย 23/1 แขวงคลองกุ่ม เขตบึงกุ่ม กรุงเทพฯ โทร. 0-2377-5167.