จังหวัดจันทบุรี ได้ชื่อว่าเป็นศูนย์รวมเมืองผลไม้แห่งหนึ่งในบ้านเรา ไม่ว่าจะเป็นเงาะ มังคุด หรือทุเรียน ผลไม้เหล่านี้นับว่าช่วยสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้แก่ชาวสวนเมืองจันท์อย่างมหาศาล แต่สิ่งที่ตามมาก็คือ ขยะที่เกิดจากเปลือกผลไม้หลังการนำไปแปรรูป ครูและนักเรียนโรงเรียนเทศบาลขลุง (บุรวิทยาคาร) อำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี จึงมีความคิดสร้างสรรค์นำเปลือกทุเรียนที่เป็นขยะมาทำเป็นกระดาษ ซึ่งนอกจากจะสร้างมูลค่าให้กับเปลือกทะเรียนแล้ว ยังช่วยลดภาวะโลกร้อนได้อีกทางหนึ่งด้วย
อาจารย์ธีรดา สืบวงษ์ชัย อาจารย์ที่ปรึกษาโครงการกระดาษทุเรียนเพื่อท้องถิ่นไทย เล่าว่า กิจกรรมนี้เริ่มจากนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นที่เข้าร่วมชุมนุมวิทยาศาสตร์รุ่นเยาว์ ที่ได้เล็งเห็นว่าน่าจะนำวัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่นมาแปรรูป โดยใช้หลักการทางวิทยาศาสตร์เข้าไปมีส่วนร่วม ในช่วงแรกๆ ที่เริ่มทำก็ประสบปัญหาด้านคุณภาพกระดาษ เพราะใยของทุเรียนมีขนาดใหญ่ ทำให้กระดาษมีความหยาบมาก ส่งผลให้นำไปใช้สอยในโอกาสต่างๆ ได้น้อย
แต่หลังจากที่ได้ลองผิดลองถูกและปรับปรุงมาโดยตลอด ตั้งแต่นำไปปั่นเพื่อลดความหยาบของเส้นใย จนค้นพบว่าการใช้เยื่อในของกาบกล้วยมาประสานกับเปลือกทุเรียน จะได้กระดาษเนื้อไม่หยาบและลวดลายออกมาสวยงาม ที่สำคัญยังช่วยลดต้นทุนในการผลิต สามารถนำไปใช้ตกแต่งงานประดิษฐ์ได้หลายอย่าง อาทิ ทำกล่องของขวัญ กล่องใส่กระดาษทิชชู ปกหนังสือ กล่องใส่ของชำร่วย กล่องใส่อาหาร นำไปตกแต่งบอร์ดนิทรรศการที่ต้องการความสวยงามของลายเส้นที่เป็นธรรมชาติ
"นอกจากกระดาษทุเรียนจะเริ่มเป็นที่รู้จักของคนในชุมชน จากการที่เด็กนักเรียนกลุ่มนี้นำออกไปโชว์ตามชุมชนต่างๆ เพื่อเป็นการรณรงค์ลดปัญหาขยะ กระดาษทุเรียนยังได้รับรางวัลระดับประเทศจากเวทีประกวดแฟนต้ายุวทูต อีกทั้งยังมีโอกาสนำผลงานออกไปเผยแพร่ที่ประเทศญี่ปุ่น" อาจารย์ที่ปรึกษากล่าว และว่า ชาวญี่ปุ่นหลายคนรู้สึกทึ่งกับความคิดสร้างสรรค์ของพวกเรา
อ.ธีรดากล่าวว่า เมื่อกระดาษทุเรียนเริ่มเป็นที่รู้จักแพร่หลาย ก็มีหน่วยงานหลายแห่งทั้งองค์กรชุมชนและสถาบันการศึกษา เดินทางเข้าไปขอไปศึกษาดูวิธีการทำกระดาษอย่างต่อเนื่อง และมีองค์กรเข้าไปให้การสนับสนุน รวมทั้งศูนย์พัฒนาสังคมหน่วยที่ 6 จังหวัดจันทบุรี ที่ได้วางแผนเข้าไปส่งเสริมพัฒนาการการแปรรูปกระดาษให้มีความหลากหลาย เพื่อให้สามารถรองรับกับความต้องการของตลาดได้อย่างทั่วถึง
"ก่อนหน้านี้เราก็เคยนำออกจำหน่ายเป็นรายได้ให้กับเด็กนักเรียน แต่ช่วงนี้ขอใช้เวลาพัฒนากระดาษให้ดียิ่งขึ้นไปก่อน ต้องยอมรับว่าการผลิตของเรายังทำไม่ได้ตลอดทั้งปี ส่วนใหญ่จะอยู่ในช่วงฤดูผลไม้ ระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงมิถุนายนของทุกปี"
อย่างไรก็ตาม ผลจากการทำงานเริ่มตั้งแต่การคิดค้นมาจนถึงการปรับปรุงพัฒนาให้ได้เนื้อกระดาษที่สวยงาม นำมาใช้งานให้มากขึ้น และยังมีโอกาสได้ร่วมรณรงค์ให้ชุมชนเล็งเห็นถึงความสำคัญของการนำวัสดุเหลือใช้มาแปรรูป ก็ถือว่าประสบความสำเร็จในระดับหนึ่ง จึงอยากให้กระดาษทุเรียนได้รับการเผยแพร่ออกไปอย่างต่อเนื่อง เพราะเสน่ห์ของกระดาษมิใช่มีเพียงแค่เส้นใยที่มีความเป็นศิลปะเท่านั้น แต่ยังมีประโยชน์กับชุมชน เด็กนักเรียน และสิ่งแวดล้อมอย่างเห็นได้ชัด" อ.ธีรดากล่าว
ทั้งนี้ ผลงานสร้างสรรค์กระดาษทุเรียนที่ผลิตจากเปลือกทุเรียนของโรงเรียนเทศบาลขลุง (บุรวิทยาคาร) โดยทีมนักเรียนที่คิดค้นและอาจารย์ธีรดา ที่ปรึกษาโครงการ จะนำไปจัดแสดงพร้อมสาธิตการทำ ในงานมหกรรมรวมพลคนพัฒนาสังคม ภาคตะวันออก ซึ่งจัดโดยกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ระหว่างวันที่ 25-26 กุมภาพันธ์นี้ ณ บริเวณศาลเจ้าหลวงเตี่ย นิคมสร้างตนเองจังหวัดระยอง ใครที่สนใจศึกษาขั้นตอนการทำ สามารถเข้าชมได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายใดๆ.
