119080 07/10/2021 17:47 07/10/2021 17:45 ‘21 ปี พอช.’ : กลไกรัฐที่สนับสนุนชุมชน-สร้างสังคมเข้มแข็ง บ้านมั่นคง บ้านที่มากกว่าคำว่า “บ้าน” การแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยเป็นภารกิจที่สำคัญด้านหนึ่งของสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ หรือ ‘พอช.’             สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ ‘พอช.’ เป็นหน่วยงานของรัฐรูปแบบใหม่  สังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.)  เปิดดำเนินงานเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2543  มีภารกิจสนับสนุนและส่งเสริมองค์กรชุมชน  เครือข่ายองค์กรชุมชน  ด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัย  เช่น  โครงการบ้านมั่นคง  การพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของชาวชุมชนเมืองและชนบท  ส่งเสริมอาชีพ  การจัดสวัสดิการชุมชน  สภาองค์กรชุมชน  ดูแลสิ่งแวดล้อม  การจัดการภัยพิบัติ  ฯลฯ            ในเดือนตุลาคมนี้   พอช.ดำเนินงานมาครบ 21 ปี  และกำลังย่างเข้าสู่ปีที่ 22  มีประสบการณ์และบทเรียนในการทำงานมากพอสมควร  โดยยึดหลักการพัฒนาแบบองค์รวม   เปลี่ยนแนวคิดการพัฒนาจากเดิมแบบ “สั่งการ”  หรือบนลงล่าง  เป็นล่างขึ้นบน  โดยชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนา  สามารถคิด  วิเคราะห์  และบริหารโครงการต่างๆ  ได้เอง  ไม่ใช่เป็น “ผู้รอรับการพัฒนา” ทำให้ชุมชนและเครือข่ายเกิดความเข้มแข็ง  พึ่งพาตนเองได้  ดังตัวอย่างต่อไปนี้   ‘บ้านมั่นคง’ แก้ปัญหาที่อยู่อาศัยคนจน           ประเทศไทยมีครัวเรือนทั้งหมดประมาณ 21 ล้านครัวเรือน  ไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่อยู่อาศัยเกือบ  6  ล้านครัวเรือน  เป็นครัวเรือนที่มีรายได้น้อยและต้องการที่อยู่อาศัยประมาณ  3.5  ล้านครัวเรือน  โดยเฉพาะประชาชนที่มีรายได้น้อยเข้าไม่ถึงแหล่งสินเชื่อที่อยู่อาศัย  บางส่วนจึงต้องบุกรุกที่ดินของรัฐและเอกชนเพื่อปลูกสร้างบ้าน  หรือเช่าบ้าน-เช่าที่ดินอยู่อาศัย  สภาพทรุดโทรม  สิ่งแวดล้อมย่ำแย่  เพราะเป็นชุมชนแออัด  เด็กๆ ไม่มีสถานที่วิ่งเล่น           ลุงวิเชียร  แสงพลอย  วัย 76 ปี  ผู้นำชุมชนเจริญชัยนิมิตรใหม่   ย่านสถานีขนส่งหมอชิตใหม่  เขตจตุจักร  เล่าย้อนกลับไปเมื่อ 20-30  ปีก่อนว่า   ชุมชนที่ลุงอาศัยอยู่เดิมเป็นชุมชนเช่าที่ดินเมื่อก่อนเรียกว่า “ชุมชนสวนผัก”   เพราะสมัยก่อนย่านจุตจักรยังเป็นทุ่งนา  เป็นสวนผัก  สถานีหมอชิตใหม่ยังไม่ย้ายเข้ามา  เจ้าของที่ดินเป็นเศรษฐีใจบุญจึงให้เช่าที่ราคาถูกๆ  เดือนละ 20-100 บาทเพื่อสร้างบ้าน  ครอบครัวละ 20-30 ตารางวา  มีคนมาปลูกบ้านหลายสิบหลัง  ต้องต่อน้ำประปา  ไฟฟ้าราคาแพงจากข้างนอกเข้ามาใช้   ส่วนใหญ่เป็นคนหาเช้ากินค่ำ  เป็นแรงงานราคาถูก  อพยพจากต่างจังหวัดเพื่อมาหากินในกรุงเทพฯ   ลุงวิเชียร  แสงพลอย  บุกเบิกแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยมากว่า 20 ปี             ต่อมาเมื่อมีข่าวว่าจะมีสถานีขนส่งย้ายเข้ามา  มีการตัดถนน  มีทางด่วนผ่าน  ที่ดินมีราคาสูง  จึงมีคนมาขอซื้อที่ดินแปลงนี้  รวมเนื้อที่ทั้งหมด 5 ไร่เศษ  ราคาหลายสิบล้านบาท  แต่เจ้าของยังไม่ขาย  เพราะห่วงว่าชาวบ้านจะเดือดร้อน  ขณะที่ชาวบ้านก็เริ่มตื่นตัว  เพราะไม่รู้ว่าเจ้าของที่ดินอาจจะขายที่ดินแปลงนี้ในวันไหน             ต้นปี 2537 เจ้าหน้าที่จากสำนักงานพัฒนาชุมชนเมือง (พชม.) สังกัดการเคหะแห่งชาติ ( พชม.จัดตั้งขึ้นในปี 2535  เป็นโครงการพิเศษภายใต้การเคหะแห่งชาติ  ตามข้อเสนอของขบวนชุมชนและประชาสังคม    เพื่อบริหารจัดการงบประมาณแก้ปัญหาชุมชนแออัดที่รัฐบาลให้การสนับสนุนจำนวน  1,250 ล้านบาท  ปัจจุบันคือสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ หรือ พอช.) ที่รู้ข่าวว่าชุมชนเจริญชัยนิมิตรใหม่กำลังมีปัญหาเรื่องความไม่มั่นคงในที่อยู่อาศัย  ได้เข้ามาพบปะพูดคุยกับชาวบ้านเพื่อให้คำปรึกษา  จนนำไปสู่การรวมกลุ่มกันจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์ (กุมภาพันธ์ 2537) เพื่อระดมทุนแก้ไขปัญหาและเตรียมพร้อมหาที่อยู่อาศัยใหม่   มีสมาชิกเริ่มต้น 28 ราย  ออมเงินกันคนละ 300-500 บาทต่อเดือน  ใครมีมากก็ออมมากกว่านั้น           “พอถึงปี 2542  ตอนนั้นพวกเราออมเงินกันได้ 5-6 ปีแล้ว  และสถานีหมอชิตใหม่ย้ายมาแล้ว  มีคนมาขอซื้อที่ดินแปลงนี้จากเจ้าของ  ราคา 65 ล้านบาท  หรือประมาณตารางวาละ 30,000 บาท  พวกเราก็ส่งตัวแทนไปคุยกับเจ้าของที่ดิน  เจ้าของก็ถามว่าพวกเราจะมีเงินซื้อหรือ ?  เพราะรู้ว่าชาวบ้านไม่มีเงินแน่ๆ  แต่พวกเราก็บอกว่าตอนนี้มีเงินออมทรัพย์รวมกันได้ประมาณ 1 ล้านบาท  และจะหาเงินมาซื้อที่ดิน  เพราะไม่รู้ว่าจะไปอยู่ที่ไหน  ลูกหลานก็เรียนและทำงานอยู่แถวนี้  ถ้าจะย้ายไปอยู่นอกเมืองก็ต้องไปเริ่มนับหนึ่งกันใหม่” ลุงวิเชียรเล่าย้อนเหตุการณ์ในครั้งนั้น           แต่เหมือนกับเป็นเรื่องที่น่าเหลือเชื่อ !!  เพราะเจ้าของที่ดินใจบุญรายนั้น (นายมานะ  เนตรสาริกา) ยอมขายที่ดินให้ชาวบ้านในราคาตารางวาละ 10,000 บาท   แต่ชาวบ้านก็ยังขอต่อรองอีก  จนเจ้าของใจอ่อนลดเหลือตารางวาละ 7,500 บาท รวมที่ดินเนื้อที่ 5 ไร่ 35 ตารางวา  ราคา 18 ล้านบาทเศษ  โดยชาวบ้านได้รวมกลุ่มกันจัดตั้งเป็นสหกรณ์เคหสถานชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่  เพื่อให้มีสถานะเป็นนิติบุคคล  (เพื่อทำนิติกรรมและสัญญาต่างๆ)  และยื่นขอใช้สินเชื่อจากสำนักงานพัฒนาชุมชนเมือง (ปัจจุบันคือ พอช.)  เพื่อนำมาซื้อที่ดิน  โดยทำสัญญาซื้อขายที่ดินกับเจ้าของในเดือนสิงหาคม 2543           เมื่อได้ที่ดินมาแล้ว  ชาวบ้านจึงนำมาจัดสรรกันโดยการดำเนินการของสหกรณ์เคหสถานชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่  แบ่งที่ดินตามความต้องการและฐานะของครอบครัว ได้ทั้งหมด 82 แปลง (รวมชุมชนที่เดือดร้อนใกล้เคียง) ที่ดินมีขนาดตั้งแต่ 10-25 ตรว. ผ่อนส่งเดือนละ 1,100 -2,300 บาทตามขนาดที่ดิน  ระยะเวลา 15 ปี ส่วนบ้านยังไม่ได้ก่อสร้างใหม่  เพราะชาวบ้านยังมีภาระในการผ่อนชำระค่าที่ดิน   ถนนทางเดินในชุมชนก็ยังเฉอะแฉะ  เป็นดินโคลน  เวลาหน้าฝนน้ำจะท่วมขัง  ชาวบ้านต้องเดินลุยโคลนเข้า-ออก   สภาพชุมชนเดิม             ในเดือนกรกฎาคม 2543  มีพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน)  โดยโอนภารกิจของสำนักงานพัฒนาชุมชนเมืองและสำนักงานกองทุนพัฒนาชนบทเข้าด้วยกัน   ต่อมาในวันที่  26  ตุลาคม 2543  สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ หรือ พอช.ได้เปิดดำเนินการอย่างเป็นทางการ  (ปัจจุบัน พอช.อยู่ในการกำกับดูแลของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์)           ในปี  2546  พอช.ได้จัดทำโครงการ ‘บ้านมั่นคง’  ขึ้นมา   เพื่อแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยชุมชนที่มีรายได้น้อย  อยู่ในที่ดินบุกรุกหรือที่ดินเช่าที่ไม่มีความมั่นคง  เพราะไม่รู้ว่าจะถูกขับไล่ในวันใด  โดย พอช.ส่งเจ้าหน้าที่ลงไปทำงานร่วมกับชาวบ้าน  เพื่อสนับสนุนให้ชาวชุมชนที่มีความเดือดร้อนร่วมกันแก้ไขปัญหา  พอช.มีหน้าที่ให้คำปรึกษาและให้การสนับสนุน  โดยมีกระบวนการต่างๆ  เช่น  สร้างความเข้าใจร่วมกันทั้งชุมชน  ร่วมกันตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อเป็นทุนในการสร้างบ้าน   ร่วมกันจัดตั้งคณะกรรมการขึ้นมาดูแลรับผิดชอบ  แบ่งหน้าที่  สำรวจข้อมูลชุมชน  ความเดือดร้อน  ช่วยกันออกแบบบ้านในความฝัน  ฯลฯ   10 โครงการนำร่องบ้านมั่นคงในปี 2546           โครงการบ้านมั่นคงเริ่มต้นในปี 2546   มีชุมชนนำร่องจำนวน 10 แห่งทั่วประเทศ    โดยชุมชนเจริญชัยนิมิตรใหม่ได้รับการคัดเลือกให้เป็น 1 ใน 10 ชุมชนนั้นด้วย  ส่วนชุมชนอื่นๆ  เช่น  บ่อนไก่  กรุงเทพฯ, แหลมรุ่งเรือง จ.ระยอง, บุ่งคุก      จ.อุตรดิตถ์, เก้าเส้ง จ.สงขลา  ฯลฯ  โดยรัฐบาลอนุมัติงบประมาณสนับสนุนจำนวน 146 ล้านบาท  เพื่อให้ พอช.นำไปสนับสนุนชุมชนในการพัฒนาสาธารณูปโภคและสินเชื่อเพื่อซื้อที่ดิน-ก่อสร้างบ้าน           ในส่วนของชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่หลังจากซื้อที่ดินในปี 2543  แล้ว  จึงได้เริ่มกระบวนการบ้านมั่นคงในปี 2546  เพื่อก่อสร้างบ้านใหม่  เนื่องจากสภาพบ้านเรือนส่วนใหญ่มีสภาพทรุดโทรม  เพราะปลูกสร้างมานาน  และส่วนใหญ่สร้างบ้านกันตามทุนรอนที่มี  ไม่มีระบบสาธารณูปโภค  ทางเดินเป็นพื้นดิน  ไม่มีท่อระบายน้ำ  เมื่อฝนตกถนนและทางเดินจึงเละเป็นโคลน           โดย พอช.ส่งเจ้าหน้าที่เข้ามาให้คำแนะนำการทำโครงการบ้านมั่นคง  มีตัวแทนชาวบ้านเป็นคณะกรรมการ  ไปศึกษาดูงานชุมชนที่แก้ไขปัญหาเรื่องที่อยู่อาศัยแล้ว  ร่วมกันสำรวจข้อมูลต่างๆ ในชุมชน   จัดประชุมเพื่อรับฟังความเห็นของสมาชิก   เช่น  รูปแบบการพัฒนาชุมชน   ร่วมกันออกแบบผังชุมชนใหม่   ออกแบบบ้าน  ฯลฯ  หลังจากนั้นจึงร่วมกันสร้างระบบสาธารณูปโภค   ขอติดตั้งไฟฟ้า  น้ำประปา  ทำท่อระบายน้ำ  ถนนในชุมชน 3 สาย  กว้าง 4 เมตร   โดย พอช.สนับสนุนงบประมาณจำนวน 1,780,000 บาท ใช้แรงงานในชุมชนเป็นหลัก           ส่วนการสร้างบ้าน  ครอบครัวไหนที่มีความพร้อมก็ดำเนินการไปก่อน  มีทั้งสร้างเอง จ้างช่างมาสร้าง    รวมทั้งการลงแรงช่วยกันก่อสร้าง  ใช้วัสดุเก่าที่ยังใช้ได้  ทำให้ชาวบ้านประหยัดงบได้ไม่น้อย โดย พอช.สนับสนุนสินเชื่อก่อสร้างบ้านตามขนาดที่ดิน   ตั้งแต่ 10-25  ตารางวา  ส่วนใหญ่เป็นบ้านเดี่ยวชั้นเดียวและบ้านเดี่ยวสองชั้น  ราคาตั้งแต่ 130,000-300,000  บาท  ผ่อนชำระเดือนละ 1,100-2,300 บาท  ระยะเวลา 15 ปี  อัตราดอกเบี้ยร้อยละ  9 บาทต่อปี           พอถึงปี 2547  บ้านส่วนใหญ่ก็ทยอยก่อสร้างแล้วเสร็จ  จากชุมชนที่เคยอยู่กันแบบ “ตามมีตามเกิด” ทางเดินเฉอะแฉะ   เป็นหลุมเป็นบ่อ  ไม่มีน้ำประปา   ไม่มีไฟฟ้าใช้เอง  จึงเปลี่ยนจากหน้ามือเป็นหลังมือ !!   สภาพชุมชนใหม่  บ้านเรือน  ถนนดูสะอาดตา              ลุงวิเชียร ในฐานะประธานชุมชนเจริญชัยฯ กล่าวว่า  จากการรวมตัวกันโครงการชาวบ้านเพื่อซื้อที่ดินและเข้าร่วมโครงการบ้านมั่นคงกับ พอช.  ปัจจุบันเป็นเวลากว่า 20 ปี  ชาวบ้านทุกครอบครัวผ่อนชำระค่าที่ดินค่าและค่าสร้างบ้านหมดแล้วและจากสภาพเดิมของชุมชนเมื่อก่อนยังเป็นทุ่งนา  เป็นสวนผัก  แต่ตอนนี้กลายเป็นย่านคมนาคม  เพราะอยู่ใกล้สถานี บขส.หมอชิตใหม่   สถานีกลางบางซื่อ  และอยู่ในแนวรถไฟฟ้าสายสีแดง (บางซื่อ-รังสิต) ทำให้ที่ดินในย่านนี้มีราคาสูงขึ้น   เฉพาะที่ดินที่ชาวชุมชนอาศัยอยู่ 5 ไร่เศษ  ตอนซื้อมาราคา 18 ล้านบาทเศษ (เจ้าของที่ดินลดราคาให้) ตอนนี้มีเอกชนมาขอซื้อราคา 200 ล้านบาทเพื่อทำโครงการธุรกิจ           “แต่พวกเราตกลงกันแล้วว่าจะให้ราคาสูงอย่างไรก็จะไม่ขาย  เพราะเรารับปากกับเจ้าของที่ดินเอาไว้ว่าจะซื้อมาเพื่อทำที่อยู่อาศัยเท่านั้น  พวกเรายังคุยกันเลยว่า  หากเราไม่รวมตัวกันซื้อที่ดินและทำโครงการบ้านมั่นคงในตอนนั้น  วันนี้พวกเราจะไปอยู่ที่ไหนกัน  จะกลับไปอยู่ต่างจังหวัดก็ไม่มีที่ดินทำกิน  อาจจะอยู่ในสลัมที่ไหนสักแห่ง  หรือเช่าบ้านอยู่ตลอดชีวิต เพราะลำพังคนหาเช้ากินค่ำคงไม่มีเงินพอจะซื้อบ้านอยู่ ถ้าเราไม่รวมตัวกันและไม่มีโครงการบ้านมั่นคง  พวกเราก็คงจะไม่ได้อยู่แบบวันนี้” ลุงวิเชียรบอก   บ้านที่มากกว่าคำว่า “บ้าน”           โครงการสร้างบ้านมั่นคง  ดังตัวอย่างที่ชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่  ไม่ใช่เป็นการสร้างเฉพาะ “ที่อยู่อาศัย” เท่านั้น แต่ยังมีกระบวนการ “พัฒนาชุมชน” และ “การพัฒนาคุณภาพชีวิต” ของชาวชุมชนด้วย   เช่นที่ชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่   มีสหกรณ์เคหสถานฯ ซึ่งให้สมาชิกออมเงินตามหุ้นที่มีอยู่   หุ้นละ 10 บาท   คนหนึ่งไม่เกิน 20 หุ้น  มีสมาชิกทั้งหมด 160 คน   ปัจจุบันมีเงินหมุนเวียนประมาณ 10 ล้านบาท   สมาชิกกู้ยืมได้สูงสุดไม่เกิน 3 แสนบาท   อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 1 บาทต่อเดือน  ผ่อนชำระภายใน 60 งวด   ถือว่าเป็น ‘ธนาคารชาวบ้าน’  เพราะนอกจากจะสร้างวินัยในการออมแล้ว  ยังเป็นที่พึ่งของชาวบ้านในยามที่เดือดร้อนจำเป็น  ไม่ต้องพึ่งเงินกู้นอกระบบที่เก็บดอกเบี้ยไม่ต่ำกว่าร้อยละ 10 บาทต่อเดือน                 นอกจากนี้ที่ชุมชนเจริญชัยฯ ยังมีกิจกรรมการพัฒนาชุมชนต่างๆ ที่หน่วยงานภายนอกเข้ามาสนับสนุน  เช่น  การคัดแยกขยะ   นำขยะเปียกไปทำปุ๋ย   ใส่ต้นไม้ในชุมชน  ขยะรีไซเคิ้ลเอาไปขายเป็นกองทุนพัฒนาชุมชน ชุมชนจึงดูสะอาดสวยงาม  มีศูนย์เฝ้าระวังภัยและยาเสพติด  โดยมีชาวบ้านในชุมชนเป็นอาสาสมัครเฝ้าระวัง  มีกองทุนแม่ของแผ่นดิน เพื่อป้องกันปัญหายาเสพติด ฯลฯ ทำให้ชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่เป็นสถานศึกษาดูงานของชุมชนและหน่วยงานรัฐต่างๆ ทั้งในด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัยและพัฒนาชุมชน           นอกจากนี้ในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 ชุมชนยังได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานต่างๆ  เช่น  พอช.จัดทำโครงการแก้ไขผลกระทบจากสถานการณ์โควิด  เช่น  ทำคาราวานสินค้าราคาถูกนำไปจำหน่ายให้แก่สมาชิกชุมชนต่างๆ ในเขตจตุจักร  เช่น  ข้าวสาร  น้ำมันพืช  ไข่ไก่  น้ำตาล  นม  อาหารแห้ง  ฯลฯ   เพื่อดค่าใช้จ่าย           จัดทำ ‘ศูนย์พักคอยชุมชน’  หรือ CI (Community  Isolation)  เพื่อรองรับผู้ติดเชื้อโควิดที่ยังมีอาการไม่รุนแรงในชุมชนเครือข่ายเขตจตุจักร  สามารถรองรับได้ 8 เตียง  (พอช.สนับสนุนงบ 150,000  บาท)  ขณะนี้ชาวบ้านกำลังช่วยกันก่อสร้าง  คาดว่าจะแล้วเสร็จภายในเดือนตุลาคมนี้  ฯลฯ   ศูนย์พักคอยกำลังก่อสร้าง   TDRI ประเมินบ้านมั่นคง “ลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ” พัฒนาสังคมให้น่าอยู่           จากรายงานของทีดีอาร์ไอ ฉบับที่  102 เดือนเมษายน 2557 เรื่อง “การประเมินมูลค่าที่เกิดจากโครงการบ้านมั่นคง” ซึ่งเป็นรายงานการศึกษาของสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) โดย ดร. นิพนธ์ พัวพงศกร และคณะ ได้คัดเลือกชุมชนบ้านมั่นคงทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด  รวม 16 ชุมชน (รวมทั้งชุมชนเจริญชัยนิมิตรใหม่) มีครัวเรือนที่เป็นตัวอย่างในการสำรวจ 745 ครัวเรือน  พบว่า           โครงการบ้านมั่นคงมีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขปัญหาชุมชนแออัดขนาดใหญ่ โดยสร้างความมั่นคงใน “ที่ดินและที่อยู่อาศัย” ให้แก่ครัวเรือนที่อาศัยอยู่ในชุมชนแออัด  โครงการนี้ใช้แนวทางการดำเนินการแบบใหม่ที่แตกต่างจากโครงการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยแบบเดิมซึ่งหน่วยงานรัฐเป็นผู้จัดทำโครงการ           กล่าวคือ (1) เป็นโครงการที่เปิดโอกาสให้ผู้อยู่อาศัยในชุมชนรวมตัวและมีส่วนร่วมในการดำเนินโครงการตั้งแต่ต้นจนเสร็จสิ้น  ได้แก่  การสำรวจข้อมูล   การเลือกชุมชนนำร่อง  การเลือกวิธีปรับปรุงชุมชน   การจัดหาที่ดิน  การออมทรัพย์เพื่อที่อยู่อาศัย การออกแบบบ้าน  การออกแบบชุมชน  การก่อสร้าง ฯลฯ   บ้านมั่นคงที่จังหวัดสระแก้ว  ชาวบ้านช่วยกันลงแรงสร้าง  และมีส่วนร่วมทำโครงการ             (2) รูปแบบและแนวทางการปรับปรุงที่อยู่อาศัยของแต่ละชุมชนมีความหลากหลายและแตกต่างกันตามสภาพปัญหา ความต้องการของสมาชิกในชุมชน  และข้อจำกัดด้านต่างๆ (โดยเฉพาะด้านกายภาพและเจ้าของที่ดิน)           (3) เน้นการแก้ปัญหาชุมชนแออัดทั้งเมือง   โดยร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง  ไม่ใช่การแก้ปัญหาเพียงบางจุดหรือบางพื้นที่           โครงการบ้านมั่นคงมีประโยชน์ทางอ้อมทั้งทางเศรษฐกิจและมิใช่ทางเศรษฐกิจ  ดังนี้  ด้านเศรษฐกิจ โครงการบ้านมั่นคงทำให้ครัวเรือนมีรายจ่ายลดลง  โดยเฉพาะค่าไฟฟ้าและค่าน้ำประปาที่ประหยัด  เพราะไม่ต้องพ่วงจากมิเตอร์บ้านที่มีทะเบียนบ้าน  และมีรายได้เพิ่มขึ้น เพราะครัวเรือนมีการผ่อนส่งบ้านให้แก่สหกรณ์จึงต้องขวนขวายหารายได้เพิ่ม และลดรายจ่ายของครัวเรือน           หลักฐานทางสถิติยืนยัน  ได้แก่  เด็กนักเรียนใช้เวลาเรียนหนังสือมากขึ้น  นอกจากนี้การที่ชุมชนมีการจัดการที่ดีขึ้น มลพิษลดลง และสภาพแวดล้อมในชุมชนดีขึ้น อาจทำให้สุขภาพของคนในชุมชนดีขึ้น โอกาสเกิดอัคคีภัยลดลง  คนในชุมชนมีความภูมิใจที่มีบ้านที่น่าอยู่ในชุมชนที่  และสามารถเปิดประตูเชื้อเชิญญาติและเพื่อนฝูงมาที่บ้านได้           ผลประโยชน์ที่สำคัญที่สุดในด้านการปกครองก็คือ   ประชาชนในชุมชนเปลี่ยนฐานะจาก “ผู้บุกรุกที่ทำผิดกฎหมาย” เป็น “พลเมืองที่มีศักดิ์ศรี”   ข้าราชการให้เกียรติ  ให้ข่าวสาร  ข้อมูล และให้ความร่วมมือกับงานพัฒนาชุมชน           “ส่วนประโยชน์ทางสังคมที่สำคัญก็คือ  ทุนทางสังคม (Social Capital) ที่เกิดจากการรวมกลุ่มในโครงการบ้านมั่นคง ทำให้คนในชุมชนไว้วางใจกัน   โครงการบ้านมั่นคงยังก่อให้เกิดผลประโยชน์ทางอ้อมต่อสังคม ซึ่งมีหลักฐานเชิงประจักษ์ชัดเจน  เช่น  เด็กมีแนวโน้มใช้เวลากับการเรียนมากขึ้น   อาชญากรรมและยาเสพติดในชุมชนลดลง”   รายงานดังกล่าวระบุ (ดูรายงานฉบับเต็มได้ที่ http://tdri.or.th/wp-content/uploads/2014/05/wb102.pdf)   บ้านมั่นคงริมคลองลาดพร้าว กรุงเทพฯ เดิมเป็นชุมชนบุกรุกที่ดินราชพัสดุ ปัจจุบันชาวบ้านเช่าที่ดินสร้างบ้านอยู่อาศัยอย่างถูกกฎหมาย  สร้างเสร็จแล้วใน  35 ชุมชนกว่า  3,000 ครัวเรือน                        นับแต่ปี 2546  จนถึงปัจจุบัน  พอช.  และกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ได้สนับสนุนการแก้ไขปัญหาให้ประชาชนผู้ยากไร้มีความมั่นคงในที่อยู่อาศัยทั้งในชนบทและเมืองไปแล้วกว่า 180,000 ครัวเรือน (บ้านมั่นคง  การซ่อมสร้างบ้านที่มีสภาพทรุดโทรมหรือ ‘บ้านพอเพียงชนบท’ การพัฒนาที่อยู่อาศัยชุมชนริมคลอง  คนไร้บ้าน  ฯลฯ) ในกว่า 3,000 ชุมชนเมืองและชนบททั่วประเทศ             โดยมี ‘แผนแม่บทการพัฒนาที่อยู่อาศัยระยะ 20 ปี’ (พ.ศ.2560-2579) เป็นเข็มทิศ ตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ  สร้างความเป็นธรรมในสังคม มีเป้าหมายกว่า 1 ล้านครัวเรือนทั่วประเทศ ‘เพื่อคนไทยทุกคนมีที่อยู่อาศัยที่มั่นคงและมีคุณภาพชีวิตที่ดีภายในปี 2579’   ผู้นำชุมชนริมคลองลาดพร้าวคนหนึ่งบอกว่า  “เมื่อก่อนสภาพเป็นชุมชนแออัด  เด็กนักเรียนไม่กล้าชวนเพื่อนมาเล่นที่บ้านแต่ตอนนี้เปลี่ยนไปแล้ว” https://www.thaipost.net/main/detail/119080 21 ปี พอช., TDRI, กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, ธนาคารชาวบ้าน, บ้านมั่นคง, พม., พลเมืองที่มีศักดิ์ศรี, พอช., ลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ, ลุงวิเชียร แสงพลอย, สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน), สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย, แก้ปัญหาที่อยู่อาศัยคนจน, โครงการสร้างบ้านมั่นคง FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20211007/image_big_615eca7acd096.jpg 107835 27/06/2021 20:43 27/06/2021 20:43 TDRI หวั่นปิดแคมป์คนงานเยียวยาไม่ทั่วถึง ทำโควิด-19กระจายมากกว่าเดิม   27 มิ.ย. 64 - นายสมชัย จิตสุชน ผู้อำนวยการวิจัยด้านการพัฒนาอย่างทั่วถึง สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เปิดเผยว่า มาตรการล็อกดาวน์แคมป์คนงานในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ปริมณฑล และ 4 จังหวัดภาคใต้ เป็นมาตรการที่จำเป็น เป็นเรื่องที่รัฐบาลลังเลใจมานานแล้ว เพราะกลัวผลกระทบทางเศรษฐกิจ แต่ตัวเลขการติดเชื้อโควิด-19 ที่อยู่ระดับสูงหลายพันคนต่อวันเป็นเวลาต่อเนื่องประมาณ 1 เดือนครึ่งแล้ว รวมถึงมีเสียงหนาหูมากขึ้นว่าตัวเลขผู้ติดเชื้อจริงมากกว่าที่รัฐบาลรายงาน ทำให้รัฐบาลต้องออกมาตรการนี้ออกมา ทั้งนี้ การล็อกดาวน์แคมป์คนงานส่งผลกับการขยายตัวเศรษฐกิจแน่นอน จะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับเวลาการล็อกดาวน์ แต่การล็อกดาวน์ครั้งนี้ก็ถือว่ามีความเข้มข้นน้อยกว่าครั้งแรกมาก เพราะครั้งนี้ยังไม่มีการประกาศเคอร์ฟิว ห้างสรรพสินค้ายังเปิดได้ถึง 21.00 น. หลายกิจการยังดำเนินการได้ปกติ เช่น ร้านเสริมสวย ร้านตัดผม ที่เคยถูกล็อกดาวน์ครั้งแรก นอกจากนี้การล็อกดาวน์ครั้งนี้ เป็นการล็อกดาวน์เฉพาะจุดคือแคมป์คนงาน และโรงงานหากพบว่ามีการติดเชื้อแพร่กระจาย เนื่องจากเป็นครัสเตอร์ที่ระบาดมากของการระบาดรอบนี้ อย่างไรก็ตาม หวังว่ารัฐบาลจะมีบทเรียนจากการปล่อยให้คนเดินทางไปเที่ยวสงกรานต์ในช่วงเดือนเม.ย. ที่ผ่านมา ทำให้มีการแพร่ระบาดติดเชื้อโควิด-19มากมาจนถึงทุกวันนี้ ซึ่งการล็อกดาวน์แคมป์คนงานต้องพยายามมีมาตรการป้องกันไม่ให้คนหนีออกจากแคมป์คนงาน เพื่อกลับบ้านหรือเดินทางไปทำงานในจังหวัดอื่น ๆ ที่ไม่มีได้ล็อกดาวน์แคมป์คนงาน จนเกิดการระบาดเชื้อโควิด-19 ในต่างจังหวัดเพิ่มมากขึ้น "คนงานที่หนีจากแคมป์คนงานที่ถูกล็อกดาวน์เชื่อว่ามีบ้าง ซึ่งรัฐบาลต้องมีมาตรการดูแลจริงจัง โดยเฉพาะการเยียวยาต้องดำเนินการทันที ไม่ว่าจะเป็นการจ่ายค่าแรงชดเชย โดยเฉพาะการจัดหาอาหารให้ได้กินครบ 3 มื้อ เพื่อให้เขาเต็มใจอยู่ในแคมป์ไม่หนีไปไหน เพราะหากดำเนินการล่าช้าให้เขาไม่มีข้าวกินสัก 5 วัน ผมเชื่อว่า ก็คงมีคนงานหนีออกจากแคมป์จำนวนมาก" นายสมชัย กล่าว สำหรับการมาตรการไม่ให้นั่งกินข้าวที่ร้านนั้น มองว่าเหมือนออกมาตรการวนไปวนมา ห้าม ๆ ผ่อน ๆ ซึ่งคิดว่ารัฐบาลมองเห็นปัญหาจากการให้คำปรึกษาของแพทย์ ว่า มีการติดเชื้อระหว่างกินอาหาร และมีร้านอาหารจำนวนมาก รักษาระยะห่างไม่ได้ตามเงื่อนไขของรัฐบาล ซึ่งรัฐบาลไม่สามารถตรวจสอบได้ทั่วถึงจึงมีมาตรการนี้ออกมา "ผมคิดว่ารัฐบาลคงประเมินว่า เมื่อมีการล็อกดาวน์แคมป์คนงาน การห้ามนั่งกินในร้านอาหาร และมาตรการอื่น ๆ ที่ออกมาแล้ว ทำให้คนติดเชื้อลดลงได้จากวันละ 3-4 พันคน เหลือวันละพันคน ภายใน 15 วัน ก็เชื่อว่ารัฐบาลน่าจะผ่อนคลายมาตรการบางส่วนมากขึ้น" นายสมชัย กล่าว https://www.thaipost.net/main/detail/107835 TDRI, ดร.สมชัย จิตสุชน, ปิดแคมป์คนงาน TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210627/image_big_60d87ffed221a.jpg 44732 01/09/2019 11:11 01/09/2019 11:11 เปิดแผนแก้ 'ขยะทะเล’ งัดไม้แข็งลดใช้ 'พลาสติก'                     ข่าวพะยูนมาเรียมเสียชีวิต และเมื่อผ่าหาสาเหตุก็พบว่า ในตัวของพะยูนน้อยมีขยะพลาสติกที่ระบบทางเดินอาหาร ก่อให้เกิดปัญหาลำไส้อุดตันและลุกลามไปจนทำให้มันเสียชีวิตในที่สุด และยังตามมาด้วย "ยามีล" พะยูนอีกตัวที่เสียชีวิตด้วยสาเหตุคล้ายกัน ไม่นับก่อนหน้านี้มีวาฬตั้งท้องตายเกยตื้น เมื่อผ่าซากเจอขยะพลาสติกกว่า 20  กิโลกรัม เรื่องเศร้าที่เกิดกับสัตว์ทะเลพวกนี้ เป็นผลจากขยะในทะเลที่มีปริมาณมาก ซึ่งประเทศไทยเป็นหนึ่งในแชมป์ขยะทะเล ซึ่งไม่ใช่สถิติที่ควรภูมิใจ ขยะพลาสติกกลายเป็นมหันตภัยใหญ่ของประเทศ ซึ่งเวลานี้ภาครัฐและภาคเอกชนร่วมขับเคลื่อนแก้ปัญหาอย่างจริงจัง       หอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทยได้มอบหมายให้สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศ (TDRI) ศึกษาที่มาของขยะทะเลและมาตรการจัดการปัญหาขยะทะเลเพื่อใช้กำหนดแผนการดำเนินงานขับเคลื่อนนโยบายเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) เพิ่มประสิทธิภาพการจัดการขยะพลาสติกและขยะอาหารแบบบูรณาการโดยจะใช้เครือข่ายที่มีสมาชิกกว่า 1.2 แสนรายขับเคลื่อนลดขยะอีกทางหนึ่ง   ดร.ฮาราลด์ ลิงค์ ประธานคณะกรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียน         ขณะนี้ TDRI สรุปผลการศึกษาที่มาขยะทะเลแล้ว มีการนำเสนอสู่สาธารณะ ส่วนหอการค้าไทยฯ ประกาศแนวทางเดินหน้านโยบายเศรษฐกิจหมุนเวียนปี 2562-2563 ที่หอการค้าไทยฯ เมื่อวันก่อน โดยมี ดร.ฮาราลด์ ลิงค์  ประธานคณะกรรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียน ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย และ รศ.ดร.เสาวณีย์ ไทยรุ่งโรจน์   อธิการบดีมหาวิทยาลัยหอการค้าไทยร่วมแสดงจุดยืนผลักดันแก้ปัญหาที่ยั่งยืน       ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ กล่าวว่า ปัญหาขยะทะเลมีแนวโน้มส่งเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จากข้อมูลปี 2553  ปริมาณขยะทะเล 4 แสนตัน แต่ในปี 2562 ขยะทะเลเพิ่มขึ้นเป็น 1 ล้านตัน นับเป็นตัวเลขที่น่าตกใจ รายการขยะทะเลไทย 7 อันดับต้นๆ พบว่าเป็นพลาสติกถึง 12% กล่องโฟม 10% ห่ออาหาร 8% ถุงก๊อบแก๊บ 8% ขวดแก้ว 7%  ขวดพลาสติก 7% หลอดดูด 5% เห็นได้ว่าขยะทะเลเกี่ยวข้องกับสินค้าและการบริโภค ดังนั้น การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมผู้บริโภคจึงเป็นแนวทางหนึ่งช่วยลดขยะทะเลได้  แต่ก็ยังต้องอาศัยความร่วมมือจากภาคอุตสาหกรรมและภาคบริการ ขยะทะเลจำนวนมากสร้างความเสียหายต่อการท่องเที่ยว ธุรกิจประมง แต่ที่สำคัญกว่านั้นคือทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และสุขภาพของมนุษย์ โดยเฉพาะอันตรายใหม่อย่างไมโครพลาสติก ถือเป็นมลพิษชีวภาพและโลหะ กระทบระบบนิเวศสัตว์น้ำและเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารของมนุษย์ในฐานะผู้บริโภค       ผลการศึกษาที่มาขยะทะเลนั้น ประธาน TDRI เผยว่า   แหล่งที่มาขยะทะเลไทยมาจากบนบก อันดับหนึ่งเป็นการท่องเที่ยวริมชายหาด ชุมชน หรือร้านค้าที่อยู่บริเวณริมแม่น้ำและริมชายฝั่ง และขยะจากหลุมฝังกลบที่จัดการไม่ถูกต้อง ขยะถูกชะล้างลงแม่น้ำและออกสู่ทะเล นอกจากนั้นขยะยังมาจากเรือประมง เรือขนส่งสินค้า และข้ามพรมแดนมาจากประเทศเพื่อนบ้าน       “ ประเทศไทยเป็นหนึ่งในแชมป์ขยะทะเล ขยะส่วนใหญ่เป็นพลาสติกในรูปแบบต่างๆ การป้องกันและแก้ไขต้องเป็นวาระแห่งชาติรัฐ กำหนดให้เป็นวาระแห่งชาติแล้ว แต่ที่ผ่านมามาตรการที่ใช้ยังไม่มีประสิทธิผล เป็นไม้อ่อน ซึ่งในต่างประเทศจากผลศึกษาพบว่า การใช้มาตรการเชิงสมัครใจลดขยะพลาสติกมีประโยชน์จริงแต่ขาดประสิทธิภาพ กลับมาที่ไทย ภาคเอกชนในสาขาค้าปลีกรณรงค์งดใช้ถุงพลาสติกทุกวันที่ 4 ของเดือน เป็นสัดส่วนที่น้อยเกินไป และมีไม่กี่รายกล้าเก็บเงินจากผู้บริโภค     เพราะกลัวผู้บริโภคจะเปลี่ยนไปใช้ผู้บริการผู้ค้าปลีกรายอื่นบางรายแถมแต้ม ฉะนั้น มาตรการสมัครใจทำแล้วประชาชนตื่นตัวมากขึ้น สิ่งสำคัญที่ต้องทำต่อไป รัฐควรออกกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับปัญหาขยะหนุนเสริม" ดร.สมเกียรติ กล่าว   ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธาน TDRI         หลายประเทศใช้ไม้แข็งลดขยะพลาสติก ประธาน TDRI ยกผลศึกษามาคุยต่อว่า ประเทศอังกฤษเก็บเงินค่าใช้ถุงพลาสติกใบละ 2 บาท นิวซีแลนด์ออกกฎหมายห้ามใช้ถุงพลาสติกครั้งเดียวทิ้ง และหลายประเทศทดลองห้ามใช้ หรือเก็บเงิน โดยท้องถิ่นห้ามใช้ ถือเป็นมาตรการรุนแรง ถือเป็นไม้แข็ง ถ้าฝืนใจใช้แล้วสำเร็จเพราะการแก้ปัญหาต้นทาง ไม่สร้างขยะใหม่เพิ่ม และหาทางกลับมาใช้ใหม่ รีไซเคิลแยกส่วน หรือนำมาเผาผลิตพลังงาน และทำการฝังกลบจะช่วยจัดการขยะครบวงจร แต่สำคัญที่สุดไม่สร้างขยะ ซึ่งแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนมาจากการลดการผลิตขยะต่างๆ ไม่ใช่สร้างเตาเผาหรือบ่อฝังกลบกำจัดขยะ หรือลดขยะแต่ต้นทาง ไม่ทำให้เกิดขยะเพิ่มขึ้น       “ กรณีไทยต้องมีหลายมาตรการผสมกัน ไม้แข็ง เสนอเลิกใช้กล่องโฟมใส่อาหารโดยเร็ว เพราะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมาก โฟมย่อยสลายยาก เสี่ยงต่อสุขภาพ สารเคมีปนเปื้อนสู่ร่างกายผู้บริโภค ส่วนกรณีถุงพลาสติก ต้องเก็บเงินใช้ถุงพลาสติก เริ่มในราคา 1.50-2 บาท เป็นราคาเหมาะสมที่กรมควบคุมมลพิษศึกษาไว้ เริ่มจากโมเดิร์นเทรดหรือการค้าปลีกสมัยใหม่ก่อน เช่น ห้างสรรพสินค้า   ซูเปอร์มาร์เก็ต ร้านสะดวกซื้อ มินิมาร์ท เพราะมีปริมาณการใช้ถุงพลาสติกมากกว่าตลาดสดหรือร้านค้าทั่วไป    ระยะแรกเพื่อให้ประชาชนปรับตัว เริ่มในราคา 1 บาทก็ได้   ค่อยๆ ปรับจะช้าเร็วพิจารณาได้และมีกลไกให้มัดจำค่าขวด" ดร.สมเกียรติกล่าว       ประธาน TDRI ย้ำว่า มาตรการจากรัฐอย่างเดียวไม่เป็นผลหากไม่มีการรณรงค์ลดขยะตั้งแต่ต้นทางกับประชาชนคัดแยกขยะ ซึ่งกลไกแยกขยะของท้องถิ่นต้องมีประสิทธิผล มีธนาคารขยะกรณีที่ผู้บริโภคเก็บของรีไซเคิลมีรางวัลจูงใจ รวมถึงรณรงค์กับภาคธุรกิจ ลดบรรจุภัณฑ์ที่มากเกินไป นอกจากนี้ ภาคอุตสาหกรรมและนักวิจัยต้องร่วมกันหาวัสดุใหม่แทนถุงพลาสติก เบื้องต้นอาจเป็นต้นทุน แต่เมื่อเกิดผลิตภัณฑ์ใหม่ก็เป็นโอกาสทางธุรกิจ        " ปัญหาขยะพลาสติกกลายเป็นปัญหาร้ายแรงของประเทศไทย ส่งผลเสียต่อเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม สุขภาพ   ต้องใช้ทั้งไม้อ่อนและไม้แข็ง เพื่อให้สิ่งที่รัฐประกาศว่าขยะเป็นวาระแห่งชาติมีผลอย่างแท้จริง งานวิจัยที่มาของขยะทะเลเสร็จสิ้นแล้ว แต่แผนของ TDRI จะศึกษาลงลึกในพื้นที่อีอีซี เพื่อจัดทำฐานข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมในอีอีซี   เพราะการพัฒนาประเทศต้องไม่มีผลเสียต่อสิ่งแวดล้อม " ดร.สมเกียรติ กล่าว   รศ.ดร.เสาวนีย์ ไทยรุ่งโรจน์ อธิการบดี ม.หอการค้าไทย         รศ.ดร.เสาวนีย์ ไทยรุ่งโรจน์ อธิการบดี ม.หอการค้าไทยและกรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียนหอการค้าไทย กล่าวว่า หอการค้าไทยได้มีการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการระดมความคิดเห็นของคณะกรรมการและเครือข่ายร่วมกัน กำหนดจุดยืนเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียนให้เป็นรูปธรรม ซึ่งจะส่งผลดีต่อเศรษฐกิจและเป็นความยั่งยืนของประเทศ ทั้งนี้ ได้กำหนดแผนการดำเนินงานในการขับเคลื่อน 4 แผน ซึ่งจะขับเคลื่อนผ่านเครือข่ายที่มีสมาชิกกว่า 120,000 ราย เน้นหวังผลในเชิงปฏิบัติและบูรณาการครอบคลุมทั้งประเทศ เราเลือกโฟกัสขยะพลาสติก ขยะอาหารและอาหารเหลือ ซึ่งแหล่งกำเนิดขยะอาหาร ได้แก่ ซูเปอร์มาร์เก็ต ตลาด โรงแรม ร้านอาหาร ครัวฟู้ดคอร์ด วัด เป็นต้น       สำหรับแผนงานในปี 62-63 กรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียนกล่าวว่า มีการรณรงค์ให้ความรู้เปลี่ยนความคิดเพื่อสร้างจิตสำนึกเรื่องการคัดแยกขยะการจัดการแยกขยะ การลดขยะอาหารและการนำอาหารเหลือไปบริจาคให้ผู้ขาดแคลน โดยรณรงค์เน้น 2 กลุ่มเป้าหมาย คือนักเรียนและนักศึกษา เช่น บรรจุในบทเรียนชุดความรู้ในหลักสูตร ซึ่งจะมีความร่วมมือกับกระทรวงศึกษาธิการต่อไป นอกจากนี้จัดทำ Board Game และนำโมเดลโรงเรียนต้นแบบมาเผยแพร่สร้างโครงการนำร่อง เป็นต้นแบบสร้างรายได้เพิ่มมูลค่าจากขยะพลาสติกสู่โรงเรียน       นอกจากนี้จะรณรงค์ให้ความรู้แก่ชุมชนผู้ประกอบการและนักท่องเที่ยวโดยใช้โซเชียลมีเดีย, ผู้ทรงอิทธิพล, ยูทูบเบอร์นำเสนอเนื้อหาการแยกขยะ รวมถึงใช้พระสงฆ์และวัดให้เข้ามามีส่วนร่วมในการขยายโมเดล เช่น วัดจากแดงเพื่อจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้สู่ชุมชนอื่น รวมถึงกำหนดนโยบายและแนวทางเป้าหมายในทิศทางเดียวกันลดใช้ถุงพลาสติก       ในแผนดังกล่าวยังมีการจัดการแยกขยะ เช่น การลงมือแยกขยะลดภาระโลก แยกขยะอย่างจริงจังในภาคเอกชน และชุมชนจัดตั้งถังแยกขยะในจุดที่เหมาะสม กำหนดเวลาการจัดเก็บขยะแต่ละประเภทโดยร่วมมือกับภาครัฐและเครือข่ายต่างๆ แผนนี้จะเนรมิตชีวิตใหม่ให้ขยะพลาสติก หรือ Upcycling โดยศึกษาความเป็นไปได้ในการเกิดโมเดลธุรกิจใหม่ๆ จัดทำตัวอย่างเพื่อนำไปสู่การเผยแพร่ ลงมือทำอย่างจริงจัง       “ ส่วนการลดขยะอาหารในภาคการค้าและบริการ เช่น ให้ความรู้ด้านข้อเสียต้นทุนสูงของขยะอาหารและวิธีการจัดการผ่านสื่อต่างๆ โซเชียลมีเดีย และหลักสูตรการเรียนการสอนนักเรียนนักศึกษาด้านโรงแรม มีการเผยแพร่แนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุดขององค์กรที่มีการบริหารจัดการขยะอาหารที่มีประสิทธิภาพ ให้ธุรกิจค้าปลีกรายใหญ่ทุกบริษัทร่วมมือกันเป็นตัวอย่างให้มีเป้าหมายที่จะได้ร่วมกัน" รศ.ดร.เสาวนีย์ เผย       ขยะอาหารเป็นปัญหาใหญ่ของประเทศ กรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียนให้ข้อมูลเพิ่มว่า แผนนี้จะมีการนำอาหารเหลือที่สามารถบริโภคได้มาจัดการ โดยด้านขนส่งให้องค์กรหรือภาครัฐอุดหนุนบริษัทขนอาหารไปบริจาคผู้ขาดแคลน โดยสนับสนุนค่าขนส่ง เรียกว่า “รถส่งต่อสุข" หารถไปรับอาหารบริจาคที่องค์กรต่างๆ แจ้งแล้วนำไปส่งต่อสถานสงเคราะห์ นอกจากนี้ จะสนับสนุนให้มีตู้เย็นชุมชนเพื่อแบ่งปันอาหารเหลือที่มีคุณภาพและบริโภคได้  แนวทางนี้จะช่วยลดปริมาณขยะอาหารอีกทางหนึ่ง เพราะหากจัดการขยะอาหารไม่ถูกต้องจะส่งผลกระทบต่อการจัดการขยะโดยรวม แผนดังกล่าวจะนำเข้าสู่การสัมมนาใหญ่หอการค้าไทยทั่วประเทศปลายปีนี้ เป้าหมายใช้ขับเคลื่อนอย่างจริงจังช่วยแก้ปัญหาขยะพลาสติกและขยะอาหารอย่างยั่งยืน รวมถึงแก้วิกฤติขยะพลาสติกในทะเล           https://www.thaipost.net/main/detail/44732 TDRI, ขยะทะเล, ขยะพลาสติก, ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์, ม.หอการค้าไทย, มาเรียม, หอการค้าไทย, เสาวนีย์ ไทยรุ่งโรจน์, แผนจัดการขยะพลาสติก FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20190901/image_big_5d6b41f683d38.jpg 13790 20/07/2018 19:38 20/07/2018 19:38 ทีดีอาร์ไอ แนะจัดทำฐานข้อมูลแรงงานต่างด้าวเป็น Big Data ทีดีอาร์ไอ แนะควรจัดทำฐานข้อมูลแรงงานต่างด้าวเป็น Big Data เพื่อให้สามารถนำมาใช้บริหารจัดการแรงงานต่างด้าวแบบReal time ให้เร็วที่สุด 20ก.ค.61-นายยงยุทธ แฉล้มวงษ์ ผู้อำนวยการวิจัยด้านการพัฒนาแรงงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) กล่าวว่า  การปิดศูนย์บริการเบ็ดเสร็จ (One Stop Service - OSS) ไปเมื่อ วันที่30 มิถุนายน 2561 ถือว่าเป็นการสิ้นสุด “การนิรโทษกรรม” แรงงานต่างด้าวเข้าเมืองผิดกฎหมายและลักลอบทำงาน เนื่องจากแรงงานต่างด้าวที่รอพิสูจน์สัญชาติจำนวนมากกว่า 9 แสนคน รัฐบาลได้ใช้เวลาในการพิสูจน์สัญชาติได้แล้วเสร็จผ่านระบบ OSS ในพื้นที่ที่แรงงานต่างด้าวทำงานอยู่แล้ว ประการที่สอง รัฐบาลยังใจดีนิรโทษกรรมนายจ้างให้พาแรงงานที่ทำงานกับนายจ้างก่อน 31 มี.ค.61 อย่างไรก็ตามแต่หลักฐานไม่ตรงและ/หรือไม่มีหลักฐานเอกสารใดๆให้สามารถนำไปจดทะเบียนและพิสูจน์สัญชาติให้เรียบร้อยภายใน 30 มิ.ย.61 ซึ่งก็ได้ใจนายจ้างเป็นจำนวนมากที่หาจังหวะนำแรงงานมาจดทะเบียนไม่ได้สักทีเพราะกลัวกฎหมายใหม่ที่จะทำโทษนายจ้างค่อนข้างรุนแรง ถึงแม้จะบ่นเกี่ยวกับการทำงานกระบวนการจดทะเบียนและพิสูจน์สัญชาติว่ายุ่งยากซับซ้อนมากจนต้องพึ่งนายหน้าก็ตาม แต่ทุกฝ่ายก็ช่วยกันดำเนินการจนผ่านไปได้ด้วยดี อย่างไรก็ตามการที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องของไทยโดยเฉพาะกระทรวงแรงงานได้จัดระเบียบการบริหารจัดการแรงงานต่างด้าวให้ถูกต้องตามกฎหมายได้มากกว่า 90% ก็ถือว่าประสบความสำเร็จระดับหนึ่ง แต่หน้าที่ของสำนักบริหารแรงงานต่างด้าวและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังไม่จบ เนื่องจากตลาดแรงงานต่างด้าวมีความเป็นพลวัตในตัวของมันเอง ดังนั้นมองว่าหน่วยงานของรัฐที่ทำหน้าที่จดทะเบียนแรงงานต่างด้าวเอาไว้ 3 ล้านคนเศษที่อยู่ในประเทศไทยนั้นจะต้องรับจัดทำฐานข้อมูลแรงงานต่างด้าวเป็น Big Data เพื่อให้สามารถนำมาใช้บริหารจัดการแรงงานต่างด้าวแบบ Real time ให้เร็วที่สุด https://www.thaipost.net/main/detail/13790 TDRI, การนิรโทษกรรม, ยงยุทธ แฉล้มวงษ์, ศูนย์บริการเบ็ดเสร็จ, สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20180720/image_big_5b51d74599f17.jpg 9130 14/05/2018 10:49 14/05/2018 10:49 ทีดีอาร์ไอหวั่นเอไอแย่งงานมนุษย์กระทบเศรษฐกิจ ทีดีอาร์ไอหวั่นเอไอพัฒนากระทบเศรษฐกิจไทย ฉุดจีดีพีไม่โต งานหาย แนะเร่งต่อยอดไทยแลนด์ 4.0 ใช้เอไอจริงจัง 14 พ.ค. 61 - นายสมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เปิดเผยในงานสัมมนาสาธารณะทีดีอาร์ไอ ประจำปี 61 “ปรับทิศทางเศรษฐกิจไทยให้พร้อมสู่ยุคแห่งความปั่นป่วนทางเทคโนโลยี” ว่า เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) และออโตเมชั่น กำลังพัฒนาไปอย่างก้าวกระโดด โดยธุรกิจและประเทศที่นำเทคโนโลยีมาใช้จึงมีความสามารถทัดเทียมหรือเกินกว่ามนุษย์ไปแล้วในหลายด้าน ขณะที่ประเทศไทยยังไม่มีการกำหนดยุทธศาสตร์ และหากปรับตัวไม่ทัน มองว่าเศรษฐกิจไทย (จีดีพี) จะไม่สามารถขยายตัวได้ 5% ตามยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ซึ่งคาดจะโตได้เพียง 2.1% ต่อปี และจะมีงานประมาณ 3 ล้านตำแหน่งหายไป อย่างไรก็ตาม หากไทยถูกปั่นป่วนจากการเทคโนโลยีในต่างประเทศ มูลค่าเพิ่มจากการผลิตในหลายสาขาธุรกิจจะย้ายออกไปต่างประเทศ และหากไทยใช้เทคโนโลยีป่วนตนเอง ดำเนินการตามวิสัยทัศน์ “ไทยแลนด์ 4.0” โดยเอาระบบออโตเมชั่นมาใช้อย่างเต็มที่ คาดจีดีพีไทยจะโตได้ 3.1% ต่อปี แต่ก็ยังไม่สามารถก้าวเป็นประเทศรายได้สูงได้ใน 20 ปีข้างหน้า และจะมีงานประมาณ 1.5 ล้านตำแหน่งหายไป ทั้งนี้ มองว่าไทยควรมุ่งสร้างเศรษฐกิจแห่งอนาคต โดยต่อยอดวิสัยทัศน์ไทยแลนด์ 4.0 ด้วยยุทธศาสตร์เอไออย่างจริงจัง เสริมด้วยการสร้างงานจากเศรษฐกิจ 3 ด้าน คือ เศรษฐกิจประณีต เศรษฐกิจสร้างสรรค์ และเศรษฐกิจใส่ใจ เพื่อสร้างรายได้ดีให้แก่ประชาชน ซึ่งจะทำให้จีดีพีโตได้ 4.3% ต่อปี รวมถึงสามารถลดความเหลื่อมล้ำและก้าวเป็นประเทศรายได้สูงได้ใน 20 ปี https://www.thaipost.net/main/detail/9130 TDRI, คณะกรรมการนโยบายการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก, ทีดีอาร์ไอ, เอไอ TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20180514/image_big_5af90698617fe.jpg 8263 01/05/2018 16:25 01/05/2018 16:25 TDRIย้อนอดีต30ปีข้อมูลแรงงาน'หญิง'เทียบ'ชาย'เปลี่ยนไปอย่างไร 1 พ.ค.61 -  เพจ Thailand Development Research Institute (TDRI) โพสต์ข้อความ ทีดีอาร์ไอชวน ย้อนอดีตดูข้อมูลด้านแรงงานหญิงทั้งจำนวนประชากรและสถานะแรงงานเทียบชายไทย 30 ปีที่ผ่านมากับปัจจุบันว่ามีความเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร  จากการตั้งข้อสังเกตของ ดร.วรวรรณ ชาญด้วยวิทย์ สู่ข้อเสนอชวนให้คิดถึงการมีนโยบายสนับสนุนหญิงไทยทำงานได้เต็มศักยภาพ หนุนการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจของประเทศให้ดีขึ้นกว่าเดิม https://www.thaipost.net/main/detail/8263 30ปีที่ผ่านมา, TDRI, ทีดีอาร์ไอ, หญิง-ชาย, แรงงาน# TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20180501/image_big_5ae8309268063.jpg 6612 07/04/2018 00:01 07/04/2018 00:01 15 ปีบ้านมั่นคง เหลียวหลัง แลหน้า จากชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่ถึงบึงบางซื่อ (บ้านมั่นคงชุมชนบ่อนไก่)        โครงการบ้านมั่นคงเริ่มดำเนินการครั้งแรกในปี 2546 เริ่มจากชุมชนนำร่อง 10 แห่งทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด เป้าหมายเพื่อให้ประชาชนที่มีรายได้น้อยในชุมชนแออัด ซึ่งมีที่อยู่อาศัยไม่มั่นคง เช่น ปลูกสร้างบ้านในที่ดินเช่า หรือบุกรุกที่ดินเอกชน ที่ดินรัฐ ให้มีที่อยู่อาศัยที่มั่นคง โดยชาวบ้านร่วมกันแก้ไขปัญหาในรูปแบบที่ชาวบ้านเป็น ‘เจ้าของโครงการ’ ไม่ใช่ ‘หน่วยงานรัฐทำให้’ เหมือนที่ผ่านมา เช่น มีคณะทำงาน มีการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อเป็นทุนซื้อที่ดินและสร้างบ้าน และร่วมกันบริหารโครงการ โดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ ‘พอช.’ สนับสนุนงบประมาณและสินเชื่อ       จนถึงวันนี้....เวลาผ่านไป 15 ปี จาก 10 ชุมชนแรกทั่วประเทศที่ทำโครงการบ้านมั่นคง ปัจจุบันโครงการบ้านมั่นคงดำเนินการไปแล้ว รวม 74 จังหวัด 368 เมือง/เขต จำนวน 1,024 โครงการ รวม 2,134 ชุมชน ทำให้ประชาชนมีที่อยู่อาศัยที่มั่นคงรวมทั้งหมด 104,709 ครัวเรือน..!! คนจนคือ ‘พลัง’ ร่วมสร้างเมือง      กรุงเทพฯ และหัวเมืองใหญ่เป็นเสมือนแม่เหล็กยักษ์ที่ดึงดูดผู้คนให้มารวมกัน ไม่ว่าจะเป็นเกษตรกรที่ยากไร้ ขาดแคลนปัจจัยการผลิต มีปัญหาหนี้สิน คนหนุ่มคนสาวที่หวังอนาคตที่ดีกว่า จึงละทิ้งท้องทุ่งมุ่งหน้าสู่เมืองใหญ่เพื่อมาขายแรงงาน เป็นกรรมกร ลูกจ้าง ขับขี่รถโดยสาร ค้าขายเล็กน้อยๆ ขายอาหารริมถนน หาบเร่ ฯลฯ (วิเชียร แสงพลอย)      ลุงวิเชียร แสงพลอย ประธานชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่ เขตจตุจักร วัย 73 ปี เป็นหนึ่งในกลุ่มคนที่บากหน้าเข้าสู่เมืองกรุงเพื่อหวังชีวิตที่ดีกว่า ลุงวิเชียรเล่าย้อนอดีตว่า บ้านเดิมอยู่ที่ อ.ดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี ครอบครัวทำไร่ ทำนา แต่ไม่มีที่ดินเป็นของตัวเอง ต้องเช่าที่ดินทำกิน แต่ก็ไม่พอกิน เพราะเป็นครอบครัวใหญ่ พอโตเป็นหนุ่มอายุราวยี่สิบต้นๆ ประมาณปี 2509 จึงเข้ามาหางานทำที่กรุงเทพฯ ด้วยความรู้ระดับชั้นประถม จึงต้องมาทำงานเป็นคนงานก่อสร้าง ได้ค่าแรงวันละ 30 บาท      ส่วนที่พักอาศัย ตอนแรกก็เช่าบ้านอยู่แถวสะพานควาย พอดีมีคนรู้จักชักชวนให้มาปลูกบ้านอยู่แถวสวนผัก (ปัจจุบันอยู่เขตจตุจักร) ริมทางรถไฟสายเหนือ-อีสาน ด้านหลังติดกับคลองเปรมประชากร อยู่ไม่ไกลจากวัดเสมียนนารีมากนัก สมัยนั้นที่ดินแถบนั้นยังเป็นทุ่งนา เจ้าของที่ดินใจดี จึงให้ชาวบ้านปลูกบ้านพักอาศัยและเก็บค่าเช่าเดือนละ 20 บาทต่อครอบครัว ไฟฟ้าไม่มี ต้องต่อพวงจากภายนอกเข้ามา น้ำประปายังมาไม่ถึง ต้องใช้น้ำในคลองเปรมฯ และน้ำที่ขุดจากบ่อบาดาล      ลุงวิเชียรในวัยหนุ่มปลูกสร้างบ้านแบบง่ายๆ อาศัยไม้และสังกะสีที่เหลือจากงานก่อสร้างพอคุ้มแดดคุ้มฝนไปได้ และค่อยๆ ทยอยต่อเติมบ้านจนมั่นคงแข็งแรง ส่วนเพื่อนบ้านก็มีพื้นเพและสภาพไม่แตกต่างกันมากนัก เพราะส่วนใหญ่เป็นคนต่างจังหวัดที่เข้ามาหางานทำในกรุงเทพฯ มาจากทั่วสารทิศ ส่วนใหญ่มีอาชีพรับจ้างทั่วไป เป็นกรรมกรก่อสร้าง เป็นลูกจ้างการรถไฟ โรงงานปูนซิเมนต์ สนามกอล์ฟ ฯลฯ รวมความแล้วก็คือเป็น ‘แรงงานราคาถูก’ ที่ให้บริการแก่คนกรุงเทพฯ นั่นเอง       เช่นเดียวกับคนจนเมืองในพื้นที่ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นคนขับรถแท็กซี่ สามล้อ มอเตอร์ไซค์รับจ้าง คนงานก่อสร้างบ้าน สร้างตึก สร้างถนน-สะพาน พนักงานบริการ ขายอาหารริมถนน รปภ. คนกวาดถนน เก็บขยะ ทำความสะอาดสำนักงาน ไม่เว้นแม้แต่พนักงานดูดส้วม ฯลฯ ซึ่งต่างก็มีส่วนในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและพัฒนาเมืองในด้านต่างๆ เช่นกัน       ที่สำคัญก็คือ !! คนจนเหล่านี้จำเป็นที่จะต้องอาศัยอยู่ในเมือง เพราะเป็นแหล่งงาน แหล่งรายได้ของพวกเขา ดังนั้นห้องเช่าราคาถูกที่เหมาะสมกับรายได้ รวมทั้งที่ดินเอกชนและที่ดินของรัฐที่ยังไม่ได้ใช้ประโยชน์ จึงกลายเป็นแหล่งพักอาศัยของคนจนในเมือง บ้านมั่นคงชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่      ตั้งแต่ปี 2532 เป็นต้นมา เศรษฐกิจของประเทศไทยอยู่ในช่วงขาขึ้น มีเงินทุนและเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำจากต่างประเทศเข้ามา วงการอสังหาริมทรัพย์ในประเทศไทยอยู่ในช่วงเฟื่องฟู มีการกว้านซื้อที่ดินเพื่อก่อสร้างโครงการต่างๆ รวมทั้งภาคเอกชนก็ขอเช่าที่ดินจากรัฐเพื่อนำมาพัฒนาในเชิงพาณิชย์ เช่น ที่ดินของการรถไฟฯ ริมถนนรัชดาภิเษก ขณะที่ภาครัฐก็มีการสร้างทางด่วนในกรุงเทพฯ เพิ่มขึ้น เช่น ทางด่วนขั้นที่ 2       ผลกระทบที่เกิดขึ้นก็คือ มีหลายสิบชุมชนในกรุงเทพฯ ถูกไล่รื้อเพื่อนำที่ดินมาพัฒนา เช่น ชุมชนทับแก้ว บริเวณบึงมักกะสัน เขตดินแดง ซึ่งเป็นที่ดินของการรถไฟฯชาวบ้านเข้าไปบุกรุกที่ดินปลูกสร้างบ้านมานานหลายสิบปี ขณะที่บริษัท ทางด่วนฯ ก็ต้องการพื้นที่มาสร้างทางขึ้น-ลง ชาวบ้านจึงโดนขับไล่ในช่วงปี 2532-2533, ชุมชนไผ่สิงห์โต เขตคลองเตย เนื่องจากรัฐบาลจัดการ ประชุมผู้นำธนาคารโลกที่ศูนย์สิริกิติ์ในปี 2534 จึงเกรงว่าจะเกิดภาพที่ไม่สวยงาม ชุมชนจึงถูกย้าย      ส่วนที่ดินที่ลุงวิเชียรและเพื่อนบ้านอาศัยอยู่ในย่านจตุจักร มีเนื้อที่ประมาณ 5 ไร่เศษ เป็นทำเลที่ดี การคมนาคมสะดวก มีถนนใหม่ๆ ตัดผ่านหลายสาย (สถานี บขส.หรือหมอชิตใหม่กำลังจะย้ายเข้ามาอยู่ที่นี่) จึงทำให้มีกระแสข่าวว่ามีนักลงทุนหลายรายจะขอซื้อที่ดินแปลงนี้ แต่ด้วยความใจบุญ กลัวว่าชาวบ้านจะเดือดร้อน เจ้าของที่ดินจึงไม่ขายที่ดินออกไป       ขณะที่ชาวบ้านก็เริ่มตื่นตัว เพราะไม่รู้ว่าเจ้าของที่ดินจะขายที่ดินในวันไหน จึงเริ่มรวมกลุ่มกันจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อที่อยู่อาศัยในปี 2537 โดยมีเจ้าหน้าที่จากสำนักงานพัฒนาชุมชนเมือง (พชม.) สังกัดการเคหะแห่งชาติ เข้ามาให้คำแนะนำและความรู้ในการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์ เพื่อเป็นกองทุนเตรียมพร้อมรองรับหากถูกไล่ที่ มีสมาชิกเริ่มต้น 28 ราย ออมเงินกันอย่างน้อยเดือนละ 100 บาท ใครมีมากก็ออมมากกว่านั้น      “พอถึงปี 2542 ตอนนั้นสถานีหมอชิตใหม่ย้ายมาแล้ว มีคนมาขอซื้อที่ดินแปลงนี้จากเจ้าของ ราคา 65 ล้านบาท หรือประมาณตารางวาละ 30,000 บาท พวกเราก็ส่งตัวแทนไปคุยกับเจ้าของที่ดิน เจ้าของก็ถามว่าพวกเราจะมีเงินซื้อหรือ ? เพราะรู้ว่าชาวบ้านไม่มีเงินแน่ๆ แต่พวกเราก็บอกว่าตอนนี้มีเงินออมทรัพย์รวมกันประมาณ 1 ล้านบาทและจะหาเงินมาซื้อจริงๆ เพราะไม่รู้ว่าจะไปอยู่ที่ไหน ลูกหลานก็เรียนและทำงานอยู่แถวนี้ ถ้าจะไปอยู่นอกเมืองก็ต้องไปเริ่มนับหนึ่งกันใหม่” ลุงวิเชียรเล่าย้อนเหตุการณ์ในครั้งนั้น      แต่เหมือนกับเป็นเรื่องที่น่าเหลือเชื่อ เพราะเจ้าของที่ดินใจบุญรายนั้น (นายมานะ เนตรสาริกา) ยอมขายที่ดินให้ชาวบ้านในราคาตารางวาละ 10,000 บาท แต่ชาวบ้านก็ยังขอต่อรองอีก จนเจ้าของใจอ่อนลดเหลือตารางวาละ 7,500 บาท รวมที่ดินเนื้อที่ 5 ไร่ 35 ตารางวา ราคา 18 ล้านบาทเศษ โดยชาวบ้านได้รวมกลุ่มกันจัดตั้งเป็นสหกรณ์เคหสถานชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่ เพื่อยื่นขอสินเชื่อจากสำนักงานพัฒนาชุมชนเมือง (ปัจจุบันคือสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน องค์การมหาชน) และทำสัญญาซื้อขายที่ดินกับเจ้าของในเดือนสิงหาคม 2543      ส่วนที่ดินชาวบ้านก็นำมาจัดสรรกันโดยการดำเนินการของสหกรณ์เคหสถานชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่ แบ่งที่ดินตามความต้องการและฐานะของครอบครัว ได้ทั้งหมด 83 แปลง (รวมชุมชนที่เดือดร้อนใกล้เคียง) ที่ดินมีขนาดตั้งแต่ 10-25 ตรว. ผ่อนส่งเดือนละ 1,100 -2,300 บาทตามขนาดที่ดิน ระยะเวลา 15 ปี  10 โครงการนำร่องบ้านมั่นคง      ต่อมาในปี 2546 รัฐบาลในขณะนั้น มีนโยบายแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยของผู้มีรายได้น้อย จึงอนุมัติโครงการบ้านมั่นคงนำร่องใน 10 ชุมชน ชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่ได้รับการคัดเลือกให้เป็น 1 ใน 10 ชุมชนนั้นด้วย ส่วนชุมชนอื่นๆ เช่น บ่อนไก่ กรุงเทพฯ, แหลมรุ่งเรือง จ.ระยอง, บุ่งคุก จ.อุตรดิตถ์, เก้าเส้ง จ.สงขลา ฯลฯ โดยรัฐบาลอนุมัติงบประมาณสนับสนุนจำนวน 146 ล้านบาท เพื่อให้สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ หรือ ‘พอช.’ นำไปสนับสนุนชุมชนในการพัฒนาสาธารณูปโภคและสินเชื่อเพื่อซื้อที่ดิน-ก่อสร้างบ้าน       ในส่วนของชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่ได้เริ่มกระบวนการบ้านมั่นคง โดย พอช.ส่งเจ้าหน้าที่เข้ามาให้คำแนะนำการทำโครงการ มีตัวแทนชาวบ้านเป็นคณะกรรมการ มีการไปศึกษาดูงานชุมชนที่แก้ไขปัญหาไปแล้ว ร่วมกันสำรวจข้อมูลต่างๆ ในชุมชน จัดประชุมเพื่อรับฟังความเห็นของสมาชิก เช่น รูปแบบการพัฒนาชุมชน ร่วมกันออกแบบผังชุมชนใหม่ ออกแบบบ้าน ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นบ้านเดี่ยวชั้นเดียว และบ้านเดี่ยวสองชั้น ฯลฯ      หลังจากนั้นจึงร่วมกันสร้างระบบสาธารณูปโภค มีไฟฟ้า น้ำประปา ท่อระบายน้ำและถนนในชุมชน 3 สาย กว้าง 4 เมตร โดย พอช.สนับสนุนงบประมาณจำนวน 1,780,000 บาท ใช้แรงงานในชุมชนเป็นหลัก ส่วนการสร้างบ้าน ครอบครัวไหนที่มีความพร้อมก็ดำเนินการไปก่อน มีทั้งสร้างเอง จ้างช่างมาสร้าง รวมทั้งการลงแรงช่วยกันก่อสร้าง ใช้วัสดุเก่าที่ยังใช้ได้ ทำให้ชาวบ้านประหยัดงบได้ไม่น้อย       พอถึงปี 2547 บ้านส่วนใหญ่ก็ทยอยก่อสร้างแล้วเสร็จ จากชุมชนที่เคยอยู่กันแบบ “ตามมีตามเกิด” ทางเดินเฉอะแฉะ เป็นหลุมเป็นบ่อ ไม่มีน้ำประปา ไม่มีไฟฟ้าใช้เอง จึงเปลี่ยนจากหน้ามือเป็นหลังมือ !!      ลุงวิเชียร ในฐานะประธานชุมชนเจริญชัยฯ กล่าวว่า จากสภาพเดิมของชุมชนเมื่อ 40-50 ปีก่อนยังเป็นทุ่งนา แต่ตอนนี้กลายเป็นย่านคมนาคม เพราะอยู่ใกล้สถานี บขส.หมอชิตใหม่ สถานีรถไฟบางซื่อ และอยู่ในแนวรถไฟฟ้าสายสีแดง (บางซื่อ-รังสิต) ทำให้ที่ดินในย่านนี้มีราคาสูงขึ้น เฉพาะที่ดินที่ชาวชุมชนอาศัยอยู่ 5 ไร่เศษ ตอนซื้อมาราคา 18 ล้านบาทเศษ (เจ้าของที่ดินลดราคาให้) ตอนนี้มีเอกชนมาขอซื้อราคา 200 ล้านบาทเพื่อทำโครงการพาณิชย์      “แต่พวกเราตกลงกันแล้วว่าจะให้ราคาสูงอย่างไรก็จะไม่ขาย เพราะเรารับปากกับเจ้าของที่ดินเอาไว้ว่าจะซื้อมาเพื่อทำที่อยู่อาศัยเท่านั้น พวกเรายังคิดกันเลยว่า หากเราไม่รวมตัวกันซื้อที่ดินและทำโครงการบ้านมั่นคงในตอนนั้น วันนี้พวกเราจะไปอยู่ที่ไหนกัน จะกลับไปอยู่ต่างจังหวัดก็ไม่มีที่ดินทำกิน อาจจะอยู่ในสลัมที่ไหนสักแห่ง หรือเช่าบ้านอยู่ตลอดชีวิต เพราะลำพังคนหาเช้ากินค่ำคงไม่มีเงินพอจะซื้อบ้านอยู่ ถ้าเราไม่รวมตัวกันและไม่มีโครงการบ้านมั่นคง พวกเราก็คงจะไม่ได้อยู่แบบวันนี้” ลุงวิเชียร บอกความในใจ (สมชาติ ภาระสุวรรณ)   บ้านที่มากกว่า “บ้าน” สมชาติ ภาระสุวรรณ ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ ‘พอช.’ กล่าวว่า ‘โครงการบ้านมั่นคง’ เริ่มนำร่องทั่วประเทศในปี 2546 เพราะปัญหาที่อยู่อาศัยคนจนเมืองเป็นปัญหาทางโครงสร้างของการพัฒนาประเทศที่ไม่สมดุล ระหว่างเมืองกับชนบท ดังนั้นคนที่ไม่สามารถอยู่ในพื้นที่ชนบทได้จึงต้องเข้ามาอาศัยในเมือง เพื่อเป็นพื้นที่ในการดำรงชีวิต       “จากจุดนี้จะเห็นว่าปัญหาทางโครงสร้างดังกล่าว ทำให้เกิดช่องว่าง เป็นปัญหาความเหลื่อมล้ำและความไม่เป็นธรรมในสังคม ซึ่งกลุ่มคนจนที่อาศัยอยู่ในเมืองนี้ ส่วนใหญ่จะเข้าไม่ถึงบริการพื้นฐานของรัฐ เนื่องจากเข้ามาเป็นผู้ที่อยู่อาศัยในที่ดินของรัฐและเอกชน แล้วก็กลายเป็นผู้ที่ถูกเรียกว่า ‘ผู้บุกรุก’ ดังนั้นโครงการบ้านมั่นคงที่เราเริ่มดำเนินการนำร่อง 10 เมืองทั่วประเทศ จึงเป็นการสร้างพื้นที่นวัตกรรมใหม่สำหรับการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยของคนจนในเมือง” นายสมชาติกล่าว       ผอ.พอช. กล่าวด้วยว่า โครงการบ้านมั่นคงทำให้คนจนเมืองซึ่งส่วนใหญ่เป็นแรงงานนอกระบบ มีรายได้น้อยเข้าไม่ถึงแหล่งเงินกู้เพื่อที่อยู่อาศัย ให้มีที่อยู่อาศัยที่มั่นคง และที่สำคัญแรงงานนอกระบบเหล่านี้เป็นผู้สร้างประโยชน์ให้กับเมือง หากขาดแรงงานนอกระบบเหล่านี้ เมืองก็จะเจริญไม่ได้      นอกจากนี้ การสร้างบ้านมั่นคงไม่ใช่เป็นการสร้างเฉพาะ “ที่อยู่อาศัย” เท่านั้น แต่ยังมีกระบวนการ “พัฒนาชุมชน” และ “การพัฒนาคุณภาพชีวิต” ของชาวชุมชนด้วย เช่น ที่ชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่ มีสหกรณ์เคหสถานฯ ซึ่งให้สมาชิกออมเงินตามหุ้นที่มีอยู่ หุ้นละ 10 บาท คนหนึ่งไม่เกิน 20 หุ้น มีสมาชิกทั้งหมด 160 คน ปัจจุบันมีเงินหมุนเวียนประมาณ 10 ล้านบาท สมาชิกกู้ยืม ได้สูงสุดไม่เกิน 3 แสนบาท อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 1 บาทต่อเดือน ผ่อนชำระภายใน 60 งวด ถือว่าเป็น ‘ธนาคาร’ ของชาวบ้าน เพราะนอกจากจะสร้างวินัยในการออมแล้ว ยังเป็นที่พึ่งของชาวบ้านในยามที่เดือดร้อนจำเป็น ไม่ต้องพึ่งเงินกู้นอกระบบที่เก็บดอกเบี้ยไม่ต่ำกว่าร้อยละ 10 บาทต่อเดือน      นอกจากนี้ที่ชุมชนเจริญชัยฯ ยังมีกิจกรรมการพัฒนาชุมชนต่างๆ ที่หน่วยงานภายนอกเข้ามาสนับสนุน เช่น การคัดแยกขยะ นำขยะเปียกไปทำปุ๋ย ใส่ต้นไม้ในชุมชน ขยะรีไซเคิ้ลเอาไปขายเป็นกองทุนพัฒนาชุมชน ชุมชนจึงดูสะอาดสวยงาม มีศูนย์เฝ้าระวังภัยและยาเสพติด โดยมีชาวบ้านในชุมชนเป็นอาสาสมัครเฝ้าระวัง มีกองทุนแม่ของแผ่นดิน เพื่อ  ป้องกันปัญหายาเสพติด ฯลฯ ทำให้ชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่เป็นสถานศึกษาดูงานของชุมชนและหน่วยงานรัฐต่างๆ ทั้งในด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัยและพัฒนาชุมชน  TDRI ชูบ้านมั่นคง  “ลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ” พัฒนาสังคมให้น่าอยู่      จากรายงานของทีดีอาร์ไอ ฉบับที่ 102 เดือนเมษายน 2557 เรื่อง “การประเมินมูลค่าที่เกิดจากโครงการบ้านมั่นคง” ซึ่งเป็นรายงานการศึกษาของสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) โดย ดร. นิพนธ์ พัวพงศกร และคณะ ได้คัดเลือกชุมชนบ้านมั่นคงทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด รวม 16 ชุมชน (รวมทั้งชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่) มีครัวเรือนที่เป็นตัวอย่างในการสารวจ 745 ครัวเรือน พบว่า      โครงการบ้านมั่นคงมีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขปัญหาชุมชนแออัดขนาดใหญ่โดยสร้างความมั่นคงใน “ที่ดินและที่อยู่อาศัย” ให้แก่ครัวเรือนที่อาศัยอยู่ในชุมชนแออัด โครงการนี้ใช้แนวทางการดาเนินการแบบใหม่ที่แตกต่างจากโครงการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยแบบเดิมซึ่งหน่วยงานรัฐเป็นผู้จัดทาโครงการ       กล่าวคือ (1) เป็นโครงการที่เปิดโอกาสให้ผู้อยู่อาศัยในชุมชนรวมตัวและมีส่วนร่วมในการดาเนินโครงการตั้งแต่ต้นจนเสร็จสิ้น ได้แก่ การสารวจข้อมูล การเลือกชุมชนนาร่อง การเลือกวิธีปรับปรุงชุมชน การจัดหาที่ดิน การออมทรัพย์เพื่อที่อยู่อาศัย การออกแบบบ้าน การออกแบบชุมชน การก่อสร้าง ฯลฯ       (2) รูปแบบและแนวทางการปรับปรุงที่อยู่อาศัยของแต่ละชุมชนมีความหลากหลายและแตกต่างกันตามสภาพปัญหา ความต้องการของสมาชิกในชุมชน และข้อจากัดด้านต่างๆ (โดยเฉพาะด้านกายภาพและเจ้าของที่ดิน)       และ (3) เน้นการแก้ปัญหาชุมชนแออัดทั้งเมือง โดยร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่การแก้ปัญหาเพียงบางจุดหรือบางพื้นที่      โครงการบ้านมั่นคงมีประโยชน์ทางอ้อมทั้งทางเศรษฐกิจและมิใช่ทางเศรษฐกิจ ดังนี้       ด้านเศรษฐกิจ โครงการบ้านมั่นคงทาให้ครัวเรือนมีรายจ่ายลดลง โดยเฉพาะค่าไฟฟ้าและค่าน้ำประปาที่ประหยัด เพราะไม่ต้องพ่วงจากมิเตอร์บ้านที่มีทะเบียนบ้าน และมีรายได้เพิ่มขึ้น เพราะครัวเรือนมีการผ่อนส่งบ้านให้แก่สหกรณ์จึงต้องขวนขวายหารายได้เพิ่ม และลดรายจ่ายของครัวเรือน       หลักฐานทางสถิติยืนยัน ได้แก่ เด็กนักเรียนใช้เวลาเรียนหนังสือมากขึ้น นอกจากนี้การที่ชุมชนมีการจัดการที่ดีขึ้น มลพิษลดลง และสภาพแวดล้อมในชุมชนดีขึ้น อาจทาให้สุขภาพของคนในชุมชนดีขึ้น โอกาสเกิดอัคคีภัยลดลง คนในชุมชนมีความภูมิใจที่มีบ้านที่น่าอยู่ในชุมชนที่สวยงาม และสามารถเปิดประตูเชื้อเชิญญาติและเพื่อนฝูงมาที่บ้านได้       ผลประโยชน์ที่สาคัญที่สุดในด้านการปกครองก็คือ ประชาชนในชุมชนเปลี่ยนฐานะจาก “ผู้บุกรุกที่ทาผิดกฎหมาย” เป็น “พลเมืองที่มีศักดิ์ศรี” ข้าราชการให้เกียรติ ให้ข่าวสาร ข้อมูล และให้ความร่วมมือกับงานพัฒนาชุมชน       ส่วนประโยชน์ทางสังคมที่สาคัญก็คือ ทุนทางสังคม (Social Capital) ที่เกิดจากการรวมกลุ่มในโครงการบ้านมั่นคง ทาให้คนในชุมชนไว้วางใจกัน      ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสาหรับการดาเนินโครงการบ้านมั่นคงต่อไปอย่างมีประสิทธิภาพ ได้แก่ โครงการบ้านมั่นคงก่อให้เกิดผลประโยชน์สุทธิเป็นบวกต่อสังคม ประกอบด้วย ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่สามารถวัดได้ (โดยเฉพาะการที่คนจนเมืองมีทรัพย์สินเป็นของตน มีความมั่นคงในที่อยู่อาศัย ซึ่งย่อมมีส่วนลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ)       โครงการบ้านมั่นคงยังก่อให้เกิดผลประโยชน์ทางอ้อมต่อสังคม ซึ่งมีหลักฐานเชิงประจักษ์ชัดเจน เช่น เด็กมีแนวโน้มใช้เวลากับการเรียนมากขึ้น อาชญากรรมและยาเสพติดในชุมชนลดลง ลาพังเพียงประโยชน์ดังกล่าวก็เพียงพอที่รัฐสมควรเพิ่มเงินอุดหนุนโครงการบ้านมั่นคง (แม้ว่าโครงการในกรุงเทพฯ มีมูลค่าปัจจุบันของประโยชน์สุทธิติดลบ เพราะค่าเสียโอกาสของที่ดินสูงมาก)       “หากคานึงถึงข้อเท็จจริงว่าถ้าไม่มีโครงการบ้านมั่นคง สภาพชุมชนเป็นชุมชนแออัด เด็กในชุมชนจะไม่มีอนาคต ชุมชนแออัดเหล่านี้จะสร้างปัญหาต่างๆ ต่อชุมชนรอบข้าง เช่น ยาเสพติด ปัญหาโจรผู้ร้าย ดังนั้น เงินอุดหนุนโครงการบ้านมั่นคงเป็นการแก้ไขทั้งปัญหาคนจนเมือง การพัฒนาเศรษฐกิจ และการพัฒนาสังคมให้น่าอยู่...” รายงานดังกล่าวระบุ (ดูรายงานฉบับเต็มได้ที่ http://tdri.or.th/wp-content/uploads/2014/05/wb102.pdf) https://www.thaipost.net/main/detail/6612 TDRI, กรุงเทพฯ, การพัฒนาคุณภาพชีวิต, ชุมชนเจริญชัยนิมิตใหม่, บ้านมั่นคง, พอช., พัฒนาชุมชนเข้มแข็ง, มานะ เนตรสาริกา, วิเชียร แสงพลอย, สมชาติ ภาระสุวรรณ, สร้างเมือง, หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์, แรงงานราคาถูก FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20180406/image_big_5ac7674daab87.jpg