31922 22/03/2019 00:01 22/03/2019 00:01 กับดักแห่งความดักดาน <p style="text-align: center;"></p> <p>    วิกฤติของมลพิษฝุ่นละอองภาคเหนืออย่างน้อย 9 จังหวัด กลายเป็นเรื่องที่จะต้องพิเคราะห์กันหลายมิติ     เช่นคำว่า “วาระแห่งชาติ” มีความหมายอะไรกันแน่     ใครเป็นเจ้าภาพแก้ปัญหาเฉพาะหน้า, ระยะกลางและระยะยาว     ใครเป็นผู้ประเมินความเสียหายอันเกิดจากวิกฤติที่ยืดเยื้อและไม่มีหน่วยงานหรือบุคคลที่ต้องรับผิดชอบ     มาตรการฉีดน้ำ, ใส่หน้ากาก, หยุดโรงเรียนทั้งหลายนั้นเป็นปลายเหตุใช่หรือไม่     ใครจะแก้ที่ต้นเหตุ และจะแก้อย่างไร...     พรรคการเมืองที่กำลังหาเสียงเพื่อให้ประชาชนเลือกเข้ามาทำหน้าที่นั้นมีใครมีความชัดเจนในการเสนอทางออกให้กับประเทศชาติในประเด็นนี้หรือไม่     บทสรุปที่ผมได้จากการพูดคุยกันคนหลายๆ ฝ่ายที่เกี่ยวข้องคือ     ไม่มีใครมีคำตอบครับ     คุณหมอชายชาญ โพธิรัตน์ แห่งคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ บอกผมว่า     “สภาพอากาศรายตำบลมีสีม่วงและน้ำตาล คล้ายผลองุ่นเน่า...นี่คือปรากฏการณ์ที่ผมเรียกว่าองุ่นเน่า” ครับ     เมื่อดัชนีมลพิษฝุ่นละอองของเชียงใหม่กระโดดขึ้นไปเป็นอันดับที่ 1 ของโลกสามสี่วันซ้อนกันในบางช่วงของวัน เราเห็นความกระตือรือร้นของรัฐบาลกลางและผู้รับผิดชอบในระดับจังหวัดเพียงใด     คนระดับรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีบินไปตรวจงาน ให้สัมภาษณ์ว่าได้สั่งการให้หน่วยนั้นหน่วยนี้แก้ปัญหาแล้วก็บินกลับมากรุงเทพฯ เป็นพิธีกรรมซ้ำซากที่ไม่เคยแก้ปัญหาของบ้านเมืองนี้ได้เลย      แต่พิธีกรรมเดิมๆ ก็ยังมีอยู่ต่อเนื่องเช่นนี้     จึงไม่ต้องสงสัยว่าทำไมบ้านเมืองเราจึงมีปรากฏการณ์ “วิกฤติซ้ำซาก”     สาเหตุสำคัญคือ ไม่มีใครเป็นมืออาชีพในการบริหาร เข้ามาทำงานในตำแหน่งต่างๆ ด้วยเหตุผลที่ไม่เกี่ยวกับความสามารถจริงๆ เลย     ส่วนคนที่มีประสบการณ์และมีฝีมือจริงกลับไม่ได้ทำงาน เพราะไม่มีอำนาจ, ไม่มีเส้นสาย, ไม่มีตำแหน่งทางการ     บ้านเมืองจึงตกอยู่ในสภาพเช่นนี้     ข้ออ้างที่ว่าปีนี้อากาศแห้ง ไฟลามได้เร็วและแรง แม้จะมีคำประกาศห้ามเผาในระยะนี้ แต่ก็ไม่ได้ผลเท่าที่ควร เพราะคนเผาอาจจะไม่ใช่ชาวบ้านในบริเวณนั้นๆ หากแต่เป็นคนที่ข้ามจากเขตอื่นเข้ามาเผา จึงกำกับดูแลและป้องกันยาก     ถามว่ากลไกการบริหารจังหวัดนั้นมิลงรายละเอียดไปถึงแต่ละหมู่บ้านหรือ      ชุมชนจำนวนไม่น้อยก็พร้อมที่จะร่วมมือในการสร้างเครือข่ายป้องกันการเผา แต่ไฉนผู้รับผิดชอบในแต่ละอำเภอแต่ละจังหวัดจึงไม่สามารถป้องกันการเผาได้     และทำไมเมื่อเกิดเหตุการณ์เผาขึ้นในเขตใดๆ ผู้ที่ต้องรับผิดชอบนั้นๆ จึงไม่ถูกลงโทษ     ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้รับผิดชอบสูงสุดของจังหวัด ต้องเป็นผู้ทำให้กฎหมายศักดิ์สิทธิ์ และประสานทุกฝ่ายให้ทำตามแผนรวมเพื่อรับกับปัญหาใช่หรือไม่     ไฉนจึงมีคำถามจากชาวบ้านหลายจังหวัดว่า “ท่านผู้ว่าฯ อยู่ไหน”     ทำไมจึงไม่มีการสื่อสารระหว่างผู้รับผิดชอบกับประชาชนในจังหวัดนั้นๆ ว่าเหตุการณ์แต่ละวันที่ปัญหามลพิษแพร่กระจายและเพิ่มความรุนแรงขึ้นนั้นเกิดจากอะไร มีการทำอะไรไปบ้าง ผลเป็นอย่างไร อุปสรรคอยู่ตรงไหน และมีแผนระยะสั้น ระยะกลาง ระยะยาวอย่างไร     ไฉนผู้รับผิดชอบจึงไม่รู้สึกเรียนรู้การใช้ social media ในการสื่อสารกับผู้มีส่วนได้-ส่วนเสีย เพื่อสื่อสารให้ทุกฝ่ายได้รับทราบโดยทั่วกัน     ทำไมข้าราชการผู้มีความรับผิดชอบจึงยังไม่ปรับเปลี่ยนทัศนคติและวิธีคิดและวิธีทำงานของตนให้สอดคล้องกับปัญหาที่เกิดขึ้นจนกลายเป็นวิกฤติระดับชาติเช่นนี้     พอเกิดวิกฤติมลพิษฝุ่นควันครั้งใดก็จะมีการพูดกันถึงมาตรการระยะกลางและระยะยาวกันอยู่พักหนึ่ง ผ่านไปไม่นานทุกอย่างก็กลับเข้าสู่สภาพเดิม จนกว่าจะเกิดวิกฤติอีกครึ่งหนึ่ง วาทกรรมเดิมๆ ก็จะกลับมาอีกรอบ วนเวียนอยู่ในวงจรแห่งความเฉื่อยแฉะและไร้ประสิทธิภาพเช่นนี้     เราจึงไม่สามารถหลุดจาก “กับดักแห่งความดักดาน” ได้จนถึงวันนี้     และวิกฤติมลพิษฝุ่นละอองเป็นเพียงหนึ่งในหลายๆ วิกฤติของบ้านเมืองที่เรากำลังเผชิญอยู่เท่านั้น.</p> https://www.thaipost.net/main/detail/31922 กาแฟดำ, คุณหมอชายชาญ โพธิรัตน์, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, วาระแห่งชาติ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20180720/image_big_5b515c1cad535.jpg