119762 14/10/2021 20:30 14/10/2021 20:30 การวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม การวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact Assessment--EIA) และการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของโครงการที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ (Environmental Health Impact Assessment--EHIA) เครื่องมือที่จำเป็นในการใช้ให้ถูกต้อง รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 58 บัญญัติว่า “การดำเนินการใดของรัฐหรือที่รัฐจะอนุญาตให้ผู้ใดดำเนินการ ถ้าการนั้นอาจมีผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ คุณภาพสิ่งแวดล้อม สุขภาพ อนามัย คุณภาพชีวิต หรือส่วนได้เสียสำคัญอื่นใดของประชาชนหรือชุมชนหรือสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรง รัฐต้องดำเนินการให้มีการศึกษาและประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนหรือชุมชน และจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้เสียและประชาชนและชุมชนที่เกี่ยวข้องก่อน เพื่อนำมาประกอบการพิจารณาดำเนินการหรืออนุญาตตามที่กฎหมายบัญญัติ” สืบเนื่องจากบทบัญญัติ พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 มาตรา 48 ดังกล่าว ซึ่งอยู่ในกำกับของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม บัญญัติเกี่ยวกับการจัดทำรายงานดังกล่าว และกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ รวมถึงเงื่อนไขในการจัดทำรายงาน จะเห็นได้ว่ารัฐธรรมนูญคุ้มครอง “สิทธิและเสรีภาพ” ของประชาชนต่อการดำเนินการ “อนุญาต” ของรัฐ เพื่อหลีกเลี่ยงความขัดแย้ง และสร้างระบบและกลไกในการบริหารจัดการโครงการขนาดใหญ่อย่างเหมาะสม ผ่านเครื่องมือ EIA และ EHIA เนื่องจากโครงการหรือกิจการบางประเภทอาจมีผลกระทบสิ่งแวดล้อม หรืออาจมีผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ คุณภาพสิ่งแวดล้อม สุขภาพ อนามัย คุณภาพชีวิต หรือส่วนได้เสียสําคัญอื่นใดของประชาชนหรือชุมชนหรือสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรง โดยปกติภาครัฐบังคับให้ภาคราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือเอกชน ต้องทำ EIA และ EHIA ก่อนสร้างโครงการต่าง ๆ โดยเริ่มจากกระบวนการกลั่นกรองโครงการ จัดเวทีรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน กําหนดขอบเขตการศึกษาและประเมินระดับผลกระทบ หลังจากนั้นต้องจัดให้มีเวทีรับฟังการทบทวนร่างรายงานอีกครั้ง คราวนี้เพื่อกำหนดมาตรการป้องกัน แก้ไข และติดตามตรวจสอบ ก่อนจะทำรายงาน EIA หรือ EHIA เสนอสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) และหน่วยงานอนุญาต หัวใจสำคัญของ รายงาน EIA หรือ EHIA คือ เครื่องมือดังกล่าวถูกจัดทำขึ้นตามหลักวิชาการ มาตรฐาน และคำนึงถึงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างไร และครอบคลุมมากน้อยเพียงใด สำคัญที่สุด คือ โปร่งใส และตรวจสอบได้หรือไม่ หลายต่อหลายครั้ง การฟ้องร้องที่เกิดขึ้นมักมาจากการจัดทำรายงาน EIA หรือ EHIA ที่ไม่ถูกต้อง และไม่ได้มีกระบวนการลดผลกระทบที่แท้จริง ยิ่งไปกว่านั้น การว่าจ้างให้จัดทำรายงานดังกล่าวของหน่วยงานผู้ว่าจ้างนั้น บางครั้งมีการตั้งธงเพื่อให้เป็นอย่างที่ต้องการ เช่น การให้มีกระบวนการศึกษาหลาย ๆ รอบ เพียงเพื่อจะใช้งบประมาณในการศึกษาจำนวนมาก ๆ หรือ การที่จัดทำรายงาน EIA หรือ EHIA ที่ไม่ถูกต้อง เพื่อให้มีการใช้งบประมาณโดยไม่คำนึงถึงผลกระทบที่เกี่ยวข้องและบางครั้งเลยไปถึงการจัดทำรายงานเท็จบางส่วน เพียงเพื่อจะตอบโจทย์ของหน่วยงานผู้ว่าจ้าง ปัจจุบันมีโครงการที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาแหล่งน้ำจำนวนมากที่ยื่นของบประมาณ เป็นการพัฒนาโครงการขนาดใหญ่ “ในเขตป่าไม้” ซึ่งส่งผลต่อการสูญเสียพื้นที่ป่าไม้อย่างถาวร หลายกรณีการรายงานผลกระทบและความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์มักจะจัดทำโดย “ตรรกะประหลาด” เช่น การสร้างเขื่อนในเขตป่าจะทำให้พื้นที่ป่าไม้เพิ่มขึ้น เพราะจะต้องมีการปลูกป่าเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าจากของเดิม ดังนั้น การสร้างเขื่อนในเขตป่าซึ่งทำลายพื้นที่ป่าไม้ถาวร กลับกลายมาเป็น “พระเอก” เพราะเป็นการเพิ่มพื้นที่ป่าไม้ในกระดาษ เรื่องนี้ ผู้เขียนเห็นตัวอย่างจาก รายงาน EIA หรือ EHIA ที่ไม่ถูกต้อง และหลายกรณีผู้มีอำนาจก็เห็นชอบในรายงานนั้น ๆ เสียด้วย จะกล่าวถึงโครงการขนาดใหญ่ที่กำลังมีการต่อต้านคัดค้านอย่างรุนแรง เช่น การผันน้ำยวมลงเขื่อนภูมิพล การก่อสร้างเขื่อนวังโตนด หรือ การสร้างอ่างเก็บน้ำในเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ เป็นต้น ที่ในรายงาน EIA หรือ EHIA นั้น ๆ ได้ใช้ตรรกะ “ประหลาด” คล้ายกับรายงาน EHIA ของเขื่อนแม่วงก์ โดยสรุปว่า การก่อสร้างโครงการมีความคุ้มค่า เพราะจะก่อให้เกิดประโยชน์ทางเศรษฐกิจมหาศาล สร้างรายได้ใหม่ ในกรณีเขื่อนแม่วงก์นั้น มีการตรวจสอบพบว่า แท้จริงแล้ว ไม่มีความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ เนื่องจากดำเนินการประเมินผิดพลาด และมีการกำหนดต้นทุนต่ำเกินไป ในขณะที่ผลประโยชน์สูงเกินจริง โดยเฉพาะอย่างยิ่งประโยชน์ด้านการเกษตรและด้านป่าไม้ ในขณะเดียวกัน ข้อเท็จจริงเรื่องการบริหารน้ำปรากฏว่า ประเทศไทย มีอ่างเก็บน้ำที่ใช้การไม่ได้เป็นจำนวน (การปรับปรุงอ่างเก็บน้ำให้ใช้การได้และเป็นระบบ จึงมีความจำเป็นมากกว่าการก่อสร้างใหม่) จะเห็นได้ว่า รายงาน EIA หรือ EHIA นั้น เป็นเครื่องมือที่จำเป็นและสำคัญ หากแต่ผู้จัดทำจำเป็นอย่างยิ่งต้องใช้ความรู้ที่ถูกต้อง มีความเป็นอิสระ ผู้กำกับดูแลหรือผู้อนุญาตมีธรรมาภิบาลในการเปิดเผยข้อมูลที่สำคัญในแต่ละช่วงเวลา และที่สำคัญที่สุด มีกระบวนการคำนึงถึงและชดเชยผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างเป็นระบบ ตามหลักวิชาการและธรรมาภิบาลการบริหาร ในสภาวะที่เศรษฐกิจและอุตสาหกรรมขยายตัวรวดเร็ว หากเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมนั้นไม่สะท้อนต้นทุนที่แท้จริงผ่านการนับรวมผลกระทบที่สร้างแก่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ย่อมมีโอกาสก่อปัญหาทรัพยากรสิ่งแวดล้อมไปจนถึงสุขภาพประชาชน รายงาน EIA และ EHIA จึงเป็นเครื่องมือที่จะยังความเป็นธรรมแก่ทุกฝ่าย หากเครื่องมือนั้นถูกจัดทำขึ้น เห็นชอบ และนำไปใช้ ผ่านกระบวนการที่ถูกต้องและเป็นธรรม     คอลัมน์ เวทีพิจารณ์นโยบายสาธารณะ โดย ประชา คุณธรรมดี กลุ่มนโยบายสาธารณะเพื่อสังคมและธรรมาภิบาล https://www.thaipost.net/main/detail/119762 ประชา คุณธรรมดี, ผลกระทบสิ่งแวดล้อม TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210717/image_big_60f295212345b.jpg 86927 15/12/2020 15:13 15/12/2020 15:13 'ครม.' รับทราบผลหารือ 'กลุ่มจะนะรักษ์ถิ่น' ยกเลิกมติ ครม.-ประเมินผลกระทบระดับยุทธศาสตร์ 15 ธ.ค.63 - นางสาวรัชดา ธนาดิเรก รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยหลังการประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2563 ว่า ครม. รับทราบผลการหารือแนวทางการแก้ไขปัญหาของกลุ่มจะนะรักษ์ถิ่น ตามที่รองนายกรัฐมนตรี พลเอกประวิตร วงษ์สุวรรณ ประธานกรรมการแก้ไขปัญหาของขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรมเสนอ ซึ่งข้อเสนอของกลุ่มจะนะรักษ์ถิ่นประกอบด้วยประเด็นหลักๆ ดังนี้ 1.เสนอให้ยกเลิกมติคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวกับการดำเนินการโครงการเมืองต้นแบบอุตสาหกรรมก้าวหน้าแห่งอนาคต อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา ทุกฉบับ และให้คณะกรรมการผังเมืองและกรมโยธาธิการและผังเมือง ยกเลิกกระบวนการแก้ไขผังเมืองรวมจังหวัดสงขลา พ.ศ. 2559 รวมถึงหน่วยงานรัฐและเอกชนที่เป็นเจ้าของโครงการ ภายใต้โครงการเมืองต้นแบบอุตสาหกรรมฯ จะต้องไม่ดำเนินการใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับโครงการ 2.เสนอให้จัดให้มีการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม ในระดับยุทธศาสตร์ (SEA) จังหวัดสงขลา โดยแต่งตั้งคณะทำงาน ที่มีสัดส่วนของภาคประชาชนและนักวิชาการที่เหมาะสม ตามที่ภาคประชาชนเสนอ เพื่อร่วมวางกรอบการศึกษาการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมในระดับยุทธศาสตร์ (SEA) ซึ่งการคัดเลือกผู้ดำเนินการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม จะต้องได้รับการยอมรับจากทุกฝ่าย อีกทั้งกระบวนการตรวจสอบและการให้ความเห็นชอบต่อรายงานการศึกษาการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม จะต้องมีส่วนร่วมจากภาคประชาชนและนักวิชาการด้วย ทั้งนี้ ที่ประชุม ครม.ได้มอบหมายให้คณะกรรมการแก้ไขปัญหาของขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรมรับรายงานผลการหารือฯ ดังกล่าว ไปพิจารณาร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ได้แนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนโดยด่วน และนำเสนอคณะรัฐมนตรีต่อไป 'วิษณุ' ชี้ปมลงโทษผู้จัด 'บิ๊กเมาท์เทน' 'เด็จพี่' โผล่แจง 'ทักษิณ' ห่วงคนเชียงใหม่ 'ประเดิมชัย' จวกรัฐบาลปล่อยสร้างรถไฟฟ้าพร้อมกันทั่ว กทม. ทำฝุ่นพิษพุ่ง 'อดีตรองโฆษก ปชป.' หอบหลักฐานร้องกกต. อ่วม!'หัวหน้าการ์ดเสื้อแดง'โดน ม.112 3นิ้วฟังไว้!พปชร.วอนอย่าโยง'โควิด'เข้าการเมือง 'สุทิน'มึนตึ้บ!แล้วแต่คนจะคิดว่า'ทักษิณ'เป็นเจ้าของเพื่อไทยหรือเปล่า https://www.thaipost.net/main/detail/86927 กลุ่มจะนะรักษ์ถิ่น, จังหวัดสงขลา, นิคมอุตสาหกรรมจะนะ, ผลกระทบสิ่งแวดล้อม, ยกเลิกมติครม., รัชดา ธนาดิเรก TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20201208/image_big_5fcf442f8abf8.jpg 74246 12/08/2020 19:48 12/08/2020 19:48 เครือข่ายปชช.ลุ่มน้ำโขงอีสาน จวกยับเพื่อไทยลืมบทบาทฝ่ายค้านหนุนเผด็จการดันโครงการผันน้ำโขง-เลย-ชี-มูล เฉยเลย! 12 ส.ค. 63 -  เครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำโขงอีสาน ซึ่งเป็นองค์กรภาคประชาชนที่ติดตามสถานการณ์การผลักดันโครงการจัดการน้ำขนาดใหญ่ในภาคอีสาน เปิดเผยว่า ทางเครือข่ายฯ อยากเรียกร้องให้พรรคเพื่อไทยทบทวนบทบาท และจุดยืนต่อโครงการผันน้ำ โขง-เลย-ชี-มูล และโครงการจัดการน้ำต่างๆ ตามลุ่มน้ำสาขาในภาคอีสาน เนื่องจากจะส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมในลุ่มน้ำอีสานทั้งระบบ นอกจากนี้ยังเสนอให้พรรคเพื่อไทย ได้ตั้งคณะกรรมการขึ้นมาศึกษาปัญหาและผลกระทบ ความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์และนิเวศ ที่เกิดขึ้นจากแนวนโยบายการจัดการน้ำในภาคอีสานทั้งหมด ก่อนที่จะเดินหน้าผลักดันโครงการ โดยนายสุวิทย์  กุหลาบวงษ์  ผู้ประสานงานเครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำโขงอีสาน ให้ข้อมูลว่า ภาคอีสานนับเป็นพื้นที่ที่มีนโยบายการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดใหญ่และระบบชลประทานเป็นจำนวนมากนับตั้งแต่มีแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติเป็นต้นมา ยกตัวอย่างเช่น โครงการอีสานเขียว โครงการโขงชีมูล โครงการชลประทานระบบท่อ โครงการฟื้นฟูแหล่งน้ำขนาดเล็ก เป็นต้น โครงการพัฒนาแหล่งน้ำเหล่านี้ มีการใช้งบประมาณจำนวนมหาศาล เพื่อเพิ่มพื้นที่ชลประทานมากกว่า 1.2 ล้านไร่ แต่ผลของโครงการกลับไม่เป็นไปตามเป้าหมาย เนื่องจากผลกระทบจากน้ำเค็ม ค่าสูบน้ำที่มีราคาสูง “กรณีโครงการโขงชีมูล ที่เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2536  มีการสร้างเขื่อนบนแม่น้ำสายหลักในภาคอีสาน เขื่อนเหล่านั้นได้ทำให้พื้นที่ป่าบุ่ง ป่าทาม ที่อุดมสมบูรณ์ที่สุดของภาคอีสานกลายเป็นอ่างเก็บน้ำ และส่งผลกระทบให้เกิดภาวะดินเค็มแพร่กระจายในพื้นที่ นอกจากนี้ยังมีปัญหาชาวบ้านต้องลุกขึ้นมาเรียกร้องสิทธิ์จากที่ดินทำกินเป็นจำนวนมาก รัฐบาลต้องใช้งบประมาณมหาศาลมากกว่า 2,000 ล้านบาท เพื่อมาแก้ไข ซึ่งมากกว่าค่าการก่อสร้างเสียอีก จะเห็นได้ว่าบทเรียนเกี่ยวกับความล้มเหลวด้านแผนการจัดการน้ำขนาดใหญ่ เป็นที่ประจักษ์ต่อสังคมมานาน ดังนั้น เครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำโขงอีสาน จึงขอเรียกร้องให้พรรคเพื่อไทยทบทวนบทบาท และจุดยืนต่อโครงการผันน้ำโขง-เลย-ชี-มูล และโครงการจัดการน้ำต่างๆ ตามลุ่มน้ำสาขาในภาคอีสานทั้งระบบ” ผู้ประสานงานเครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำโขงอีสาน ยังกล่าวต่อว่า พรรคเพื่อไทย ควรผลักดันให้มีการศึกษาและนำเสนอความคุ้มค่าที่แท้จริงของโครงการผันน้ำ โขง-เลย-ชี-มูล บนพื้นฐานของการคำนึงถึงคุณค่าของระบบนิเวศ สิ่งแวดล้อม สังคม และวัฒนธรรม พร้อมกับความคุ้มค่าในทางเศรษฐศาสตร์ ภายใต้สถานการณ์ความเสี่ยงเรื่องแผ่นดินไหวกับน้ำท่วมฉับพลันในภาคอีสาน “พรรคเพื่อไทย เป็นพรรคการเมืองฝ่ายค้าน ควรมุ่งตรวจสอบการผลักดันโครงการผันน้ำโขง-เลย-ชี-มูล ของนักการเมืองฝ่ายเผด็จการในขณะนี้ มิใช่ส่งเสียงสนับสนุนโครงการที่ขาดหลักธรรมาภิบาล และขาดการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชน ซึ่งพรรคเพื่อไทยควรมีบทบาทในการสร้างพื้นที่การมีส่วนร่วมจากประชาชนให้รอบด้านตามหลักการประชาธิปไตย” นายสุวิทย์กล่าวทิ้งท้าย https://www.thaipost.net/main/detail/74246 การมีส่วนร่วมของประชาชน, ชุมชน, ผลกระทบสิ่งแวดล้อม, เครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำโขงอีสาน, เพื่อไทย TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20200812/image_big_5f33e2e36c4ae.jpg 46919 30/09/2019 10:43 30/09/2019 10:43 ชาวบ้านแม่ทะปักหลักต้านเหมืองถ่านหินหวั่นเผชิญหมอกพิษ โลหะหนักซึมลงน้ำ 30 ก.ย.62 - สืบเนื่องจากที่จะมีการเปิดเหมืองแร่ ประเภทที่ 3 ตามคำขอประทานบัตรที่ 2/2561 หมายเลขหลัก หมายเลขเขตเหมืองแร่ที่ 30542 ของ บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย (ลำปาง) จำกัด ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านบอมพัฒนา หมู่ที่ 6 ตำบลบ้านบอม อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง ทำให้ชาวบ้านในพื้นที่เริ่มออกมาเคลื่อนไหวคัดค้านทั้งมีการติดป้ายคัดค้านตามสถานที่ต่างๆในพื้นที่ โดย กลุ่มชาวบ้านกว่า100 คน  นำโดย นายจรัส อุบลศรี ผู้ใหญ่บ้าน หมู่ 6 บ้านบอมพัฒนา ได้รวมตัวกันแสดงจุดยืนค้านการทำเหมืองแร่ของบริษัท ปูนซิเมนต์ไทย (ลำปาง) จำกัด ซึ่งจะมาทำเหมืองแร่ในพื้นที่บริเวณดังกล่าว เพราะพื้นที่แห่งนี้ยังคงมีสภาพป่าสมบูรณ์เป็นป่าต้นน้ำ ประกอบกับการทำประชาพิจารณ์ ก่อนหน้านี้ไม่ชัดเจน ชาวบ้านในหมู่บ้านจึงต้องการให้ทำประชาพิจารณ์ใหม่  ขณะเดียวกัน ชาวบ้านระบุด้วยว่าการทำเหมืองดังกล่าว นอกจากจะต้องสูญเสียผืนป่าไปจำนวนมากแล้ว เมื่อมีการขุดเหมืองถ่านหินขึ้นกระบวนการขุดเจาะถ่านหินก็จะทำให้เกิดละอองแร่ธาตุที่เป็นพิษ และโลหะหนัก ที่ซึมลงไปในชั้นดิน และน้ำ ทั้งนี้ผลกระทบของการขุดถ่านหินจะยังคงมีอยู่เป็นเวลาหลายปี แม้ถ่านหินถูกขุดไปจนหมดแล้วก็ตาม  นอกจากนี้อันตรายของการทำเหมืองแร่ไม่เพียงกระทบต่อสุขภาพเพียงอย่างเดียว แต่อาจทำให้ บาดเจ็บหรือเสียชีวิตได้หากทำผิดพลาดระหว่างขุดถ่านหิน ซึ่งอาจเกิดไฟลุกขึ้นได้และเต็มไปด้วย ควันไฟลอยไปทั่วอากาศก่อให้เกิดภาวะเรือนกระจก ที่ปกคลุมไปด้วยหมอกพิษ ชาวบ้านในพื้นที่จะต้องเผชิญกับมลพิษ จึงอยากฝากให้ผู้เกี่ยวข้องช่วยพิจารณาการทำเหมืองในพื้นที่ใหม่ อย่างน้อย ก็เป็นการอนุรักษ์ผืนป่าที่อุดมสมบูรณ์แห่งนี้ไว้ให้ลูกหลานในอนาคต. https://www.thaipost.net/main/detail/46919 บริษัท ปูนซีเมนต์ไทย จำกัด(มหาชน), ประชาพิจารณ์, ผลกระทบสิ่งแวดล้อม, ลำปาง, อำเภอแม่ทะ, เหมืองถ่านหินลิกไนต์ TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20190930/image_big_5d91779c959ca.jpg