119656 13/10/2021 17:52 13/10/2021 17:31 นักวิชาการ มช.ลงพื้นที่ผันน้ำยวม แนะรัฐทบทวนอีไอเอ-ชะลอโครงการ เยาวชนสำรวจระบบนิเวศร่วมปกป้องธรรมชาติ 13 ต.ค.64 - ดร.ชยันต์ วรรธนะภูติ หัวหน้าศูนย์ภูมิภาคด้านสังคมศาสตร์และการพัฒนาอย่างยั่งยืน (Regional Center for Social Science and Sustainable Development : RCSD) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ให้สัมภาษณ์ถึงการลงพื้นที่ที่คาดว่าจะได้รับผลกระทบจากโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้เขื่อนภูมิพลแนวส่งน้ำยวม-อ่างเก็บน้ำเขื่อนภูมิพล หรือที่รู้จักกันในชื่อโครงการผันน้ำยวม ว่าได้เดินทางพร้อมคณะไปที่บ้านแม่งูด อำเภอฮอด จ.เชียงใหม่ ซึ่งจะเป็นปากอุโมงค์ผันน้ำมาลงอ่างเขื่อนภูมพล โดยสิ่งที่พบคือชาวบ้านบอกว่าถูกหลอกโดยมีคนที่อ้างว่าเป็นสื่อมวลชนมาถ่ายทำความคิดเห็นของชาวบ้าน และชาวบ้านต่างบอกว่าไม่เห็นด้วยกับโครงการนี้เนื่องจากไม่มีส่วนร่วมใดๆ แต่เมื่อนำไปเสนอข่าวกลับบอกว่าชาวบ้านเห็นด้วย ดร.ชยันต์กล่าวว่า ที่ผ่านมามีหน่วยงานรัฐเข้ามาสอบถามชาวบ้านแต่ชาวบ้านไม่เข้าใจเพราะไม่มีใครได้รับข้อมูลหรือเห็นรายงานการประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม หรือ EIA นอกจากชาวบ้านแม่งูดที่ไม่รู้ข้อมูลแล้ว ยังมีชาวบ้านรอบๆพื้นที่อีกหลายหมู่บ้านก็ยังไม่รู้เรื่องเลย แต่ชาวบ้านมีความเด็ดเดี่ยวที่จะร่วมกันคัดค้านโครงการผันน้ำครั้งนี้  สาเหตุที่พวกเขาไม่เห็นด้วยนอกจากการไม่มีส่วนร่วมแล้ว โครงการนี้ยังซ้ำเติมพวกเขาอีกครั้งเพราะชาวบ้านเคยถูกอพยพจากการสร้างเขื่อนภูมิพลเมื่อ 2507 มาแล้ว จนกลายเป็นนิคมฯในพื้นที่ป่าสงวน ทุกวันนี้พวกเขาได้ลงหลักปักฐานจนมีรายได้จากสวนลำใยซึ่งได้ผลผลิตดีและยังเลี้ยงวัวโดยปล่อยให้หากินในป่า นอกจากนี้ยังมีรายได้จากของป่า ซึ่งหากถูกขุดเจาะอุโมงค์และกลายเป็นกองดินถมป่า “น้ำในอ่างเก็บน้ำที่จะเพิ่มขึ้น ชาวบ้านเชื่อว่าต้องท่วมบ้านและสวนของพวกเขาที่อยู่ขอบอ่าง เหมือนครั้งหนึ่งที่เกิดน้ำท่วมใหญ่นับสิบวันทำให้ต้นลำใยเสียหายและช่วงเวลาก่อสร้างโครงการที่มีการสร้างถนนและขุดเจาะอุโมงค์ย่อมทำให้เกิดมลภาวะ ที่แน่ๆคือความเป็นอยู่ที่สบายอย่างเพียงพอ ก็จะเปลี่ยนไปอีกครั้ง เขาจึงได้ยื่นหนังสือไปถึงนายกรัฐมนตรีเพื่อคัดค้านโครงการนี้แล้ว แต่ไม่ได้รับคำตอบใดๆ”ดร.ชยันต์ กล่าว หัวหน้าศูนย์ RCSD กล่าวว่า คณะได้ลงพื้นที่หมู่บ้านแม่เงา อำเภอสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นโครงการโดยจะมีการกั้นลำน้ำยวมเพื่อสร้างเขื่อนและอ่าง นอกจากนี้ยังมีสถานีสูบน้ำและอุโมงค์ โดยสถานการณ์ของชาวบ้านไม่มีต่างประจากชาวบ้านแม่งูด โดยชาวบ้านมีความตื่นตัวมากทั้งรุ่นใหญ่ รุ่นกลาง เยาวชนและกลุ่มผู้หญิง ซึ่งพวกเขาชี้ให้เห็นการทำงานของมหาลัยวิทยาลัยที่เข้ามาเก็บข้อมูล EIA ที่ส่งนักศึกษาเข้ามาแต่ข้อมูลไม่ครบถ้วน ทั้งๆที่เป็นเรื่องใหญ่ของชาวบ้าน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการสร้างเขื่อนและสถานีสูบน้ำ รวมทั้งการขุดเจาะอุโมงค์ที่ต้องมีกองดินขนาดใหญ่ “เมื่อมีการสร้างเขื่อนและอ่างปริมาณน้ำจะเอ่อท้นขึ้นมาเป็นปัญหาที่สำคัญของชาวบ้าน เขาเชื่อว่าปลาขนาดใหญ่หรือปลาเล็กที่เคยอพยพมาจากแม่น้ำสาละวิน ก็จะเข้ามาไม่ได้อีก รวมถึงหอยน้ำและสัตว์น้ำอย่างอื่น รวมถึงพืชผักริมน้ำที่ชาวบ้านพึ่งพาก็จะหายไป ชาวบ้านที่นี่ไม่ได้ไร่หมุนเวียนหรือการเลี้ยงวัว พวกเขามีวิถีชีวิตโดยคนเหล่านี้เคยเป็นแรงงานในเหมืองแร่ริมน้ำยวม หลายคนไม่สามารถอ่านหนังสือไทยได้ เพราะฉะนั้นการที่ทีมจัดทำ EIA เข้ามาเขาจึงไม่เข้าใจข้อมูลที่มีแต่ภาษาไทย และใน EIA เขียนว่ามี 4 ครอบครัวที่จะได้รับผลกระทบจากการขุดเจาะอุโมงค์ แต่จริงๆแล้วมีมากกว่านั้น”ดร.ชยันต์ กล่าว ดร.ชยันต์กล่าวว่า เคยมีบทเรียนกรณีปากมูน จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งคณะกรรมการเขื่อนโลกเสนอให้ทำการศึกษาผลกระทบอย่างรอบด้าน โดยให้ตั้งกรรมการขึ้นมาจากทั้งสองซึ่งเป็นที่ยอมรับ โดยศึกษาทั้งด้านปลา เศรษกิจและสังคม แล้วมานำเสนอให้ทั้งสองฝ่ายยอมรับ แต่สุดท้ายการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย(กฟผ.)ไม่ยอมรับรายงานฉบับนี้จึงเกิดการเดินขบวนประท้วงรัฐบาลครั้งใหญ่ และชาวบ้านได้ร่วมกันทำ EIA ของตัวเอง กลายเป็นงานวิจัยไทบ้านนำเสนอต่อเวทีสาธารณะ จนทำให้อีกฝ่ายหนึ่งไม่สามารถโต้เถียงข้อมูลของชาวบ้านได้ ตอนนั้นรัฐบาลไม่ยอมทำตามมติ แต่ชาวบ้านก็ได้เสนอข้อเท็จจริงเป็นรูปธรรมซึ่งเป็นบทเรียนน่าสนใจ รัฐบาลควรให้ชาวบ้านเลือก ตอนหลังเขาจึงยอมเปิดประตูเขื่อนเพื่อให้ปลาเข้ามาตามฤดูกาล “ที่สำคัญมันเป็นประเด็นที่สังคมได้รับรู้มากขึ้น การทำโครงการขนาดใหญ่ถ้าขาดการมีส่วนร่วมที่น่าเชื่อถือ รัฐบาลควรให้ความสำคัญเรื่องนี้ อย่างเรื่องรายได้ของชาวบ้านแม่งูดที่ต้องสูญเสียไปนั้นมีเท่าไร หรือชาวบ้านน้ำเงาที่แม่น้ำเงาและยวมไหลไปรวมกับสาละวินเป็นระบบนิเวศที่สำคัญมากของทั้ง 3 แม่น้ำ เมื่อมีการสร้างเขื่อนแล้วจะเป็นย่างไร พื้นที่บริเวณนี้ชาวบ้านเขารู้ละเอียด เราจะเข้าไปช่วยชาวบ้านในการเก็บข้อมูล ทำงานวิจัยร่วมกัน ต้นเดือนพฤศจิกายนเราเข้าไปบ้านแม่งูดอีกครั้งเพื่อวางแผน ดังนั้นรัฐบาลควรชะลอโครงการนี้เพื่อศึกษาผลกระทบให้รอบด้านก่อน“ดร.ชยันต์ กล่าว ด้านเครือข่ายเยาวชนและผู้นำชาวบ้าน อ.สบเมย จ.แม่ฮ่องสอน ประมาณ 20 คน ได้ร่วมกันลงพื้นที่เพื่อสำรวจระบบนิเวศแม่น้ำยวม-เงา ที่มีความอุดมสมบูรณ์ โดยได้ลงเรือที่จุดบรรจบแม่น้ำเงา ล่องตามแม่น้ำยวมราว 10 กิโลเมตร ผ่านหมู่บ้านท่าเรือที่จะจมใต้อ่างเก็บน้ำ ไปถึงแก่งผาแดง ใกล้กับจุดสร้างเขื่อนแม่น้ำยวม ก่อนที่แม่น้ำยวมจะไหลลงสู่แม่น้ำเมย บนพรมแดนไทยพม่า นายสันติภาพ เลิศพิเชียรพิบูลย์  ตัวแทนเยาวชนบ้านแม่เงา กล่าวว่าคนรุ่นใหม่ได้รู้ว่าพื้นที่แห่งนี้มีความอุดมสมบูรณ์ แต่ละลำห้วยมีความสำคัญ เช่นห้วยกุ้ง ที่มีกุ้งอาศัยอยู่ในถ้ำในลำห้วยซึ่งไหลลงแม่น้ำยวม  และเยาวชนได้หารือว่าจะสืบสานการปกป้องธรรมชาติร่วมกันได้อย่างไร “เราเรียนรู้ว่าชาวบ้านลุ่มน้ำยวม-เงา ได้ร่วมกันปกป้องแม่น้ำยวม-เงา มาตลอด 30 ปี ตั้งแต่เด็กๆ เราก็รู้ว่าพ่อแม่ลุกขึ้นปกป้องธรรมชาติ วันนี้ได้ล่องเรือร่วมกันกับคนรุ่นก่อน ได้เรียนรู้ประสบการณ์การต่อสู้ตั้งแต่มีโครงการเขื่อนแม่ลามาหลวง เยาวชนจะต้องร่วมกันสู้ต่อไป และจากนี้จะวางแผนเพื่อศึกษาระบบนิเวศเพื่อให้ได้ทราบทั้งสองฝั่งแม่น้ำ ซึ่งบริเวณดังกล่าวเป็นป่าต้นน้ำ คือ ป่าสงวนแห่งชาติแม่ยวมฝั่งขวา และป่าสงวนแห่งชาติท่าสองยาง” นายสันติภาพ กล่าว https://www.thaipost.net/main/detail/119656 จังหวัดเชียงใหม่, ผันน้ำยวม, สิ่งแวดล้อม, อีไอเอ TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20211013/image_big_6166b3b75b3f1.jpg 119097 07/10/2021 20:15 07/10/2021 20:15 กรมชลฯเพิ่งถึงบางอ้อ ส่งจนท.แจ้งชาวบ้านพร้อมจ่ายค่าชดเชยผลกระทบโครงการผันน้ำยวม กรมชลเพิ่งถึงบางอ้อ-ส่งเจ้าหน้าที่แจ้งชาวบ้านท่าเรือพร้อมจ่ายค่าชดเชยผลกระทบจากโครงการผันน้ำยวม แต่ใน EIA กลับไม่มีระบุไว้ในบัญชี รองอธิบดีชป.แจง 6 ประเด็นแก้ไขปรับปรุง 7 ต.ค.64 - นางสาวเฉลิมศรี ประเสริฐศรี ทนายความจากมูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน ในฐานะทีมกฎหมายของเครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำยวม เงา เมย สาละวิน เปิดเผยว่า ได้รับจดหมายตอบรับจากสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี กรณีโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนเขื่อนภูมิพล (แนวส่งน้ำยวม) หรือ โครงการผันน้ำยวม โดยจดหมายดังกล่าวลงวันที่ 1 ตุลาคม 2564 เนื้อหาระบุว่า ตามที่ท่านได้มีหนังสือคำร้อง ลงวันที่ 20 กันยายน2564 ขอให้พิจารณาทบทวนโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้เขื่อนภูมิพล แนวส่งน้ำยวมฯ นั้น สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีได้ประสานส่งเรื่องให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบกรณีที่ได้มีหนังสือคำร้องดังกล่าวแล้ว  ทนายความมูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชนกล่าวว่า ก่อนหน้าที่มีกรณีร้องเรียน เกี่ยวกับรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) ของโครงการ ซึ่งกรมชลประทานได้ว่าจ้างให้มหาวิทยาลัยนเรศวรจัดทำ แต่ประชาชนในพื้นที่ได้ร้องเรียนว่า กระบวนการจัดทำ EIA โครงการดังกล่าวขาดการมีส่วนร่วม และพบว่าอาจจะมีการใช้ข้อมูลบางส่วนที่ไม่ถูกต้อง เช่น ชื่อและรูปบุคคลในรายงานที่ถูกอ้างอิง แต่รายงานดังกล่าวกลับได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการผู้ชำนาญการผู้พิจารณารายงาน EIA แล้วทางเครือข่ายฯทราบว่า จะมีการนำรายงานดังกล่าวเข้าที่ประชุมของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ(กก.วล.)ในวันที่ 15 กันยายน 2564 จึงได้ทำหนังสือไปยัง กก.วล. และคณะรัฐมนตรี(ครม.) ลงวันที่ 13 กันยายน 2564 เพื่อแสดงจุดยืนคัดค้านไม่เห็นด้วยโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้เขื่อนภูมิพล และขอให้เลื่อนการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม ของ กก.วล.ออกไป โดยขอให้ส่งกลับรายงาน EIA ให้คณะกรรมการผู้ชำนาญการฯทบทวนการพิจารณารายงานให้ครอบคลุมในทุกมิติ แต่ก็ไม่เป็นผล เพราะ กก.วล. ที่มี พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธาน ได้พิจารณาอนุมัติผ่านรายงานดังกล่าวไปในวันที่ 15 กันยายน 2564 แล้ว และจะนำเข้าสู่ ครม.พิจารณาในเร็วๆ นี้  “เครือข่ายฯ ได้ทำหนังสือคัดค้านไปยังสำนักนายกรัฐมนตรี เพื่อให้พิจารณาระงับการนำ EIA เข้าพิจารณาโดย กก.วล.และคัดค้านโครงการฯ แต่หนังสือเพิ่งส่งกลับมายังเครือข่ายนั้น อ้างเฉพาะเรื่องคัดค้านโครงการ และยังระบุวันในเอกสารไม่ถูกต้อง เห็นได้ว่า โครงการมีการดำเนินการในลักษณะขาดการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ ข้อมูลใน EIA ก็อาจจะไม่ถูกต้อง และดูเหมือนจะเร่งรัดดำเนินการ ทางเราเป็นห่วงว่าการดำเนินการโครงการ ซึ่งจะใช้เงินลงทุนกว่า 7.1 หมื่นล้านบาท ทั้งๆ ที่ไม่มีความจำเป็นใดๆ และที่ผ่านมาเห็นได้ชัดว่า หน่วยงานได้เพิกเฉยต่อการมีส่วนร่วมและข้อห่วงกังวลของชุมชนในพื้นที่ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชนเผ่าพื้นเมือง ชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยง ใน จ.ตาก จ.เชียงใหม่ และ จ.แม่ฮ่องสอน นี้ อาจจะก่อให้เกิดความเสียหายทั้งต่อชุมชนและทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม” ทนายความกล่าว ทางด้านนางสาวมึดา นาวานารถ ประชาชนหมู่บ้านท่าเรือ อ.สบเมย จ.แม่ฮ่องสอน ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ริมแม่น้ำยวม ใกล้กับจุดสร้างเขื่อนแม่น้ำยวม กล่าวว่าเมื่อวันที่ 28 กันยายน 2564 ได้มีเจ้าหน้าที่ซึ่งแนะนำตัวว่ามาจากกรมชลประทาน เดินทางมาที่หมู่บ้านท่าเรือ และถามหาพี่สาวของตน เนื่องจากตนเองขณะนี้ไม่ได้อยู่ที่หมู่บ้าน และที่หมู่บ้านไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ เจ้าหน้าที่คณะดังกล่าวได้ขอถ่ายรูป บอกกับพี่สาวว่าว่ารู้จักกับตนเป็นอย่างดี และเสนอค่าชดเชยให้ โดยแจ้งว่าบ้านของพี่สาวจะโดนน้ำท่วมจากการสร้างเขื่อน  “ก่อนหน้านี้หลายปีที่ผ่านมา ทุกครั้งกรมชลประทานไม่เคยแจ้งว่าบ้านของพี่สาวจะโดนน้ำท่วม ในรายชื่อผู้ได้รับผลกระทบก็ไม่เคยมีระบุชื่อพี่สาว แต่ครั้งนี้กลับมาแจ้งว่าจะท่วมและจะชดเชยให้ รู้สึกแปลกใจมาก และอยากทราบว่าความจริงของผลกระทบจากโครงการนี้ ต่อพื้นที่ป่าอนุรักษ์ พื้นที่ชุมชน ใน 3 จังหวัด จะเป็นอย่างไรกันแน่ ที่สำคัญคือเจ้าหน้าที่ชุดนี้เข้ามาจากนอกพื้นที่ อ.สบเมย จ.แม่ฮ่องสอน  ซึ่งเวลานี้ชาวบ้านไม่อยากให้คนข้างนอกเข้าออกเพราะต้องการป้องกันการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 และตอนที่ขอถ่ายรูปก็ให้ทุกคนถอดหน้ากากด้วย ทำให้ทุกคนรู้สึกกังวลใจเพิ่มอีก” นางสาวมึดา กล่าวและว่าล่าสุดวันนี้ทราบมาว่ามีคณะสำรวจโครงการเข้ามาในพื้นที่ บ้านแม่เงา อ.สบเมย ซึ่งที่ผ่านมาปิดชุมชนอย่างเข้มงวด การเข้ามาของคนนอกถือว่าไม่เคารพกฎของชุมชนเลย ก่อนหน้านี้นายเฉลิมเกียรติ คงวิเชียรวัฒน์ รองอธิบดีกรมชลประทานฝ่ายวิชาการ กล่าวว่า งบประมาณโครงการ 70,000 กว่าล้านบาท เมื่อสร้างเสร็จจะส่งประโยชน์ต่อประเทศอย่างมาก ในการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) ยืนยันว่าเป็นไปตามระเบียบการศึกษาที่มีกฎหมายคุมทุกระดับ รวมถึงการพิจารณาทางเลือกอื่นกรณีหากไม่มีโครงการนี้ ก็พบว่าไม่สามารถมีปริมาณน้ำมาทดแทนกันได้แบบมีนัยสำคัญต่อลุ่มเจ้าพระยาที่ดูแล 22 จังหวัด หรือกรณีการปรับปรุงเพิ่มประสิทธิภาพโครงการชลประทานเดิมที่ก่อสร้างมาเป็นเวลานาน และกรมชลฯก็ได้ดำเนินการควบคู่กันไป รวมถึงการปรับวิธีการปลูกข้าวเปียก-สลับแห้ง ซึ่งเป็นการพิจารณาทั้งด้านอุปสงค์ และอุปทาน รองอธิบดีกล่าวกับสื่อมวลชนอีกว่า ส่วนประเด็นที่มีการปรับปรุงแก้ไข อาทิ 1.กรมจะสนับสนุนงบประมาณให้กรมป่าไม้ และกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืชปลูกป่าเพิ่ม 2 เท่า หรือประมาณ 7 พันไร่  2.ประชาชนที่ได้รับผลกระทบ จำนวน 29 ราย 34 แปลง จะมีการชดเชยอย่างเป็นธรรมตามที่กฎหมายกำหนด 3.ด้านพันธุ์สัตว์น้ำ ได้ร่วมกับกรมประมงศึกษาระบบนิเวศและแนวทางแก้ไข จะมีการทำบันไดทางผ่านปลาเพื่อการอนุรักษ์ การป้องกันสัตว์น้ำข้ามลุ่มโดยระบบการยับยั้งปลาด้วยคลื่นเสียง การติดตั้งระบบรวบไข่ปลาจมและไข่ปลาลอยออกจากสถานีสูบน้ำ เป็นต้น 4.ออกแบบเขื่อนโดยให้ความสำคัญกับธรณีวิทยา ระบบสูบน้ำจะลึกลงไปใต้ผิวดิน 30 เมตร จึงไม่มีผลกระทบต่อตลิ่ง 5.การออกแบบปากอุโมงค์ทางน้ำออก ที่บ้านแม่งูด อ.ฮอด จ.เชียงใหม่ รวมถึงการปรับปรุงลำห้วยเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการไหลของน้ำ จะไม่กระทบต่อประชาชนห้วยแม่งูด สำหรับพื้นที่ 5 ไร่ใช้สร้างอาคารสลายพลังงาน จะชดเชยให้ผู้ได้รับผลกระทบอย่างเป็นธรรม และ 6.พื้นที่กองวัสดุจะมีการป้องกันไม่ให้กระทบต่อระบบนิเวศ และว่าเขื่อนน้ำยวม เป็นเขื่อนหินถมดาดคอนกรีตกักเก็บน้ำ 68.74 ล้านลบ.ม. อุโมงค์ส่งน้ำยาว 61.52 กิโลเมตร จะผันน้ำในช่วงฤดูฝน ตั้งแต่เดือนมิถุนายน-มกราคม ไม่ผันในช่วงฤดูแล้ง https://www.thaipost.net/main/detail/119097 ผันน้ำยวม, สิ่งแวดล้อม, เขื่อนภูมิพล TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20211007/image_big_615ef245cd783.jpg 118150 28/09/2021 19:57 28/09/2021 19:57 กำนัน-ผู้ใหญ่บ้าน ทำหนังสือถึงนายกฯ ค้านโครงการผันน้ำยวม จี้เพิกถอนอีไอเอ กำนัน-ผู้ใหญ่บ้านทั้งตำบลนาคอเรือ ทำหนังสือถึงนายกฯ ค้านโครงการผันน้ำยวม ระบุกังวลใจ 5 ข้อ เครือข่ายภาคประชาชน-สิ่งแวดล้อมแม่ฮ่องสอนแนะยกเลิก EIA ฉบับร้านลาบ วิจารณ์แซดประชาชนเข้าถึงข้อมูลยากหลัง สผ.แจ้งต้องจ่ายค่าถ่ายเอกสาร-รับรองสำเนานับหมื่นบาท 28 ก.ย.64 - นายวันไชย ศรีนวน ผู้ใหญ่บ้าน บ้านแม่งูด อ.ฮอด จ.เชียงใหม่ เปิดเผยว่า ขณะนี้กำนัน-ผู้ใหญ่บ้านทั้งหมดของตำบลนาคอเรือ 9 คนและผู้ใหญ่บ้านตำบลฮอด 1 คน ได้ร่วมกันลงนามส่งหนังสือถึง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และนายเฉลิมชัย ศรีอ่อน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และพล.อ.อนุพงษ์ เผ่าจินดา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เพื่อแสดงความกังวลใจและต่อผลกระทบจากโครงการเพิ่มน้ำต้นทุนเขื่อนภูมิพล ทั้งนี้ในจดหมายถึงนายกฯ ระบุว่า ตามที่กรมชลประทานมีโครงการเพิ่มปริมาณน้ำภูมิพล แนวผันน้ำยวม และรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) ของโครงการฯ  ได้ผ่านการพิจารณาจากคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติแล้ว และเตรียมนำเสนอต่อคณะรัฐมนตรีต่อไปนั้น พวกตนในฐานะกำนัน-ผู้ใหญ่บ้านในพื้นที่ รู้สึกมีความกังวลต่อผลกระทบของโครงการ ดังนี้ 1. กระบวนการจัดทำรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม ขาดการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง ประชาชนในพื้นที่ยังไม่ได้รับข้อมูลอย่างชัดเจนและความเห็นต่างๆ ของประชาชนไม่ได้รับการพิจารณาในรายงาน EIA 2. ปัจจุบันชาวบ้านส่วนใหญ่ยังไม่ได้รับรู้ถึงผลดีหรือผลเสียของโครงการอย่างแท้จริง เนื่องจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องไม่เคยมาให้ข้อมูลแก่ประชาชนในพื้นที่ แม้จะมีการจัดเวทีรับฟังความคิดเห็น แต่ก็จำกัดเฉพาะคนบางกลุ่ม แต่ประชาชนที่ได้รับผลกระทบ ผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรงกลับถูกกีดกันอยู่วงนอก เนื้อหาในจดหมายระบุต่อว่า 3. ชาวบ้านจำนวนมากของ อ.ฮอด ผ่านประสบการณ์ที่เจ็บปวด จากการถูกเวนคืนที่ดินเมื่อครั้งก่อสร้างเขื่อนภูมิพลมาแล้ว จวบจนปัจจุบันแม้เวลาผ่านไปแล้วกว่า 50 ปี การชดเชยและเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบก็ยังไม่แล้วเสร็จ ดังนั้นหากมีการดำเนินโครงการผันน้ำยวมมาอีก จะทำให้พื้นที่ทำกินและที่อยู่อาศัยของประชาชนต้องได้รับผลกระทบอีก เท่ากับเป็นการซ้ำเติมชาวบ้านเป็นครั้งที่สอง 4. ชาวบ้านจำนวนมากในพื้นที่ต่างได้พึ่งพาอาศัยทรัพยากรธรรมชาติ การที่มีโครงการขนาดใหญ่ เจาะอุโมงค์ทะลุภูเขาและผืนป่า จะเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพป่าที่ชาวบ้านใช้ทำมาหากิน เลี้ยงสัตว์และการเกษตร ซึ่งขณะนี้ประชาชนก็ได้รับความเดือดร้อนจากการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 อยู่แล้ว ยังมีผืนป่าเป็นฐานทรัพยากรในการเลี้ยงชีพ   5. ชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบส่วนใหญ่เป็นชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยง มีวิถีวัฒนธรรมที่ผูกพันกับธรรมชาติ และยังมีความเชื่อเกี่ยวกับการห้ามผันน้ำข้ามลุ่ม ซึ่งเป็นข้อห้ามเด็ดขาด ที่บรรพบุรุษสั่งสอนกันมา เพราะอาจทำให้เกิดอาเพศ  “ด้วยเหตุผลความกังวลเหล่านี้พวกเราจึงขอเสนอให้มีการชะลอโครงการออกไปเพื่อให้มีการศึกษา อย่างรอบคอบ และฟังเสียงของประชาชนอย่างแท้จริง” หนังสือระบุ ด้านจังหวัดแม่ฮ่องสอน ระหว่างวันที่ 27-28 กันยายน ที่บ้านเคียงดอย รีสอร์ท องค์การบริหารส่วนจังหวัด(อบจ.) และเครือข่ายภาคประชาชนได้ร่วมกันจัดได้มีการจัดเวทีสมัชชา “สานพลังพลเมือง สร้างแม่ฮ่องสอนสู่เมืองพิเศษทางธรรมชาติและวัฒนธรรม” ภายหลังเสร็จสิ้น เครือข่ายทรัพยากรลุ่มน้ำจังหวัดแม่ฮ่องสอน สมาคมฟื้นฟูและพัฒนาลุ่มน้ำสาละวิน เครือข่ายเสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชนจังหวัดแม่ฮ่องสอน สภาพลเมืองจังหวัดแม่ฮ่องสอน ได้ออกแถลงการณ์เรื่อง คัดค้านโครงการผันน้ำยวมลงเขื่อนภูมิพล แถลงการณ์ระบุว่า ตามที่กรมชลประทานได้เร่งผลักดันโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้แก่เขื่อนภูมิพล หรือโครงการผันน้ำยวมลงเขื่อนภูมิพล ซึ่งเป็นโครงการชุดที่ประกอบด้วยเขื่อนกั้นแม่น้ำยวม อาคารสูบน้ำ อุโมงค์ผันน้ำ และสายส่งไฟฟ้า มูลค่า 71,000 ล้านบาท โดยมีโฆษณาชวนเชื่อให้กับชาวนาภาคกลางว่า จะสามารถช่วยบรรเทาปัญหาน้ำแล้งของชาวนาภาคกลางกว่า 1.6 ล้านไร่นั้น เมื่อช่วงต้นเดือนกันยายน รายงาน EIA ของโครงการนี้ ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติแล้ว และเตรียมนำเสนอต่อคณะรัฐมนตรีนั้น เครือข่ายภาคประชาชนจังหวัดแม่ฮ่องสอน ขอแถลงคัดค้านการเดินหน้าผลักดันโครงการนี้ แถลงการณ์ระบุเหตุผลของการคัดค้านโครงการว่า 1. การจัดทำ EIAขาดการมีส่วนร่วมของประชาชนที่จะได้รับผลกระทบ รวมทั้งประชาชนในพื้นที่ยังไม่ได้รับข้อมูลอย่างรอบด้าน เนื่องจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องไม่เคยมาให้ข้อมูลแก่ประชาชนในพื้นที่ แม้จะเคยมีการจัดเวทีรับฟังความคิดเห็น แต่ก็จำกัดเฉพาะคนบางกลุ่ม และจัดในตัวเมืองที่อยู่ห่างไกลออกไป ทำให้ชาวบ้านไม่มีโอกาสเข้าร่วม 2.โครงการนี้จะส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศน์ธรรมชาติ ซึ่งชาวบ้านในพื้นที่ใกล้เคียงโครงการ พึ่งพาอาศัยทรัพยากรธรรมชาติสำหรับดำรงชีพ การที่มีโครงการขนาดใหญ่ ที่จะมีผลเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพธรรมชาติที่ชาวบ้านใช้ทำมาหากิน จะส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตปกติของประชาชนในพื้นที่อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ 3. พื้นที่ภาคกลางของประเทศไทยไม่ได้มีปัญหาขาดแคลนน้ำ แต่มีปัญหาการบริหารจัดการน้ำ กล่าวคือ ปริมาณน้ำท่าในพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยา มีมากถึง 26,288.42 ล้านลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.) ในขณะที่ประมาณความต้องการใช้น้ำของทั้งลุ่มน้ำเจ้าพระยามีเพียง 11,377.34 ล้าน ลบ.ม. หรือเพียงร้อยละ 43.28 ของปริมาณน้ำท่าที่มีอยู่ในพื้นที่เท่านั้น แต่มีปัญหาว่าระบบการจัดเก็บน้ำ สามารถจัดเก็บได้เพียง 8,761.5 ล้าน ลบ.ม.หรือเพียงร้อยละ 33.33 ทำให้ยังขาดแคลนน้ำอีกประมาณ 2,800 ล้านลบ.ม. ดังนั้น โจทย์คือจะบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ ที่มีปริมาณมหาศาลให้เพียงพอต่อความต้องการทั้งปีได้อย่างไร ไม่ใช่จะหาน้ำที่อื่นมาเติมได้อย่างไร  4.โครงการนี้ อาจจะนำไปสู่การแย่งชิงน้ำจากคนชายขอบไปให้แก่นายทุน ทำให้คนต้นน้ำถูกจำกัดสิทธิในการใช้น้ำ และชาวนาภาคกลางไม่มีสิทธิได้ใช้น้ำที่ผันได้จากโครงการนี้ ตามที่อธิบดีกรมชลประทาน เปิดเผยว่า กรมชลประทานเตรียมโครงการพัฒนาแหล่งน้ำและการจัดการทรัพยากรน้ำรองรับเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ระยะเวลา 10 ปี (ปี 2564-2574) โดยโครงการผันน้ำยวมลงเขื่อนภูมิพล ก็เป็นหนึ่งในในการพัฒนาโครงข่ายน้ำที่จะนำไปช่วยพื้นที่อีอีซี ทั้งนี้ในแถลงการณ์ได้ระบุข้อเรียกร้องประกอบด้วย 1. เพิกถอน EIA ฉบับที่ผ่านความเห็นชอบของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อม และยุติการผลักดันโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้แก่เขื่อนภูมิพล 2. ดำเนินการแก้ไขปัญหาน้ำในพื้นที่ภาคกลาง โดยการออกแบบการแก้ไขปัญหาน้ำทั้งระบบซึ่งต้องเริ่มต้นจากการมีความรู้ความเข้าใจต่อระบบนิเวศน์ และจะต้องมองให้เห็นความเชื่อมโยงของปัญหาแต่ละอย่าง เพื่อวางแผนจัดทำโครงการบริหารจัดการน้ำปริมาณมหาศาลที่มีอยู่ในพื้นที่ก่อน เพื่อจัดเก็บไว้ใช้ในฤดูแล้ง โดยใช้ความรู้ทางเทคโนโลยีและวิศวกรรม ลงทุนสร้างระบบจัดเก็บและควบคุมน้ำที่มีประสิทธิภาพ สอดคล้องกับศักยภาพของพื้นที่และไม่สร้างความเสียหายต่อระบบนิเวศน์  วันเดียวกันได้มีการจัดเสวนาออนไลน์เรื่อง “การเข้า (ไม่) ถึงข้อมูลข่าวสารสาธารณะ สิทธิทางสิ่งแวดล้อมที่ประชาชนต้องจ่ายเงินซื้อ” ซึ่งก่อนหน้านี้ได้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์กรณีที่เครือข่ายชาวบ้านในจังหวัดแม่ฮ่องสอนและเครือข่ายภาคอีสานทำหนังสือขอ EIA จากสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) แต่ได้รับแจ้งว่าต้องจ่ายค่าถ่ายเอกสารและรับรองสำเนานับหมื่นบาท นายสะท้าน ชีวะวิชัยพงศ์ เครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำยวม เงา เมย สาละวิน กล่าวว่าโครงการผันน้ำยวมสู่เขื่อนภูมิพลเป็นโครงการขนาดใหญ่ และชุมชนได้ติดตามการดำเนินโครงการตั้งแต่ต้น โดยพื้นที่ลุ่มน้ำยวม เป็นป่าต้นน้ำ ชาวบ้านในชุมชนมีความพยายามที่จะอนุรักษ์พื้นที่ไว้ เนื่องจากเป็นพื้นที่ป่ารอยต่อเชื่อมพื้นที่ 3 จังหวัด โดยผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นจากโครงการผันน้ำยวม เนื่องจากการก่อสร้างปากอุโมงค์และสถานีสูบน้ำเป็นบริเวณที่ชุมชนอยู่อาศัย ที่ผ่านมาชาวบ้านไม่ได้รับทราบข้อมูลมาก่อนเลย มาทราบตอนที่มีการจัดทำรายงาน EIA ชาวบ้านไม่ได้เข้าใจการทำ EIA เนื่องจากชาวบ้านส่วนใหญ่เป็นชาติพันธุ์ นายศิริศักดิ์ สะดวก เครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำโขง-อีสาน กล่าวว่ามีข้อสังเกตถึงโครงการบริหารจัดการน้ำโขง เลย ชี มูล โดยแรงโน้มถ่วง ว่าเป็นโครงการขนาดใหญ่และใช้งบประมาณสูงมาก ไม่ต่างจากโครงการผันน้ำยวม โดยโครงการผันน้ำโขง เลย ชี มูล เดิมเคยมีอยู่แล้ว และเกิดผลกระทบกับระบบนิเวศและสังคม เมื่อเกิดผลกระทบชาวบ้านก็ต้องออกมาเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องศึกษา “กระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนที่อาจจะได้รับผลกระทบไม่เคยได้รับข้อมูลมาก่อน หน่วยงานรัฐเองไม่ได้เปิดเผยข้อมูลที่เป็นความจริง เช่น การจัดเวทีรับฟังความคิดเห็น ก่อนที่จะมีการจัดเวทีก็มีเอกสารให้เฉพาะกลุ่มที่มีความเห็นสนับสนุนโครงการฯ และไม่ได้มีรายละเอียดผลกระทบที่จะเกิดขึ้นต่อระบบนิเวศเท่าที่ควร พวกเราจึงได้ปรึกษาหารือกัน นำมาสู่การขอสำเนา EIA จาก สผ.ซึ่งได้รับแจ้งค่าใช้จ่ายในการขอข้อมูล มีคำถามว่า สิทธิการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของประชาชนมีความยากขนาดนี้ ทั้งที่ประชาชนจะเป็นผู้ได้รับผลกระทบจากการดำเนินโครงการ กลายเป็นว่าประชาชนจะต้องมาเสียค่าใช้จ่ายในการเข้าถึงข้อมูล นับหมื่นบาท”นายศิริศักดิ์ กล่าว ขณะที่นางสาว ส.รัตนมณี พลกล้า ทนายความจากศุนย์ข้อมูลชุมชน กล่าวว่า กรณีการขอ EIA ผันน้ำยวม คำว่าถมดำ เป็นคำของหน่วยงาน ไม่ใช่ภาษาของเรา  และรายงานที่ได้มานั้นส่วนใหญ่นั้นคาดดำจำนวนมาก กรณีการคาดดำชื่อและใบหน้าของคนในภาพ ปกติการเข้าถึงรายละเอียดของ EIA เป็นภาษาเชิงเทคนิค ซึ่งยากอยู่แล้ว และหากมีการเข้าถึงช้าจะทำให้ระยะเวลาในการตรวจสอบของประชาชนยิ่งน้อยลงไปอีก  “ชาวบ้านแม่ฮ่องสอนได้ทำหนังสือถึงกรมชลประทาน เพื่อขอ EIA แต่จนถึงตอนนี้ก็ยังไม่ได้รับการตอบกลับ ทั้งๆที่เป็นหน้าที่ของเจ้าของโครงการจะต้องเผยแพร่ กรณีค่าภาษีมูลค่าเพิ่มจากการถ่ายเอกสาร ซึ่งไม่ใช่เรื่องการค้า แต่คิดภาษีจากประชาชนได้อย่างไร ปัญหาการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร คือ ภาษา เทคโนโลยี ระยะทาง และค่าใช้จ่ายในการเข้าถึงข้อมูลของรัฐ เมื่อมีการวินิจฉัยแล้วว่า เป็นข้อมูลของรัฐ ไม่ควรคิดค่าใช้จ่าย” นางสาว ส. กล่าว https://www.thaipost.net/main/detail/118150 จังหวัดเชียงใหม่, ผันน้ำยวม, อีไอเอ, เขื่อนภูมิพล TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210928/image_big_6153105986ca3.jpg 117817 25/09/2021 18:06 25/09/2021 18:06 แนะชะลอโครงการ 'ผันน้ำยวม' สู่เขื่อนภูมิพลเข้า ครม. เผยพบพิรุธรายงานอีไอเอ แนะชะลอโครงการผันน้ำยวมสู่เขื่อนภูมิพลเข้า ครม. ชาวบ้าน-นักวิชาการ-ส.ส.-นักอนุรักษ์ร่วมประสานเสียงค้าน เผยพบพิรุธ EIA อื้อ หวั่นปนเปื้อนสายพันธุ์ข้ามลุ่มน้ำ ชาวกะเหรี่ยงเผยละเมิดข้อห้ามบรรพชน 25 ก.ย.64 - ศูนย์ภูมิภาคด้านสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน (RCSD) คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สำนักข่าวThe Reporters และสำนักข่าวชายขอบ ร่วมกันจัดเวทีเสวนาออนไลน์ “ฟังเสียงที่หลากหลาย โครงการผันน้ำยวม/สาละวิน สู่เขื่อนภูมิพล” โดยถ่ายทอดสดใน 4 ภาษาคือไทย อังกฤษ กะเหรี่ยงและพม่า ซึ่งดำเนินรายการโดยน.ส.ฐปณีย์ เอียดศรีไชย  ดร..ชยันต์ วรรธณะภูติ ผู้อำนวยการ RCSD กล่าวเปิดงานว่า หลายองค์กรร่วมกันจัดเวทีครั้งนี้เพื่อฟังเสียงประชาชนในหลายพื้นที่ที่คาดว่าจะได้รับผลกระทบจากโครงการผันน้ำยวมสู่เขื่อนภูมิพล ซึ่งใช้งบประมาณถึง 7 หมื่นล้านบาทถือว่าเป็นเรื่องใหญ่และใหม่ในประวัติศาสตร์เพราะมีการเจาะอุโมงค์ผ่านภูเขาผันน้ำจากลุ่มน้ำสาละวินไปสู่เขื่อนภูมิพล และเราไม่มีความรู้เลยว่าการเจาะอุโมงค์จากลุ่มน้ำหนึ่งไปสู่ลุ่มน้ำหนึ่งมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างไรบ้าง ตนเข้าใจว่ารัฐบาลไทยได้รับความร่วมมือจากรัฐบาลจีนซึ่งเราไม่รู้ว่าจะนำไปสู่ความผูกพันด้านอื่นอย่างไร หรือนำไปสู่การลงทุนขนาดใหญ่ที่เราคาดไม่ถึงหรือไม่ ซึ่งประชาชนไม่ใช่เฉพาะที่มีส่วนได้ส่วนเสีย แต่พวกเราที่เป็นประชาชนที่เสียภาษีและห่วงใยสิ่งแวดล้อมอยากทราบว่าโครงการขนาดใหญ่นี้มีการศึกษาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมเพียงพอหรือไม่  น.ส.เพียรพร ดีเทศน์  ผู้อำนวยการฝ่ายสื่อสาร ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ องค์กร International Rivers กล่าวถึงภาพรวมของโครงการ ว่าแม่น้ำสาละวินเป็นแม่น้ำที่ยังไม่มีเขื่อนหรือโครงการขนาดใหญ่ แต่โครงการผันน้ำยวมครั้งนี้อาจเป็นก้าวแรกที่จะนำไปสู่โครงการอื่นๆ ตามมา โดยการศึกษาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม (EIA) ที่ทำมา 3-4 ปีแล้ว ชาวบ้านได้ทักท้วงในหลายประเด็น ท้ายสุดคณะผู้ชำนาญการ (คชก.) และคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (กก.วล.) ได้เห็นชอบ ซึ่งจะเป็นก้าวแรกของการก้าวมาในลุ่มน้ำสาละวินของทุนจีนหรือไม่  หลังจากนั้น ได้มีการถ่ายทอดสดเสียงสะท้อนของชาวบ้านในชุมชนที่จะได้รับผลกระทบตลอดแนวโครงการฯ โดยนายสะท้าน ชีววิชัยพงศ์ เครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำยวม เงา เมย สาละวิน และชาวบ้านแม่เงา อ.สบเมย จ.แม่ฮ่องสอน ซึ่งเป็นบริเวณจุดสร้างเขื่อนกั้นแม่น้ำยวมและสถานีสูบน้ำรวมทั้งอุโมงค์ส่งน้ำ นายสะท้านกล่าวว่านักวิชาการมหาวิทยาลัยนเรศวรที่เข้ามาเก็บข้อมูล EIA ได้เขียนถึงผลกระทบเพียงไม่กี่บ้าน คือหมู่บ้านท่าเรือกับหมู่บ้านแม่เงา แต่ข้อเท็จจริงมีประชาชนอีกหลายหมู่บ้านตลอดลุ่มน้ำที่ได้รับผลกระทบ แต่ไม่อยู่ในรายงาน EIA ทำข้อมูลใน EIAไม่น่าเชื่อถือ และตัวสันเขื่อนซึ่งอยู่ห่างจากบ้านแม่เงา 20 กิโลเมตรจะทำให้น้ำจะท่วมพื้นที่ป่าซึ่งเป็นต้นน้ำชั้น 1 เอ นอกจากนี้ยังมีแนวสายส่งไฟฟ้าแรงสูงจากสถานีลำพูน จะผ่านหมู่บ้านและผืนป่า แต่จนบัดนี้ชาวบ้านยังไม่รู้ว่าจะมาอย่างไรเพราะเข้าไม่ถึงข้อมูล นายประจวบ ทองวาฤทธิ์ ชาวบ้านแม่เงา กล่าวว่า  ตนอยู่ในชุมชนแม่เงาได้ตระหนักถึงเรื่องโครงการนี้ ที่ผ่านมาได้เดินทางไปร่วมหลายเวทีรับฟังแต่สังเกตว่าไม่มีคนใหม่ๆ อยากให้ผู้ใหญ่ในบ้านเมืองรับฟังเสียงชาวบ้านผู้ได้รับผลกระทบอย่างแท้จริง เพราะเราอยู่กันมาตั้งแต่ปู่ย่าตายายหลายเผ่าพันธุ์ ชีวิตของพวกเราไม่มีใครอยากนับหนึ่งใหม่ แม้ไม่มีเงินมีทองก็อยู่ได้ หาหน่อไม้หาปลากิน หรือหาเช้ากินค่ำ ไปรับจ้างส่งลูกเรียนก็สบายใจ บ้านแม่เงาของเราอุดมสมบูรณ์มีป่าและน้ำสะอาด จึงไม่เห็นด้วยกับโครงการผันน้ำครั้งนี้ น.ส.มึดา นาวานารถ ชาวบ้านท่าเรือ กล่าวว่า ขอให้กสม. สื่อมวลชนและ ส,ส.ร่วมตรวจสอบคุณภาพรายงาน EIA ว่าได้ทำตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ และได้ตรวจสอบการมีส่วนร่วมที่แท้จริงหรือไม่ มีการให้ข้อมูลที่ทำให้ชาวบ้านรู้เรื่องจริงหรือไม่ ที่ผ่านมานายวีระกร คำประกอบ ที่ผลักดันโครงการและกรมชลประทานมักอ้างกฎหมาย เราจึงอยากอ้างกฎหมายบ้างในรัฐธรรมนูญ ม.58 ระบุให้หน่วยงานรัฐต้องมีเวทีรับฟังคิดเห็นชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบ แต่โครงการฯนี้ได้รับฟังจริงหรือไม่เพราะตอนที่จัดเวทีรับฟังความเห็นซึ่งตนเข้าร่วมด้วยในหลายครั้งซึ่งไม่มีภาษากะเหรี่ยง บางครั้งจัดล่ามภาษากะเหรี่ยงแต่ไม่ใช่กะเหรี่ยงโปว์ ทำให้ชาวบ้านฟังไม่รู้เรื่อง และบางครั้งชาวบ้านเดินทางออกมาร่วมเวทีรับฟังฯ ไม่ได้เพราะเป็นฤดูฝนเส้นทางลำบาก แต่เขาก็ยังจัดเวที นายพงษ์พิพัฒน์ มีเบญจมาศ นายกสมาคมฟื้นฟูและพัฒนาลุ่มน้ำสาละวินกล่าวว่า ตั้งแต่ต้นโครงการมีความไม่ชัดเจนโดยชาวบ้านได้เคลื่อนไหวและตั้งข้อสังเกต รวมถึงยื่นเรื่องคัดค้าน แต่หน่วยงานภาครัฐยังไม่ให้ความสำคัญกับข้อเสนอเหล่านี้ พื้นที่แม่น้ำยวมและเงาเชื่อมโยงไปถึงแม่น้ำสาละวิน ไม่ได้เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตชุมชนอย่างเดียวแต่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศที่เชื่อมโยงกัน แต่กรมชลประทานกลับทำการศึกษาไม่ครอบคลุม  นางสาวพรชิตา ฟ้าประทานไพร ชาวบ้านกะเบอะดิน อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อุโมงค์เจาะผ่านและมีจุดวางกองดินกล่าวว่าชาวบ้านมีความเป็นห่วงในหลายเรื่อง ทั้งเรื่องที่ทำกินและป่าไม้ที่อาจสูญหายไป ที่สำคัญชาวบ้านไม่ได้รับรู้ปัญหาเรื่องการทำอุโมงค์และชาวบ้านไม่รู้เรื่องการทำรายงาน EIA ดังนั้นถ้า EIA ไม่ถูกต้องก็ขอให้ยกเลิก อยากให้ยุติโครงการการทำอุโมงค์เพราะไม่คุ้ม เราอยากให้น้ำยวมไหลเป็นอิสระเช่นเดิม นายพิบูลย์  ธุวมณฑล ประธานเครือข่ายชาติพันธุ์ อ.อมก๋อย กล่าวว่ามีชาวบ้าน 2 ตำบลในอำเภออมก๋อยที่จะได้รับผลกระทบจากการขุดเจาะอุโมงค์โดยแนวเขตอุโมงค์ผ่านอมก๋อย 80% ส่งผลกระทบทั้งสิ่งแวดล้อมและวิถีชีวิต จึงอยากให้มีการทบทวนใหม่ อยากให้ผู้เชี่ยวชาญด้านธรณีเข้ามาศึกษาเพราะกลัวว่าจะเป็นแนวเขตลอยเลื่อนของเปลือกโลกที่เสี่ยงแผ่นดินไหวหรือไม่ เพราะสังเกตในบางจุดเคยมีรูยุบขนาดใหญ่  “พวกเราอยากให้ศึกษาข้อมูลมากกว่านี้ ตอนนี้ชาวบ้านยังไม่รู้ว่าจะมีกองดินขนาดใหญ่อยู่ใกล้บ้านเขา ใน EIA ระบุว่าจะมีจุดทิ้งกองดินขนาดใหญ่ (จากการขุดเจาะอุโมงค์) ที่อมก๋อย 3-4 แห่ง บางแห่งอยู่บริเวณพื้นที่ลาดชัน อาจทำให้ดินไหลลงแม่น้ำ ชาวบ้านต้นน้ำและปลายน้ำได้รับผลกระทบแน่นอน ที่ผ่านมาเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่บอกจะเยียวยาแต่ไม่ได้บอกเยียวยาอย่างไร ชาวบ้านไม่รู้จะต่อสู้อย่างไร อยากให้ชาวบ้านได้รับข้อมูลเยอะๆ ป่าที่ชาวบ้านใช้สอยทุกวันอาจจะถูกถมด้วยกองดิน และดินจากใต้ดินปลูกต้นไม้ไม่ขึ้น อยากให้ฝ่ายที่เกี่ยวข้องบอกข้อดีข้อเสียให้มากกว่านี้” นายพิบูลย์ กล่าว ด้านนายวันชัย ศรีนวล พ่อหลวงบ้านแม่งูด อ.ฮอด จ.เชียงใหม่ ซึ่งเป็นพื้นที่ปากอุโมงค์ผันน้ำเข้าสู่เขื่อนภูมิพล กล่าวว่า ชาวบ้านทั้งหมู่บ้านเกิดข้อกังวลใจกับโครงการนี้ ที่นี่ส่วนใหญ่เป็นชาวกะเหรี่ยงไม่ได้รับรู้ข้อมูล มีหลายหน่วยงานเข้ามา เรายืนยันว่ากลัวเรื่องผลกระทบแต่ยังไม่ได้รับข้อมูลเท่าที่ควร แต่ยืนหยัดมาตั้งแต่ปี 2559 ว่าไม่เห็นด้วยกับโครงการ ถ้าผันน้ำมาถึงจุดพื้นที่ของชาวบ้าน ทั้งสวนลำไยและบ้านเรือนจะอยู่ใต้น้ำ เราไม่ได้ค้านแบบไม่ลืมหูลืมนาตา แต่ได้รับผลกระทบจริงๆ พวกเรารักความสงบและรักธรรมชาติ หาเราสูญเสียพื้นที่ไปเราก็ไม่ได้มีพื้นที่อื่นอีก ทุกวันนี้น้ำท่วมชาวบ้านอยู่แล้ว  นายศักดิ์ชัย แยมู ชาวบ้านแม่งูด กล่าวว่า อยากฝากถามไปยังผู้ที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องเพราะโครงการนี้สร้างความเดือดร้อนและสร้างผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยทางตรงคือเมื่อผันน้ำมาทำให้นาไร่ถูกกน้ำท่วมและมีจุดทิ้งกองดิน ที่ผ่านมาเราถูกเวนคืนที่ดินสร้างเขื่อนภูมิพลมาครั้งหนึ่งแล้ว ทำให้เหลือพื้นที่ทำกินไม่กี่ไร่ ครั้งนี้มีโครงการผันน้ำอีกเราจะไม่เหลืออะไร ส่วนผลกระทบทางอ้อมคือเรื่องวิถีชีวิตทำมากินของชาวบ้านต้องพึ่งพาป่า หากโครงการนี้เกิดขึ้นธรรมชาติจะไม่เหมือนเดิม ตนอยากตั้งข้อเสงสัยคือเจ้าหน้าที่กรมชลประทานที่เคยเข้ามาสำรวจและเขียนว่ามีชุมชนได้รับผลกระทบแค่หมู่บ้านเดียว แต่จริงๆแล้วชาวบ้านเกือบทั้งอำเภอฮอดต่างจะได้รับผลกระทบ ที่ผ่านมาทางเขื่อนและกรมชลประทานแทบไม่ให้ข้อมูลเลย  นายซอต่าโพ ตัวแทนจากชุมชนรัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า กล่าวว่าแม่น้ำยวมเป็นลำน้ำสาขาที่ไหลลงแม่น้ำเมย ก่อนไหลลงแม่น้ำสาละวิน ความกังวลคือผลกระทบต่อท้ายน้ำ การทำเกษตรกรรมที่เมืองพะอัน และรัฐมอญ ผลกระทบต่อปลาอพยพซึ่งชาวบ้านศึกษาพบกว่า 100 ชนิด แต่ที่น่าเป็นห่วงมากที่สุดคือประเด็นการเมืองและสิทธิมนุษยชน ซึ่งพม่าอยู่ภายใต้รัฐประหารมาตั้งแต่กุมภาพันธ์  พื้นที่รอบๆ หัวงานที่วางแผนจะมีการก่อสร้างเขื่อนฮัตจี บนแม่น้ำสาละวิน ชาวบ้านกะเหรี่ยงในเขตเมงจีหงู่ จำนวนกว่า 8,000 คน กำลังได้รับผลกระทบจากการสู้รบและความไม่สงบในพม่า ขาดอาหาร ไม่สามารถเข้าถึงความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมในขณะนี้  “การศึกษา EIA จะศึกษาผลกระทบริมฝั่งแม่น้ำยวม เพียง 2-3 หมู่บ้านคงไม่พอ ต้องศึกษาผลกระทบข้ามพรมแดนมาถึงท้ายน้ำ ที่รัฐกะเหรี่ยง และรัฐมอญด้วย ซึ่งที่ผ่านมาก็มีปัญหาเรื่องแผนการลงทุนของจีน ซึ่งประชาชนกังวลมาก” นายซอต่าโพ กล่าว ดร.สิตางศุ์ พิลัยหล้า นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวว่า หลังจากฟังชาวบ้านพบว่าผลกระทบมากกว่าที่เขียนไว้ในรายงาน EIA ตอนนี้มีคำพูดว่าเขื่อนภูมิพลสร้างมาแต่น้ำไม่เต็มเขื่อน จริงๆ ต้องถามว่าน้ำควรเต็มเขื่อน 1.3 หมื่นล้านลบ.ม.หรือไม่ จริงๆ แล้วเขาออกแบบให้เขื่อนใหญ่ แต่ไม่ได้ออกแบบให้จุน้ำให้เต็ม ถ้าปีใหนมีฝนเกินเขื่อนภูมิพลก็ยังเอาอยู่ การที่ ส.ส.อ้างว่าเหลือพื้นที่ในเขื่อนและหาน้ำมาเติม ถ้าคนเป็นวิศกรจะไม่พูดแบบนั้น  “ตอนนี้เรามมีสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ หรือสนทช. ซึ่งดูแลภาพรวมของน้ำทั้งประเทศ เราพูดถึงการแก้ปัญหาน้ำทั้งลุ่มเจ้าพระยา ไม่ใช่แค่ขาดแคลนน้ำ ยังมีปัญหาน้ำเค็ม ทำไมต้องโยนภาระให้กรมชลประทานเพียงหน่วยงานเดียว สนทช.ต่างหากที่ควรออกมา มุมมองปัญหาต้องเปลี่ยน ไม่ใช่มองแบบผู้ปฏิบัติ แต่มองโดยภาพรวมเพื่อแก้ปัญหาลุ่มน้ำเจ้าพระยาอย่างยั่งยืน ควรตั้งโจทย์ให้ถูกก่อน ถ้าเราตั้งโจทย์ถูกจะเห็นว่าการแก้ปัญหาไม่ใช่มีแค่วิธีนี้วิธีเดียว มีวิธีอื่นด้วย ซึ่งอาจไม่ต้องใช้เงินมหาศาลทำโครงการนี้ก็ได้” ดร.สิตางศุ์ กล่าว ดร.สิตางศุ์กล่าวว่า ที่น่าตกใจคือโครงการนี้ผันน้ำข้ามลุ่ม ซึ่งเป็นเรื่องของลุ่มน้ำปิงตอนล่าง เจ้าพระยาและท่าจีน ซึ่งต้องพูดถึงการข้ามสายพันธุ์ข้ามลุ่มน้ำ เพราะปลาในลุ่มน้ำสาละวินอาจจะแข็งแรงกว่าปลาลุ่มน้ำเจ้าพระยา สุดท้ายเราจะยังมีปลาทูกินหรือไม่เพราะเป็นการย้ายน้ำข้ามมหาสมุทรด้วย ดังนั้นประชาชนในลุ่มน้ำปิงตอนล่าง คนลุ่มน้ำท่าจีน เคยรับรู้เรื่องนี้หรือไม่ ดร.อภินันท์ สุวรรณรักษ์ นักวิชาการจากคณะเทคโนโลยีการประมงและทรัพยากรทางน้ำ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ กล่าวว่า ลุ่มน้ำสาละวินมีความพิเศษเพราะแม่น้ำมีความชันและน้ำไหลแรง ปลาที่ว่ายจึงมีความแข็งแรง ซึ่งมีปลากว่า 200 ชนิด และมี 7 ชนิดเท่านั้นที่เหมือนปลาลุ่มน้ำปิง ดังนั้นให้ปลาทั้งสองลุ่มน้ำอยู่ร่วมกันยากมาก เราไม่รู้ว่าปลาลุ่มน้ำสาละวินวางไข่หรือเติบโตอย่างไรเพราะไม่เคยมีใครศึกษา ปลาอาจเข้ามาวางไข่ในลุ่มน้ำสาขา หากมีการสร้างเขื่อนกีดขวางย่อมมีผลต่อการวางไข่ ซึ่งแม่น้ำเงาและยวม มีลักษณะที่เหมาะอย่างยิ่งต่อการอนุบาลตัวอ่อน และการกั้นเขื่อนเป็นการเปลี่ยนระบบนิเวศวิทยาทางน้ำ เพราะปลาลุ่มน้ำสาละวินเป็นปลาน้ำไหล เมื่อไรที่กลายเป็นนิเวศน้ำนิ่ง ปลาก็ไม่สามารถอยู่ได้ ที่ห่วงคือการปนเปื้อนทางพันธุ์กรรมของการผันน้ำข้ามลุ่ม ซึ่งเคยมีตัวอย่างในยุโรปที่ทำให้ปลาสูญพันธุ์ โดยเฉพาะ 2 ลุ่มน้ำมีความต่างต่างสายพันธุ์ชัดเจน หากปนเปื้อนแล้วไม่อาจเอากลับคืนมาได้อีก “การบริหารจัดการน้ำมักพูดถึงทรัพยากรน้ำซึ่งไม่มีชีวิต แต่ไม่ได้พูดถึงทรัพยากรทางน้ำซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตในน้ำ ปลาเฉพาะถิ่นในสาละวินเราไม่ควรให้ได้รับการปนเปื้อน แม้มี (การออกแบบ) ตะแกรงกั้น แต่ไม่ใช่ตะแกรงตาถี่ที่ไม่ให้ไข่หรือลูกปลาเข้าไปได้ ดังนั้นควรหาวีธีการที่เหมาะสมและเป็นมิตรต่อสิ่งมีชีวิตในน้ำ” ดร.อภินันทน์ กล่าว นายหาญณรงค์ เยาวเลิศ ประธานมูลนิธิจัดการน้ำแบบบูรณาการกล่าวว่า การมีส่วนร่วมการทำ EIA จริงๆ ควรเอาข้อมูลข้อเท็จจริงมา แต่ประชาชนไม่มีส่วนร่วมและผู้ศึกษาไม่ได้ชี้แจงชัดเจนตั้งแต่ต้น ทำให้ชาวบ้านไม่รู้ว่าผลกระทบที่แท้จริงเป็นอย่างไร ทำให้ขาดคุณภาพจึงควรชะลอออกไปก่อนเข้าคณะรัฐมนตรี  น.ส.ส. รัตนมณี พลกล้า ทนายความจากศูนย์ข้อมูลชุมชน กล่าวว่า ที่เห็นชัดใน EIA คือมีการนำข้อมูลที่ไม่เป็นทางการ เช่น การนัดพบที่ร้านลาบมาใส่ ซึ่งไม่ใช่ลักษณะของการให้ข้อมูล และไม่ได้พูดถึงโครงการเลยแต่พูดเรื่องนอกพื้นที่ การให้ข้อมูลควรให้ประชาชนที่ได้รับผลกระทบทั้งหมดและในภาษาที่เข้าใจได้ ซึ่งเครือข่ายชาวบ้านได้คัดค้าน EIA ตั้งแต่ต้น แต่คณะผู้ชำนาญการ (คชก.) ไม่ได้ตัวสอบชัดเจน และรายงาน EIA ผ่านการเห็นชอบของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติภายใน 2 เดือนซึ่งเร็วมาก ทั้งๆ ที่เป็นโครงการขนาดใหญ่และผ่านผืนป่าสมบูรณ์ และเรื่องการลงทุนที่บอกว่าจะให้จีนช่วยนั้น จริงๆ แล้วจีนเขามีกฎหมายควบคุมว่าหากโครงการไปลงทุนต่างประเทศและละเมิดประชาชนประเทศอื่นก็มีสิทธิไปฟ้องศาลจีนได้ แต่ปัญหาคือกรณีนี้รัฐบาลจีนจะยอมให้ฟ้องหรือไม่ เรื่องความรับผิดชอบหรือการลงทุนข้ามแดนในสหประชาชาติมีการพูดถึง ซึ่งจีนต้องเข้ามาร่วมรับผิดชอบกับรัฐบาลไทย โดยเฉพาะหากเกิดผลกระทบกับประชาชน  ภายหลังจากวิทยากรสะท้อนมุมมองด้านต่างๆ แล้ว ได้เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมเสวนาซึ่งประกอบด้วยบุคคลหลากหลายทั้ง ส.ส. กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ นักวิชาการ นายมานพ คีรีภูวดล ส.ส.พรรคก้าวไกล กล่าวว่าจริงๆ การแก้ปัญหาน้ำตรงนี้มีวิธีการอื่นโดยไม่ต้องใช้ทุนต่างประเทศ แต่ที่ย้อนแย้งกับการรักษาป่าคือการสร้างอุโมงค์เจาะผ่าผืนป่า อยากรู้ว่า EIA ผ่านคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติได้อย่างไร แต่เมื่อชาวบ้านจะขอตัดถนนและไฟฟ้าเข้าไปยังชุมชน ทำไมถึงยากเย็น เราอยากรู้กระบวนการ EIA ทั้งหมดชอบด้วยข้อกฎหมายหรือไม่ ขาดหลักการหรือไม่ ซึ่ง ส.ส.จะร่วมหาข้อเท็จจริง เราไม่ได้คัดค้านว่าประเทศไทยต้องหาน้ำให้เพียงพอ แต่รูปแบบที่เหมาะสมควรเป็นอย่างไร  นางปรีดา คงแป้น กสม.กล่าวว่าได้รับหนังสือร้องเรียนจากเครือข่ายเพื่อให้ตรวจสอบ ซึ่ง กสม.จะเข้าไปตรวจสอบทั้งสิทธิชุมชนและสิทธิสิ่งแวดล้อม เราอยากลงพื้นที่ไปดูทั้งเรื่องการรับฟังความคิดเห็นและผลกระทบ นายพฤ โอ่โดเชา กล่าวว่า หลักใหญ่การอยู่ร่วมกับธรรมชาติของชาวกะเหรี่ยง เราให้การเคารพนับถือมากคือเจ้าน้ำ เวลาบวงสรวงจะไหว้เจ้าน้ำก่อน และโครงการฯ เป็นสองฟากลำน้ำที่ยิ่งใหญ่ (ลุ่มน้ำสาละวิน และลุ่มน้ำเจ้าพระยา) ชาวกะเหรี่ยงเชื่อว่าอย่าเอาน้ำสองฟากมาอยู่ร่องเดียวกันไม่เช่นนั้นจะเกิดอาเพศ เพราะเชื่อว่าแต่ละลุ่มน้ำมีเจ้า หากผันน้ำมารวมกันจะเกิดปัญหาทั้งหมด เป็นข้อห้ามเด็ดขาดในจารีตประเพณี ดังนั้นรัฐบาลหรือนักการเมืองที่มาชั่วครู่ชั่วคราว ไม่ควรละเมิดข้อห้ามนี้ และการที่จะนำเรื่องเข้าครม. ถือว่ารวบรัดและผิดหลักการ  ศ.สุริชัย หวันแก้ว ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาสันติภาพและความขัดแย้ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่าโครงการใหญ่แต่เร่งรัดตัดสินใจอาจเกิดปัญหาหลายอย่าง อยากให้ผู้ใหญ่ที่จะตัดสินใจช่วยทำพื้นที่รับฟังให้เปิดกว้างและรอบคอบกว่านี้เพราะความสูญเสียบางอย่างไม่สามารถเรียกคืนมาได้  https://www.thaipost.net/main/detail/117817 ผันน้ำยวม, เขื่อนภูมิพล TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210925/image_big_614f00e261f85.jpg 117294 20/09/2021 16:41 20/09/2021 16:41 ร้อง กสม.สอบ 'อีไอเอ' โครงการผันน้ำยวมไร้มีส่วนร่วม-ละเมิดสิทธิชุมชนและสิ่งแวดล้อม 20 ก.ย.64 - นายสะท้าน ชีววิชัยพงศ์ ผู้ประสานงาน เครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำยวม เงา เมย สาละวิน เปิดเผยว่าได้ทำหนังสือร้องเรียนไปยังคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ(กสม.) เพื่อขอให้ตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน สิทธิชุมชน และสิ่งแวดล้อม กรณีโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้เขื่อนภูมิพล แนวส่งน้ำยวม–อ่างเก็บน้ำเขื่อนภูมิพล ของกรมชลประทาน หรือเรียกสั้นๆว่าโครงการผันน้ำยวมสู่เขื่อนสาละวิน นายสะท้านกล่าวว่า เครือข่ายฯทราบว่ากรมชลประทานได้จัดให้มีโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้เขื่อนภูมิพล แนวส่งน้ำยวม–อ่างเก็บน้ำเขื่อนภูมิพลขึ้นโดยปัจจุบันได้ว่าจ้าง บริษัท ปัญญา คอนซัลแตนท์ จำกัด และมหาวิทยาลัยนเรศวร เป็นผู้จัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) ต่อมา กรมชลประทานได้เสนอรายงาน EIA ต่อสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อเสนอให้คณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณา ต่อมาเมื่อวันที่ 2  กรกฎาคม 2564 คณะกรรมการผู้ชำนาญการ(คชก.)พิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ ได้มีมติเห็นชอบ EIA และได้นำเสนอรายงานดังต่อคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ(กก.วล.)เโดย กก.วล.ได้พิจารณาและมีมติผ่านความเห็นชอบรายงานดังกล่าว เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2564  “โครงการนี้จะส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของประชาชน ชุมชน ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ จังหวัดแม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ และตาก ตลอดทั้งจะส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ตลอดระยะเวลาในการจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม กระบวนการจัดทำข้อมูล และการจัดเวทีรับฟังความคิดเห็น ไม่ได้จัดทำข้อมูลและกระบวนการมีส่วนร่วมในพื้นที่ที่จะได้รับผลกระทบจากโครงการอย่างแท้จริง”นายสะท้าน กล่าว นายสะท้านกล่าวว่า การจัดทำ EIA ฉบับนี้ไม่ได้มีการจัดการให้มีการรับฟังความคิดเห็นแก่ผู้ได้รับผลกระทบหรืออาจจะได้รับผลกระทบจากโครงการอย่างครบถ้วน ทั่วถึง และถูกต้อง นอกจากนี้ยังไม่มีการจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นให้กับชาวบ้านที่จะได้รับผลกระทบในหมู่บ้านที่อยู่ในเขตพื้นที่ กองดินจากอุโมงค์ผันน้ำ การจัดทำเวทีรับฟังความคิดเห็น ไม่ได้ใช้การสื่อด้วยภาษาท้องถิ่น และ    ไม่ได้แปลเป็นภาษาท้องถิ่นที่ทำให้ชาวบ้านที่จะได้รับผลกระทบเข้าใจได้ง่าย ซึ่งส่วนใหญ่เป็นกลุ่มมชาติพันธุ์ปกาเกอญอ บางคนฟังภาษากลางไม่ถนัด นายสะท้านกล่าวว่า การจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นชาวบ้านที่จะได้รับผลกระทบถูกกีดกันไม่ให้เข้าร่วมเวที หรือการจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นในพื้นที่ห่างไกลมากจากชุมชน ชาวบ้านจึงไม่สามารถเดินทางไปเข้าร่วมเวทีได้ด้วยอุปสรรคการเดินทางและถนนที่ไม่สะดวก โดยชาวบ้านได้ยื่นคัดค้านโครงการอย่างต่อเนื่องและเรียกร้องให้มีการชี้แจงโครงการผ่านเวทีชุมชน ในชุมชนที่จะได้รับผลกระทบ ผู้จัดทำรายงานไม่ได้ตอบสนองข้อเรียกร้องของชาวบ้าน “ผู้รับผิดชอบจัดทำรายงานไม่ได้เข้าไปในพื้นที่ที่จะได้รับผลกระทบเพื่อเตรียมการก่อนการรับฟังความคิดเห็น เพื่อเตรียมความพร้อมของชุมชนในประเด็นรายละเอียดโครงการ และกติกาการรับฟัง    ความคิดเห็นของโครงการโดยเน้นการสื่อสารในรูปแบบที่ประชาชนสามารถเข้าใจได้ง่าย และไม่เคยปรึกษาหารือเกี่ยวกับวัน เวลา สถานที่ และรูปแบบการจัดรับฟัง ที่สำคัญอาจจะมีการนำข้อมูลที่ไม่ถูกต้องตามข้อเท็จจริง มากล่าวอ้างใช้ในรายงาน ตลอดทั้งกล่าวอ้างว่ามีการให้ข้อมูลข่าวสารหรือรับฟังความคิดเห็นแล้ว แต่ไม่ได้ดำเนินการจริง”นายสะท้าน กล่าว นายสะท้านกล่าวว่า ขอให้ กสม.ดำเนินการตรวจสอบ 1.กระบวนการการมีส่วนร่วมใน EIA ว่ากระบวนการการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้-ส่วนเสียจากโครงการได้ทำตามกระบวนการอย่างถูกต้องและครบถ้วนตามหลักการพื้นฐานของการจัดการมีส่วนร่วมของประชาชนหรือไม่ 2.กระบวนการการศึกษาข้อมูลและขั้นตอนการพิจารณาของ คชก.และ กก.วล. ได้พิจารณาเป็นไปตามเจตจำนงตามความในมาตราที่ 58 และ 59 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ปี พ.ศ. 2560  หรือไม่ 3.การจัดตั้งโครงการของกรมชลประทานครั้งนี้ เป็นการดำเนินโครงการที่ละเมิดต่อสิทธิมนุษยชน สิทธิชุมชน และสิ่งแวดล้อม หรือไม่อย่างไร วันเดียวกันศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ได้เผยแพร่ ) ว่าได้รับการยืนยันว่าเป็นข่าวบิดเบือน เพิ่มเติม 1 กรณีคือกรณีที่มีการนำเสนอข่าวสารในประเด็นเรื่อง โครงการเพิ่มน้ำต้นทุนให้เขื่อนภูมิพลแนวส่งน้ำยวม–อ่างเก็บน้ำเขื่อนภูมิพล ใช้เวลาสร้าง 4 ปี งบอาจจะบานปลาย และได้ประโยชน์ไม่คุ้มเสีย ทางศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงกับ กรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พบว่าข้อมูลดังกล่าวนั้น เป็นข้อมูลบิดเบือน (อ่านรายละเอียด https://bit.ly/39lBjZ2 ) นายสายัณน์ ข้ามหนึ่ง รองผู้อำนวยการสมาคมแม่น้ำเพื่อชีวิต กล่าวว่า การศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมระบุถึงระยะการก่อสร้างโครงการที่ลดลงเหลือ 4 ปีเป็นข้อมูลบิดเบือนนั้น จริงๆแล้วผู้ที่ออกมาพูดในเรื่องนี้คือ ส.ส.ที่ผลักดันโครงการซึ่งบอกว่าหากจีนมาลงทุนและสร้างให้ ทางจีนบอกว่าจะสามารถสร้างเสร็จภายใน 4 ปี แทนที่จะใช้เวลา 7 ปีเหมือนที่กรมชลประทานบอกไว้ และในหลายประเด็นที่ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมออกมาชี้แจงในครั้งนี้ ไม่ได้เป็นข้อมูลบิดเบือนใดๆ เพียงแต่เป็นมุมมองที่แตกต่างๆกัน   "ในแง่ความคุ้มค่าของโครงการ ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมพยายามทำหน้าที่อธิบายแทนกรมชลประทาน ทั้งๆที่ยังเป็นประเด็นที่กำลังโต้แย้งกัน และยังไม่สามารถชี้ถูกหรือผิดได้ แต่กลับบอกว่าข้อมูลของคนที่เห็นต่างเป็นข้อมูลที่ไม่จริง ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่ถูกต้อง ทำให้พวกเราต่างรู้สึกข้องใจในการทำหน้าที่ของศูนย์แห่งนี้”นายสายัณน์ กล่าว และว่าหากกรมชลประทานจะออกมาต่อต้านข่าวปลอม ต้องกลับไปดูว่าข้อมูลที่ว่านั้นมาจากใคร ไม่ใช่เอาข้อเท็จจริงที่กำลังถกเถียงกันมาอธิบายว่าเป็นข่าวปลอม ที่สำคัญคือใน EIA ที่กรมชลประทานนำมาอ้างอิงนั้น น่าจะกลับไปตรวจสอบให้ดีว่ามีข้อมูลใดที่ไม่ตรงกับข้อเท็จจริงหรือไม่ https://www.thaipost.net/main/detail/117294 ผันน้ำยวม, สิ่งแวดล้อม, อีไอเอ TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210920/image_big_61484ec9141f8.jpg 116600 13/09/2021 20:55 13/09/2021 20:55 ฮือต้าน 'ผันน้ำยวม' เร่งรัดนำเข้าบอร์ดสิ่งแวดล้อม 15 ก.ย. แนะปฏิรูประบบจัดทำอีไอเอ 13 ก.ย.64 - มีรายงานความคืบหน้าโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้เขื่อนภูมิพล หรือที่รู้จักกันในชื่อโครงการผันน้ำยวมสู่เขื่อนภูมิพล มูลค่า 7.1 หมื่นล้านบาทซึ่งดำเนินการโดยกรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ว่าล่าสุดจะมีการนำเสนอรายงานผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม(อีไอเอ)ให้คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ที่มี พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธาน ในวันที่ 15 กันยายน 2564 ทำให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์กันอย่างกว้างขวาง เนื่องจากมีการเร่งรัดขั้นตอนเพราะอีไอเอของโครงการนี้เพิ่งผ่านความเห็นชอบของคณะผู้ชำนาญการเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2564 ขณะที่มีโครงการจำนวนมากที่รอการพิจารณาของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ แต่กลับถูกแซงคิว ทั้งนี้ภาคประชาชนในพื้นที่ต่างๆได้ร่วมกันรณรงค์ไม่เอาโครงการดังกล่าวโดยการถือป้ายคัดค้านแสดงความไม่เห็นด้วยผ่านสื่อออนไลน์ในรูปแบบต่างๆ นายสายัณน์ ข้ามหนึ่ง รองผู้อำนวยการสมาคมแม่น้ำเพื่อชีวิต และกองเลขาเครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำภาคเหนือ (คปน) กล่าวว่า สมาชิกของ คปน.ต่างไม่เห็นด้วยกับโครงการผันน้ำยวมสู่เขื่อนภูมิพล เนื่องจากมีผลกระทบมากมายและการจัดทำรายงานด้านสิ่งแวดล้อมมีความไม่ชัดเจนในหลายจุด และในบางเรื่องยังไม่ใช่ความจริงของพื้นที่ ดังนั้นเครือข่ายหลายองค์กรจึงพร้อมผนึกกำลังร่วมสู้กับพี่น้องภาคส่วนต่างๆคัดค้านอีไอเอ อันเป็นเท็จ เพื่อให้คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติหยุดและยกเลิกการพิจารณาอีไอเอโครงการนี้ซึ่งพบข้อบกพร่องทั้งฉบับ และจะส่งหนังสือคัดค้านถึง พลเอกประวิทย์ อย่างเร่งด่วน “ชุมชนนักกิจกรรมภาคเหนือ พร้อมร่วมกับเครือข่ายภาคประชาชน นักอนุรักษ์และชาวบ้าน ค้านโครงการผันน้ำยวม ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อชุมชน เช่น การนำดินจากการขุดเจาะอุโมงค์ปริมาณมหาศาล มากองวางทับที่ทำกินของชาวบ้านและทำลายพื้นที่ป่า และชุมชนในพื้นที่อำเภออมก๋อย จ.เชียงใหม่”นายสายัณน์ กล่าว ขณะที่ น.ส.อรยุพา สังขะมาน หัวหน้าฝ่ายวิชาการ มูลนิธิสืบนาคะเสถียรกล่าวว่า จริงๆแล้วขณะนี้เกิดคำถามหลายโครงการผันน้ำ เพราะการผันน้ำเข้าเขื่อนสะท้อนให้เห็นว่า เขื่อนไม่มีน้ำจึงต้องหาน้ำมาเติมและผันน้ำจากลุ่มอื่นเข้ามา แสดงว่าการสร้างเขื่อนไม่ประสบผลตามเป้าหมาย อย่างกรณี อีไอเอของโครงการผันน้ำจากแม่น้ำยวมก็มีหลายจุดที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์จนถูกเรียกว่าอีไอเอร้านลาบ ทำให้ไม่มีความน่าเชื่อถือโดยเฉพาะในเรื่องของความโปร่งใสว่ามีมากน้อยแค่ไหน  หัวหน้าฝ่ายวิชาการมูลนิธิสืบนาคะเสถียรกล่าวว่า ที่ผ่านมาเกิดความข้องใจเกี่ยวกับมาตรฐานตรวจสอบหรือการจัดทำรายงานอีไอเอว่าข้อมูลถูกต้องหรือไม่ เพราะในหลายโครงการพบความผิดพลาดมากกมาย ถามว่าโครงการเหล่านี้ผ่าน คชก. และคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติได้อย่างไร ในเมื่อข้อมูลไม่ตรงกับข้อเท็จจริงในพื้นที่ ทำให้เราถามถึงจริยธรรมของการทำอีไอเอว่าได้มีการตรวจสอบแค่ไหน  “อยากให้มีการปฎิรูประบบการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเพื่อให้เกิดความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และขอให้ยกเลิกโครงการเก่าๆที่ศึกษามา 20-30 ปีก่อนแล้วนำมาปัดฝุ่นใหม่ เพราะไม่แน่ใจว่ามีความเหมาะสมกับสภาพในปัจจุบันหรือไม่ ควรเริ่มศึกษาใหม่ ที่สำคัญคืออยากให้มีนักวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับสภาพเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศเข้ามาร่วมศึกษาด้วย เพราะหลายพื้นที่โครงการสร้างไปแล้วแต่ในหลายเขื่อนกลับไม่มีน้ำ เราไม่ได้ปฎิเสธการพัฒนา แต่พื้นที่ป่าอนุรักษ์ขอให้เป็นทางเลือกสุดท้าย”น.ส.อรพยุพา กล่าว หัวหน้าฝ่ายวิชาการมูลนิธิสืบนาคะเสถียรกล่าวด้วยว่า การเจาะอุโมงค์ลอดผืนป่ายาวกว่า 60 กิโลเมตร หลีกเลี่ยงไม่ได้กับผลกระทบที่จะเกิดขึ้น ที่ผ่านมาเราไม่เคยมองเห็นสัตว์ตัวเล็กตัวน้อยในระบบนิเวศ และมักมองแต่สัตว์ใหญ่ เช่นเดียวกับใต้ดินที่มีแหล่งน้ำ เชื่อว่ามีผลกระทบแน่แต่ไม่ได้หยิบยกมาพูดกัน ขณะนี้มูลนิธิฯกกำลังเตรียมออกแถลงการณ์ เพื่อร่วมกับเครือข่ายภาคส่วนต่างๆยืนยันไม่เห็นด้วยกับอีไอเอฉบับนี้ ทั้งนี้ ในวันเดียวกัน นอกจากเครือข่ายภาคประชาชนในภาคเหนือแล้ว ยังมีเครือข่ายภาคประชาชนและนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมจากภาคอื่นๆ ได้ออกแถลงการณ์คัดค้านโครงการผันน้ำยวมสู่เขื่อนภูมิพลและคัดค้านกันอย่างกว้างขวาง โดยในภาคอีสานเครือข่ายภาคประชาชนกว่า 10 องค์กร อาทิ  เครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำโขงเครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำอีสาน เครือข่ายทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอีสาน กลุ่มฮักน้ำเลย กลุ่มอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอุดรธานี กลุ่มรักษ์สิ่งแวดล้อมน้ำพองและห้วยเสือเต้น ระบุว่าขอให้พิจารณาชะลอการประชุมคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติและการอนุมัติโครงการผันน้ำยวม ออกไปก่อน เพื่อเป็นการเคารพสิทธิของประชาชนในระบอบประชาธิปไตยที่แท้จริง และขอให้มีการแก้ไขรายงานโดยเฉพาะด้านการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น การประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ของโครงการที่จะเกิดขึ้นจริง ในส่วนของภาคใต้ก็มีความเคลื่อนไหวอย่างคึกคักเช่นเดียวกัน โดยมีการออกแถลงการณ์คัดค้านจากกลุ่มองค์กรภาคประชนในหลายกลุ่ม อาทิ กลุ่มผู้ได้รับผลกระทบจากโครงการอ่างเก็บน้ำคลองสังข์ กลุ่มอนุรักษ์ป่าต้นน้ำคลองวังหีบ กลุ่มอนุรักษ์ต้นน้ำท่าแซะ โดยเนื้อหาส่วนใหญ่ระบุว่า โครงการผันน้ำยวมเป็นโครงการที่ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติอย่างรุนแรงจากการเจาะอุโมงค์ผันน้ำกว่า 61 กิโลเมตร รวมไปถึงส่งผลกระทบต่อพี่น้องที่อยู่บริเวณใกล้เคียง พี่น้องชาติพันธ์  ขาดกระบวนการมีส่วนร่วมจากประชาชนในพื้นที่อย่างแท้จริงและไม่มีความจริงใจในการเข้าไปรับฟังความคิดเห็น และโครงการนี้เป็นการลงทุนจำนวนมากกว่า 71,000 ล้านบาท และยังมีค่าใช้จ่ายตลอดโครงการจึงไม่มีความคุ้มค่า แม้แต่น้อย https://www.thaipost.net/main/detail/116600 ผันน้ำยวม, สิ่งแวดล้อม, อีไอเอ, เขื่อนภูมิพล TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210913/image_big_613f56aa2184a.jpg 116392 11/09/2021 20:16 11/09/2021 20:16 แนะบอร์ดสิ่งแวดล้อมเลื่อนพิจารณาโครงการผันน้ำยวม 7 หมื่นล้าน เผยอีไอเอไม่ชัดเจนหลายจุด แนะบอร์ดสิ่งแวดล้อมเลื่อนพิจารณาโครงการผันน้ำยวม 7 หมื่นล้านออกไปก่อน เผยอีไอเอไม่ชัดเจนหลายจุด นักวิชาการชี้ได้ไม่คุ้มเสีย “วีระกร”ย้ำ “บิ๊กตู่”-“บิ๊กป้อม”หนุนเต็มที่ให้จีนลงทุน กรมชลชิ่งหนีเวทีสื่อ 11 ก.ย.64 - ชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม สำนักข่าวชายขอบ สำนักข่าวรีพอร์ทเตอร์และIMN เครือข่ายสื่อชนเผ่าพื้นเมือง ร่วมกันจัดเวทีเสวนาออนไลน์ "โปรเจคยักษ์ - ผันน้ำยวมสู่เขื่อนภูมิพล ประเทศได้หรือเสีย" โดยวิทยากรประกอบด้วยนายวีระกร คำประกอบ ส.ส.นครสวรรค์ และรองประธานคณะกรรมาธิการ กมธ. วิสามัญพิจารณาศึกษาแนวทางบริหารจัดการลุ่มน้ำทั้งระบบ สภาผู้แทนราษฎร ผศ.ดร.สิตางศุ์ พิลัยหล้า อาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมทรัพยากรน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ นายสุรชาติ มาลาศรี ผู้อำนวยการสำนักบริหารโครงการ กรมชลประทาน ดำเนินรายการโดยนายฐิติพันธ์ พัฒนมงคล ประธานชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม  ทั้งนี้เมื่อถึงเวลา 15.00 น.ซึ่งเริ่มต้นเสวนา ปรากฏว่าทางผู้จัดไม่สามารถติดต่อนายสุรชาติ ในฐานะผู้แทนกรมชลประทานได้ ทั้งที่ก่อนหน้านี้ ทางกรมชลประทานได้ให้ผู้จัดงานคือคณะสื่อมวลชนส่งหนังสือเชิญไปถึงอธิบดีกรมชลประทานแล้ว ซึ่งมีนายพรมงคล ชิดชอบ ผู้อำนวยการส่วนวางโครงการที่ 1 เป็นผู้ประสาน และมีการยืนยันว่าอธิบดีมอบหมายให้นายสุชาติมาร่วมเป็นวิทยากร อย่างไรก็ตามในช่วงท้ายนายสุชาติได้โทรศัพท์กลับมาขอโทษผู้จัดงานว่าติดภารกิจที่จังหวัดขอนแก่น ขณะที่นายวีระกรบอกว่า กรมชลประทานยังไม่อยากส่งตัวแทนเข้าร่วมเพราะอยากให้เรื่องผ่านความเห็นชอบของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติก่อน นายวีระกร คำประกอบ กล่าวว่า ในฐานะรองประธานกรรมาธิการฯ ดูแลประชาชนพื้นที่ ลุ่มน้ำเจ้าพระยา 25 ล้านคน ปัญหาหลักคือลุ่มน้ำเจ้าพระยาและปิงตอนล่างปริมาณน้ำไม่พอใช้ โดยเขื่อนภูมิพล ปริมาณกักเก็บน้ำประมาณ 13,000 ล้าน ลบ.ม. ตอนนี้เขื่อนยังว่าง น้ำต้นทุนไม่มีพอเติมในอ่าง แม้ว่าจะมีพื้นที่ชลประทานมาก  มีโครงการส่งเสริมชลประทานต่างๆ มากมาย แต่ก็แห้งหมดในช่วงฤดูแล้ง เมื่อไม่มีน้ำต้นทุน คลองก็ไม่มีน้ำ ทั้งเพื่อผลักดันน้ำเค็ม และการทำน้ำประปาซึ่งการประปานครหลวงต้องใช้น้ำ 2,500 ล้าน ลบ.ม. น้ำเพื่ออุตสาหกรรม 3,000 ชลประทานน้ำน้อยมาก น้ำสำหรับเกษตรกรไม่เพียงพอ ขาดน้ำประมาณ 4-5,000 ล้าน ลบ.ม. ตั้งแต่ปี 2557 ตนเห็นปัญหาแล้วอยากช่วยผลักดันโครงการนี้เพื่อประชาชน โดยแผนมีสองจุดคือผันน้ำเมย ที่ แม่ตื่น จ.ตาก  และแม่น้ำยวม จ.แม่ฮ่องสอน สามารถใช้งบที่กรมชลประมาณการ 71,000 ล้านบาท ที่คุ้มค่า หากไม่มาเติมน้ำก็ไม่พอ คนกทม. ก็รับประทานน้ำเค็ม   นายวีระกร กล่าวว่ามีบริษัทวิสาหกิจจีน เมื่อรู้ว่ามีโครงการ อดีตรองผู้ว่าการการไฟฟ้า ประสานงานจนบริษัทจีนมีความสนใจ ทำเรื่องมาถึงกมธ. บอกว่าบริษัทดังกล่าวสนใจมาลงทุน ในชั้นต้นคุยว่าบริษัทจีนจะออกค่าใช้จ่ายให้ก่อน และได้ผลประโยชน์ตอบแทนในการขายน้ำที่สูบข้ามภูเขา ต้นทุน 4 หมื่นล้านบาท และก่อสร้างไม่เกิน 4 ปี มีความชำนาญมากกว่าและมีเครื่องมือพร้อม ได้คุยกับอธิบดีกรมชลประทาน ว่าหากรายงงาน EIA ผ่านคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ปลายปีก็คงได้เจรจา อย่างไรก็ตามไม่จำเป็นต้องบริษัทนี้เท่านั้น สทนช.จะเป็นผู้คิดว่าจะลงทุนอย่างไร เปิด TOR ให้ประมูลได้ทั่วโลก ไม่ใช่เฉพาะบริษัทจีนนี้เท่านั้น เป็นหน้าที่ สทนช. ว่าประมูบอย่างไร “โครงการในเฟส 1 การเอาน้ำยวมสูบข้ามมา ได้ 1,795 ล้าน ลบ.ม./ปี เฟสต่อมาเติมน้ำโดยสูบจากแม่น้ำสาละวิน ซึ่งมีปริมาณน้ำท่า 130,000 ล้านต่อปี โดยแม่น้ำสาละวินมีน้ำไหลแรงทั้งปีแม้ในหน้าแล้ง เอาไม้ไผ่ปักลงไป ไม่มีทางที่จะถึงก้นแม่น้ำ ไม่ไผ่หักเลยเพราะน้ำไหลแรงมาก เพราะมาจากภูเขาหิมะละลายที่ราบสูงทิเบต เราไม่ต้องคิดว่าเอาน้ำยวมไปเติมให้สาละวินเพื่อผลักดันน้ำเค็ม ไม่ต้องคิดขนาดนั้น เขาไม่ต้องการน้ำจากยวม สาละวินมีปริมาณน้ำเพียงพอแล้ว”นายวีระกร กล่าว รองประธาน กมธ.กล่าวว่าสำหรับเขื่อนแม่น้ำยวม น้ำจะท่วมขึ้นมาเพียง 4 เมตร ซึ่งท่วมนิดเดียวไม่ถึงบ้านคน ระดับน้ำสูงสูดไม่มาก ต่ำกว่าระดับน้ำในฤดูฝนของลำน้ำยวม ส่วนปัญหาคือพื้นที่ทิ้งดิน (จากการขุดเจาะอุโมงค์) 4 จุด ทิ้งแล้วจะบดอัด และใช้หน้าดินดีปูทับมาเพื่อปลูกป่า  “จุดที่สร้างเขื่อนกั้นแม่น้ำยวม 13 กม.น้ำจะไหลลงสู่แม่น้ำเมย ลงแม่น้ำสาละวิน ไหลออกพม่า ไม่ใช่ของไทยแล้ว แทนที่จะปล่อยน้ำทิ้ง 3,000 ล้านลบ.ม. ทำไมไม่สูบเข้ามาประมาณ 1,800 ล้าน ลบ.ม. และสูบในหน้าฝน หลักเกณฑ์คือผันน้ำเฉพาะเดือนมิถุนายน-มกราคม เป็นช่วงที่มีปริมาณน้ำเยอะ น้ำทิ้งไปเฉยๆ คนไทยไม่ได้ใช้ประโยชน์จากน้ำส่วนนี้ การระบายเพื่อรักษาสมดุลย์นิเวศวิทยาท้ายน้ำนั้นมีการคำนวณ 182 ลบ.ม./วินาที ในช่วงเฉพาะฤดูฝน หากน้ำน้อยก็ต้องรักษานิเวศท้ายน้ำ ซึ่งเหลืออีกเพียง 13 กม. เท่านั้น”นายวีระกร กล่าว  เมื่อถามว่า ร.อ.ธรรมนัส พรมเผ่า ประธานกมธ. ได้ลาออกจากรัฐมนรีช่วยว่าการกระทรวงเกตราและสหกรณแแล้วจะส่งผลต่อการเดินหน้าโครงการหรือไม่ นายวีระกร ตอบว่า ผู้ผลักดันโครงการนี้ไม่ใช่ ร.อ.ธรรมนัส แต่ผู้หลักคือนายกรัฐมนตรีและพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกฯ ดร.สิตางศุ์ กล่าวว่าโครงการนี้เริ่มในปี 2538  โดยกรมพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน กระทรวงพลังงาน  ศึกษาพบว่าแนวทางดีที่สุดคือ แม่น้ำยวม แต่ใช้งบประมาณสูงมากจึงถูกชะลอไปก่อน ต่อมามีความพยายามแก้ปัญหาลุ่มเจ้าพระยา จึงให้งบศึกษาเร่งด่วนแก่กรมชลประทาน จ้างศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) โดยบริษัทปัญญาและมหาวิทยาลัยนเรศวร โครงการประกอบด้วยเขื่อนน้ำยวม กักเก็บน้ำ 68 ล้าานลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.) เหนือจุดบรรจบแม่น้ำเมย อ.สบเมย จ.แม่ฮ่องสอน สถานีสูบน้ำบ้านสบเงา อุโมงค์ส่งน้ำ เส้นผ่าศูนย์กลาง 8-12 เมตร รถสิบล้อวิ่งสวนกันได้ สูบน้ำไปบนเขาสูงประมาณ 170 เมตร แล้วมีอุโมงค์พักน้ำ ปล่อยน้ำตามแรงโน้มถ่วงมายังเขื่อนภูมิพล ใช้งบประมาณ ราว 71,000 ล้านบาท ใช้เวลาเตรียมโครงการและก่อสร้าง 9 ปี การวางท่อเจาะอุโมงค์ผ่านป่าสงวน 6 แห่ง อุทยานแห่งชาติ 1 แห่ง และมีชุมชนท้องถิ่นอาศัยในพื้นที่ ประเด็นที่ถกเถียงคือ 1 งบประมาณ 2 โครงการผ่านพื้นที่ป่าอนุรักษ์ 3 ผลกระทบต่อกลุ่มชาติพันธุ์ และ 4 ค่าไฟฟ้าจากการใช้งานโครงการ ซึ่งต้องจ่ายระยะยาว แต่ใน EIA ไม่มีรวมไว้ ดร.สิตางศุ์ กล่าวว่าการผันน้ำข้ามลุ่มในแง่วิศวกรรมสามารถทำได้ แต่นักวิชาการมีข้อกังวล เช่น ด้านทรัพยากร ด้านน้ำกังวลเรื่องสายพันธุ์ปลา เอเลี่ยน คำว่าโครงการสามารถทำได้ แต่คำถามคือต้องทำหรือยัง หลักการคือควรแก้ปัญหาในลุ่มน้ำของตนเองให้เบ็ดเสร็จ การแก้ปัญหาน้ำขาดแคลนด้านเกษตรและน้ำอุปโภาคบริโภค กรมชลประทานตั้งมาแล้ว 119 ปี น้ำท่วมคิดถึงกรมชลประทาน น้ำเค็มรุกล้ำก็คิดถึงกรมชลประทาน หากวันนี้มีกรมชลประทานนนั่งด้วยก็คงชื่นชม ว่าเป็นหน่วยงานที่ดูแลน้ำ แต่จริงๆ มีหน่วยงานด้านน้ำจำนวนมากมาในกระทรวงต่างๆ ลุ่มเจ้าพระยาเป็นอู่ข้าวอู่น้ำ ผลิตน้ำ ปัญหาน้ำประปากร่อย มีการแก้ปัญหาได้ หากมองวิศวกรรมทรัพยากรน้ำ ว่านอกจากหาน้ำมาเติม คือจัดการด้าน demand ชลประทานทั่วประเทศมีประสิทธิภาพไม่เกิน 60% เท่ากับว่าน้ำในเขื่อน 100 ไปถึงเกษตรเพียง 60 น้ำหายไป 40 หากเราเพิ่มประสิทธิภาพชลประทาน เพียง 10-20 % เราก็สามารถเพิ่มพื้นที่ทำนา ซึ่งสามารถทำได้เลย  ดร.สิตางศุ์ การผันน้ำในฤดูใดก็ตาม ต้องเริ่มต้นด้วยคำถามว่า มีความจำเป็นต้องมีโครงการนี้หรือไม่ ยังมีทางเลือกอื่นที่ดีกว่า ดังนั้นจึงไม่ต้องพูดถึงว่าจะมีมาตรการลดผลกระทบอย่างไร  สำหรับลุ่มเจ้าพระยา ปริมาณน้ำหายไปทั้งระบบเยอะมาก น้ำที่หายไปทุกๆ วัน ทำไมจึงไปเสียดายน้ำที่ไหลลงทะเล ตัวเลขเป็นวิทยาศาสตร์ ทราบได้ว่าหากลดการรั่ว 1-2% จะได้ปริมาณน้ำคืนมาเท่าไหร่ หากก้าวข้ามได้ และคิดว่าน้ำเพียงพอในลุ่มเจ้าพระยา “เขื่อนภูมิพลออกแบบมาแล้ว แต่มีความจำเป็นอะไรที่จะให้มีน้ำเต็มอ่าง เมื่อมีฝนตกทางเหนือ ทุกจังหวัดทางภาคกลางและกรุงเทพล้วนกลัวน้ำท่วม ฝนไม่ได้ตกเหนือเขื่อน แปลว่าเราไม่ขาดแคลนน้ำ แต่การบริหารจัดการน้ำที่เป็นปัจจุบัน เรามีน้ำให้เก็บแต่เก็บหรือยัง เราไม่จำเป็นต้องเสียงบประมาณในการสูบน้ำยวม เราอยากทำโครงการนี้เพราะอะไร เพราะกรมชลประทานอยากก่อสร้างใช่หรือไม่”ดร.สิตางศุ์ กล่าว  นักวิชาการผู้นี้กล่าวด้วยว่า ปัจจุบันเกษตรกรมีกำไรจากการปลูกข้าว1ไร่ 1,400 บาท หากเราจะผันน้ำยวม 1,750 ล้านลบ.ม. ซึ่งต้องใช้เวลาก่อสร้าง 10 ปี ระหว่านั้นใครรวย หากเกษตรกรปลูกข้าวเพิ่ม แล้วใครรวย คือพ่อค้าปุ๋ย พ่อค้ายา เจ้าหนี้นอกระบบ และธกส. ใช่หรือไม่ ทำอย่างไรให้ชาวนาได้ปลูกข้าวโดยใช้เทคโนโลยี ปลูกน้อยแต่ได้ผลมาก เราต้องหลุดจากกรอบเดิมเพราะเกษตรกรไม่ได้มีชีวิตที่ดีขึ้น เรายังจำเป็นต้องผันน้ำข้ามลุ่ม 71,000 ล้านบาท หรือไม่  “ถามว่าโครงการผันน้ำยวมครั้งนี้ประเทศได้หรือเสีย ดิฉันตอบว่าได้ไม่คุ้มเสีย” ดร.สิตางศุ์ กล่าว ในช่วงท้ายได้เปิดโอกาสให้ผู้ชมได้แสดงความคิดเห็น โดยนายหาญณรงค์ เยาวเลิศ ประธานมูลนิธิบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ กล่าวว่าวันนี้อยากฟังจากกรมชลประทาน ว่าการคำนวณพื้นที่ชลประทานต้องเป็นตามความเป็นจริง อ้างตัวเลขพื้นที่ชลประทานเป็นล้านไร่ เป็นข้อมูลเกินจริง การลงทุน 71,000 ล้านบาท เป็นมูลค่าสามปี ในขณะที่วัสดุก่อสร้างราคาแพงขึ้นตลอด และยังต้องรวมค่าไฟฟ้าจากการสูบน้ำอีก การคำนวณต้นทุนต้องคิดตลอดระยะเวลาโครงการ ไม่ใช่คิดเฉพาะค่าก่อสร้าง โครงการเดิมจึงยกเลิกไปเพราะไม่คุ้ม  “เรื่องการมีส่วนร่วม วันนี้มี่กรมชลประทานไม่มาถือว่าไม่มีส่วนร่วมเช่นกัน EIA ผ่านแล้วก็ต้องทำตามที่ระบุไว้ใน EIA จะทำนอกเหนือจากนั้นไม่ได้ การผันน้ำข้ามลุ่มต้องฟังประชาชนทั้งสองลุ่ม และเข้าคณะกรรมกรลุ่มน้ำทั้งสองลุ่ม หากดึงจีนมาร่วมแล้วเก็บค่าน้ำไม่ได้ ก็ต้องเอางบประมาณแผ่นดินมาจ่าย ที่บอกว่านายกฯ และรองนายก เห็นด้วย ก็ยังไม่เคยได้ยินจากปากของนายกฯหรือรองนายกเลย “นายหาญณรงค์กล่าว นายหาญณรงค์กล่าวว่า จุดทิ้งดินของโครงการเป็นที่ทำกินของชาวบ้าน และเป็นพื้นที่ป่าจิตวิญญาณของชุมชน ซึ่งในรายงาน EIA ก็ไม่ระบุ ทั้งบ้านกะเบอะดิน อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ บ้านแม่งูด อ.ฮอด สำหรับการสูบน้ำจากแม่น้ำยวม ตามตัวเลขก็คือต้องสูบไม่ต่ำกว่า 30 ครั้งต่อปี ตลิ่งจะพัง  จาก อ.แม่สะเรียง มาถึง อ.สบเมย ก็มีเทศบาลและท้องถิ่น ที่ใช้น้ำ “อยากให้ชะลอการนำเรื่องเข้าคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติไว้ก่อน เพราะอีไอเอไม่มีความชัดเจนหลายประเด็น และถึงแม้คณะกรรมการสิงแวดล้อมฯจะผ่านความเห็นชอบ แต่ก็ไม่สามารถดำเนินการในปีนี้ได้เพราะในปี 2565 ไม่ได้จัดงบประมาณไว้”นายหาญณรงค์ กล่าว ขณะที่ตัวแทนชาวบ้านริมแม่น้ำยวม กล่าวว่า รูปที่ นายวีระกรโชว์ เป็นรูปที่บ้านของตนเอง (บ้านท่าเรือ อ.สบเมย) ในฤดูฝนน้ำขึ้นสูงมาก ไม่ทราบว่า ส.ส. เคยลงพื้นที่ในฤดูฝนหรือไม่ เป็นไปไม่ได้เลยที่น้ำจะไม่ท่วมกว่านี้ หากมีการกั้นเขื่อนแม่น้ำยวม กระบวนการ EIA ที่ผ่านมาชาวบ้านในพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นชาติพันธุ์ แต่กลับไม่มีการจัดล่ามแปลภาษา กระบวนการมีส่วนร่วมซึ่งระบุในกฎหมายฉบับต่างๆ แต่เป็นเพียงการนำเสนอข้อมูลโครงการ ชาวบ้านพยายามนำเสนอข้อมูลข้อกังวล ตนเองเคยไปบ้านกะเบอะดิน อ.อมก๋อย ชาวบ้านก็ไม่รู้ว่าจะมีผลกระทบอย่างไรจากการขุดเจาะอุโมงค์ ประชาชนพยายามทำจดหมายส่งไปยังกรมชลประทาน และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมหลายครั้ง แต่ใน EIA กลับไม่คำนึงถึงข้อทักท้วง หาก EIA นี้มีมาตรฐานเคารพสิทธิของประชาชนจะไม่ผ่านอย่างแน่นอน   “ในวงเสวนาพูดถึงแต่ประโยชน์ของคนลุ่มน้ำภาคกลางและกรุงเทพฯ แต่ไม่มีใครพูดถึงประโยชน์ของคนพื้นที่เลยว่าจะได้อะไร”ชาวบ้าน กล่าว https://www.thaipost.net/main/detail/116392 ผันน้ำยวม, เขื่อนภูมิพล TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210911/image_big_613caae6bf593.jpg