32924 03/04/2019 19:33 04/04/2019 09:32 มหกรรมโขนครั้งยิ่งใหญ่ ฉลองมรดกวัฒนธรรมจับต้องไม่ได้ของโลก การแสดงมรดกภูมิปัญญาโขนจะเกิดขึ้นกลางกรุง ณ เซ็นทรัลเวิลด์         เมื่อปลายปีที่แล้ว องค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ได้ขึ้นบัญชี "โขน" ของไทยให้เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ล่าสุด กระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) ซึ่งมีนโยบายส่งเสริมการแสดงโขนอย่างจริงจัง ได้เตรียมจัดงานมหกรรมโขนสุดอลังการขึ้นกลางกรุงเทพฯ      นายวีระ โรจน์พจนรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม กล่าวว่า กระทรวงวัฒนธรรม โดยสถาบันวัฒนธรรมศึกษา กรมส่งเสริมวัฒนธรรม (สวธ.)  ได้จัดงานมหกรรมโขน มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ เพื่อเฉลิมฉลองโอกาสที่ยูเนสโกได้ประกาศขึ้นทะเบียน “โขน” ในประเทศไทยเป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ และงานดังกล่าวยังเป็นการเผยแพร่คุณค่าสาระของโขน ศิลปะการแสดงชั้นสูงของไทยที่บูรณาการงานศิลป์ไทยหลายสาขา ทั้งประติมากรรม จิตรกรรม หัตถศิลป์ นาฏศิลป์ ดนตรี วรรณกรรม และงานช่างฝีมือแขนงต่างๆ ผสมผสานขนบ จารีตประเพณี พิธีกรรมเข้าด้วยกัน จนสืบทอดเป็นหนึ่งในมหรสพประจำชาติที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น สวยงาม อลังการ สร้างความตื่นตาทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ              การแสดงโขน ตอน พระรามข้ามสมุทร จาก รร.สาธิต มศว ประสานมิตร  ในงานแถลงข่าวมหกรรมโขน        งานมหกรรมโขนจะจัดกิจกรรมทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค ได้แก่ กิจกรรมการแสดงโขนกลางกรุง กิจกรรมสะสมตราประทับหัวโขน กิจกรรมถ่ายภาพกับหัวโขนจำลองยักษ์ (โขนจำแลง) และที่สำคัญมีมหกรรมการแสดงครั้งยิ่งใหญ่ โขนกลางกรุงเทพมหานคร วันที่ 6-8 เม.ย. เวลา 11.00-21.00 น. ณ บริเวณลานกิจกรรมด้านหน้าศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ ภายในงานมีการแสดงโขนจากหน่วยงานและสถาบันการศึกษาต่างๆ อาทิ สถาบัณฑิตพัฒนศิลป์, สถาบันคึกฤทธิ์ปราโมช, สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์, ศาลาเฉลิมกรุง และโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร ฯลฯ นอกจากนี้ มีการเสวนาวิชาการจากผู้ทรงคุณวุฒิ การจัดนิทรรศการคุณค่าสาระและความสำคัญของโขน การสาธิตทำหัวโขน การแต่งหน้าและแต่งกายโขน การปักเครื่องโขน และยังมีศิลปินดารามากความสามารถและชื่นชอบในการแสดงโขนมาร่วมทำกิจกรรมต่างๆ ภายในงานอีกด้วย       " งานมหกรรมโขนกลางกรุงจะมีคณะโขนต่างๆ มาประชันการแสดง ทำให้เกิดการพัฒนาและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน ตลอดจนพัฒนารูปแบบการแสดงให้มีคุณภาพมากขึ้น การเฉลิมฉลองโขนมรดกภูมิปัญญาวัฒนธรรมโลก สวธ.ยังมีโครงการสนับสนุนการอบรมโขนและจัดตั้งคณะโขนในสถาบันการศึกษา มุ่งเน้นนักเรียนในระดับมัธยมศึกษาทั้งใน กทม.และส่วนภูมิภาค สามารถประสานเพื่อขอรับการอุดหนุน เป็นการสร้างคนรุ่นใหม่สืบทอดมรดกภูมิปัญญาโขน ซึ่งขณะมหาวิทยาลัยนเรศวรเปิดรับสมัครนักเรียนโขนแล้วจำนวน 30 คน และจัดอบรมเพื่อนำไปสู่การจัดตั้งคณะโขน ถือเป็นตัวอย่างที่ดี " นายวีระ กล่าว    วีระ โรจน์พจนรัตน์ ชวนคนไทยร่วมเฉลิมฉลองมรดกภูมิปัญญาโลก       สำหรับการแสดงโขนนิยมแสดงเรื่องรามเกียรติ์ มีที่มาจากเรื่อง “รามายณะ” วรรณคดีที่ได้รับความนิยมและมีการเผยแพร่ในภูมิภาคอาเซียน เช่น ไทย ลาว เมียนมา เขมร มาเลเซีย อินโดนีเซีย และมีอิทธิพลถึงไซอิ๋วของจีนด้วย การเสวนา "เรื่องเล่ารามเกียรติ์" โดยครูมืด-ประสาท ทองอร่าม เป็นอีกกิจกรรมน่าสนใจ นอกจากแสดงโขนตระการตา        มหกรรมโขนที่จะเกิดขึ้นนี้ เยาวชนไทยจะได้ร่วมถ่ายทอดศิลปะการแสดงโขน มรดกทางวัฒนธรรมทรงคุณค่าของชาติด้วย เด็กชายรวิชญ์วงศ์ ภู่จันทร์ นร.ชั้น ม.3 รร.สาธิต มศว ประสานมิตร (ฝ่ายมัธยม) กล่าวว่า หัดเรียนโขนตั้งแต่ชั้น ป.1 ที่บ้านปลายเนิน มีโอกาสแสดงหน้าพระที่นั่งสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จากนั้นปี 2558 ได้เรียนโขนที่ศูนย์ศิลปะการแสดงสถาบันคึกฤทธิ์ มีการแสดงโขนประจำปี เมื่อเข้า รร.สาธิต มศว ประสานมิตร ก็ฝึกโขนต่อ หลงรักโขนมาก ภาคภูมิใจที่คณะโขนของ รร. เป็นส่วนหนึ่งเฉลิมฉลองโขนมรดกภูมิปัญญาโลก การแสดงจะทำให้ผู้ชมได้เห็นความสวยงามของศิลปะการแสดงโขน และสร้างแรงบันดาลใจให้คนรุ่นใหม่หันมาเรียนรู้และร่วมอนุรักษ์โขน ตอนนี้ตนและเพื่อนๆ ฝึกซ้อมการแสดงทุกวัน เพื่อให้การแสดงมหกรรมสมบูรณ์ที่สุด เชิญชวนทุกคนมาชมโขน          https://www.thaipost.net/main/detail/32924 กระทรวงวัฒนธรรม, มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ, มหกรรมโขน, วังปลายเนิน, วีระโรจน์พจนรัตน์, ศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์, ศูนย์ศิลปะการแสดง สถาบันคึกฤทธิ์, สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20190403/image_big_5ca4a5ef600f5.jpg 26152 09/01/2019 15:32 09/01/2019 15:30 ราชสกุลจิตรพงศ์สืบค้น'บ้านปลายเนิน' พัฒนาเป็นพิพิธภัณฑ์'นายช่างใหญ่สยาม'   ซ่อมแซมตำหนักไทย บ้านปลายเนิน ที่ประทับของสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ในอดีต       "บ้านปลายเนิน" หรือ"วังคลองเตย" บนถนนพระรามสี่ สถานที่ทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์และส่งเสริมศิลปินและศิลปวัฒนธรรมของแผ่นดินไทย อดีตเป็นพระตำหนักส่วนพระองค์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ที่รู้จักกันดีในพระสมัญญานามว่า "นายช่างใหญ่แห่งกรุงสยาม" และ "สมเด็จครู" พระราชโอรสลำดับที่ 62 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว กำลังเสี่ยง เพราะจะมีโครงการก่อสร้างคอนโดฯ ระฟ้าประชิดตำหนักตึกในบ้านปลายเนิน ตำหนักแห่งนี้เป็นสถานที่สุดท้ายในพระชนม์ชีพของสมเด็จครู ที่ได้รับการยกย่องจากยูเนสโกเป็นบุคคลสำคัญของโลก      หากเสาเข็มแรกสามารถตอกลงในชั้นดินได้จะสร้างความเสียหายต่อบ้านปลายเนิน คลังองค์ความรู้ของครูช่างไทยและกระทบผลงานส่วนพระองค์อันเป็นมรดกของชาติ เหตุนี้ ราชสกุลจิตรพงศ์ โดย ม.ร.ว.จักรรถ จิตรพงศ์ พระทายาทผู้อาศัย สืบทอด และดูแลรักษาบ้านปลายเนิน จัดงาน "ศาสตร์ ศิลป์ สืบสอน ณ บ้านปลายเนิน" พาย้อนอดีตของสถานที่ทรงคุณค่าสู่โครงการพัฒนาบ้านปลายเนินยุคใหม่ ตลอดจนการสืบต่อพระปณิธานโดยพระทายาทในแต่ละรุ่น พร้อมกันนี้ ทายาทบรรยายและนำชมสถาปัตยกรรมสำคัญในวังคลองเตยสำคัญย่างเต็มไปด้วยความหมาย             ม.ล.ตรีจักร จิตรพงศ์ ทายาทรุ่นเหลนเผยโครงการพัฒนาบ้านปลายเนินยุคใหม่        ม.ล.ตรีจักร จิตรพงศ์ ทายาทรุ่นเหลนของราชสกุลจิตรพงศ์ เล่าว่า บ้านปลายเนินยุคต้นเป็นที่ประทับในสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ประสูติที่พระตำหนักในพระบรมมหาราชวัง ในสมัยรัชกาลที่ 6 ทรงประชวรด้วยโรคพระหทัยโตและโรคหลอดลมอักเสบเรื้อรัง เจ้าพระยาเทเวศรวงษ์วิวัฒน์ พระญาติและมิตร ได้ชักชวนให้พระองค์มาทรงตากอากาศที่ตำบลคลองเตย ทรงพระสำราญ จึงทรงหาซื้อที่นาริมคลองปลูกสร้างตำหนักจนเสร็จปี 2457 ทรงย้ายจากที่ประทับเดิม วังท่าพระ ปัจจุบัน คือ มหาวิทยาลัยศิลปากร  มาประทับที่ตำหนัก ณ ตำบลคลองเตยแห่งนี้ ทรงเรียกตำหนักนี้ว่า "บ้านปลายเนิน" มาประทับถาวร และพระวรกายดีขึ้นตามลำดับ ปัจจุบันตำหนักนี้อายุกว่า 100 ปีแล้ว      "อาคารหลังแรกที่สร้าง คือ ตำหนักไทย ท่านประทับอยู่ที่นี่จริงๆ มีห้องบรรทม ห้องแต่งองค์ ห้องเสวย และที่สำคัญที่สุดมีห้องทรงงานด้วย งานฝีมือสำคัญต่างๆ จากห้องทรงเขียนที่ตำหนักไทยนี้ 10 ปีต่อมาพระองค์ทรงชราภาพ หม่อมราชวงศ์โต จิตรพงศ์ พระชายา สร้างอาคารหลังที่ 2 ขึ้น เรียกว่า "ตำหนักตึก" มีห้องบรรทม ห้องเสวย ห้องพักผ่อน แต่ท่านยังเสด็จมาทรงงานที่ตำหนักไทย และใช้ท้องพระโรงรับแขกหรือคนมาเฝ้าในวาระต่างๆ ในบั้นปลายของพระชนม์ ทรงประทับที่บ้านปลายเนินจนสิ้นพระชนม์ ปี 2490 ณ ห้องบรรทม ตำหนักตึก" ม.ล.ตรีจักรกล่าว ตำหนักตึก คลังความรู้และรักษามรดกของชาติอาจกระทบจากคอนโดฯ สูง         บ้านปลายเนินยุคสอง หลัง "สมเด็จครู" สิ้นพระชนม์ ทายาทรุ่นที่สี่ย้อนเวลาให้ฟังว่า สถานที่แห่งนี้เป็นที่ประทับของพระธิดา พระโอรส มีการแบ่งที่ดินเป็น 5 ส่วน ส่วนอนุรักษ์ดูแลโดยพระธิดา สองพระองค์ที่ไม่มีทายาท โดยพระธิดาทั้งสองตัดสินใจเก็บรักษาของพระบิดาทั้งหมดไว้ในห้องบรรทม ไม่มีการเคลื่อนย้าย อีกทั้งปรับปรุงบ้านปลายเนินครั้งใหญ่ เปลี่ยนที่ตั้งตำหนักไทยและใช้เป็นสถานที่จัดงานวันนริศ ทุกๆ วันที่ 28-29 เมษายน ท้องพระโรงบนตำหนักปรับเปลี่ยนใช้ในโอกาสสำคัญของครอบครัว เช่น งานวันนริศ พิธีทำบุญ        ส่วนยุคใหม่ บ้านปลายเนิน ม.ล.ตรีจักร กล่าวว่า เป็นยุคที่ไม่มีเจ้านายพระองค์ไหนประทับในสถานที่อนุรักษ์แห่งนี้แล้ว ย้อนไปปี 2555 ก่อนงานทำบุญครบ 150 ปี วันคล้ายวันประสูติสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ในปี 2556 ปีนั้นหม่อมเจ้าหญิงกรณิกา จิตรพงศ์ พระธิดาองค์สุดท้ายที่ประทับบ้านปลายเนิน ได้อนุญาตให้ทายาทรุ่นเหลน นำโดย ผศ.ดร.ม.ล.จิตตวดี จิตรพงศ์ พี่สาวของตน เปิดหีบห่อที่บรรจุวัตถุโบราณที่ทรงสะสมและของใช้ส่วนพระองค์กล่องแรก มีการบันทึกภาพและเรื่องราวแบบร่างฝีพระหัตถ์ทั้งหมด เนื่องจากมูลนิธินริศรานุวัดติวงศ์มีโครงการผลิตหนังสือจำหน่ายในวาระ 150 ปีดังกล่าว        "พวกเราทายาทรุ่นหลานและรุ่นเหลนในราชสกุลจิตรพงศ์เข้ามาดูแลพื้นที่แห่งนี้ รวมถึงศิลปวัตถุโบราณที่เก็บไว้ในตำหนักตึก ที่ประทับแห่งสุดท้าย เหมือนไทม์แคปซูลเก็บเรื่องราวของบ้านปลายเนินยุคต้นจนถึงยุคสอง บรรจุอยู่ในห้องบรรทม ชั้น 2 ถึงเวลาแล้วที่เราจะเปิดไทม์แคปซูลเหล่านั้น และเปลี่ยนแปลงบ้านปลายเนิน นอกจากงานฝีพระหัตถ์ ยังพบสิ่งของที่น่าสนใจ คือ สมุดบันทึก เปิดออกมาพบเรื่องราวที่ท่านเขียนไว้ ผมรู้สึกสนุก มีหน้าที่สืบค้นว่าคือผลงานชิ้นใดในประเทศไทย"  หัวโขน ศิลปวัตถุที่ค้นพบใหม่ มาทำการจัดแสดง      ทายาทรุ่นเหลนเผยว่า ตั้งแต่วันนั้นมาการจัดนิทรรศการในวันนริศเปลี่ยนไป เราอยากหาเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยจากสมุดบันทึกของท่านมาจัดแสดง เช่น ภาพร่างด้านหนึ่งของวัดราชาธิวาส หนึ่งในผลงานสถาปัตยกรรมสำคัญ แล้วยังมีภาพร่างพระอาทิตย์ชักรถในพระที่นั่งบรมพิมาน ทั้งยังพบพระราชหัตถเลขาติดต่อกับบุคคลอื่นๆ ตั้งแต่ช่างจนผู้ว่าจ้างงาน เอกสาร ซึ่งเล่าที่มาผลงานออกแบบ เช่น จดหมายถึงกรมขุนนริศพระยศขณะนั้น เป็นพระราชหัตถเลขาของรัชกาลที่ 5 พระราชทานคำแนะนำการออกแบบพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตรฯ ให้ใช้วัสดุใหม่ เป็นที่มาการสร้างด้วยหินอ่อน หน้าบันให้ผสมกระจกสเตนกลาส หลังได้รับจดหมายฉบับนี้แล้ว กรมขุนนริศสร้างสรรค์ผลงานชุดภาพหน้าต่างพระอุโบสถ วัดเบญฯ ผูกเป็นเรื่องพร้อมคำอธิบายถึง 10 ด้าน ปัจจุบันถ้าไปเยี่ยมชมจะเห็นภาพเทพพนมสเตนกลาสรูปเดียว ก็ต้องค้นหาพระราชหัตถเลขาต่อไป เหตุใดที่ท่านออกแบบมาไม่ได้ผลิตจริง        ปี 2559 พระธิดาพระองค์สุดท้าย สิ้นชีพิตักษัย ทายาทบ้านปลายเนินเริ่มพัฒนาบ้านปลายเนิน มีการเปิดตำหนักไทยให้ประชาชนเข้าชมและได้รับความสนใจอย่างล้นหลาม โดยวันนริศปี พ.ศ.2560 มีผู้เข้าชมตำหนักไทยมากกว่า 2,000 คน ส่งผลให้สภาพทรุดโทรม ม.ล.ตรีจักรระบุเป็นที่มาการซ่อมตำหนักไทย มีพิธีบวงสรวง ทำทะเบียนและตรวจสอบศิลปวัตถุทั้งหมด พบมุมมองใหม่ๆ เช่น ศีรษะโขนพระลักษณ์ไม่เขียนลาย แต่เป็นลายปั้นประดับต่างจากชิ้นอื่น อีกตัวอย่างประติมากรรมยักษ์ทำด้วยไม้ เดิมตั้งอยู่ในมุมไม่แสดงสีสันความงามของศิลปวัตถุ ก็ต้องมาหาที่จัดแสดงใหม่      "ที่สนใจที่สุดเรากำลังตามหาหนังสือที่ทรงอ่านก่อนเป็นนายช่างใหญ่แห่งกรุงสยาม ค้นพบรายการหนังสือส่วนพระองค์จำนวน 298 เล่ม มีชื่อหนังสือ ชื่อผู้เขียน และปีที่พิมพ์ เป็นบันทึกที่พระโอรส พระธิดาทรงจัดทำไว้ ทุกเล่มอายุเกิน 100 ปี หากเปิดเผยชื่อหนังสือจะเป็นประโยชน์ให้คนรุ่นใหม่ได้ศึกษา นอกจากนี้ แม้ท่านปู่ท่านย่าจะคัดสรรศิลปวัตถุที่ทรงสะสมที่ดีที่สุดมาแสดงไปแล้ว แต่สิ่งที่ท่านหวงที่สุดอาจถูกเก็บไว้ในบ้านปลายเนิน เราจะนำสิ่งของที่ค้นพบใหม่มาทำการแสดงเพิ่มเติม" ม.ล.ตรีจักร ทายาท ย้ำภารกิจในการสืบสานสมบัติชาติ สืบค้นเรื่องราวจากบันทึกส่วนพระองค์ของสมเด็จครู       บ้านปลายเนินในปัจจุบันทายาทตั้งใจจะอนุรักษ์ให้เป็นสถานที่เผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมไทย โครงการที่ได้เริ่มแล้วคือการบูรณะซ่อมแซมตำหนักไทย ทายาทคนเดิมเล่าว่า ได้ออกแบบแก้ไขข้อบกพร่องที่พบยุคสอง เพื่อให้อาคารนี้อยู่ไปตราบนานเท่านาน รวมถึงรองรับการเข้าชมได้มากขึ้น นอกจากนี้ จะพัฒนาสวน คูคลอง งานระบบระบายน้ำให้กลับมาเป็นเหมือนเดิม ขณะที่ระบบไฟฟ้าแสงสว่างปรับเปลี่ยนเพื่อความปลอดภัยและหนุนการแสดงศิลปวัตถุให้ดีขึ้น จะทำให้เสร็จพร้อมจัดงานวันนริศปี 2562 นี้ หลังจากนั้นจะซ่อมแซมตำหนักตึกรองรับสิ่งของที่ค้นพบใหม่ และเดิมเปิดให้เข้าชมปีละครั้ง วันข้างหน้าจะสามารถเข้าชมได้เพิ่มขึ้น อยู่ระหว่างวางแผนงาน      "บ้านปลายเนินยุคใหม่สำหรับผม ไม่เพียงเล่าเรื่องราวของช่างที่เคยอยู่เก่งอย่างไร แต่จะเล่าถึงวิถีชีวิต ท่านอยู่อย่างไร นอนตรงไหน อ่านอะไร ฟังเพลงอะไร ใช้สิ่งของอะไร ท่านถึงได้พัฒนาตัวเองเป็นช่างใหญ่ที่เก่งถึงเพียงนี้" ม.ล.ตรีจักรย้ำเจตนารมณ์    ม.ล.จิตตวดี จิตรพงศ์ ทายาทรุ่นสี่นำชมสถาปัตยกรรมตำหนักตึก      ผศ.ดร.ม.ล.จิตตวดี จิตรพงศ์ ทายาทรุ่นสี่ ซึ่งนำชมบริเวณตำหนักไทย เรือนคุณย่า ตำหนักตึก และเรือนละคร โดยขณะชมด้านนอกตำหนักตึก อาคารสุดท้ายของพระชนม์ชีพ ผศ.ดร.ม.ล.จิตตวดี กล่าวว่า ทรงสิ้นพระชนม์ในห้องบรรทมที่ตำหนักนี้ รวมพระชันษา 83 ปี ถือเป็นห้องที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในบ้านปลายเนิน ภายในศิลปวัตถุตั้งอยู่ เศษเล็บสมเด็จครู ผ้าเช็ดพระพักตร์ในโหล เส้นพระเกศา ที่สำคัญพระบรมอัฐิเจ้านายราชสกุลจิตรพงศ์ทุกพระองค์อยู่ในห้องนี้      "ในฐานะทายาทผู้ดูแลรักษาเป็นครั้งแรกได้เปิดเผยตัวอย่างสิ่งที่ค้นพบใหม่ในตำหนักตึก นำผลงานฝีพระหัตถ์ชิ้นสำคัญมาจัดแสดงต่อสาธารณชน ด้วยหวังว่าจะมีผู้คนเข้ามาศึกษาศิลปวัตถุ ผลงานอันทรงคุณค่า เมื่อบริษัทเอกชนจะขึ้นคอนโดฯ สูง 36 ชั้น สร้างประชิดตำหนักตึก และเรือนละคร ห่างไปแค่ระยะ 25 เมตร รายงานอีไอเอผ่านแล้ว หากตอกเสาเข็ม ทายาทต้องเร่งขนสิ่งของโดยเร็ว สิ่งที่สูญเสียคือประวัติศาสตร์และตำแหน่งการวางสิ่งของเครื่องใช้ส่วนพระองค์ การจัดทำบันทึกและตำแหน่งต้องใช้เวลา ถ้าไม่ทำประวัติศาสตร์ส่วนนี้จะสูญหายไป" ทายาทรุ่นเหลน ซึ่งร่วมทีมสถาปนิกอนุรักษ์บ้านปลายเนิน เผยความกังวลบ้านปลายเนิน สถานที่เก่าแก่จะทานตึกขนาดใหญ่ได้เพียงใดในท้าย.        https://www.thaipost.net/main/detail/26152 ค้านคอนโดสูงประชิดวังปลายเนิน, ทายาทบ้านปลายเนิน, นายช่างใหญ่แห่งกรุงสยาม, ม.ร.ว.จักรรถ จิตรพงศ์, ม.ล.ตรีจักร จิตรพงศ์, ราชสกุลจิตรพงศ์, วงดนตรีบ้านปลายเนิน, วังคลองเตย, วังปลายเนิน, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20190102/image_big_5c2c7ee281718.jpg