28010 01/02/2019 00:01 01/02/2019 00:01 อาชีพยามว่างของคนวัยเกษียณ เลือกงานที่ถนัดและต่อยอดสู่สังคม (คนวัยเกษียณที่มีพื้นฐานด้านการเกษตรสามารถปลูกมะพร้าวน้ำหอม ที่ถือว่าเป็นพืชระยะยาวที่ดูแลน้อย แต่ช่วยให้ผู้สูงอายุได้ออกกำลังกายจากการดูแลพืชผักผลไม้ด้วยตัวเอง)     “การมีอาชีพ” หรือ “หากิจกรรมทำ” เมื่อเข้าสู่วัยเกษียณถือเป็นเรื่องที่สำคัญ เพราะมนุษย์เป็นสัตว์สังคมที่จำเป็นต้องสื่อสารและติดต่อกับคนอื่น เพื่อป้องกันโรคเรื้อรังต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นอัลไซเมอร์ หรือโรคซึมเศร้าที่มีสาเหตุมาจากการอยู่โดดเดี่ยวลำพัง แต่ทว่าหลายคนอาจจะมองอีกมุมว่า เมื่อเข้าสู่วัยหลัก 6 แล้วก็อาจจำเป็นต้องหยุดพักเพื่อท่องเที่ยวหรือไม่!! เพราะการโฟกัสเรื่องการหารายได้ของคนวัยเก๋า ก็อาจยิ่งเพิ่มความเครียดให้กับคนสูงวัยหรือไม่??      อย่างที่เกริ่นไว้ตอนต้นว่า มนุษย์เป็นสัตว์สังคม บางครั้งการมองหาอาชีพหลังวัยเกษียณ หลายคนอาจจะไม่ได้มองเรื่องรายได้เป็นหลัก แต่นั่นเพียงเพราะว่าต้องการมีปฏิสัมพันธ์และได้เคลื่อนไหวร่างกาย หรือมีประโยชน์ในเชิงสุขภาพ ที่สำคัญหากงานที่ทำเป็นสิ่งสร้างความภูมิใจ ในฐานะกูรูหรือผู้มีประสบการณ์ ย่อมทำให้คนวัยเก๋าไม่อยากหยุดนิ่งอยู่กับบ้าน วีรวัฒน์ กังวานนวกุล ผู้จัดการพิพิธภัณฑ์เล่นได้ มาให้ข้อมูลเกี่ยวกับอาชีพของคนวัยเกษียณไว้น่าสนใจ   (วีรวัฒน์ กังวานนวกุล)     วีรวัฒน์ ผู้จัดการพิพิธภัณฑ์เล่นได้ ให้ข้อมูลว่า “ผมมองว่าอาชีพของคนวัยเกษียณนั้นอาจจะไม่ได้โฟกัสไปถึงเรื่องรายได้มากนัก แต่การที่คนสูงอายุยังทำงาน นั่นย่อมทำให้อายุของท่านยืนยาว ซึ่งบางคนอาจจะมีรายได้เพิ่มขึ้นเล็กน้อย ตรงนี้ก็ถือว่าเป็นผลพลอยได้ครับ แต่การที่จะระบุว่าคนวัยเกษียณต้องทำงานอะไร เป็นเรื่องที่บอกยาก แต่มีหลักการที่สำคัญคือ ควรจะเป็นอาชีพที่ท่านมีประสบการณ์อยู่ก่อนแล้ว ไม่ว่าจะเป็น 20-30 ปี ที่สำคัญอาชีพนั้นสามารถต่อยอดได้ เช่น หากผู้สูงอายุที่อยู่ในชนบท มีทรัพยากรที่ดีอย่าง “ต้นไผ่” ตรงนี้ถ้าทำเป็น “อาชีพงานจักสานเครื่องใช้ ของเล่นไม้ไผ่” ก็ถือว่าเป็นสิ่งที่เหมาะสม ที่สำคัญถ้าผู้สูงอายุสามารถปลูกต้นไผ่ ซึ่งเป็นพืชโตได้ในระยะเวลา 3-5 ปี ตรงนี้ก็จะทำให้ผู้สูงวัยที่เป็นรุ่นต่อไปสามารถสร้างอาชีพได้จากต้นไผ่ ที่ปลูกโดยคนรุ่นใหญ่ก่อนหน้านี้ เรียกได้ว่าเป็นงานที่ท่านถนัดและคุ้นเคย อีกทั้งยังสามารถนำไปสอนลูกหลานได้อีกด้วย (“ผักสวนครัวปลอดสารเคมี” ที่ผู้สูงอายุปลูกรับประทาน เมื่อเหลือจากบริโภคก็สามารถนำมาจำหน่ายให้กับคนในท้องถิ่นได้บริโภคผักปลอดสารพิษ)     สำหรับตัวผมที่เป็นชาว จ.เชียงราย และได้ทำงานร่วมกับผู้สูงวัยอายุ 60 ปีอยู่บ่อยๆ นั้น อาชีพที่เหมาะกับคนวัยนี้คือ “อาชีพค้าขายผลผลิตทางการเกษตร” แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้สูงอายุจะต้องปลูกพืชผัก หรือผลผลิตที่เหมือนกันทุกหมู่บ้านและชุมชน หรือต้องไม่ตามตลาด แต่ต้องเป็นผลผลิตที่สามารถใช้เทคโนโลยีเข้ามามีส่วนช่วย โดยที่ผู้สูงวัยไม่ต้องใช้แรงเยอะ แต่ต้องได้ผลิตมากขึ้น ส่วนตัวผมจะแนะนำให้ผู้สูงอายุที่มีความรู้ด้านการเกษตรอยู่แล้ว ปลูกพืชที่แบ่งออกเป็น 2 ระดับ คือ 1.พืชผักที่ผู้สูงอายุกินปลอดภัยจากสารเคมี และเมื่อเหลือกินก็นำไปจำหน่าย 2.เป็นพืชระยะยาวที่ใช้เวลาปลูกนานหลายเดือน หรือประมาณ 3-6 เดือน จนกว่าจะได้ผลผลิต อย่าง ฟักทอง, ข้าว, มะม่วง, มะพร้าว ทั้งนี้เมื่อได้ผลผลิต ผู้สูงอายุสามารถใช้ระบบของการนำผลผลิตที่ได้ไปแลกกับคนในชุมชนใกล้เคียง หรือแลกกันบริโภคในระดับตำบลและอำเภอ หรือจำหน่ายกันในชุมชนก็ได้เช่นกัน  (ผู้สูงอายุที่มีความรู้เกี่ยวกับงานจักสาน หรือในพื้นที่มีทรัพยากรอย่าง “ต้นไผ่” สามารถทำอาชีพจักสานในช่วงวัยเกษียณได้ นอกจากนี้ยังสามารถนำไปสอนลูกหลานได้)     ในส่วนของผู้สูงวัยที่สนใจ “การค้าขายสินค้าแฮนด์เมด” ยกตัวอย่างผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ทางภาคเหนือ ที่มีความสามารถในเรื่องของการทอผ้า ตรงนี้จำเป็นต้องหาเอกลักษณ์ของตัวเองให้เจอ และที่สำคัญหากสังเกตให้ดีจะพบว่า งานแฮนด์เมดที่ทำจากผ้าทอในยุคก่อนนั้น ชาวบ้านจะนิยมทอผ้ากันเอง นั่นจึงทำให้สินค้ามีคุณค่าเยอะ ซึ่งไม่ใช่การซื้ออุปกรณ์ทุกอย่างมาทำเหมือนในปัจจุบันนี้ และการที่เราจะขายสินค้าซึ่งเป็นงานแฮนด์เมดดังกล่าวได้ ก็ต้องมีการส่งเสริมให้ผู้บริโภคเห็นคุณค่าของสินค้าจากงานแฮนด์เมด ดังนั้นหากผู้สูงวัยต้องการประกอบอาชีพดังกล่าวอาจต้องหาเอกลักษณ์ของสินค้าอย่างที่กล่าวไปให้เจอ คือเป็นชิ้นงานที่ทำจากมือทุกขั้นตอนจริงๆ ตรงนี้จะมีกลุ่มลูกค้าชาวต่างชาติที่ชื่นชอบงานแฮนด์เมดดังกล่าว และเป็นช่องทางการค้าขายที่ดี ที่ลืมไม่ได้อาจต้องใช้ลูกหลาน ซึ่งเป็นคนรุ่นใหม่เข้ามาช่วยในเรื่องของการคิดและช่วยพัฒนาลวดลาย และทำการตลาด ผ่านเทคโนโลยีและไอที เพื่อให้สินค้าแฮนด์เมดที่ผลิตโดยคนรุ่นย่ายายไปได้ไกลและเป็นที่รู้จักมากขึ้น       “สำหรับอาชีพต่างๆ ที่กล่าวมาเหล่านี้ จะทำให้ผู้สูงอายุเข้าใจในองค์ความรู้ที่เป็นภูมิปัญญาที่ผู้สูงอายุมีดั้งเดิม ตลอดจนสามารถจัดการกับทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนได้ เพราะอันที่จริงแล้ว การที่คนวัยเกษียณทำงานไม่อยากให้เราโฟกัสให้เป็นเรื่องของอาชีพ แต่อยากให้มองว่า สิ่งที่ท่านทำนั้นเป็นสิ่งที่ดีต่อสุขภาพและช่วยคลายเหงา อีกทั้งเมื่อคนสูงวัยมีอาชีพทำก็จะช่วยให้ท่านอายุยืนยาว เพียงแต่ว่าอาชีพที่เลือกทำต้องเป็นสิ่งที่ท่านถนัด และสามารถใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในท้องถิ่น ก็จะยิ่งทำให้งานของท่านเป็นสิ่งที่ต่อยอดไปสู่ผู้อื่นหรือลูกหลานได้อย่างยั่งยืนครับ”. https://www.thaipost.net/main/detail/28010 คุณภาพชีวิต, วีรวัฒน์ กังวานนวกุล, เชียงราย, โลกวัยเกษียณ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20190131/image_big_5c52eb7a4e489.jpg 17799 17/09/2018 20:04 18/09/2018 00:01 "งานจักสาน"...ทำบ่อยๆฝึกสมาธิ บริหารกล้ามเนื้อมัดเล็กมัดใหญ่ (“งานจักสาน” ช่วยสร้างสมาธิและฝึกกล้ามเนื้อมือให้ผู้สูงอายุ)      ว่าด้วยการหยิบ “งานจักสาน” เข้ามาช่วยดูแลสุขภาพของผู้สูงวัย นอกเหนือจากหยิบมาใช้งานอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน ที่สำคัญสถานการณ์ของคนสูงวัยยุคนี้มักเจ็บป่วยด้วยโรคอัลไซเมอร์ รวมถึงโรคซึมเศร้าที่พบได้แทบทุกช่วงวัย โดยเฉพาะวัยหลัก 5 หลัก 6 ที่ไร้การดูแลจากบุตรหลาน หรืออยู่บ้านแบบเหงาๆ โดยที่ไม่มีอะไรทำ ดังนั้นการลุกขึ้นมาทำงานจักสาน สำหรับผู้หลักผู้ใหญ่ที่มีพื้นฐานดังกล่าวมาก่อน ย่อมเป็นเทคนิคในการรักษาสุขภาพที่น่าสนใจ (วีรวัฒน์ กังวานนวกุล)      คุณวีรวัฒน์ กังวานนวกุล ผู้จัดการ “พิพิธภัณฑ์เล่นได้” ให้ข้อมูลว่า “ต้องบอกว่าระหว่างของเล่นพื้นบ้านกับงานจักสานนั้นมีความแตกต่าง แต่เป็นสิ่งที่เชื่อมโยงกัน เพราะถ้าสังเกตให้ดีจะเห็นสถานการณ์ของสังคมผู้สูงวัยนั้นมักป่วยเป็นโรคซึมเศร้าและโรคอัลไซเมอร์ หลงๆลืมๆ ดังนั้นประโยชน์จากการ “ทำงานจักสาน” ถือเป็นการฝึกสมาธิและการอยู่กับตัวเอง ผ่านการสอดเส้นตอกแนวตั้งสลับกับแนวขวาง เพื่อให้เกิดเป็นลวดลายต่างๆ ซึ่งเรียกกันว่าเป็นการรักษาสุขภาพแบบ “บำบัดทาน” โดยสิ่งที่เกิดขึ้นผู้สูงอายุทำไปโดยไม่ได้ตั้งใจ (ขั้นตอนการจักตอกสำหรับใช้จักสานนั้น เป็นการกระตุ้นการใช้กล้ามเนื้อมือมัดเล็กและมัดใหญ่ให้กับผู้สูงวัย อีกทั้งการเดินไปตัดไม้ไผ่ที่อยู่หัวไร่ปลายนา ก็ถือเป็นการออกกำลังกายที่คล้ายการเต้นแอโรบิกของผู้สูงวัยในเมือง)      หรือเป็นการสร้างสมาธิ โดยการนับจำนวนในหัวจากการสานเส้นตอกสลับไปมาโดยที่ท่านไม่รู้ตัว ที่น่าสนใจ หากคุณตาคุณยายท่านใดที่สามารถครีเอตลวดลายการจักสานใหม่ๆ ได้เอง ท่านก็จะรู้สึกภาคภูมิใจ หรือหากผู้สูงวัยท่านที่ไม่มีเงินบำนาญก็สามารถทำงานฝีมือดังกล่าวเพื่อสร้างรายได้เสริมในครอบครัว แม้บางคนจะมองว่าเป็นตลาดเล็กๆ แต่สำหรับงานคราฟต์ หรืองานฝีมือดังกล่าว ค่อนข้างมีเสน่ห์และคนทั่วโลกมักให้ความสนใจ ทั้งนี้ หากคุณตาคุณยายทำด้วยความเชื่อมั่นและใจรัก ตลอดจนมีหน่วยงานที่ดูแลด้านครอบครัว และผู้สูงอายุเข้ามาร่วมสนับสนุน แน่นอนว่าจะยิ่งช่วยสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างรุ่นต่อรุ่นได้ ที่สำคัญ “งานจักสาน” จะกลายเป็น “แบบอย่างให้กับลูกหลาน” ซึ่งดีกว่าการพร่ำสอนเขา หากว่าผู้สูงอายุทำงานฝีมือดังกล่าวให้เขาดู ตรงนี้ไม่เพียงช่วยลดการพร่ำบ่นได้ แต่ยังเป็นแบบอย่างในการทำงานที่รักและถนัดเป็นงานอดิเรก ตรงนี้ลูกหลานจะซึมซับไปด้วยโดยไม่รู้ตัว (ประโยชน์ของงานจักสานไม่ได้แค่เชื่อมคนวัยเก๋ากับคนรุ่นใหม่เข้าไว้ด้วยกัน หากผู้หลักผู้ใหญ่หยิบงานฝีมือสุดเอ็กซ์คลูซีฟขึ้นมาทำบ่อยๆ รับรองว่าสุขภาพดีแน่นอน ว่าไหมค่ะ...)      ที่ลืมไม่ได้ สำหรับเสน่ห์ของงานจักสานที่มาจากฝีมือของคนวัยเกษียณซึ่งอยู่ต่างที่กัน ทั้ง ภาคเหนือ กลาง ใต้ ออก ตก คือเป็นงานฝีมือที่มีมากกว่า 100 ปี หรือก่อนงานเครื่องปั้นดินเผา และงานจักสานยังเล่าเรื่องราวผ่านลวดลายที่ต่างกันของแต่ละพื้นที่ได้เป็นอย่างดี นอกจากนี้ ศิลปินรุ่นใหม่ที่ได้เห็นงานจักสานก็มักจะถอดรหัสจนกระทั่งเข้าใจ ดังนั้นสิ่งที่ได้จากการจักสานจะมีทั้งเรื่องความเชื่อและประเพณี วัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละท้องถิ่น เรียกได้ว่างานฝีมือดังกล่าวเป็นต้นแบบหรือไอเดียในการสร้างสรรค์ผลงานให้กับศิลปินรุ่นใหม่นั่นเอง      “สิ่งที่ผู้สูงอายุจะได้จากการทำงานจักสานในมุมของสุขภาพนั้น อย่าลืมว่า เส้นตอก 1 เส้น กว่าที่จะได้มานั้น ผู้สูงวัยจะต้องปลูกต้นไผ่ไว้ที่หัวไร่ปลายนา หรืออย่างน้อยๆ ก็ต้องเดินออกไปตัดไม้ราว 200 เมตร ก็ทำให้ได้ออกกำลังกายแขนและขา เช่นเดียวกับผู้สูงอายุที่อยู่ในเมือง ซึ่งมักเอกเซอร์ไซส์ด้วยการเต้นแอโรบิก นอกจากนี้ เมื่อได้ไม้ไผ่แล้วก็ต้องมานั่งจักตอกทีละเส้นๆ และต้องลบคมเส้นตอก ทำให้ได้ฝึกการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กและมัดใหญ่ สิ่งที่ลืมไม่ได้ ผู้สูงอายุจะต้องไม่ทำงานจักสานแบบหักโหม เช่น นั่งทำวันละ 4 ชั่วโมง แต่แนะนำให้ใช้กิจกรรมดังกล่าวเพื่อเป็นเครื่องมือกระตุ้นการมีสังคม และเชื่อมความสัมพันธ์กับบุตรหลานและเพื่อนฝูง โดยให้ทำวันละ 1 ชั่วโมง สลับกับการทำงานบ้านอย่างอื่น ก็จะเป็นประโยชน์กับสุขภาพของท่านไม่น้อย”      ประโยชน์ของงานจักสานไม่ได้แค่เชื่อมคนวัยเก๋ากับคนรุ่นใหม่เข้าไว้ด้วยกัน หากผู้หลักผู้ใหญ่หยิบงานฝีมือสุดเอ็กซ์คลูซีฟขึ้นมาทำบ่อยๆ รับรองว่าสุขภาพดีแน่นอน ว่าไหมค่ะ... https://www.thaipost.net/main/detail/17799 คุณภาพชีวิต, งานจักสาน, วีรวัฒน์ กังวานนวกุล, โลกวัยเกษียณ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20180917/image_big_5b9fa3a0ddeb7.jpg