111736 31/07/2021 14:40 31/07/2021 13:19 สานพลังสังคม-ชุมชนท้องถิ่นใช้พื้นที่ต้นแบบ 5 จังหวัด วิจัยแก้ปัญหา-ลดผลกระทบจากโควิด-19-สร้างวัคซีนทางสังคม การจัดตั้งศูนย์พักคอยในชุมชนเพื่อรองรับผู้ป่วยโควิด (บ้านน้ำคำ  อ.สุวรรณภูมิ จ.ร้อยเอ็ด) เนื่องจากการแพร่ระบาดของโควิดทำให้ระบบสาธารณสุขรองรับไม่ไหว   สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน/ สานพลังทางสังคม  หน่วยงานภาคีร่วมมือชุมชนท้องถิ่นและสถาบันการศึกษาใช้พื้นที่ชุมชนต้นแบบ 5 จังหวัด อำนาจเจริญ กาฬสินธุ์  สุรินทร์  นครราชสีมา  และพัทลุง เป็นพื้นที่วิจัยเพื่อแก้ไขปัญหาและผลกระทบจากการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19  ทั้งด้านสุขภาพ  เศรษฐกิจ  สังคม สร้าง ‘วัคซีนทางสังคม’ เริ่มกรกฎาคม-ธันวาคมนี้  โดยจะใช้ผลการศึกษาวิจัยจากชุมชนต้นแบบเป็นโมเดลขยายผลไปสู่ชุมชนอื่น และจัดทำเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายเสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง              จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19  ระลอกใหม่ในปี 2564 ที่ทวีความรุนแรงและส่งผลกระทบไปทั่วประเทศ  หน่วยงานภาคีเครือข่าย  ประกอบด้วย  กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์  โดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) กระทรวงการอุดมศึกษา  วิทยาศาสตร์  วิจัยและนวัตกรรม  โดยหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) ได้ตระหนักถึงสภาวะวิกฤตความเดือดร้อนที่เกิดขึ้น  จึงได้ร่วมกันจัดทำ ‘โครงการวิจัยการสนับสนุนการจัดการเชิงพื้นที่เพื่อการแก้ไขปัญหาและลดผลกระทบจากการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19’ ขึ้นมา  ระยะเวลาดำเนินการระหว่างเดือนกรกฎาคม-ธันวาคมนี้               โดยเมื่อวันที่ 30 กรกฏาคม  มีการจัดการประชุมเพื่อชี้แจงทำความเข้าใจแนวทางการขับเคลื่อนโครงการวิจัยฯ ที่สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ  เขตบางกะปิ  กรุงเทพฯ  โดยการประชุมผ่านระบบ Zoom Meeting  มีผู้แทนหน่วยงานต่างๆ  เช่น  สปสช.  สช.  สสส.  สถาบันการศึกษา  ผู้นำชุมชน  และผู้บริหารสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ ประมาณ 87 คนร่วมประชุม   การประชุมผ่านระบบ Zoom   โครงการวิจัยเพื่อแก้ไขปัญหาและลดผลกระทบจากโควิด นางสาวจันทนา  เบญจทรัพย์  ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ  ในฐานะประธานคณะทำงานโครงการวิจัยการสนับสนุนการจัดการเชิงพื้นที่ฯ กล่าวถึงวัตถุประสงค์ของการวิจัยครั้งนี้ว่า 1. เพื่อวิเคราะห์สภาพปัญหา  ผลกระทบของวิกฤตโควิด-19 ในชุมชน และคนเปราะบาง  ในมิติด้านสุขภาพ  เศรษฐกิจ และสังคม 2. เพื่อหนุนเสริมและสร้างความเข้มแข็งแก่เครือข่ายองค์กรชุมชนในการแก้ไขปัญหาและลดผลกระทบจากวิกฤตโควิด-19 ในระยะเร่งด่วนและระยะฟื้นฟู  ในมิติทางด้านสุขภาพ  เศรษฐกิจและสังคมที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่   3.เพื่อศึกษาระบบและกลไกการแก้ไขปัญหาและลดผลกระทบวิกฤตโควิด-19 ของชุมชนที่เป็นโมเดลต้นแบบและขยายผลไปยังชุมชนอื่น  4. เพื่อเสริมพลังกลไกเครือข่ายชุมชนให้เป็นระบบเครือข่ายความปลอดภัย (Social Safety Net) ในการป้องกันความเสี่ยงของชุมชนเมื่อเกิดสภาวะวิกฤต  และ 5. เพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายในการบริหารจัดการเชิงรุกเพื่อรองรับสภาวะวิกฤต (Pre-crisis management) ต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง   กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลบุ่งคล้า  อ.บุ่งคล้า  จ.บึงกาฬ  มอบอาหาร-น้ำดื่มให้โรงพยาบาลสนาม   ทั้งนี้การดำเนินโครงการวิจัยได้เริ่มตั้งแต่เดือนกรกฏาคม-ธันวาคมนี้  โดยจะเริ่มกระบวนการตั้งแต่การจัดตั้งกลไก  เตรียมทีมงานโครงการ  การคัดเลือกจังหวัดเป้าหมาย  วางแผนการดำเนินงานร่วมกับกลไกและหน่วยงานภาคีที่เกี่ยวข้อง  สำรวจปัญหา  ความต้องการของชุมชนที่ได้รับผลกระทบ  การวิเคราะห์สถานการณ์เพื่อออกแบบแนวทางความช่วยเหลือ  ทั้งในระยะเร่งด่วน  เฉพาะหน้า ระยะฟื้นฟู  และพัฒนา  การดำเนินกิจกรรมตามแผนงาน    การเชื่อมโยง  ประสานความความร่วมมือกับหน่วยงานทั้งภายในและภายนอก  การบูรณาการแผนงาน และ เชื่อมโยงสู่แผนการฟื้นฟูและพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนและกลุ่มเป้าหมาย  ทั้งในระดับตำบล  อำเภอ  และจังหวัด   การวิเคราะห์และสรุปบทเรียนผลการดำเนินงานของโครงการ      การจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้และพัฒนาโครงการร่วมกัน  เพื่อประเมินผลการดำเนินงานร่วมกับชุมชน  กลไกในพื้นที่  และหน่วยงานในพื้นที่เป้าหมาย  เพื่อประเมินผลการดำเนินงานและพัฒนาเป็นแผนหรือนโยบายระดับพื้นที่  ตลอดจนจัดทำเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายการบริหารจัดการเชิงรุกรองรับสภาวะวิกฤตเสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง   ใช้พื้นที่ชุมชนต้นแบบ 5 จังหวัดอีสาน-ใต้เป็นพื้นที่วิจัย สำหรับการคัดเลือกจังหวัดที่ดำเนินการวิจัยครั้งนี้  คณะกรรมการโครงการฯ ได้คัดเลือกพื้นที่ที่มีความพร้อมและมีความเข้มแข็งของกลไกเครือข่ายองค์กรชุมชนในระดับพื้นที่  เช่น  มีการดำเนินงานของกองทุนสวัสดิการชุมชน  สภาองค์กรชุมชนตำบล  ฯลฯ  มีการประสานความร่วมมือในการดำเนินโครงการวิจัยร่วมกับสถาบันอุดมศึกษาในท้องถิ่น   สามารถขับเคลื่อนงานโครงการให้บรรลุผลได้อย่างเป็นรูปธรรมภายในระยะเวลาที่กำหนด  โดยมีจังหวัดที่ได้รับการคัดเลือกวิจัยนำร่อง 5 จังหวัด  คือ  อำนาจเจริญ  กาฬสินธุ์  สุรินทร์  นครราชสีมา  และพัทลุง    ส่วนการขับเคลื่อนงานวิจัยในพื้นที่ 5 จังหวัดจะมีทีมวิจัย  ซึ่งประกอบด้วยผู้นำชุมชน  ท้องถิ่น  ผู้แทนสภาองค์กรชุมชน  กองทุนสวัสดิการชุมชน  บ้านมั่นคง  หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง  มหาวิทยาลัย  ฯลฯ  ร่วมเป็นคณะวิจัย  ทั้งนี้การขับเคลื่อนงานวิจัยครั้งนี้จะต้องเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายซึ่งเป็นคนจน  กลุ่มเปราะบาง  รวมถึงเปิดพื้นที่ให้คนจนเข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินงานทุกขั้นตอนด้วย   โดยทั้ง 5 จังหวัดมีแผนงานการขับเคลื่อนเบื้องต้นดังนี้   กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลคำโพน  จ.อำนาจเจริญ  มอบสิ่งของช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบจากโควิด   สุรินทร์  : เตรียมข้อมูลพื้นที่เพื่อวางแผนการทำงาน  คัดเลือกชุมชน 5 พื้นที่ตามเกณฑ์ที่ภาคลงมติร่วมกัน  โดยเลือกพื้นที่ที่มีความพร้อมและมีต้นทุนในการทำงานอยู่แล้ว  ทั้งพื้นที่ชนบทและพื้นที่เมือง นครราชสีมา  : ใช้กลไกสภาองค์กรชุมชนและกองทุนสวัสดิการชุมชนเป็นกลไกหลัก  ประสานความร่วมมือกับเครือข่ายที่มี   สร้างทีมนักวิจัยและนักปฏิบัติการ  ออกแบบเครื่องมือในการเก็บข้อมูลเพื่อสรุปบทเรียนพื้นที่  กาฬสินธุ์ : เตรียมคัดเลือกพื้นที่ตามเกณฑ์ที่ภาคมีข้อตกลงร่วมกัน  มีทั้งหมด 5 พื้นที่  5  โมเดล  มีการวางทีมคณะทำงานโดยเชื่อมโยงการทำงานทั้งในส่วนของท้องที่และท้องถิ่น อำนาจเจริญ : วางแผนการทำงานร่วมกับทีมวิชาการในพื้นที่  ทั้งแกนนำขบวนองค์กรชุมชน  ผู้แทนจากพื้นที่ทั้งเขตเมืองและชนบท  ภาคีที่เกี่ยวข้อง  (พมจ.) มีการนิยามคำว่าชุมชนร่วมกันเพื่อคัดเลือกพื้นที่   ชุมชนเมือง และชุมชนชนบท พัทลุง : กำหนดเป้าหมายทำงานเชิงรุก  สร้างอาชีพ  ลดการพึ่งพาระบบสาธารณสุข  เช่น  จัดตั้งศูนย์พักคอย  ใช้สมุนไพรรักษาโควิด  ใช้ทุนชุมชนเพื่อสร้างโมเดลในการจัดการตนเอง  โดยใช้กลไกชุมชน ผ่านการระดมทุนและการเชื่อมโยงภาคีเครือข่ายในพื้นที่ เป้าหมาย 5 ชุมชน 50 ครัวเรือน ส่วนงบประมาณที่ใช้ในการโครงการวิจัยครั้งนี้  เป็นงบประมาณสนับสนุนการดำเนินงานในพื้นที่  5 จังหวัด  รวม 3.3  ล้านบาทเศษ  ในจำนวนนี้เป็นงบสนับสนุนการจัดกิจกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาระยะเร่งด่วน-ฟื้นฟู-พัฒนา เช่น  การดูแลสุขภาวะในช่วงโควิด  การสร้างอาชีพ  เพิ่มรายได้  ลดรายจ่าย  จังหวัดละ 500,000 บาท   โดยแต่ละจังหวัดจะมีพื้นที่ชุมชนเป้าหมายในการวิจัยอย่างน้อย 5 ชุมชน   วิจัยเพื่อแก้ไขปัญหาระยะยาว นางสาวจันทนา  กล่าวว่า  การวิจัยครั้งนี้มีโจทย์การวิจัยที่สำคัญ  คือ  1. การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ในชุมชน  มีผลกระทบต่อคนเปราะบางในมิติทางด้านสุขภาพ  เศรษฐกิจ  และสังคมอย่างไรบ้าง  2. การแก้ไขปัญหาวิกฤตในชุมชนเพื่อการดูแลคนเปราะบางเดิม (ก่อนที่เกิดการแพร่ระบาดของโควิดระลอกใหม่) มีการจัดการอย่างไร     3.ชุมชนจะมีระบบและกลไกการแก้ไขปัญหาคนเปราะบางในสภาวะวิกฤตโควิด-19 ในระยะเร่งด่วน  ระยะฟื้นฟู  ในมิติทางด้านสุขภาพ  เศรษฐกิจ  และสังคม ที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่อย่างไร  และ 4. ชุมชนจะมีการบริหารจัดการอย่างไรเพื่อให้พ้นสภาวะวิกฤต   นางสาวพรรณทิพย์  เพชรมาก  รองผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ  ในฐานะที่ปรึกษาโครงการเสนอความเห็นว่า  การวิจัยเรื่องโควิดครั้งนี้  ไม่ใช่เป็นการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า  แต่เป็นการสร้างระบบของชุมชนเพื่อดูแลช่วยเหลือกันในระยะยาว  โดยใช้โอกาสจากงานวิจัยมาหนุนเสริม  ใช้ทุนต่างๆ ที่มีในชุมชน  เช่น  กองทุนสวัสดิการชุมชนมาช่วยเหลือกันในช่วงโควิด  หรือมุ่งเน้นไปที่กลุ่มเปราะบางเพราะเป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด  และต้องจัดทำข้อมูลกลุ่มเปราะบางให้ชัดเจน  มีปัญหาความต้องการอย่างไร  อาจเชื่อมทุนจากภายนอกมาหนุนเสริม   และต้องเปลี่ยนระบบ  ต้องทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาสนับสนุนมาดูแลกลุ่มเป้าหมายได้โดยตรง   “ระยะยาวชุมชนจะสามารถจัดระบบ  เพื่อวางแผนพัฒนาสุขภาพแบบองค์รวมของชุมชน  รวมทั้งแผนพัฒนาในด้านต่างๆ   และเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายนอกเหนือจาก 5 จังหวัดที่วิจัย  เพื่อให้พื้นที่อื่นมาเรียนรู้  มาแลกเปลี่ยน  เช่น  ในกรุงเทพฯ ซึ่งไม่ได้เป็นพื้นที่วิจัย  แต่ได้รับผลกระทบมาก  จะเชื่อมโยงกันอย่างไร  เพื่อเกื้อหนุนกัน  เช่น  นำสินค้าผลผลิตจากชุมชนมาแลกเปลี่ยนหรือขายราคาถูก   และใช้โอกาสจากงานวิจัยไปทำงานให้สอดคล้องกับพื้นที่  สามารถตอบคำถามงานวิจัยได้  เพราะชุมชนไม่ได้ทำวิจัยเพื่อวิจัย  แต่เป็นการทำวิจัยเพื่อแก้ไขปัญหา และขยายการพัฒนาของชุมชนไปเชื่อมโยงกับระบบที่เกี่ยวข้องต่างๆ  ได้”  นางสาวพรรณทิพย์กล่าว   พี่น้องเครือข่ายชุมชน จ.กาญจนบุรี ส่งน้ำใจช่วยเหลือชาวชุมชน กทม.ที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์โควิด   นพ.สำเริง  แหยงกระโทก  จากจังหวัดนครราชสีมา  เสนอความเห็นว่า  อยากให้งานวิจัยครั้งนี้เน้นไปที่จุดสำคัญ  คือ  การทำศูนย์พักคอย หรือ CI (Community Isolation) ว่า  CI เกิดขึ้นได้อย่างไร  ทำอย่างไร  มีความสำเร็จอย่างไร  หรือไม่สำเร็จ  ให้เจาะลึกเพื่อให้เกิดบทเรียนที่ชัดเจน  เพราะตอนนี้ยังไม่มีใครทำวิจัยเรื่องนี้  ยังเป็นเรื่องใหม่   “ขณะนี้โรงพยาบาลไม่พอ  โรงพยาบาลสนามก็ไม่พอ  ดังนั้นชุมชนจึงต้องมาช่วยกันทำ CI เพื่อมาดูแลผู้ป่วยสีเขียวหรือเหลืองอ่อนซึ่งยังมีอาการไม่มาก  เพราะไม่ต้องใช้หมอ  ไม่ต้องใช้พยาบาล  ใช้คนในชุมชนมาช่วยกันทำ  ดูแลกัน  เช่น  อบจ.  อบต.  พระ  อสม. ชาวบ้าน  ฯลฯ  เป็นการรวมตัวของคนในตำบล  จึงอยากให้ทีมวิจัยภาคอีสาน 4 จังหวัดทำวิจัยเรื่องนี้ให้ชัดเจนเพื่อเป็นบทเรียน”  นพ.สำเริงเสนอ   ระดมสรรพกำลังสู้โควิด-สร้างวัคซีนทางสังคม นุชจรี  พันธ์โสม  เลขานุการสภาองค์กรชุมชนเขตวังทองหลาง  เล่าว่า  สภาองค์กรชุมชนเขตวังทองหลางมีสมาชิก 20 ชุมชน  ได้รับงบประมาณสนับสนุนจาก พอช. รวมทั้งหน่วยงานต่างๆ  จัดทำครัวกลางเพื่อทำอาหารแจกจ่ายให้แก่ผู้ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์โควิดตั้งแต่ปี 2563  นอกจากนี้ยังใช้ที่ว่างในชุมชน (ที่ดินสำนักงานทรัพย์สินพระมหากษัตริย์) ปลูกผักสวนครัว  เลี้ยงปลาดุก  เพื่อนำมาเป็นทำอาหาร  และเป็นแหล่งอาหารสำรองของชุมชน   รวมทั้งรณรงค์ให้ความรู้ป้องกันการแพร่เชื้อ  แจกเจลล้างมือ  หน้ากากอนามัย  ฯลฯ   สภาองค์กรชุมชนเขตวังทองหลาง  กรุงเทพฯ  ถือเป็นต้นแบบแห่งหนึ่งในการรับมือกับโควิด  โดยใช้ศูนย์เด็กเล็กเป็นศูนย์พักคอยในชุมชน   “ส่วนโควิดปีนี้  เราได้เตรียมสถานที่พักคอยในชุมชน (Community Isolation) เพื่อรองรับผู้ป่วย  โดยจะใช้ศูนย์เด็กเล็กในชุมชน  รองรับได้ผู้ป่วยได้ 10 เตียง  และเตรียมห้องประชุมของชุมชนรองรับได้ประมาณ 30 เตียง  ส่วนผู้ที่ป่วยไม่มากหรือมีสถานะสีเขียว  เราจะให้กักตัวในบ้าน (Home Isolation)  แยกตัวออกจากคนในครอบครัว  โดยเราจะส่งข้าวกล่องให้ 3 มื้อ  และประสานงานกับ สปสช.เพื่อจัดส่งยา  เครื่องวัดอ๊อกซิเจน   เพื่อวัดค่าอ๊อกซิเจนในเลือด  และรายงานผลทางไลน์ให้ทางศูนย์สาธารณสุขทราบทุกวันเพื่อติดตามอาการและดูแลผู้ป่วย”  นุชจรีบอกถึงการดูแลผู้ติดเชื้อ   นพ.ปรีดา  แต้อารักษ์  รองเลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) กล่าวว่า  การทำศูนย์พักคอยในชุมชนหรือ CI หรือศูนย์พักพิงเพื่อจะส่งต่อ  ซึ่งตอนนี้ไม่สามารถจะส่งต่อไปไหนได้แล้วเพราะไม่มีที่จะให้ส่ง  แต่ CI จะดูแลผู้ป่วยที่ไม่มีอาการหรืออาการน้อย  ซึ่งชุมชนสามารถทำได้  โดยเฉพาะ พอช.  เครือข่ายชุมชน  สภาองค์กรชุมชน  เพราะทำเรื่องความมั่นคงทางอาหาร  เรื่องอาชีพ  และที่อยู่อาศัยอยู่แล้ว     นพ.ปรีดากล่าวว่า  การทำ CI โดยชุมชนไม่ต้องใช้บุคลากรทางการแพทย์  จึงต้องช่วยกันทำ  และต้องรีบทำ  เพราะไม่งั้นจะเสียชีวิตอีกมาก   และมี ‘4 อ.’ ที่ต้องช่วยกันทำ  คือ 1. อาการ  ดูอาการ  การหายใจ  ว่าเป็นอย่างไร  รักษาตามอาการ  และช่วยกันดูแล  2.อาหาร  3. อาศัย  คือศูนย์พักคอยหรือที่พักพิง  และ 4. อาศัยฐานทุนที่มีอยู่  ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง    “ถ้าเป็นไปได้อยากให้ สปสช.เชื่อม CI เข้าสู่ระบบและจัดสรรงบประมาณให้ศูนย์พักคอยชุมชนโดยตรง  เช่น  ทำเรื่องอาหาร   เพื่อขยายการสนับสนุนเศรษฐกิจชุมชนฐานราก  ทำให้ชุมชนที่มีปัญหาเรื่องเศรษฐกิจ  จะได้มีอาชีพ  โดยทุกภาคส่วนต้องช่วยกันทำเรื่องนี้   จนกว่าวัคซีนจะมีมากขึ้น   และสิ่งที่พวกเราทำนี้  ทั้งสภาองค์กรชุมชน  เครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชน  ถือเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคม  เป็นวัคซีนทางสังคมที่พวกเราช่วยกันทำได้อย่างดี  ต้องสร้างเครือข่าย  ต้องทำต่อไป  และขยายไปทั่วประเทศ  แล้วเราจะไปรอด”  นพ.ปรีดาย้ำ   สภาองค์กรชุมชนเขตวังทองหลาง  กรุงเทพฯ  สร้างวัคซีนทางสังคม นำอาหารและสิ่งของจำเป็นมอบให้ครอบครัวที่กักตัวในบ้าน   นพ.ปรีดากล่าวในตอนท้ายว่า ในวันที่ 9 สิงหาคมนี้จะมีการพูดคุยกับเครือข่ายสมัชชาสุขภาพ  โดยมี  สปสช.  สสส. พอช.  และพี่น้องชุมชน  เพื่อกระชับความร่วมมือให้เต็มที่และมากขึ้น  เพราะจะต้องระดมสรรพกำลังร่วมกันให้มากกว่าโควิดรอบแรก  เนื่องจากขณะนี้สถานการณ์หนักกว่าสงครามโลก  เป็น ‘สงครามโรค’ และหากระบาดระลอก 4 หรือเป็นโควิดสายพันธุ์ใหม่จะอันตรายร้ายแรงยิ่งกว่านี้  ขณะที่ระบบสาธารณสุขไม่สามารถรองรับได้แล้ว   ดังนั้นจึงต้องช่วยกันยันสมรภูมิในพื้นที่ให้ชัดเจน  ตั้งแต่ระดับหมู่บ้าน  ตำบล  โดยใช้จุดแข็งของ พอช.และสภาองค์กรชุมชน  คือมีกำลังคนในพื้นที่  มีทีม  และมีทุนบางส่วนแล้ว   ในส่วนของ สปสช.  สสส. และ สช.จะเข้ามาหนุนเสริมในเรื่องรูปแบบ  ความรู้  เรื่องการจัดการ  การรับมือกับโรคระบาด  เพื่อดูแลพี่น้องในชุมชน  เป็นการสานพลัง  สานความร่วมมืออย่างเป็นรูปธรรม  รวมทั้งการแก้ไขปัญหากฎระเบียบต่างๆ หรืออุปสรรคทางนโยบาย  โดย สช.จะช่วยเชื่อมประสานงานทางหน่วยงานนโยบาย  เพื่อเปิดโอกาสให้พี่น้องชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ  เป็นทางรอดของประเทศไทย                                                           https://www.thaipost.net/main/detail/111736 4 อ., Community Isolation, Zoom Meeting, กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม, กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลบุ่งคล้า, การทำศูนย์พักคอย, กาฬสินธุ์, ชุมชนต้นแบบ 5 จังหวัด, ชุมชนท้องถิ่น, นครราชสีมา, นพ.ปรีดา แต้อารักษ์, นพ.สำเริง แหยงกระโทก, นางสาวจันทนา เบญจทรัพย์, นางสาวพรรณทิพย์ เพชรมาก, บพท., พลังสังคม, พัทลุง, สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน, สร้างวัคซีนทางสังคม, สานพลังทางสังคม, สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.), สุรินทร์, หน่วยงานภาคี, อำนาจเจริญ, โครงการวิจัยการสนับสนุนการจัดการเชิงพื้นที่เพื่อการแก้ไขปัญหาและลดผลกระทบจากการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210731/image_big_6104fe67111fb.jpg 23286 02/12/2018 19:59 02/12/2018 18:41 รวมญาติชาวเล ‘ทวงมติ ค.ร.ม.9 ปี’ แต่ยังแก้ปัญหาไม่ได้ เผยคดีพิพาทที่ดินถูกนายทุนฟ้องขับไล่ 27 คดี 133 ราย   พังงา/ เครือข่ายชาวเลร่วมกับหน่วยงานต่างๆ จัดงาน ‘รวมญาติชาติพันธุ์ชาวเลครั้งที่ 9’ ที่บริเวณอนุสรณ์สถานสึนามิ  บ้านน้ำเค็ม  อ.ตะกั่วป่า  จ.พังงา  ทวงมติ ค.ร.ม.2 มิถุนายน 2553 เพื่อแก้ไขปัญหา 10 ข้อให้แก่กลุ่มชาวเล  แต่ผ่านมาแล้ว 9 ปีแล้วยังแก้ปัญหาหลักไม่ได้  ชาวเลยังถูกจับในเขตอุทยานทางทะเล  ถูกขับไล่ออกจากที่ดิน โดยฟ้องรอ้งรวม 37 คดี  และไร้บัตรประชาชนกว่า 400  คน  ทำให้ขาดสิทธิต่างๆ  เตรียมผลักดัน พ.ร.บ.เขตคุ้มครองทางวัฒนธรรมแก้ไขปัญหา  และพิสูจน์สิทธิที่ดินที่นายทุนครอบครอง   ระหว่างวันที่ 1-2  ธันวาคม 2561 เครือข่ายกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลอันดามัน  และหน่วยงานภาคี  เช่น  มูลนิธิชุมชนไท  สถาบันวิจัยสังคม  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร  เครือข่ายสิทธิชุมชนคนจนภูเก็ต  สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน)  ฯลฯ  ได้ร่วมกันจัดงาน ‘รวมญาติชาติพันธุ์ชาวเลครั้งที่ 9’  ที่อนุสรณ์สถานสึนามิ  บ้านน้ำเค็ม   อ.ตะกั่วป่า  จ.พังงา  โดยมีชาวเลและเครือข่ายต่างๆ เข้าร่วมงานประมาณ  500 คน  ภายในงานมีการจัดแสดงนิทรรศการ  การแสดงศิลปะ  วัฒนธรรม  การเสวนา  และนำเสนอปัญหาต่างๆ ของชาวเล  โดยมีนายพงษ์ศักดิ์  คารวานนท์  รองผู้ว่าฯ จ.พังงาเป็นประธานในพิธีเปิดงาน     นายนิรันดร์  หยังปาน  คณะกรรมการเครือข่ายกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลอันดามัน  กล่าวว่า  ชาวเลในประเทศไทยมี 3 กลุ่ม  คือ  ชาวมอแกน  มอแกลน  และอูรักลาโว้ย  รวมประมาณ  14,000 คน  อาศัยอยู่ริมชายทะเลด้านฝั่งอันดามันและเกาะต่างๆ  ใน  5 จังหวัด  คือ  ระนอง  พังงา  ภูเก็ต  กระบี่  และสตูล  รวม 44 ชุมชน   ส่วนใหญ่มีอาชีพประมงพื้นบ้าน  และรับจ้างทั่วไป    “ชาวเลอยู่อาศัยในพื้นที่ต่างๆ ริมทะเลมานานหลายร้อยปี   ในอดีตชาวเลมักจะไม่ได้เรียนหนังสือ  เพราะต้องร่อนเร่ออกหาปลา  หรือเมื่อตั้งชุมชนเป็นหลักแหล่งแล้ว  แต่ไม่รู้สิทธิในการแจ้งการครอบครองที่ดินตามกฎหมายที่ดิน  เพราะถือว่าที่ดินและทะเลเป็นของส่วนรวม   หลังเหตุการณ์สึนามิในปี 2547 นายทุนและเอกชนกว้านซื้อที่ดินริมทะเลเพื่อสร้างโรงแรมหรือแหล่งท่องเที่ยวจึงอ้างสิทธิครอบครอง  ทำให้เกิดข้อพิพาท  ชาวเลถูกฟ้องขับไล่  หรือถูกเจ้าหน้าที่จับกุมเมื่อเข้าไปในเขตอุทยานฯ ทางทะเล”  นายนิรันดร์ยกตัวอย่างปัญหา    จากปัญหาต่างๆ ชาวเลจึงร่วมกันผลักดันให้มีการแก้ไขปัญหา  โดยมีหน่วยงานต่างๆ ให้การสนับสนุน  ต่อมาคณะรัฐมนตรีจึงมีมติเมื่อวันที่ 2 มิถุนายน  2553 เพื่อฟื้นฟูวิถีชีวิตและแก้ปัญหาต่างๆ ให้แก่ชาวเล  จำนวน 10 ข้อ  เช่น  1.การสร้างความมั่นคงในที่อยู่อาศัยด้วยการจัดทำโฉนดชุมชนเพื่อเป็นเขตสังคมและวัฒนธรรมพิเศษสำหรับกลุ่มชาวเล  โดยให้มีการแต่งตั้งคณะอนุกรรมการแก้ไขปัญหาที่ดินเพื่อพิสูจน์สิทธิที่อยู่อาศัยชุมชนชาวเลเป็นการเฉพาะ 2.ให้ชาวเลสามารถประกอบอาชีพประมงตามเกาะต่างๆ และเข้าไปหากินในเขตอุทยานฯ เขตอนุรักษ์ทางทะเล  โดยใช้เครื่องมือประมงพื้นบ้านได้  รวมทั้งกันเขตพื้นที่จอดเรือ  พื้นที่เข้า-ออก  เพราะที่ผ่านมาทับซ้อนกับพื้นที่ท่องเที่ยว  ทำให้เกิดความขัดแย้ง  3.การช่วยเหลือด้านสาธารณสุขเพื่อฟื้นฟูชาวเลที่ได้รับผลกระทบจากการประมง  การดำน้ำหาปลา  4.การแก้ปัญหาสัญชาติในกลุ่มชาวเลที่ยังไม่มีบัตรประชาชน  ฯลฯ  รวมทั้งการแก้ไขปัญหาในระยะยาวด้วยการกำหนดเขตพื้นที่คุ้มครองทางวัฒนธรรมแก่กลุ่มชาวเล (รวมทั้งชาวกะเหรี่ยง)   นางฉลวย  หาญทะเล  ชาวเลอูรักลาโว้ย  เกาะหลีเป๊ะ  จ.สตูล  กล่าวแสดงความรู้สึกว่า  ชาวอูรักลาโว้ยหวังว่าเมื่อมีมติ ค.ร.ม. ปี 2553 แล้ว  ชีวิตของพวกเราจะดีขึ้น   แต่ชาวเลยังถูกอุทยานฯ จับกุมเมื่อเข้าไปหาปลา  โดนนายทุนฟ้องขับไล่ให้ออกจากที่ดินที่พวกเราอยู่มาตั้งแต่บรรพบุรษ  บางพื้นที่ถูกกรมเจ้าท่าขับไล่  และชาวเลอีกหลายร้อยยังไม่มีบัตรประชาชน  ทำให้ไปหาหมอที่โรงพยาบาลของรัฐไม่ได้    “ตอนนี้ชาวเลที่เกาะหลีเป๊ะนับพันคน  กว่า 300หลังคาเรือน  มีปัญหาเรื่องที่ดินที่อยู่อาศัยและสุสานบรรพบุรุษ  เพราะถูกเอกชนฟ้องร้องขับไล่ออกจากที่ดิน 4  คดี  เพื่อเอาที่ดินไปขายทำเรื่องท่องเที่ยว   และถูกอุทยานประกาศเขตทับที่ดินทำกิน  และยังถูกจำกัดเขตหากินทางทะเล  ทั้งๆ ที่พวกเราชาวเลเป็นผู้บุกเบิกที่อยู่อาศัยริมทะเล  ไม่ใช่เป็นผู้บุกรุก  เพราะพวกเราอยู่กันมานานก่อนที่จะมีประกาศเขตอุทยานฯ”  นางฉลวยบอกเล่าปัญหาของชาวเล แบ่งกลุ่มพูดคุยปัญหาชาวเล   นายนิรันดร์  หาญทะเล  ตัวแทนชาวเลจากเกาะลันตา  จ.กระบี่  กล่าวว่า  สิ่งที่ชาวเลอยากจะได้  คือกฎหมายหรือร่าง พ.ร.บ.เขตคุ้มครองทางวัฒนธรรม  เพราะชาวเลอาศัยอยู่มานานก่อนที่จะมีการประกาศเขตอุทยานแห่งชาติ  แต่เดี๋ยวนี้ปรากฏว่าอุทยานฯ  อนุญาตให้นักท่องเที่ยวเข้าไปเที่ยวได้  แต่ไม่ให้ชาวเลเข้าไปหาปลา  ทั้งที่ชาวเลทำประมงแบบพื้นบ้านเพื่อหากินเลี้ยงครอบครัว  และไม่ได้ทำลายทรัพยากรธรรมชาติ  นอกจากนี้ก็อยากจะแก้ไขปัญหาเรื่องที่ดิน  เพื่อให้ชาวเลมีที่อยู่อาศัยที่มั่นคง นางปรีดา  คงแป้น  เลขาธิการมูลนิธิชุมชนไท  กล่าวว่า  มติ ค.ร.ม.ที่ออกมาในปี 2553  มีเนื้อหาให้แก้ไขปัญหาของชาวเลทั้งระยะเร่งด่วน  และระยะยาว  แต่ที่ผ่านมา  9  ปี  ยังไม่ได้ทำอะไรเลย  โดยเฉพาะการแก้ไขปัญหาพื้นที่ทำกิน  ที่อยู่อาศัย  พื้นที่ทางจิตวิญญาณ  วัฒนธรรม  ฯลฯ  ชาวเลจึงต้องประสบกับปัญหาต่างๆ   ดังนั้นจึงต้องมีการยกระดับมติ ค.ร.ม.ให้เป็นกฎหมาย  โดยการเสนอเป็น พ.ร.บ.เขตคุ้มครองทางวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์เพื่อให้มีกฎหมายและมีผลบังคับใช้   “ชาวเลควรมีสิทธิ์เข้าไปใช้พื้นที่หน้าชายหาดเพื่อหาปลา  ไม่ใช่เฉพาะนายทุน  นอกจากนี้กระทรวงการท่องเที่ยวฯ ที่ใช้งบประมาณในการโปรโมทพื้นที่ชายฝั่งอันดามันปีหนึ่งเป็นเงินมหาศาล  ควรจะนำเอางบประมาณสัก 20 เปอร์เซ็นต์มาสนับสนุนเรื่องการท่องเที่ยววิถีชุมชนและวัฒนธรรมของชาวเล  เพื่อให้ชาวเลได้รับประโยชน์  ไม่ใช่เฉพาะกลุ่มธุรกิจโรงแรมและการท่องเที่ยว  และที่ผ่านมาธุรกิจเหล่านี้ได้ยึดครองพื้นที่จิตวิญาณ  เช่น  สุสาน  พื้นที่พิธีกรรม  ของชาวเลโดยมีเอกสารสิทธิ์  แต่ชาวเลที่อยู่มานานกลับถูกขับไล่  ดังนั้นรัฐบาลต้องเข้ามาดูแลและคุ้มครองวิถีชีวิตชาวเล  และให้ชาวเลสามารถปรับตัวอยู่กับการท่องเที่ยวได้”  เลขาธิการมูลนิธิชุมชนไทกล่าว   นายวิริยะ  แต้มแก้ว  ผู้แทนสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ ‘พอช.’ กล่าวว่า  พอช.มีนโยบายสนับสนุนให้ชุมชนเกิดความเข้มแข็ง  ซึ่งก็รวมถึงพี่น้องชุมชนชาวเลด้วย  โดยที่ผ่านมา พอช.ได้มีบันทึกข้อตกลงร่วมกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในการแก้ไขปัญหาที่ดินที่อยู่อาศัยในเขตป่าชายเลนในพื้นภาคใต้ โดยเริ่มจากจังหวัดสตูล  โดยมีการสำรวจเขตที่ดินป่าชายเลนกับชุมชนให้ชัดเจน  เพื่อกันเขตชุมชนออกจากพื้นที่ป่าชายเลน  และให้ชุมชนดูแลป่าชายเลน  หากชุมชนสามารถอยู่อาศัยในที่ดินเดิมได้  พอช.ก็จะสนับสนุนงบประมาณการพัฒนาที่อยู่อาศัยตามโครงการบ้านมั่นคง  ซึ่งขณะนี้ดำเนินการไปแล้วหลายแห่ง  เช่น  ที่ชุมชนมอแกน  บ้านแหลมสัก  จ.กระบี่ และจะดำเนินการต่อเนื่องในชุมชนอื่นๆ  ในจังหวัดกระบี่และระนองในปีงบประมาณ 2562   นายอำเภอตะกั่วป่ารับมอบข้อเสนอแก้ไขปัญหาชาวเล.   การจัดงาน “รวมญาติชาติพันธุ์ชาวเลครั้งที่ 9”  นี้  ชาวเลได้รวบรวมปัญหาต่างๆ พบว่ายังมีข้อติดขัดทั้งนโยบายและการปฏิบัติ ดังนี้ 1.ชาวเลจำนวน 28 แห่งที่อาศัยอยู่ในที่ดินรัฐ  ยังไม่มีความมั่นคงในที่อยู่อาศัยและที่ทำกิน รวมทั้งถูกเอกชนออกเอกสารสิทธิ์ทับซ้อน 4 ชุมชน  กว่า 200 ครอบครัว ถูกฟ้องร้องขับไล่ที่  2.พื้นที่ทางจิตวิญญาณที่ชาวเลใช้เป็นสุสานฝังศพและพื้นที่พิธีกรรม จำนวน 23 แห่ง  ถูกเบียดขับบุกรุกโดยกลุ่มทุน (รวมชาวเลถูกฟ้อง 27 คดี,ราไวย์  จ.ภูเก็ต 23 คดี,เกาะหลีเป๊ะ  จ.สตูล 4 คดี  รวมผู้ถูกฟ้อง 133 คน)  3.ชาวเล 441 คน ไม่มีบัตรประชาชน  ทำให้เข้าไม่ถึงสิทธิพื้นฐานจากรัฐและเป็นช่องทางการเอารัดเอาเปรียบจากสังคม   4.ชาวเลบางแห่งไม่สามารถทำการประมง ซึ่งเป็นอาชีพดั้งเดิมได้  เนื่องจากขัดกับกฎหมายของอุทยานฯ และทำให้ชาวเลถูกจับกุม   ทั้ง ๆ ที่ได้มีการหารือจนนำไปสู่ข้อตกลงร่วมกับอุทยานฯ 8 แห่งแล้วก็ตาม  5.วัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวเลถูกทำลายโดยนโยบายการพัฒนาที่มุ่งเน้นด้านการเติบโตทางเศรษฐกิจ  6.ชาวเลยังไม่ได้รับบริการด้านสาธารณสุขอย่างทั่วถึง ขาดการส่งเสริมการศึกษาของเด็กและเยาวชน  รวมทั้งการสนับสนุนภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นชาวเลอย่างจริงจัง   ส่วนข้อเสนอถึงรัฐบาลมี  3  ข้อ  คือ  1.เพื่อทำให้ประเด็นปัญหาของชาวเลตามมติ ค.ร.ม. วันที่ 2 มิถุนายน 2553 ได้รับการแก้ไขอย่างเป็นระบบ  มีส่วนร่วมและความเข้าใจที่ดีต่อกันจากทุกภาคส่วน  จึงควรให้มีคณะทำงานด้านแก้ไขปัญหาชาติพันธุ์ชาวเลใน 5 จังหวัด โดยมีองค์ประกอบจากภาคประชาสังคมและชุมชนมากกว่ากึ่งหนึ่ง ให้มีหน้าที่ในการร่วมกันวางแผนแก้ไขปัญหา รวมทั้งติดตาม  สรุปบทเรียน  และประมวลปัญหาที่ติดขัดคั่งค้างเพื่อพัฒนาข้อเสนอเชิงโครงสร้างและนโยบายต่อคณะกรรมการระดับชาติ   2.ในการติดตามผลการแก้ไขปัญหาชาวเลในภาพรวม  ควรจัดตั้งกลไกคณะกรรมการระดับชาติเพื่อติดตามและหนุนเสริมการแก้ไขปัญหาชาติพันธุ์ชาวเล  และพิจารณาขับเคลื่อนการดำเนินงานในภาพรวม โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาที่ซับซ้อน ซึ่งต้องการประสานงานระหว่างหน่วยงานในระดับกระทรวง และปัญหาที่ต้องมีการปรับเปลี่ยนเชิงโครงสร้างกฎหมายและนโยบาย   3.เพื่อให้เกิดความมั่นคงต่อชุมชนชาวเลในทุก ๆ ด้าน  จึงเห็นควรให้รัฐมีนโยบายเขตคุ้มครองทางวัฒนธรรมชาติพันธุ์ชาวเล  โดยเริ่มพื้นที่นำร่องที่มีการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานรัฐ  ชุมชน ภาคประชาสังคม ภาควิชาการ  เพื่อที่จะถอดบทเรียนและขยายผลไปสู่ชุมชนอื่นๆ ตามเจตนารมณ์ของมติคณะรัฐมนตรี 2 มิถุนายน 2553  โดยมีงบประมาณและทรัพยากรสนับสนุน  เพราะเมื่อชุมชนมีความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัยและการทำมาหากินแล้ว รัฐก็จะประหยัดงบประมาณในการจัดหาความช่วยเหลือและสวัสดิการเพื่อคนกลุ่มนี้   “อย่างไรก็ตาม  แม้ว่าจะมีมติคณะรัฐมนตรี 2 มิถุนายน 2553 แล้ว แต่ยังพบว่าเจ้าหน้าที่รัฐยังไม่ได้รับรู้และเข้าใจเรื่องนี้เท่าที่ควร  เกิดข้อจำกัดในการทำงาน จึงควรจะมีการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์เรื่องความสำคัญและหลักปฏิบัติในมติคณะรัฐมนตรี 2 มิถุนายน 2553  และมีหนังสือสั่งการไปยังหน่วยราชการที่เกี่ยวข้องในพื้นที่เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติต่อไป”  ข้อเสนอของเครือข่ายกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลฯ ระบุตอนท้าย      สำหรับการร่าง “พ.ร.บ.เขตคุ้มครองทางวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์” นั้น  ขณะนี้คณะนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยรังสิตอยู่ในระหว่างการร่าง  โดยมีสาระสำคัญ  คือ  เขตคุ้มครองทางวัฒนธรรมจะครอบคลุมพื้นที่เพื่อการอยู่อาศัยของชุมชน  พื้นที่ทำมาหากิน  รวมทั้งพื้นที่ทางจิตวิญญาณ  เช่น  สถานที่ประกอบพิธีกรรม  สุสาน  ฯลฯ  และหากพื้นที่ใดเป็นพื้นที่ที่มีการโต้แย้งเรื่องสิทธิ์ที่ดิน  ควรจะมีการตรวจสอบ  พิสูจน์    และคุ้มครองสิทธิ์  โดยคำนึงถึงวัฒนธรรมชุมชน  และเอกสารสิทธิ์ไม่ควรจะเป็นหลักฐานเดียวที่ใช้ในการพิจารณาเรื่องสิทธิ์ในที่ดิน   ทั้งนี้การร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าวตามแผนงานของเครือข่ายชาวเลและหน่วยงานภาคีจะแล้วเสร็จภายในปี 2562  หลังจากนั้นจะนำร่าง พ.ร.บ.เสนอต่อกระทรวงที่เกี่ยวข้อง  เช่น  กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ  กระทรวงวัฒนธรรม  และกระทรวงท่องเที่ยวฯ  รวมทั้งสำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ  เพื่อให้ช่วยผลักดันเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภาหลังจากที่มีการจัดตั้งรัฐบาลใหม่แล้ว โรงแรมสร้างใหม่ในพื้นที่เดิมที่ชาวเลเคยอยู่อาศัยที่ อ.ตะกั่วป่า จ.พังงา   https://www.thaipost.net/main/detail/23286 .ตะกั่วป่า, จ.พังงา, ชาวเล, รวมญาติชาติพันธุ์ชาวเลครั้งที่ 9’, หน่วยงานภาคี, เครือข่ายกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลอันดามัน FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20181202/image_big_5c03c579c367f.jpg