84604 22/11/2020 00:01 22/11/2020 00:01 ภาษาน่าสงสัย ประเทศไทย ประเทศ H     เรือด่วนเจ้าพระยาสมัยนี้ไม่ว่าลำเล็ก ลำใหญ่ ประเภทธงส้ม ธงเหลือง ธงเขียว และล่าสุดธงแดงที่ใช้เรือแบบคาตามารันล้วนมีจอทีวีติดตั้งอยู่ในตัวเรือ จำนวนมาก-น้อยขึ้นอยู่กับขนาดของเรือ     จอทีวีไม่ได้เปิดข่าวหรือละครให้ผู้โดยสารดู เพราะมีไว้สำหรับฉายโฆษณาสปอนเซอร์ของบริษัทเรือด่วนเจ้าพระยา ฉายวีดิทัศน์แนะนำองค์กร และหน้าที่สำคัญสุดคือแจ้งตำแหน่งของท่าเรืออย่างน้อย 3-4 แห่งก่อนเรือจะเทียบท่า ทั้งภาษาไทยและอังกฤษ นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติจึงสบายใจได้ว่าจะไม่มึนงง หลง และขึ้นผิดท่าอีกต่อไป     ไม่กี่วันก่อน ผมลงเรือจากท่าน้ำนนท์ ล่องมาจนถึงท่าเรือบางโพ ในจอแสดงภาษาอังกฤษว่า Bang Po ผมดีใจอย่างบอกไม่ถูกที่มันไม่ได้เขียน “Bang Pho” เพราะฝรั่งจะอ่านว่า “บาง โฟ” และหากเป็นชาวเวียดนามก็จะอ่านว่า “บาง เฝอ”     ผมขึ้นจากเรือ ป้ายท่าเรือก็เขียนว่า Bang Po Pier อยู่ด้านล่างภาษาไทยที่เขียน “ท่าเรือบางโพ” เดินไปต่อรถไฟฟ้า MRT สถานีบางโพ แต่ป้ายภาษาอังกฤษเขียน Bang Pho อีกจนได้     วันนี้ไม่ได้จะเล่าเรื่องเรือหรือรถราใดๆ นะครับ แต่จะขออนุญาตอธิบายมุมมองการเขียนคำไทย (โดยเฉพาะสถานที่) ในการทับศัพท์ด้วยภาษาอังกฤษ (อักษรโรมัน) อันรบกวนจิตใจของผมมาเป็นเวลานานแสนนาน     สาบานว่าเคยได้ยินฝรั่งคนหนึ่งพูดว่าจะไปจังหวัด “ชุมฝน” ผมแย้งว่าไม่มีหรอกจังหวัดชุมฝน แม้ว่าจังหวัดนี้ฝนจะตกชุกก็ตาม จังหวัดนี้มีชื่อว่า “ชุมพร”     Chumphon คือคำเขียนภาษาอังกฤษที่ปรากฏในไกด์บุ๊กของเขา (เช่นเดียวกับป้ายของกรมทางหลวงและทุกหน่วยงานราชการไทย) ซึ่งจะไปโทษฝรั่งคนนี้ไม่ได้ เขาอ่าน “ชุมฝน” หรือ “ชุมฟน” เพราะ Ph ในภาษาอังกฤษออกเสียง “ฟ” หรือ “ฝ” เหมือนกับอักษร F     ตัวอย่างมีอยู่มากมาย Telephone ไม่ได้อ่านว่า “เทเลโพน”, Philadelphia ไม่ได้อ่านว่า “พิลาเดลเพีย” เช่นเดียวกับ Philippines ไม่ได้อ่านว่า “พิลิปปินส์”     หลักการเขียนที่ราชบัณฑิตยสภาให้ใช้ P แทนพยัญชนะต้น “ป” และ Ph แทน “พ” มีมานมนาน เพราะคิดว่าการใส่ตัว h เข้าไปหลัง p จะทำให้เสียงเข้มขึ้นเป็น “พ”     ในภาษาอังกฤษนั้นพยัญชนะต้น P จะไม่ออกเสียง “ป” เช่น People ไม่ได้อ่านว่า “ปีเปิล”, Public ไม่ได้อ่านว่า “ปั๊บหลิก”, Put ไม่ได้อ่านว่า “ปุ๊ด”     แต่ในกลุ่มภาษาละตินจะออกเสียงพยัญชนะต้น P เป็น “ป” เช่น เปาโล, ปิแยร์, ปาโบล, นาโปลี, ปิซา เป็นต้น อย่างไรก็ตาม การ Ph ไม่ได้ออกเสียง “พ” อย่างแน่นอน (หากไม่ใส่ h ที่ Khiri และ Khan ก็อาจไม่ต้องเขียนเบียดกัน)     กรณีคล้ายๆ กับจังหวัดชุมพรคงเคยเกิดขึ้นแล้วกับเกาะพีพี (Phi Phi), จังหวัดภูเก็ต (Phuket), จังหวัดพังงา (Phang Nga) ที่เพี้ยนเป็น ฟีฟี, ฟูเก็ต, ฟังงา เพียงแต่ว่าเมื่อเวลาผ่านไปสักพักชาวต่างชาติก็ออกเสียงถูกต้องได้เองเนื่องจากความคุ้นเคย     อย่างท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ หากไม่ได้รับการพระราชทานนามจากในหลวงรัชกาลที่ 9 ซึ่งเขียนอักษรโรมันว่า Suvarnabhumi ตามหลักการเทียบเสียงแบบบาลีสันสกฤต ไม่เช่นนั้นอาจถูกเขียนว่า Suwannaphum (เช่นเดียวกับจังหวัดชัยภูมิ ที่เขียนว่า Chaiyaphum) ตามการถอดเสียงเป็นอักษรโรมันของราชบัณฑิตยสภา และในช่วงแรกๆ ฝรั่งก็คงออกเสียง “สุ-วัน-นะ-ฟูม” กว่าจะเข้าใจในเวลาต่อมาว่าไม่ถูกต้อง เช่นเดียวกับ “ชุมฝน” และ “ฟีฟี”     หลักการเขียนสากลของชาติที่ไม่ได้ใช้ภาษาอังกฤษเป็นหลัก น่าจะมีอยู่ว่าเขียนด้วยอักษรโรมันเพื่ออ่านออกเสียงในภาษาอังกฤษ จุดประสงค์เพื่อให้ผู้ที่อ่านภาษาท้องถิ่นไม่ได้ สามารถออกเสียงบรรดาชื่อเฉพาะ ได้แก่ สถานที่ อาหาร เป็นต้น ได้ถูกต้องหรือไม่ผิดเพี้ยนจนเกินไป     สรุปก็คือ เขียนเพื่อผู้อ่าน ไม่ใช่เขียนเพื่อผู้เขียน หากเขียนโดยไม่คำนึงถึงผู้อ่าน เวลาเขาอ่านไม่ตรงใจก็จะไปโทษเขาไม่ได้     เมื่อวิจารณ์เสียขนาดนี้แล้วก็ขอเสนอแนวทางการเขียนใหม่ หากจะไม่เขียน Phuket ก็ควรเขียนว่า Puket ฝรั่งออกเสียงได้ตรงแน่นอน ส่วนคนไทยจะอ่าน “ปูเก็ต” ก็ให้มันรู้ไป เช่นเดียวกับคงไม่อ่านว่า “ชุมปอน” เพราะรู้ดีว่าประเทศไทยไม่มีจังหวัดปูเก็ตเช่นเดียวกับไม่มีจังหวัดชุมปอน รวมทั้งจังหวัดเป๊ดชบุรี, เป๊ดชบูรณ์, กำแพงเป๊ด, ปั๊ดทลุง และปังงา     สัปดาห์ที่แล้ว ผมไปร่วมงานแต่งรุ่นน้องผู้เป็นอาจารย์สอนภาษาไทยอยู่ที่จังหวัดเพชรบุรี เธอชื่อ “พรนภัส” เขียนป้ายในงานว่า Pornnapat ผมถามเธอว่า “ทำไมไม่เขียน Phonnaphat ล่ะ?” เธอตอบว่า “เมื่อก่อนเขียน แต่เพื่อนฝรั่งอ่านออกเสียงว่า ‘ฟนนะฟัต’ ก็เลยเปลี่ยน” ถามต่อว่า “Porn แปลว่าหนังโป๊ ไม่กลัวฝรั่งจะคิดว่าเธอเล่นหนังโป๊หรือ” คำตอบคือ “ฝรั่งไม่เข้าใจผิดเพราะภาษาอังกฤษเขียนแยก เช่น I watch a porn movie แต่ชื่อ Pornnapat เขียนติดกัน เขารู้ว่าเป็นการเทียบเสียงให้ตรงเท่านั้น”     ก็จริงของเธอ ทีจังหวัดอ่างทองยังเขียนเป็นภาษาอังกฤษว่า Ang Thong ทั้งๆ ที่ Thong สามารถแปลได้ว่า “กางเกงชั้นในชนิดหนึ่ง” แต่ฝรั่งไม่ถือ และไม่คิดว่าเป็นจังหวัดที่ขึ้นชื่อด้านกางเกงใน แม้ว่าจะเขียนแยกพยางค์กันก็ตาม (สถานี MRT กำแพงเพชร ฝรั่งอาจออกเสียงเป็น“กำ-แฟง-เฟ็ต”)     ดังนั้นเราคงสามารถเขียนจังหวัดชุมพรเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า Chumporn หรือไม่ก็ Chumpohn เพราะหากเขียน Chumpon ฝรั่งก็จะออกเสียง “ชุมพน” (อันไปพ้องกับชื่ออำเภอ “ชุมพลบุรี” ในจังหวัดสุรินทร์) Chumpohn นี้ผมได้ไอเดียมาจากดาราสาวสวย “แต้ว ณฐพร” บัญชีโซเชียลมีเดียของเธอใช้ชื่อ “Natapohn” ยอมรับว่าเธอฉลาดมากที่หลีกเลี่ยงไม่ใช่ทั้ง Phon, Pon และ Porn เพราะในเมื่อ John อ่านว่า “จอน” แล้วทำไม Pohn จะอ่านว่า “พอน” ไม่ได้     เมื่อพฤษภาคมที่ผ่านมามีพายุไซโคลนลูกหนึ่งพัดถล่มอินเดีย บังกลาเทศ และศรีลังกา สร้างความเสียหายอย่างหนักถึงขั้นมีผู้เสียชีวิต 128 ราย พายุนี้เป็นชื่อที่ตั้งโดยไทยเราเอง คือพายุ “อำพัน” เขียนอักษรโรมันว่า “Amphan” ผู้ประกาศข่าวทีวีช่องต่างประเทศจึงอ่านออกเสียงว่า “อำฟัน” เสียเป็นส่วนใหญ่ รถไฟฟ้า MRT จากสถานีบางโพนำผู้โดยสารไปทางทิศตะวันออก ผมลงจาก MRT สถานีจตุจักรแล้วเดินไปขึ้นรถไฟฟ้า BTS ที่สถานีหมอชิต โดยสารต่อไปทางทิศใต้ ผ่านสถานีสะพานควาย ภาษาอังกฤษเขียนไว้ว่า Saphan Khwai     ขอให้ลืมเรื่อง “สะพาน” หรือ “สะฟาน” ไปเสีย เรามาพูดถึง “ควาย” กันดีกว่าครับ     คู่มือการถอดเสียงอักษรไทยเป็นอักษรโรมันแบบถ่ายเสียง พ.ศ.2542 ของราชบัณฑิตยสภา กำหนดให้พยัญชนะต้น “ก” แทนด้วย “K” ที่ท่านไม่ใช้อักษร G คงเพราะ G นั้นออกเสียงได้ทั้ง “ก” และ “จ” ทีนี้พอแทน “ก” ด้วย K แล้วเสียง “ค” จะทำอย่างไร เมื่อคิดไม่ออกก็ต้องบอกอักษร H เพื่อนซี้ผู้เป็นคำตอบของทุกสิ่ง ทำให้ “Kh” เท่ากับ “ค” ในบัดดล     Kh = ค, w = ว, a = า, i = ย รวมกันเป็น “ควาย” สมดังใจ     ทว่าหากย้อนไปยังประเด็นที่ว่าจุดประสงค์คือต้องการเขียนให้ชาวต่างชาติอ่านออกเสียงไม่ผิดเพี้ยน ข้อกำหนดดังกล่าวนี้ตอบโจทย์ได้ถูกต้องหรือไม่ เพราะการใช้ K และ Kh จะไม่ต่างกัน คือออกเสียง “ค” เหมือนเดิม และส่วนมากฝรั่งจะไม่ออกเสียง K เป็น “ก”     ผมได้ยินมาแล้ว Khon Kaen ฝรั่งอ่าน “คอนแคน”, Kanchanaburi อ่าน “คันชะนะบุรี”, Krabi อ่าน “คราบี” และที่คลาสสิกมากคือ “บางกอก” ที่เขียน Bangkok ฝรั่งออกเสียง “แบงค็อก” คนไทยไม่น้อยก็ “แบงค็อก” ตามฝรั่งไป     แต่ผมรู้สึกใจคอไม่ดีตอนสาวๆ ชาวไทยออกเสียง “ไอ เลิฟ แบงค็อก” ให้หนุ่มฝรั่งตาน้ำข้าวฟัง กลัวเขาจะแกล้งไม่ได้ยินพยางค์ “แบง” น่ะสิครับ ยิ่งถ้าบ้านเจ้าหล่อนอยู่เขตบางกอกน้อยหรือบางกอกใหญ่ หวั่นว่าฝรั่งจะได้ยินเป็น “สมอลค็อก” หรือ “บิ๊กค็อก” แล้วมันจะยุ่งนะครับ     ขอยกตัวอย่างสนุกๆ อีกสักตัวอย่างครับ หากคุณเป็นสุภาพสตรีชื่อ “กิ่ง” คุณจะเขียนชื่อด้วยอักษรโรมันว่าอย่างไร เพราะถ้าเทียบตามตารางของราชบัณฑิตยสภา จะต้องเขียนว่า King ที่นี้เพื่อนต่างชาติก็อาจเข้าใจผิดไปหลายประการเลยนะครับ (สถานีบางพลู พอใส่ตัว H ชาวต่างชาติอ่าน “บางฟลู”ถ้าไม่ใส่ก็คงไม่มีใครอ่านว่า “บางปลู”)     รถไฟฟ้า BTS วิ่งสู่ทิศใต้ต่อไป ผ่านสถานีอารีย์ สนามเป้า อนุสาวรีย์ชัยฯ พญาไท และราชเทวี ที่สถานีราชเทวี ป้ายภาษาอังกฤษเขียนไว้ว่า Ratchathewi     ใช่ครับ ผมจะพูดถึงการใช้ Th หน่วยงานการใช้ภาษาของเราให้แทน “ต” ด้วย “T” และแทน “ท” ด้วย “Th” ก็เพราะเชื่อว่าใส่ h เข้าไปแล้วอะไรๆ มันก็จะเข้มขึ้น จากเสียง “ต” เป็นเสียง “ท” ทันที     แต่หากเทียบกับการออกเสียงในภาษาอังกฤษแล้วมันเป็นเช่นนั้นจริงหรือ?     เพราะ Team อ่านว่า “ทีม”, Tank อ่านว่า “แท็งก์”, Tom อ่านว่า “ทอม”, To อ่านว่า “ทู”     ส่วน Theme ออกเสียงไปทาง “ตีม”, Think ออกเสียงไปทาง “ติง”, Thank ออกเสียงไปทาง “แต็ง”     และ Think tank ออกเสียง “ติง แท็ง” แปลว่าคณะทำงานระดับมันสมอง อะไรทำนองนั้น     หากเป็นเช่นนี้ จังหวัดนครปฐมที่ถูกกำหนดให้เขียนว่า Nakhon Pathom, จังหวัดปทุมธานี เขียนว่า Pathum Thani, จังหวัดพัทลุง เขียนว่า Phatthalung ชาวต่างชาติจะออกเสียงได้ตรงกว่าไหมหากเขียนว่า Nakorn Patom, Patum Tani และ Pattalung ตามลำดับ นั่นคือให้ P แทนทั้ง “ป” และ “พ” และ T แทนทั้ง “ต” และ “ท”     กรณีคล้ายๆ กันนี้ อินเดียทำได้อย่างน่าสนใจด้วยการใช้ Bh แทนเสียง “พ” และ Dh แทนเสียง “ท” เช่นเดียวกับในราชสำนักของไทย     ผมไม่แปลกใจที่โดนัลด์ ทรัมป์ ออกเสียงชื่อประเทศไทย เป็น “ไตแลน” นอกจากความเป็นทรัมป์แล้ว ก็เพราะทรัมป์เอา Thai ไปเทียบกับคำว่า Thigh (อ่านออกเสียงไปทาง “ไต” เพราะพยัญชนะต้นคือ Th) ที่แปลว่า “ต้นขา” และผมก็เคยได้ยินทรัมป์ออกเสียง Taiwan เป็น “ไทวาน” ซึ่งอันนี้เป็นการออกเสียงเหมือนกับคนส่วนใหญ่ในโลก     เรื่องนี้อาจไม่เป็นปัญหาหากเรายังใช้ชื่อประเทศว่า “สยาม” (Siam) แต่จอมพล ป.พิบูลสงครามก็ให้เปลี่ยนชื่อเป็น “ไทย” เขียนด้วยอักษรโรมันว่า Thailand เป็นหนึ่งในไม่กี่ชาติในโลกที่ใช้คำว่า “แลนด์” นอกจากอิงแลนด์, ไอร์แลนด์, สกอตแลนด์, เนเธอร์แลนด์, โปแลนด์, สวิตเซอร์แลนด์, ไอซ์แลนด์, นิวซีแลนด์ และสวาซิแลนด์     ประมาณห้าหกปีที่ผ่านมา ไม่แน่ใจว่าเพราะกำลังจะมีทีวีดิจิตอล หรือตอนที่กำลังจะเปลี่ยนชื่อ “กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร” เป็น “กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม” เมื่อกันยายน 2559 (มีราชบัณฑิตฯ เคยค้านการใช้คำว่า “ดิจิทัล” ในชื่อกระทรวง แต่ด้วยเหตุผลเรื่องความหมาย ไม่ใช่เหตุผลด้านการออกเสียง) หน่วยงานการใช้ภาษาของเราก็ให้เขียน Digital เป็นภาษาไทยว่า “ดิจิทัล” (ทีอย่างนี้ ท = T) จากที่เราคุ้นชินกันมานานกับคำว่า “ดิจิตอล” (เพราะท่านกำหนดไว้เองว่า ต = T และ ท = Th)     สมัยที่ยังเขียน “ดิจิตอล” มีคนออกเสียงไป 2 ทาง คือ “ดิ-จิ-ต้อน” และ “ดิ-จิ-ต้อว” พอกลายร่างเป็น “ดิจิทัล” ดิจิต้อนและดิจิต้อวยังคงอยู่ บวกเข้ามาใหม่ด้วย “ดิ-จิ-ทัน”, “ดิ-จิ-ทั่น”, ดิ-จิ-ท่อน”, ดิ-จิ-เท่า” และ “ดิ-จิ-โท่ว” สำเริงสำราญกันยกใหญ่     ความเห็นของผมคือ ใช้ “ดิจิตอล” ก็ดีอยู่แล้ว แม้ว่าจะออกเสียงไม่ตรงเสียทีเดียว เพราะคำบางคำมีเล่ห์เหลี่ยมมากจริงๆ     ในโฆษณาที่เกี่ยวกับกระทรวงดิจิทัลฯ มีการออกเสียงว่า “ดิจิทั่น” จึงทราบว่าเขาตั้งใจให้ออกเสียงอย่างนี้ ทั้งที่ Digital ไม่ได้อ่านออกเสียงในภาษาอังกฤษใกล้เคียงกับ “ดิจิทั่น” เลยสักนิด เชื่อว่าหลายคนคงตั้งคำถามกันอยู่บ้างในใจ มันกลายเป็นดิจิทั่นไปได้อย่างไร เป็นคำอ่านออกเสียงเดียวกับคำว่า “ท่าน” หรือ Sir ในภาษาอังกฤษ     ผมดูรายการ Tech Reports ทางช่อง TNN16 เมื่อค่ำวันที่ 19 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ดำเนินรายการโดยคุณชล วจนานนท์ มีรายงานชิ้นหนึ่งที่สคริปต์มีคำว่า Digital อยู่หลายสิบครั้ง เธอออกเสียงทั้งดิจิทั่น ดิจิเท่า ดิจิต้อว และดิจิต้อนในรายงานชิ้นเดียวกัน     อย่างไรก็ตาม ผมมองว่าการใช้ T และ Th นี้ (ยกเว้นกรณี “ดิจิทัล”) รวมถึง K และ Kh อาจไม่ก่อให้เกิดความสับสนมากระดับเดียวกับ P และ Ph เพียงแต่รู้สึกว่าหากเราใส่อักษร H มากเกินไป ทำให้รกรุงรังและกินเนื้อที่โดยไม่จำเป็น     ที่กล่าวถึงไปทั้งหมดไม่ขอวิจารณ์เรื่องการเขียนชื่อเล่น ชื่อจริง และนามสกุลของแต่ละบุคคลนะครับ ให้ถือเป็นรสนิยมส่วนตัว เพียงแต่อยากแซวหน่วยงานผู้กำหนดการใช้ภาษาแบบขำๆ เท่านั้น เพราะพวกท่านคงไม่เปลี่ยนแปลงตามใจของเราง่ายๆ อย่างวัน Halloween ท่านยังคงกำหนดให้ใช้ “ฮาโลวีน”     จึงต้อง “ฮา” กันตอนไป ฮากันวันหยุดนะครับ. https://www.thaipost.net/main/detail/84604 เบื้องหน้าที่ปรากฏ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20191229/image_big_5e088baf5c3e6.jpg 77961 20/09/2020 00:01 20/09/2020 00:01 เกาะพะงันในคืนวันโควิด-19 (ตอนที่ 2) (ต้นมะพร้าวแนวนอนในตำนาน หนึ่งในจุดถ่ายภาพขึ้นชื่อของเกาะพะงัน บนถนนหินกอง)     เสียงตึงๆ ตังๆ จากห้องด้านบนปลุกให้ตื่นตั้งแต่ประมาณ 7 โมงเช้า ทราบในเวลาต่อมาว่าห้องด้านบนเป็นห้องใหญ่ของครอบครัวฝรั่ง มีพ่อ แม่ และลูกวัยกำลังซนอีก 3 คน พวกเขาเป็นแขกรายเดือน พักอยู่ตั้งแต่ช่วงก่อนโควิด-19 ระบาด ภายในห้องใหญ่นั้นแบ่งเป็นห้องนั่งเล่น ห้องครัว และห้องนอนใหญ่ 2 ห้อง ด้านบนที่พื้นห้องเป็นเพดานห้องของผมน่าจะเป็นห้องนั่งเล่น หรือสำหรับเด็กๆ แล้วก็คือห้องวิ่งเล่น เด็กๆ ตื่นเช้าตามธรรมชาติของพวกเขา ตื่นแล้วเริ่มวิ่งเล่นทันที     นอกจากครอบครัวดังกล่าวแล้ว ที่พักแห่งนี้มีฝรั่งผู้ชายวัยเฉียดๆ 60 ปี เป็นครูสอนโยคะอยู่บนเกาะพะงันพักอยู่ห้องข้างๆ ผม และฝรั่งผู้หญิงวัยไล่เลี่ยกับครูสอนโยคะพักอยู่ในบังกะโลแยกส่วนออกไปจากตัวอาคาร ป้าแกมีวีซ่าพำนักระยะยาวของผู้เกษียณอายุ อยู่มาตั้งแต่ก่อนโควิดแล้วเช่นกัน     แม้มีแขกพักอยู่รวมกันเพียงแค่สามสี่ห้อง แต่รีสอร์ตแห่งนี้ก็ไม่ได้ปิดชั่วคราวเหมือนอีกหลายแห่ง นอกจากให้บริการห้องพักแล้วร้านอาหารของที่นี่ค่อนข้างมีชื่อ มีลูกค้าจากภายนอกเข้ามากินมื้อค่ำอยู่เป็นประจำ อีกเหตุผลที่ผมประมวลเอาเองก็คือเปิดเพื่อเลี้ยงพนักงานนับสิบชีวิตที่มาจากประเทศเพื่อนบ้านของเรา     ผมล้างหน้าล้างตาแล้วเดินลงไปหาดเจ้าเภา ด้านล่างของร้านอาหารรีสอร์ต มีโต๊ะไม้ไผ่ตั้งเรียงกันตามแนวหาด 4 ตัว โต๊ะแต่ละตัวมีเก้าอี้ไม้ไผ่วางชิดกัน 2 ตัว หันหน้าไปทางทะเลที่อยู่ห่างไปน้อยกว่า 5 เมตร โครงไม้ไผ่ขึงผ้าสีม่วงเป็นหลังคา ดูเป็นการตกแต่งมากกว่ากันแดดกันฝน คลื่นลมเช้านี้เงียบสงบ แสงอาทิตย์ไม่แยงตา เพราะทิศทางขึ้นอยู่อีกฝั่งของเกาะ (หาดยาว เกาะพะงัน)     คุณป้าฝรั่งนั่งดื่มกาแฟอยู่ ดูอารมณ์ดี ยิ้มแย้มเห็นฟันขาวเรียงกัน เรียกให้ผมเข้าไปนั่ง แกใช้มือตบเก้าอี้ตัวที่ว่าง “ซิตดาวน์ ซิตดาวน์” เราเจอกันแล้วตั้งแต่เมื่อคืนนี้ แกถามผมว่า “ชื่ออะไรนะ ฉันลืมเสียแล้ว” ผมบอกชื่อแกไป ความจริงเรายังไม่ได้แนะนำตัวกันมาก่อน ป้าโชว์สร้อยคอทองคำที่มีแผ่นเล็กๆ บางๆ แกะเป็นชื่อของแก ตัวอักษรเรียงกันว่า Diana ผมดึงเก้าอี้ออกมานิดหนึ่งแล้วนั่งลงสนทนา     ผมอยากได้กาแฟ แต่บริการอาหารเช้าของรีสอร์ตเริ่มในเวลา 8 โมงครึ่ง ป้าไดอานาบอกว่าแกมีเครื่องทำกาแฟในห้องพัก ช่วงหลังมีเวลาว่างเยอะก็ยังยกร่องปลูกผักสลัดไว้กินเอง เสนอว่าถ้าอยากได้กาแฟตอนนี้แกก็จะไปชงให้ ผมขอบคุณและปฏิเสธด้วยความเกรงใจ     ป้าไดอานาเป็นคนอังกฤษ ใช้ชีวิตส่วนใหญ่ในสหรัฐ และมีบ้านอยู่ริมชายหาดแห่งหนึ่งในเม็กซิโก ยามไม่อยู่ก็ให้คนเช่า จึงมีรายได้มาอยู่เมืองไทยได้สบายๆ เวลานี้ยาไทรอยด์และยาฮอร์โมนของแกใกล้จะหมด สั่งซื้อไปที่สหรัฐ บริษัทขนส่งกลับส่งไปที่อิสราเอล จากอิสราเอลถูกโยนต่อไปที่ยุโรปสามสี่ประเทศ ล่าสุดมาถึงเมืองไทยที่ด่านศุลกากรสุวรรณภูมิแล้ว แต่ยังไม่มาถึงป้าไดอานา เพราะมีปัญหาเกี่ยวกับเอกสาร     แกว่าในกล่องมีชื่อคนไข้และชื่อหมอกำกับอยู่แล้ว แต่ศุลกากรยังไม่ให้ผ่าน ก่อนหน้านี้เคยใช้บริการบริษัทขนส่งอีกเจ้า ราคา 100 เหรียญฯ ยาถูกส่งถึงเกาะพะงันสะดวกโยธิน แต่คราวนี้ใช้บริการอีกเจ้า ลดราคาลงไป 50 เหรียญฯ ปัญหาก็เกิดขึ้น ผมถามว่าถ้ายาที่มีอยู่หมดลงเสียก่อนอาการของป้าจะเป็นอย่างไร ป้าแกทำท่าทางดึงทึ้งเส้นผมตัวเองแล้วลั่นหัวเราะ     พนักงานสาวเดินมาบอกว่าอาหารเช้าวันนี้พร้อมเร็วกว่าปกติ ผมหิวและอยากดื่มกาแฟ จึงขอปลีกตัวจากป้าไดอานาขึ้นไปยังร้านอาหาร ความจริงหากจะขอให้เสิร์ฟที่โต๊ะริมหาดก็คงไม่เป็นไร     ระหว่างที่ผมกินมื้อเช้า ป้าไดอานาเดินมาชวนไปเล่นโยคะ เป็นโยคะที่จ่ายเงินตามกำลังศรัทธาบริจาคของผู้เข้าร่วม แกบอกผมว่าโยคะคือเหตุผลที่แกเลือกมาพักที่เกาะพะงัน นี่คือชุมชนคนเล่นโยคะนอกประเทศอินเดียที่ใหญ่ที่สุดในโลก (คงจะเทียบกับขนาดของพื้นที่) นอกจากนี้แกยังเป็นคนรับประทานอาหารที่เรียกว่า “วีแกน” ซึ่งเป็นขั้นกว่าของมังสวิรัติ (เวเจ็ททาเรียน) และย่านศรีธนูของเกาะพะงันก็คือแหล่งรองรับผู้รักสุขภาพ อย่างที่ได้เล่าไปเมื่อตอนที่แล้วว่าเพื่อนของผมจากเนเธอร์แลนด์และเพื่อนของเธอจากออสเตรเลียเป็นมังสวิรัติทั้งคู่ และพวกเธอก็อาศัยอยู่ในย่านนี้     ป้าไดอานาให้พนักงานสาวจากเมียนมาช่วยหวีผมและมัดผมให้แกก่อนหิ้วเสื่อไปเล่นโยคะ คล้อยหลังไม่นานผู้จัดการร้านอาหารที่เป็นหนุ่มไทยเดินมาตักเตือนพนักงานสาวว่า งานรับผิดชอบยังทำไม่เสร็จ ทีหลังอย่าเพิ่งไปจัดการเรื่องผมเผ้าให้ป้าไดอานา     ตอนบ่ายผมขี่มอเตอร์ไซค์ไปกินมื้อเที่ยงที่ร้านไม่ไกลจากรีสอร์ต เจ้าของเป็นคนไทย พนักงานเสิร์ฟเป็นชาวพม่า คนทำอาหารก็เป็นชาวพม่า ราคาอาหารช่วงนี้ลดราคาลงประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์ จากนั้นขี่มอเตอร์ไซค์ลงไปทางใต้สู่ย่านท้องศาลาเพื่อดื่มกาแฟกับเพื่อนที่ทำงานอยู่บนเกาะพะงัน     ร้านรวงปิดลงมากกว่าครึ่งหนึ่ง ที่เปิดอยู่ก็มีลูกค้าน้อยเต็มที นักท่องเที่ยวชาวไทยน้อยกว่าฝรั่งด้วยซ้ำ เหลือคนไทยที่ทำงานอยู่บนเกาะและคนท้องถิ่นช่วยกันประคับประคองเศรษฐกิจการค้าขาย ฝรั่งไม่ค่อยพักโรงแรมหรือรีสอร์ต หากแต่เช่าบังกะโลรายเดือนราคาถูกเป็นส่วนใหญ่และมักจะต่อราคาลงมา ด้านอาหารการกินฝรั่งส่วนมากซื้อวัตถุดิบจากร้านโมเดิร์นเทรดไปทำกับข้าวกินเอง บรรดาร้านอาหารจึงโหรงเหรงร้างลูกค้า     บ่ายแก่ๆ ผมขี่มอเตอร์ไซค์กลับที่พัก ค่ำวันนี้สองสตรีจากเนเธอร์แลนด์และออสเตรเลีย ได้นัดหมายเลี้ยงอาหารกลับคืนจากที่ผมเลี้ยงทั้งคู่ไปเมื่อคืนวาน จากนั้นทั้งสองศรีจะชวนไปเที่ยวผับดนตรีแนวเร็กเก้-สการ์ ชื่อว่า Rasta Home ที่มีโปรแกรมการแสดงคอนเสิร์ต ผมปฏิเสธคำชวนกินมื้อค่ำ แต่ตอบตกลงเรื่องดนตรี     ตอนเย็นขณะเวลาพระอาทิตย์ยังลอยดวงราว 20 องศาเหนือท้องฟ้าทางทิศตะวันตก ผมเดินไปยังบาร์ริมหาดของรีสอร์ตติดกันที่ได้แวะมาดื่มเบียร์เมื่อวานนี้ บาร์เทนเนอร์หนุ่มถอดเสื้อโชว์ผิวดำคล้ำและกล้ามแกร่งกำลังเป่าลูกโป่งตกแต่งสถานที่ เขาบอกว่าเป็นงานวันเกิดของผู้จัดการรีสอร์ต เธอเป็นสาวลูกครึ่ง พ่อปักษ์ใต้ แม่ฝรั่ง (หาดสลัด)     สาวฝรั่งคนหนึ่งในชุดบิกินีกำลังคุยโทรศัพท์อยู่บนแคร่ริมหาด เธออยู่เกาะมานานและคงอาบแดดทุกวันจนผิวขาวกลายเป็นสีแทนจนออกคล้ำ ผู้หญิงไทยคนหนึ่งเดินเข้ามานั่งและแซวหนุ่มบาร์เทนเดอร์ ทำให้ผมทราบความสัมพันธ์ของหนุ่มบาร์เทนเดอร์กับฝรั่งในชุดบิกินี     ครู่ต่อมาผู้จัดการรีสอร์ตเดินถือขวดบรรจุเครื่องดื่มสีขาวขุ่นออกเหลืองอ่อนๆ มาวางหลายขวด ผมถามว่า “ลิมอนเชลโล?” เธอตอบว่า “สาโทค่ะ เพื่อนทำให้สำหรับวันเกิด มาดื่มด้วยกันนะคะ” เธออาจจะชวนไปตามมารยาท แต่ได้ยินประโยคนี้แล้วผมก็ต้องคิดหาของขวัญมากำนัลเจ้าของคำชวน     เบียร์หมดไป 1 ขวด ผมเดินจากบาร์เข้าไปยังพื้นที่รีสอร์ต ทะลุออกถนนหลังหาด เข้าร้านสะดวกซื้อ ชี้ไปที่สปาร์กลิงไวน์ขวดที่คิดว่าดีที่สุดในร้าน จ่ายเงินแล้วเดินกลับรีสอร์ตตัวเอง เข้าห้องพัก เปิดตู้เย็นสำหรับแช่สปาร์กลิงไวน์ แล้วออกไปกินมื้อค่ำคนเดียวในร้านอาหารของรีสอร์ต กินเสร็จก็กลับมาหยิบสปาร์กลิงไวน์ เดินไปยังบาร์ริมหาดอีกครั้ง     เจ้าของวันเกิดรับสปาร์กลิงไวน์ นำไปวางไว้บนเคาน์เตอร์ด้านหลังของบาร์ เธอเปิดตู้เย็นหยิบเบียร์ยี่ห้อที่ผมดื่มเป็นประจำมาให้ ผมนึกว่าเธอจะเอาสปาร์กลิงไวน์เข้าแช่ในตู้เย็น แต่ก็เปล่า เวลาต่อมามีผู้ใหญ่คนหนึ่งนำไวน์โรเซ (ไม่แช่เย็น) มาให้เธออีกขวด เธอก็วางไว้นอกตู้เย็นเช่นกัน ผมไม่เคยถามว่าเธอเป็นลูกครึ่งไทยกับอีกชาติใด แต่มั่นใจได้ว่าไม่ใช่ฝรั่งเศส อิตาลี และสเปนอย่างแน่นอน ไม่เช่นนั้นเธอจะต้องรักษาความเย็นของไวน์ที่ไม่ใช่ไวน์แดงไว้ในตู้เย็นก่อนจะเปิดดื่ม แต่ก็เป็นไปได้ เธอไม่คิดจะเปิดดื่มในคืนนี้     ผมไม่ได้ดื่มสาโทเข้าไปเลย เพราะไม่อยากเสี่ยงกับอนาคตของค่ำคืน ผู้จัดการรีสอร์ตชวนให้กินกับแกล้มที่วางอยู่บนโต๊ะกลางหลายอย่าง ผมไม่ได้แตะเช่นกัน มีแขกวันเกิดของเธอทั้งไทยและฝรั่งทยอยมาเรื่อยๆ คงจะมีครอบครัวฝ่ายคุณพ่อของเธอด้วย     มีหนุ่มลูกครึ่งอยู่หลังเคาน์เตอร์บาร์อีกคน เขาชวนผมคุย เพราะเห็นว่าเป็นคนแปลกหน้าและไม่ใช่ชาวต่างชาติ เขาก็เป็นผลิตผลพ่อไทยแม่ฝรั่ง พ่อเป็นคนพะงันดั้งเดิม แม่เป็นชาวเยอรมัน     คนไทยที่เป็นคู่รักของฝรั่ง ส่วนใหญ่แล้วเป็นผู้หญิงอย่างไม่ต้องสงสัย แต่ที่ภาคใต้ ผมมั่นใจว่าหนุ่มใต้พิชิตใจสาวฝรั่งได้มากกว่าบุรุษจากภาคใดๆ ด้วยรูปกายผิวดำคล้ำ กล้ามใหญ่ รอยสักทั่วกาย ไว้ผมเดดล็อก และจะให้ดีต้องควงกระบองไฟเก่งพ่วงท้ายความสามารถพิเศษอีกข้อ อย่างไรก็ตาม สำคัญสุดคือความกล้า เรื่องนี้หนุ่มใต้ไม่เป็นสองรองภาคใดเช่นกัน     สาวฝรั่งคนที่คุยโทรศัพท์อยู่ก่อนหน้านี้เข้ามานั่งหน้าบาร์บนเก้าอี้ติดกับผม บาร์เทนเดอร์หนุ่มผิวคล้ำผสมเครื่องดื่มให้เธอดื่ม หากับแกล้มมาให้เธอกิน และเดินมาพูดคุยหยอกล้ออยู่ไม่ห่าง แต่ไม่ถึงกับคลอเคลีย     เธอคนนี้เป็นชาวฝรั่งเศส กำลังจะเดินทางกลับปารีสในอีกวันสองวัน เช่นเดียวกับนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติที่ตกค้างอยู่ในเมืองไทย เนื่องจากสถานการณ์โควิด-19 รัฐบาลไทยได้กำหนดให้วันที่ 26 กันยายนนี้ เป็นวันสุดท้ายที่อนุโลมให้พำนักอยู่ได้โดยถูกตามกฎหมาย ไม่ติดแบล็กลิสต์     นักท่องเที่ยวต่างชาติส่วนใหญ่ยังไม่อยากกลับ พวกเขาหาหนทางต่างๆ เพื่อให้ได้อยู่ต่อ โดยตัวเลือกที่น่าจะพอช่วยได้มีอยู่ 2 เงื่อนไข คือไม่มีไฟลต์บินกลับและประเทศของตนกำลังประสบการระบาดอย่างหนัก ซึ่งจะต้องขึ้นอยู่กับการพิจารณาของเจ้าหน้าที่ และอีกจำนวนหนึ่งกำลังหาทางลงเรียนคอร์สต่างๆ โดยเฉพาะภาษาไทย ผมทราบจากเพื่อนคนหนึ่งว่าบนเกาะพะงันมีโรงเรียนสอนภาษา 3 แห่ง รับจนเต็มพิกัดทั้งหมดแล้ว และมีแห่งหนึ่งที่ถูกจับ เพราะรับมาจำนวนมากมายเกินกำลังการสอน     ผมดื่มเบียร์อีกขวดและจินโทนิกอีกแก้ว เดินไปอวยพรวันเกิดผู้จัดการสาว เธอชวนให้มาเที่ยวที่บาร์ในวันหลัง ผมก็ตั้งใจอย่างนั้น แต่พลาดโอกาสในช่วงสองสามวันที่เหลือจนไม่ได้กลับมาอีกเลย (หาดยาว เกาะพะงัน)     สองสาวฝรั่งเพื่อนของผมขี่มอเตอร์ไซค์มารับที่หน้ารีสอร์ต พวกเธอไม่ยอมให้ผมขี่มอเตอร์ไซค์ไปเอง ผมขึ้นซ้อนท้ายเมลานีเพื่อนชาวดัตช์ไปยัง Rasta Home อยู่ห่างจากที่พักประมาณ 2 กิโลเมตร ถึงสถานเรกเก้-สการ์ในเวลา 3 ทุ่มครึ่ง ร้านสร้างด้วยไม้เกือบทั้งหมด คนแน่นอย่างเหลือเชื่อเหมือนไม่ใช่สถานที่ท่องเที่ยวของชาวต่างชาติในช่วงโควิด ที่เป็นเช่นนี้เพราะฝรั่งตกค้างโควิดอยู่บนเกาะคงจะเป็นหลักพันคน และการจัดปาร์ตี้แต่ละแห่งจะไม่จัดวันเดียวกันเพื่อให้ร้านใหญ่ๆ อยู่ได้ไม่ขาดทุน ตัวอย่างเช่น วันพฤหัสบดีจัดที่ Seaboard Bungalows ริมหาดยาว วันศุกร์จัดที่ Rasta Home ไม่ไกลกัน วันเสาร์ย้ายไปจัดที่ Hollystone ริมบึงบนภูเขา     สองสาวนอกจากเป็นมังสวิรัติแล้วก็ยังไม่ดื่มแอลกอฮอล์อีกต่างหาก พวกเธอซื้อโซดาและโทนิกและอาจจะมีน้ำเปล่าอีกคนละขวดก็อยู่ได้ทั้งคืน ผมไม่อนุญาตให้พวกเธอเลี้ยง เพราะจะได้กำไรจากเมื่อคืนอื้อซ่าแน่นอน อีกอย่างผมรู้ดีว่าเครื่องดื่มในร้านมี 2 ราคา คือราคาฝรั่งและราคาคนไทย บางทีมี 3 ราคา คือเพิ่มราคาคนใต้เข้าไปด้วย      เมลานีและเทรซีเพื่อนของเธอได้โต๊ะนั่ง ผมแวะเวียนไปมาระหว่างโต๊ะของพวกเธอกับเพื่อนคนไทยที่เพิ่งรู้จักกันไม่นาน เขาเป็นคนคุมระดับเสียงดนตรี ซึ่งทั้งเครื่องขยายเสียงและเครื่องดนตรีทุกชิ้น ยกเว้นกลอง เป็นของเขา     ผมเริ่มมั่นใจอีกอย่างว่าเมลานีและเทรซีน่าจะชอบพอกันในทางชู้สาว ทั้งคู่เกาะกุมมือกันผิดปกติวิสัยฝรั่งตะวันตกที่เป็นเพื่อนกัน ความจริงแล้วเมลานีเป็นคนสวยมาก แต่แปลกใจที่ผมไม่เคยหลงเสน่ห์ของเธอ อาจเพราะเธอตัวสูงมากกว่า 180 เซนติเมตร และผอมไปหน่อยจากการกินมังสวิรัติมาอย่างยาวนานก็เป็นได้ หรือไม่ก็เพราะเซนส์บางอย่างที่ว่าเธอไม่ชอบผู้ชาย     ร้านปิดแล้วเรายังอ้อยอิ่งกันต่ออีกพักใหญ่ ก่อนจะออกจากร้านประมาณตี 1 ครึ่ง เมลานีให้ผมซ้อนท้ายมอเตอร์ไซค์ของเธอ แต่ขี่ไปได้ไม่กี่ร้อยเมตรเธอออกอาการบังคับแฮนด์ไม่ค่อยมั่นคง จึงจอดแล้วโบกมอเตอร์ไซค์ฝรั่งอีกคันที่วิ่งตามมา เธอขอให้ผมซ้อนท้ายไปด้วย หนุ่มคนนั้นก็ยินดี     เช้าตรู่วันต่อมาผมถูกบังคับให้ตื่นด้วยเสียงวิ่งเล่นของเด็กๆ จากชั้นบนเหมือนเดิม. https://www.thaipost.net/main/detail/77961 เกาะพะงัน, เบื้องหน้าที่ปรากฏ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20191229/image_big_5e088baf5c3e6.jpg 75256 23/08/2020 00:01 23/08/2020 00:01 สเปนกับการใช้แรงงานทาสและการทำลายล้างอารยธรรมโบราณ (ความโหดร้ายในอาณานิคมสเปนภาพโดย “ทีโอดอร์ เดอ บรี”ปี 1598 จากการบอกเล่าของ“บาทหลวงบาร์โลโตมี เดอ ลาสกากาส”)     ปีคริสต์ศักราช 1492 “คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส” โดยการอุปถัมภ์ของสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 แห่งกัสติยา (อภิเษกสมรสกับพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 แห่งอารากอน จุดเริ่มต้นของการรวมชาติสเปน) ล่องเรือหวังจะไปอินเดีย แต่กลับขึ้นฝั่งบนเกาะทางทิศตะวันตกของมหาสมุทรแอตแลนติก เมื่อเดินทางกลับสเปนก็ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้ว่าการอาณานิคมในดินแดนโลกใหม่     จากนั้นมีชาวสเปนสามารถพิชิตทวีปอเมริกาได้อีกอย่างต่อเนื่อง พระราชินีเป็นผู้อนุมัติให้ครอบครองดินแดนและพระราชทานแรงงานชนพื้นเมืองให้ เรียกระบบการให้รางวัลนี้ว่า “เอ็นโกเมียนดา” (Encomienda) ทั้งนี้ จุดประสงค์ของผู้ครองบัลลังก์คือความมั่งคั่งของสเปนและให้ชนพื้นเมืองเปลี่ยนมานับถือศาสนาคริสต์ นิกายโรมันคาทอลิก     ปี 1494 สเปนได้ทำสนธิสัญญาตอร์เดซิยัส (Treaty of Tordessillas) กับโปรตุเกสเพื่อแบ่งดินแดนทั้งหมดในโลกนี้นอกทวีปยุโรป กำหนดเส้นสมมติที่อยู่ห่างจากหมู่เกาะเคปเวิร์ด (ในเวลานั้นเป็นอาณานิคมของโปรตุเกสเรียบร้อยแล้ว) ในมหาสมุทรแอตแลนติก ไปทางทิศตะวันตกระยะ 370 ลีก เส้นนี้ไปตกอยู่ตรงกลางระหว่างเคปเวิร์ดและเกาะฮิสปันโยลา (ปัจจุบันแบ่งเป็นเฮติทางตะวันตก และโดมินิกันทางตะวันออก)     จากเส้นแวงนี้หากกวาดไปทางทิศตะวันออกจะเป็นอิทธิพลของโปรตุเกส ได้แก่ หมู่เกาะในแอตแลนติกตะวันออก และแอฟริกา สเปนได้สิทธิ์ในทวีปอเมริกาทั้งหมด ทั้งอเมริกาเหนือ แคริบเบียน อเมริกากลาง และอเมริกาใต้ ทว่ามีส่วนที่ยื่นออกมาจากตะวันออกของอเมริกาใต้ไปอยู่ในเขตเส้นแบ่งของโปรตุเกส ทำให้ดินแดนส่วนนี้เป็นของโปรตุเกส นั่นก็คือบราซิล ในเวลาต่อมาชาติมหาอำนาจยุโรปอื่นๆ ไม่รู้เห็นด้วยกับสนธิสัญญาดังกล่าว จึงเข้าล่าอาณานิคมในโลกใหม่กันอย่างคึกคัก     ช่วงเวลาในประวัติศาสตร์ที่จักรวรรดิสเปนรุ่งเรืองที่สุดกินพื้นที่ส่วนใหญ่ในอเมริกาเหนือ ครึ่งหนึ่งของอเมริกาใต้ ส่วนใหญ่ในอเมริกากลาง และเวสต์อินดีส รวมแล้วมากกว่าครึ่งของดินแดนโลกใหม่ทั้งหมด มีชาวสเปนย้ายถิ่นฐานจากทวีปยุโรปเข้าไปตั้งรกรากถึงราว 1.8 ล้านคน อีกทั้งยังส่งผลให้สเปนเป็นมหาอำนาจของโลกอยู่นานกว่า 2 ศตวรรษ     คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส ตั้งอาณานิคมแห่งแรกขึ้นบนเกาะฮิสปันโยลา ความสนใจในช่วงต้นของโคลัมบัสคือขุมทอง อย่างไรก็ตาม เขามองเห็นลู่ทางการทำเงินจากชนพื้นเมืองในฐานะทาสแรงงาน ปี 1495 เขาเดินทางกลับสเปนอีกครั้งพร้อมกับทาสชาวไทโนจำนวน 500 คนบนเรือ เหล่าทาสตายเสียระหว่างทางราว 200 คน ต่อมาจึงถูกสั่งห้ามการขนทาสชนพื้นเมืองกลับสเปน และมีคำสั่งให้คืนทรัพย์สมบัติแก่ชาวไทโน เกิดกฎหมายปฏิรูปการใช้แรงงานชนพื้นเมืองขึ้น แต่เป็นที่ทราบกันว่าพวกเข้าไปตั้งอาณานิคมไม่ได้ปฏิบัติตาม     ทั้งนี้ ระบบเอ็นโกเมียนดาเกิดขึ้นตั้งแต่สมัย “รีคอนคิสตา” หรือการพิชิตคืนดินแดนคาบสมุทรไอบีเรียจากการครอบครองของแขกมัวร์เกือบตลอดยุคกลาง เมื่อยึดคืนพื้นที่ใดได้ ฝ่ายผู้นำทัพก็จะได้รับรางวัลเป็นแรงงานมัวร์เหล่านั้น เมื่อพิชิตทวีปอเมริกาได้ สเปนก็นำระบบนี้มาใช้อย่างแข็งขัน เช่นเดียวกับที่พระเจ้าฟิลิปที่ 2 นำระบบเอ็นโกเมียนดาไปใช้ในฟิลิปปินส์ อาณานิคมทางเอเชีย ในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 16 ด้วยเช่นกัน     ตลอดครึ่งแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 16 ผู้ตั้งอาณานิคมชาวสเปนออกล่าชนพื้นเมืองตามเกาะต่างๆ ในทะเลแคริบเบียน อเมริกากลาง อเมริกาเหนือ และตอนเหนือของอเมริกาใต้ นำกลับไปยังเกาะฮิสปันโยลา และอาณานิคมใกล้เคียง     ก่อนถึงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 16 เป็นที่ชัดเจนแล้วว่าแรงงานชนพื้นเมืองในอาณานิคมสเปนมีใช้ไม่เพียงพอ นอกจากเสียชีวิตลงไปจากการทำงานหนัก การถูกล่า และถูกลงโทษแล้ว โรคร้ายที่ติดตัวชาวสเปนมาจากโลกเก่า อาทิ ฝีดาษ หัด อีสุกอีใส ไข้รากสาดใหญ่ ได้คร่าชีวิตชนพื้นเมืองลงเป็นจำนวนมาก เพราะพวกเขายังไม่มีภูมิคุ้มกัน     ราชบัลลังก์คาทอลิกสเปนมอบเงื่อนไขแก่ “นิโกลัส โอวานโด” ผู้ว่าการฯ คนที่ 3 (หลังโคลัมบัสและฟรานซิสโก เดอ โบบาดิยา) ที่เข้ารับตำแหน่งในปี 1502 ห้ามไม่ให้ชนพื้นเมืองที่เปลี่ยนศาสนาเป็นคาทอลิกแล้วติดต่อสัมผัสกับชาวมุสลิม ชาวยิว และพวกโปรเตสแตนต์ จึงไม่อนุญาตให้ขนส่งทาสแขกมัวร์จากแอฟริกาตอนเหนือไปยังอเมริกา เท่ากับเปิดช่องให้ขนส่งทาสแอฟริกันได้     ในตอนต้น โอวานโดไม่ค่อยสนับสนุนการขนส่งทาสแอฟริกันผิวดำ เพราะทาสกลุ่มแรกที่มาถึงได้หลบหนีเข้าป่าขึ้นภูเขาไปตั้งกองกำลังโจมตีชุมชนอาณานิคมสเปนอยู่เนืองๆ เขาเขียนร้องเรียนรัฐบาลสเปนให้ห้ามการขนส่งทาสข้ามแอตแลนติก ให้เหตุผลว่าหากพวกผิวดำมากันมากขึ้นและหนีได้มากขึ้นก็จะไปยุยงให้พวกชนพื้นเมืองลุกฮือก่อจลาจล (ซึ่งในเวลาต่อมาเกิดขึ้นจริงหลายครั้ง) แต่เขาก็ได้เปลี่ยนใจในเวลาต่อมา ส่งหนังสือขอความอนุเคราะห์ทาส 17 คนจากพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 พระองค์พระทัยกว้างส่งไปให้ถึง 100 คน หวังจะขุดทองได้มากขึ้น และก็เป็นเช่นนั้น แรงงานผิวดำมีประสิทธิภาพเกินคาด จนโอวานโดสั่งทาสเพิ่มอีก 250 คน เพราะงานในเหมืองทองนั้นมีให้ทำล้นมือ     ปี 1518 จักรพรรดิชาร์ลส์ที่ 5 (หลานของพระเจ้าเฟร์นันโดและสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบล) อนุญาตให้ชาวอาณานิคมสามารถซื้อทาสแอฟริกันผิวดำได้จากพ่อค้าชาวโปรตุกีส ในเวลาต่อมาพระองค์ให้สิทธิ์ที่เรียกว่า Asiento หรือใบอนุญาตการค้าทาส ชาวสเปนจึงหันมาประกอบอาชีพพ่อค้าทาสกันเป็นเรื่องเป็นราวกินเวลาหลายทศวรรษนับจากนั้น ก่อนจะมีพ่อค้าทาสจากชาติยุโรปอื่นๆ มาแย่งส่วนแบ่ง อาทิ ชาวเจนัว เยอรมัน หลังจากนั้นจึงเป็นอังกฤษ ฝรั่งเศส และดัตช์ ขณะที่การเข้าไปล่าอาณานิคมของชาติยุโรปอื่นๆ นั้นเกิดขึ้นทีหลังสเปนและโปรตุเกสร่วมร้อยปี (เออร์นาน กอร์เตส ได้รับเกียรติให้อยู่ในธนบัตรฉบับละ 1,000 เปเซตาของสเปน เมื่อปี 1992 ภาพจาก HombreDHojalata - Ownwork, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=14999698)     การล่าอาณานิคมของสเปน ส่งผลให้อารยธรรมยิ่งใหญ่ในอเมริกาใต้และอเมริกากลางต่างต้องล่มสลายลงไป อาทิ อารยธรรมมายาในกัวเตมาลา อารยธรรมอินคาในเปรู และอารยธรรมแอซเท็กในเม็กซิโก นอกจากการเข่นฆ่า ปล้นเอาทรัพย์สมบัติทั้งทองและเงินเป็นจำนวนมหาศาลแล้ว ชนพื้นเมืองที่ไม่ตายก็กลายเป็นแรงงานทาสในระบบเอ็นโกเมียนดา     “บาร์โตโลมี เดอ ลาส กากาส” บาทหลวงในดินแดนอาณานิคมได้บันทึกไว้ว่า การใช้แรงงานทาสและระบบเอ็นโกเมียนดาเป็นสาเหตุการลดลงของประชากรอย่างรวดเร็วในกัวเตมาลา “คงจะนำไปเขียนหนังสือได้เป็นเล่มๆ...มาจากความโหดร้าย ป่าเถื่อน ฆาตกรรม กวาดล้าง ทำลาย และรูปแบบความอยุติธรรมอื่นๆ...โดยฝีมือของพวกที่เข้าไปยังกัวเตมาลา”     นอกจากนี้ยังมีการใช้ประโยชน์จากชนพื้นเมืองอื่นที่เป็นศัตรูกันจับกุมกวาดล้างจนชาวมายาค่อยๆ หมดไปจากภูมิภาคนี้ ชาวมายาที่ถูกจับเป็นถูกนำไปขายต่อให้จาไมกา อาณานิคมของอังกฤษ รวมระยะเวลาที่ต่อสู้กับอาณาจักรมายามากกว่า 200 ปี สเปนสามารถขายทาสชาวมายาได้ถึงประมาณ 50,000 คน     บาทหลวงบาร์โตโลมี เดอ ลาส กากาส ส่งหนังสือกลับมายังสเปนเล่าถึงความโหดร้ายและความน่าเวทนาเกี่ยวกับการใช้แรงงานทาสในระบบเอ็นโกเมียนเมียนดา และว่าทำให้ชนพื้นเมืองเหล่านั้นต้องการจะเปลี่ยนศาสนาเป็นคาทอลิกเพื่อว่าจะเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ ฉะนั้นจึงควรส่งทาสแอฟริกันผิวดำมาแทนจะดีกว่า มีผลให้จักรพรรดิชาร์ลส์ที่ 5 ผ่านกฎหมายที่เรียกกันสั้นๆ ว่า “นิวลอว์” ในปี 1542 ใจความสำคัญคือยกเลิกการใช้แรงงานทาสชนพื้นเมือง กฎหมายนี้ได้รับการต่อต้านอย่างหนักจากชาวอาณานิคม โดยเฉพาะในเม็กซิโกและเปรู เพราะพวกนี้ได้ตั้งอาณาจักรเล็กๆ ขึ้นเรียบร้อยแล้ว ในที่สุดกฎหมายนี้ไม่สามารถบังคับใช้ได้ในหลายพื้นที่ หรือเลี่ยงบาลีไปเป็นการใช้แรงงานทาสในรูปแบบที่ต่างออกไปนิดๆ หน่อยๆ     นักกฎหมายชื่อดัง “ราฟาเอล เลมกิน” ผู้สร้างคำว่า Genocide (จาก genos และ cide) หรือการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ขึ้นช่วงปลายสงครามโลกครั้งที่ 2 มองว่าการปฏิบัติของสเปนต่อชาวอเมริกันพื้นเมืองคือการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์รูปแบบหนึ่ง หรืออาจจะเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์โดยสมบูรณ์ เขายังได้กล่าวหาชาวอาณานิคมสเปนว่าได้กระทำละเมิดทางเพศต่อสตรีพื้นเมือง นับเป็นพฤติกรรมการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ทางชีววิทยา (ชาวอาราวัก ชนพื้นเมืองบนเกาะฮิสปันโยลา ให้การต้อนรับคริสโตเฟอร์โคลัมบัส เมื่อเขาขึ้นฝั่งปี 1492 ภาพโดย “ทีโอดอร์ เดอ บรี” ปี 1594จากห้องสมุดรัฐสภา สหรัฐอเมริกา)     เช่นเดียวกับนักประวัติศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฮาวาย “เดวิด สแตนนาร์ด” อธิบายว่า ระบบเอ็นโกเมียนดาคือระบบการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ส่งผลให้ชาวพื้นเมืองหลายล้านคนในอเมริกากลางและอเมริกาใต้เสียชีวิตก่อนเวลาอันควรอย่างทุกข์ทรมาน ด้าน “เจสัน ฮิกเคิล” นักมานุษยวิทยา ระบุว่า ประชากรจำนวน 1 ใน 3 ของชาวอาราวัก (บนเกาะฮิสปันโยลา) เสียชีวิตลงทุกๆ ระยะเวลา 6 เดือน จากการใช้แรงงานอย่างหนักในเหมือง     “อันเดรส รีเซนเดส” จากโครงการ Genocide Studies มหาวิทยาลัยเยล ให้ข้อมูลว่า ชาวอาณานิคมสเปนทราบดีเรื่องการระบาดของโรคฝีดาษ แต่ไม่ได้พูดถึงมันเลยจนกระทั่งปี 1519 หรือกว่า 25 ปีหลังการมาถึงเกาะฮิสปันโยลาของโคลัมบัส และยังบอกว่าการใช้แรงงานทาสในเหมืองทองและเหมืองเงินคือสาเหตุสำคัญที่ทำให้จำนวนประชากรของอเมริกันพื้นเมืองลดลงอย่างรวดเร็ว     โครงการ Genocide Studies มหาวิทยาลัยเยล ระบุอีกว่า การลดลงของประชากรของชาวไทโนบนเกาะฮิสปันโยลา ระหว่างปี 1492-1514 คือตัวอย่างของการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ เนื่องจากลดลงจากประมาณ 100,000-1,000,000 คน เหลือเพียงประมาณ 32,000 คน หรือลดลงประมาณ 68-96 เปอร์เซ็นต์     งานวิจัย Megadrought and Megadeath in 16th century Mexico นำเสนอว่าโรคที่มากับชาวยุโรป โดยเฉพาะการระบาดอย่างหนักในปี 1545 ได้คร่าชีวิตคนไประหว่าง 5-15 ล้านคน หรือประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ของประชากรเม็กซิโกทั้งหมดในเวลานั้น ต่อมาในการระบาดครั้งที่ 2 ระหว่างปี 1576-1578 ก็ได้ทำให้เสียชีวิตไปอีกราว 2-2.5 ล้านคน หรือครึ่งหนึ่งของประชากรพื้นเมืองทั้งหมดที่เหลืออยู่ ทั้งนี้ งานวิจัยล่าสุดระบุว่า การระบาดอย่างหนักดังกล่าวอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับสภาวะอากาศที่แปรปรวนรุนแรง นอกจากนี้ก็มาจากสาเหตุสภาพความเป็นอยู่ที่ย่ำแย่และการปฏิบัติอย่างเลวร้ายภายใต้ระบบเอ็นโกเมียนดา     หากจะพูดกันถึงความรุนแรงในการใช้แรงงานที่คิดเป็นสัดส่วนต้องยกให้ที่นิการากัว ชนพื้นเมืองระหว่าง 450,000-500,000 คนถูกจับและส่งไปขาย โดยประชากรของนิการากัวมีอยู่ราว 600,000-1,000,000 คนในเวลานั้น และเนื่องจากว่าโรคระบาดจากชาวยุโรปและการใช้แรงงานทาส ทำให้ 99 เปอร์เซ็นต์ของประชากรนิการากัวตะวันตกหมดไปภายใน 60 ปี และทั้งนิการากัวตายไปประมาณ 575,000 คน     ชนพื้นเมืองอีกแห่งที่ถูกใช้แรงงานอย่างหนักคือ ในเขตอิซัลโกของเอลซัลวาดอร์ โดยเป็นการใช้แรงงานในไร่โกโก้ ชนพื้นเมืองเสียชีวิตจากโรคระบาด การสู้รบ และการใช้แรงงานทาสไปประมาณ 400,000 คน จากทั้งหมดที่มีอยู่ 700,000-800,000 คน ส่วนชาวฮอนดูรัสถูกจับเป็นทาสประมาณ 150,000 คน จากประชากรทั้งหมดไม่ถึง 600,000 คน     ขณะที่เปรูเป็นดินแดนเหมืองเงินขนาดใหญ่ แรงงานชนพื้นเมืองเสียชีวิตจากแก๊สธรรมชาติในเหมืองและจากสภาวะการทำงานที่แสนสาหัส ทั้งอากาศบางเบา โรคปอดบวม และพิษจากปรอท     “เอดูอาร์โด กาลีเอโน” นักเขียนชาวอุรุกวัย กล่าวไว้ในหนังสือ Open Vein of Latin America ของเขา ประมาณตัวเลขผู้เสียชีวิตบนภูเขาเหมืองเงิน “เซอร์โร ริโก” ในเทือกเขาแอนดีสไว้มากถึง 8 ล้านคน นับตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 เป็นต้นมา     บางแหล่งข้อมูลอ้างว่า การพิชิตของสเปนทำให้มีผู้เสียชีวิตระหว่าง 1,400,000-2,300,000 คน โดยไม่นับรวมอีกหลายสิบล้านคนที่ตายจากโรคที่นำเข้าไป “รูดอล์ฟ รัมเมล” ศาสตราจารย์ทางด้านรัฐศาสตร์ชื่อดังระบุว่า ชนพื้นเมืองตายไปประมาณ 2-15 ล้านคน โดยต้องเป็นความรับผิดชอบของรัฐบาลสเปน     ตัวเลขเหล่านี้อาจคลาดเคลื่อนไปจากความเป็นจริงอยู่บ้าง และมีนักประวัติศาสตร์บางคนโต้แย้ง แต่อย่างน้อยๆ ก็คือชาวพื้นเมืองเสียชีวิตไปราวครึ่งหนึ่งของที่เคยมีอยู่ นอกจากนี้ก็เป็นที่เห็นพ้องต้องกันว่าจุดสูงสุดของอัตราการเสียชีวิตเกิดขึ้นในปี 1545 หลังจาก “นิวลอว์” ออกมาไม่นาน ในช่วงเวลาที่ระบบเอ็นโกเมียนดาถูกยกเลิก สตรีและเด็กๆ ได้รับการอนุญาตให้อพยพย้ายถิ่นได้ สาเหตุการเสียชีวิตที่มากสุดคือโรคระบาด นักวิชาการส่วนใหญ่บอกตรงกันว่า โรคที่นำมาสู่ความตายหลักๆ คือโรคที่มีต้นกำเนิดมาจากยุโรปอันมีผลต่อทารก ได้แก่ ฝีดาษ หัด และอีสุกอีใส (อนุสาวรีย์เชิดชูเกียรติ “เออร์นาน กอร์เตส” เหยียบหัวชนพื้นเมืองเม็กซิโก ในเมืองเมดิยา สเปน ภาพจาก sosvox.org)     การใช้แรงงานทาสของอาณานิคมสเปนค่อยๆ หมดไป เมื่อดินแดนเหล่านี้ต่อสู้แยกตัวประกาศเอกราชจากสเปนในตอนต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 บางประเทศที่เกิดสงครามกลางเมืองหลังการได้รับเอกราชเมื่อมีทาสเข้าร่วมรบกับฝั่งใดฝั่งหนึ่ง พวกเขาก็จะเป็นไท และในบางประเทศรัฐธรรมนูญได้เขียนยกเลิกระบบทาส     เปอร์โตริโกและคิวบาถือเป็น 2 ชาติอาณานิคมสุดท้ายของสเปนที่เลิกทาสในปี 1873 และ 1886 ตามลำดับ (ต่อมาในสงครามระหว่างสเปน-สหรัฐ ปี 1898 สเปนเป็นฝ่ายปราชัย ยอมเสียทั้ง 2 ประเทศนี้ รวมถึงฟิลิปปินส์ให้กับสหรัฐ ประเทศคิวบาประกาศอิสรภาพจากสหรัฐในปี 1902 ส่วนเปอร์โตริโกยังอยู่กับสหรัฐจนถึงทุกวันนี้)     ปี 1975 “นีล ยัง” ศิลปินร็อกแอนด์โรลชาวแคนาเดียน บันทึกเพลง “Cortez the Killer” (นักฆ่าชื่อกอร์เตส) เนื้อเพลงพูดถึงเออร์นาน กอร์เตส ผู้พิชิตและทำลายล้างอารยธรรมแอซเท็กในเม็กซิโกตอนกลางจนสิ้นซาก     เพลง Cortez the Killer ถูกแบนในสเปน ทว่าหลังการเสียชีวิตลงของนายพลฟรังโก ผู้นำเผด็จการเมื่อปลายปี 1975 ชาวสเปนก็ได้ฟังเพลงนี้ โดยชื่อเพลงถูกตัดเหลือแค่ Cortez     ส่วนอนุสาวรีย์เชิดชูเกียรติของเออร์นาน กอร์เตส ในเมืองเมดิยา บ้านเกิดของเขาในสเปนก็ยังอยู่ดีเรื่อยมา เป็นรูปปั้นขนาดใหญ่ที่กอร์เตสยืนสูงสง่าห้อยดาบศึก ติดกันปักธงสเปนโดยปลายธงเป็นไม้กางเขน ขณะที่เท้าซ้ายของคอร์เตสเหยียบลงบนศีรษะของชนพื้นเมืองเบื้องล่าง. ********************** อ้างอิง : - en.wikipedia.org/wiki/Slavery_in_colonial_Spanish_America#Ending_of_slavery - www.thoughtco.com/facts-about-the-spanish-conquistadors-2136511 -https://en.wikipedia.org/wiki/Hern%C3%A1n_Cort%C3%A9s -http://slaveryandremembrance.org/articles/article/?id=A0146 -https://www.history.com/news/transatlantic-slave-first-ships-details -http://ldhi.library.cofc.edu/exhibits/show/african_laborers_for_a_new_emp/the_spanish_and_new_world_slav -https://en.wikipedia.org/wiki/Encomienda -www.loc.gov/rr/hispanic/1898/slaves.html https://www.thaipost.net/main/detail/75256 เบื้องหน้าที่ปรากฏ, เออร์นาน กอร์เตส, เอ็นโกเมียนดา FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20191229/image_big_5e088baf5c3e6.jpg 69241 21/06/2020 00:01 21/06/2020 00:01 ย้อนรอย 100 ปี สหรัฐห้ามขายสุรา     เป็นเวลา 1 เดือนเต็มๆ ที่เมืองไทยมีการห้ามจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด อาจจะนานกว่าครั้งไหนๆ ในประวัติศาสตร์บ้านเรา และราว 2 เดือนครึ่งที่ห้ามนั่งดื่มในร้านอาหาร ส่วนการนั่งดื่มในผับบาร์นั้นยังคงต้องรอต่อไปอย่างน้อยก็อีก 1 หรือ 2 สัปดาห์     แค่นี้คอน้ำเมาทั้งหลายก็บ่นแล้วบ่นอีก ลามไปถึงว่าประเทศไม่มีประชาธิปไตย ไร้สิทธิเสรีภาพ แค่จะเอาสิ่งของใส่ปากตัวเองแท้ๆ ยังถูกลิดรอนสิทธิ หลายคนอาจยังไม่ทราบว่าประเทศต้นแบบประชาธิปไตยอย่างสหรัฐอเมริกาเคยริบสิทธิเสรีภาพในการดื่มสุราของประชาชนมาแล้ว และเป็นระยะที่นานกว่าไทย ไม่มากไม่มาย แค่ 14 ปี     ช่วงนี้ผมยังไม่สามารถเดินทางท่องเที่ยวไปไหนได้ด้วยเจ้าโควิด-19 ไม่ยินยอม พึ่งของเก่าหากินไปได้ 2 ตอนก็หมดมุก วันอาทิตย์นี้ขออนุญาตท่านผู้อ่านแปลและเรียบเรียงเรื่องราวการห้ามบริโภคเหล้าในสหรัฐจากเว็บไซต์ history.com และ wikipedia.org แก้ขัดไปก่อนสักตอน หวังว่าท่านคงให้อภัย     ความพยายามผลักดันให้คนในสังคมงดเว้นการดื่มสุรามีมาตั้งแต่เริ่มตั้งประเทศสหรัฐอเมริกาด้วยสาเหตุหลายประการ แต่เสียงที่ส่งออกมาดังที่สุดคงมาจาก “เบนจามิน รัช” ที่เป็นทั้งหมอและนักการเมือง ได้เขียนบทความเมื่อปี 1784 ทำนองว่าการดื่มเครื่องดองของเมามากเกินไปมีผลร้ายกับทั้งทางร่างกายและสุขภาพจิต พวกขี้เมาถือว่าเป็นคนป่วยชนิดหนึ่ง บทความนี้ส่งผลให้มีกลุ่มสนับสนุนการเลิกดื่มสุราเกิดขึ้นในหลายรัฐ โดยเฉพาะบรรดาสุภาพสตรีที่คุณพ่อบ้านมักเมาแล้วสร้างปัญหาต่างๆ นานา     มีการก่อตั้งสมาคมอเมริกันละเว้นของเมา (American Temperance Society) ขึ้นในปี 1826 ภายใน 10 ปีมีสมาชิกเข้าร่วมถึง 1.5 ล้านคน แน่นอนว่าเกินครึ่งคือสุภาพสตรี ยังไม่พอฝ่ายต่อต้านสุรายังได้ขบวนการผลักดันของทางฝ่ายศาสนาที่เป็นโปรเตสแตนต์ส่วนใหญ่อีกด้วย     ปี 1838 รัฐแมสซาชูเสตต์สได้ผ่านกฎหมายจำกัดการขายสุรา แม้ว่ากฎหมายนี้จะถูกยกเลิกในอีก 2 ปีต่อมา แต่ถือเป็นใบเบิกทางสำหรับกฎหมายลักษณะใกล้เคียงกันในรัฐอื่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งรัฐเมนที่ผ่านกฎหมายห้ามสุราขั้นเบาใน ค.ศ.1846 ก่อนจะตามมาด้วยขั้นเข้มข้นใน ค.ศ.1851 การห้ามผลิตและขายสุราเรียกกันในสหรัฐว่า Prohibition (ความหมายโดยปกติแปลว่า “ห้าม”) จากนั้นอีกหลายรัฐก็มีกฎหมายลักษณะนี้ออกตามมา ทว่ามีสิ่งที่ใหญ่หลวงสำหรับชีวิตอเมริกันชนเกิดขึ้นเสียก่อน นั่นคือสงครามกลางเมืองสหรัฐระหว่าง ค.ศ.1861-1865     เมื่อสงครามจบ การเคลื่อนไหวให้สุราเป็นของต้องห้ามก็กลับมาทันที มีการตั้งพรรคห้ามจำหน่ายสุราขึ้น (Prohibition Party) ถือเป็นพรรคการเมืองทางเลือกที่ 3 ของสหรัฐที่มีอายุเก่าแก่ที่สุด และถือเป็นพรรคการเมืองที่เก่าแก่เป็นอันดับ 3 รองจากพรรคเดโมแครตและรีพับลิกัน และที่สำคัญคือการถือกำเนิดของสหภาพสตรีคริสเตียนต่อต้านสุรา (Woman’s Christian Temperance Union : WCTU) ที่มีบทบาทในการทำให้สังคมตื่นรู้ถึงพิษภัยของสุราในทุกระดับ ปี 1881 แคนซัสกลายเป็นรัฐแรกในการห้ามสุราในธรรมนูญของรัฐ ตามมาด้วยรัฐอื่นๆ ทางภาคใต้ ในบางรัฐที่ยังไม่มีกฎหมายห้ามแต่กฎหมายในระดับเมืองเขียนห้ามไว้ก็มี เกิดคำศัพท์เรียกพวกไม่ดื่มว่า Dry และที่ดื่มเรียกว่า Wet     อย่างไรก็ตาม ร้านเหล้าในลักษณะที่เรียกว่า “ซาลูน” ยังเพิ่มขึ้นเป็นดอกเห็ดรับกับการเติบโตทางอุตสาหกรรมที่มีกลุ่มผู้ใช้แรงงานไหลบ่าเข้าสู่เมือง เจ้าของซาลูนจำนวนไม่น้อยเป็นเจ้าของเดียวกับโรงกลั่นและโรงเบียร์ ใช้ซาลูนเป็นที่ขายและทำการตลาดไปในตัว ถึงขั้นเสนอโปรโมชั่น “ฟรีมื้อเที่ยง” แต่มื้อเที่ยงเหล่านี้มักจะเป็นอาหารที่เน้นเกลือเต็มพิกัด ไม่วายลูกค้าต้องสั่งเครื่องดื่มแก้วแล้วแก้วเล่ามาล้างปากให้หายเค็ม     ในยุคที่เรียกว่า Progressive Era (1890-1920) กลุ่มนักเคลื่อนไหวทางด้านสังคมและนักปฏิรูปการเมืองได้มีบทบาทสำคัญมาก เกิดการรวมตัวกันเป็นสหพันธ์ชื่อ Anti-Saloon League เข้ามาเคลื่อนไหวแทนที่พรรค Prohibition Party และกลุ่ม WCTU เนื่องจากมีพลังมากกว่า โดยเฉพาะเมื่อ Anti-Saloon League มีผู้นำชื่อ “เวย์น วีเลอร์” ผู้มีอดีตอันแสนขมขื่นจากพิษภัยของสุรา ถูกคนเมาทำร้ายบาดเจ็บตั้งแต่เด็ก เขากลายเป็นผู้นำที่ทรงอิทธิพลและได้รับการยอมรับอย่างรวดเร็ว ในที่สุดก็เป็นผู้ร่างกฎหมายห้ามสุรา (National Prohibition Act) ยื่นสู่สภาคองเกรส     ในช่วงเวลานั้นเมืองกำลังขยายตัว คนในชนบทจำนวนมากอพยพเข้าสู่เมือง ว่างๆ ก็มักเข้าไปดื่มในซาลูน ฝ่ายนักการเมืองหัวใสเห็นช่องก็เสนอแนวทางช่วยเหลือ ทั้งการงาน การช่วยเหลือทางกฎหมาย และอาหารการกิน เพื่อแลกกับคะแนนเสียง ซาลูนในสายตาของฝ่ายต่อต้านสุราจึงเป็นฐานแห่งการคอร์รัปชัน     ฝ่ายนักเศรษฐศาสตร์และเจ้าของกิจการก็สนับสนุนการห้ามสุรา เพราะเมื่อแรงงานไม่มีปัญหาสุขภาพจากการดื่มก็ย่อมส่งผลต่อผลิตภาพที่ดีขึ้น มีคำศัพท์ที่ใช้กันในยุคนั้นว่า Blue Monday หมายถึงวันจันทร์ที่มืดมน เนื่องจากแรงงานมักจะมีอาการแฮงก์โอเวอร์ในวันจันทร์เพราะดื่มเสียหนักหน่วงในวันอาทิตย์ ทำให้วันจันทร์กลายเป็นวันที่เกือบสูญเปล่าสำหรับเจ้าของกิจการ     ในที่สุดการเสนอแก้รัฐธรรมนูญครั้งที่ 18 ของสหรัฐในเรื่องการห้ามสุราโดยเฉพาะก็เกิดขึ้น (The Eighteenth Amendment) รัฐธรรมนูญผ่านการลงมติจากทั้ง 2 สภาในเดือนธันวาคม 1917 จากนั้น 46 รัฐจากทั้งหมด 48 รัฐได้รับรองให้สัตยาบันในวันที่ 16 มกราคม 1919     ต่อมาในเดือนตุลาคมปีเดียวกันสภาคองเกรสได้ผ่านพระราชบัญญัติห้ามจำหน่ายสุรา (National Prohibition Act) เรียกกฎหมายนี้ในชื่อ Volstead Act ตามชื่อของ Andrew Volstead สมาชิกสภาคองเกรสและประธานกรรมาธิการกฎหมายผู้นำ พ.ร.บ. เข้าสู่การพิจารณา (เวย์น วีเลอร์ เป็นผู้ร่าง) ทำให้การห้ามสุราเริ่มมีผลในวันที่ 17 มกราคม 1920 หรือ 1 ปีหลังรัฐธรรมนูญได้รับการรับรอง     เมื่อมีผลบังคับใช้แล้ว วุฒิสมาชิกคนหนึ่งที่เป็นฝ่ายสนับสนุนกฎหมายนี้ถึงกับมั่นใจว่า “ความเป็นไปได้ที่จะมีการยกเลิกการแก้ไขรัฐธรรมนูญครั้งที่ 18 มีพอๆ กับความเป็นไปได้ที่นกฮัมมิงเบิร์ดจะบินไปถึงดาวอังคารโดยที่หางของมันผูกอนุสาวรีย์วอชิงตันติดไปด้วย”     แต่ไม่ทันไรที่กฎหมายห้ามขายเหล้าถูกใช้บังคับซึ่งเป็นการบังคับธรรมชาติของมนุษย์ มันก็ย่อมมีการฝ่าฝืน โดยวิธีการฝ่าฝืนหรือหลบเลี่ยงก็แสดงให้เห็นถึงธรรมชาติมนุษย์ได้เป็นอย่างดี และเนื่องจากการห้ามสุรานี้ห้ามเฉพาะการผลิต การจำหน่าย การขนย้าย และการนำเข้า แต่ไม่ได้ห้ามการครอบครองและบริโภค ช่องทางจึงมีมาก นอกจากนี้ยังไม่ได้ห้ามไวน์ผลไม้และไซเดอร์ หากผลิตไม่เกิน 200 แกลลอนต่อปี รวมถึงไม่ได้ห้ามใช้ในพิธีกรรมทางศาสนา     ก่อนกฎหมายจะมีผล โดยเฉพาะในช่วงครึ่งหลังของปี 1919 มีการสต๊อกสุราชนิดต่างๆ ไว้ตามบ้านเรือนเป็นจำนวนมาก แม้แต่ประธานาธิบดี “วูดโรว์ วิลสัน” ก็ยังย้ายคลังเครื่องดื่มกลับไปบ้านที่วอชิงตันหลังหมดวาระลง ส่วนประธานาธิบดีคนใหม่คือ “วอร์เรน จี. ฮาร์ดิง” ก็ย้ายคลังของตัวเองเข้ามายังทำเนียบขาวแทน พวกที่ไม่ได้เตรียมการไว้ก็อาจใช้วิธีเดินทางไปเที่ยวประเทศเพื่อนบ้านอย่างแคนาดาและเม็กซิโก รวมถึงประเทศในทะเลแคริบเบียนแล้วดื่มเสียให้เต็มคราบก่อนกลับบ้าน หรือไม่ก็รอนักค้าของเถื่อนขนเข้ามาในประเทศ     อดีตร้านเหล้าทั่วไปจำนวนไม่น้อยที่เปลี่ยนเป็นร้านอาหารหรือคาเฟ่ยังคงแอบขายเหล้า รู้กันในหมู่นักดื่มว่าร้านใดขายหรือไม่ขาย หรือมีร้านหลบซ่อนขายเหล้าอยู่ตรงไหน เรียกร้านพวกนี้ว่า Speakeasy คงหมายถึง “พูดแค่นี้ก็รู้เรื่อง” นอกจากนี้ยังแปลงโฉมเป็นสถานที่ที่เรียกว่า Blind Pig และ Blind Tiger หรือหมูตาบอด เสือตาบอด นั่นคือเขียนป้ายให้ลูกค้าเข้าไปดูหมูดูเสืออย่างกับสวนสัตว์ จากนั้นก็ทำการเสิร์ฟเหล้าสบายใจ     น้ำองุ่นไม่ได้ถูกห้าม ฉะนั้นหลายคนก็ทำน้ำองุ่นกันอย่างเป็นล่ำเป็นสัน เพราะเมื่อผ่านไปสัก 2 เดือน มันก็จะกลายเป็นไวน์พร้อมแอลกอฮอล์ 12 เปอร์เซ็นต์ ปริมาณการผลิตน้ำองุ่นได้เพิ่มขึ้นถึง 4 เท่าในยุคแห่งการห้ามนี้     เกิดกรณีที่ทางรัฐรู้ทันว่าจะมีการใช้เอทิลแอลกอฮอล์ในทางอุตสาหกรรมไปใช้ในการผลิตเหล้า จึงมีคำสั่งให้แอลกอฮอล์เหล่านี้กลายเป็นพิษโดยเติมสารต่างๆ ลงไป ดื่มแล้วอาจไม่ถึงตายแต่ก็คางเหลือง ฝ่ายคนรู้ทันก็จ้างนักเคมีมาแก้ไขให้กลายเป็นแอลกอฮอล์ที่ดื่มได้ ทางรัฐก็สั่งให้ทางโรงงานเติมสารเข้าไปเพิ่ม รวมถึงเอทิลแอลกอฮอล์และน้ำมันเบนซิน ฝ่ายแพทย์ออกมาคัดค้านเพราะทำให้ถึงตายได้ มีตัวเลขที่น่าตกใจระบุว่าคนตายจากการดื่มแอลกอฮอล์เติมสารอันตรายไปราวๆ 1 หมื่นคนตลอดอายุของกฎหมายนี้ โดยอาจไม่ตายในทันที แต่ตายผ่อนส่งจากพิษที่ค่อยๆ รับเข้าไป     การทำเหล้าบริโภคเองในครัวเรือนเกิดขึ้นอย่างแพร่หลาย เรียกว่า Moonshine หมายถึงแสงจันทร์ มีที่มาจากในอดีตที่การต้มเหล้าต้องไปทำในป่าโดยอาศัยแสงสว่างจากดวงจันทร์เพื่อหลบซ่อนเจ้าหน้าที่บ้านเมือง ร้านค้าบางร้านขายน้ำองุ่นเข้มข้นโดยเขียนฉลากคำเตือนไว้อย่างละเอียดว่าควรหลีกเลี่ยงขั้นตอนดังต่อไปนี้ ไม่เช่นนั้นน้ำองุ่นของท่านจะกลายเป็นไวน์ไปเสียเปล่าๆ อีกทั้งยังมีร้านขายยาบางแห่งขายไวน์แบบยาน้ำ แอลกอออล์ประมาณ 22 เปอร์เซ็นต์ โดยไวน์นี้เมื่อดื่มเข้าไปจะมีรสชาติของยาเพื่อให้สามารถขายได้ไม่ผิดกฎหมาย     อาชีพที่รุ่งเรืองมากที่สุดในยุคแห่งการห้ามขายเหล้าคงหนีไม่พ้นหมอและเภสัชกร หลังผ่านไป 6 เดือน มีหมอได้รับใบอนุญาตสำหรับเขียนใบสั่งแอลกอฮอล์ที่ใช้ในการรักษามากกว่า 15,000 คน ด้านเภสัชกรได้ใบอนุญาตสำหรับขายแอลกอฮอล์สำหรับการรักษาราว 57,000 คน ตลอดทศวรรษ 1920s มีหมอเขียนใบสั่งเหล้าออกมาถึง 11 ล้านใบ หัวหน้าหน่วยงาน Prohibition ชื่อ “จอห์น เอฟ. คราเมอร์” เปิดเผยว่า มีหมอคนหนึ่งออกใบสั่งวิสกี้ให้กับคนไข้ไป 475 ใบในวันเดียว ร้านขายยาบางทีก็ได้รับใบสั่งยาจากทั้งหมอจริงและหมอเก๊ที่เขียนให้กับพวกพ่อค้าเหล้าเถื่อน (Bootlegger)      ในปี ค.ศ.1931 มีหมอถูกจับประมาณ 400 คน เภสัชกร 1,000 คน ในคดีออกใบสั่งยาปลอมและขายเหล้าให้กับพ่อค้าเหล้าในตลาดมืด อย่างไรก็ตามการขายเหล้าผ่านร้านขายยาทำกำไรอย่างงามให้กับ “ชาร์ลส์ อาร์. วอลกรีน” เจ้าของร้านขายยา Walgreen ซึ่งได้ขยายจาก 20 สาขา เป็น 525 สาขาในยุค 1920s อันเป็นผลมาจากธุรกิจขายเหล้าเพื่อการรักษาโรค     มีหลายคนเชื่อว่ากฎหมายนี้คงจะใช้ไม่ได้ผลตั้งแต่ประมาณปี 1925 นักข่าวชื่อดัง “เอช.แอล. เมนซ์เคน” เขียนไว้ว่า “กฎหมายห้ามขายเหล้าใช้การได้ดีกับเป้าหมายที่เป็นชนชั้นผู้ใช้แรงงานที่ยากจน” นักประวัติศาสตร์ชื่อ “ลิซาเบธ โคห์เอน” เขียนว่า “ครอบครัวเศรษฐีมีเหล้าเต็มห้องใต้ดินและไม่มีปัญหาอะไร แต่หากคนจนมีเหล้าทำเองสักขวดหนึ่งก็อาจจะซวย”     การบังคับใช้กฎหมายเป็นสิ่งที่ยากลำบากไม่น้อยแม้ว่ารัฐบาลกลางได้ตั้งฝ่ายปฏิบัติขึ้นมา 3 หน่วยงานสำหรับจัดการกับขบวนการค้าเหล้าเถื่อน สิ่งที่เป็นอุปสรรคอย่างมากก็คือลักษณะภูมิประเทศของอเมริกาที่มีลักษณะแตกต่างหลากหลาย ทั้งหุบเขา ภูเขา ทะเลสาบ บึงที่กว้างขวาง พื้นที่ชายทะเลทั้งแปซิฟิก แอตแลนติก และแคริบเบียน ท่าเรือนับไม่ถ้วน ชายแดนที่ติดกับแคนาดาและเม็กซิโก นอกจากเจ้าหน้าที่รัฐเกินจะต้านทานการลักลอบขายเหล้าแล้ว ก็ยังมีบางส่วนแอบหันไปรับสินบนจากผู้ทำผิดกฎหมาย เกิดตำนาน “อัล คาโปน” เจ้าพ่อเหล้าเถื่อนขึ้นในชิคาโกอย่างที่ทราบกัน     ยังมีกรณีของ “จอร์จ แคสซิเดย์” พ่อค้าเหล้าเถื่อนที่วันหนึ่งในเดือนตุลาคม ปี 1930 ได้ออกมาเปิดเผยกับหนังสือพิมพ์วอชิงตันโพสต์ว่าเขาแอบขายเหล้ามาเป็นเวลา 10 ปี ลูกค้าของเขาหลายคนเป็นสมาชิกสภาคองเกรสและวุฒิสมาชิก ท่านผู้ทรงเกียรติจาก 2 สภานี้ทั้งหมดเป็นนักดื่มเสียประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์     สมาชิกพรรคเดโมแครตในรัฐทางเหนือส่วนมากนิยมดื่ม พวกเขาเชื่อว่าการห้ามขายเหล้าไม่ได้หยุดอาชญากรรม หากแต่ทำให้เกิดอาชญากรรมในขอบเขตที่กว้างขวางขึ้น ทำให้กลุ่มมาเฟียที่มีทั้งทุน กำลังคนและอาวุธเติบโต พร้อมชนกับเจ้าหน้าที่รัฐ พรรคเดโมแครตได้เก้าอี้เพิ่มในการเลือกตั้งปี 1932 คนจำนวนมากไม่เห็นด้วยกับกฎหมายห้ามขายเหล้า โดยเฉพาะในสังคมเมือง     ตลาดมืดที่เกิดขึ้นยังได้แข่งขันกับระบบเศรษฐกิจปกติ ยิ่งเมื่อภาวะเศรษฐกิจตกต่ำที่เรียกว่า Great Depression เริ่มส่งผลอย่างหนักในสหรัฐตั้งแต่ปี 1929 รัฐต่างๆ ต้องการรายได้จากภาษีแอลกอฮอล์เพื่อนำมาพยุงเศรษฐกิจ แฟรงคลิน ดี. รูสเวลต์ ได้หาเสียงยกเลิกกฎหมาย Prohibition เมื่อได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีสหรัฐ ในปี 1932 ก็ทำตามสัญญา ได้ลงนามแก้ไข Volstead Act ในเดือนมีนาคม 1933 อนุญาตให้ขายเบียร์ที่มีแอลกอฮอล์ไม่เกิน 4 เปอร์เซ็นต์ (ก่อนหน้านี้กำหนดไว้เพียง 0.5 เปอร์เซ็นต์) จากนั้นก็นำไปสู่รัฐธรรมนูญฉบับแก้ไขครั้งที่ 21 ยกเลิกรัฐธรรมนูญฉบับแก้ไขครั้งที่ 18 ในวันที่ 5 ธันวาคม 1933 ถือเป็นครั้งแรกในสหรัฐที่มีการแก้ไขยกเลิกรัฐธรรมนูญฉบับเก่า     แม้ว่ารัฐธรรมนูญถูกแก้ไขแล้ว แต่ไม่ได้มีการห้ามไม่ให้รัฐต่างๆ คงกฎเหล็กแบนแอลกอฮอล์ต่อไป มีถึง 18 รัฐที่ยังคงเดินหน้ากฎหมาย Prohibition มิสซูรีเป็นรัฐสุดท้ายที่กว่าจะยกเลิกกฎหมายห้ามขายเหล้าก็ปาเข้าไปปี 1966 สำหรับในเขตพื้นที่สงวนชาวอินเดียนแดงหรือชนพื้นเมืองผู้อยู่มาก่อนทั้งหลายยังคงถูกสั่งห้ามโดยกฎหมาย Federal Law      จอห์น ดี. ร็อกกีเฟลเลอร์ จูเนียร์ ผู้ที่เคยสนับสนุนกฎหมายห้ามขายเหล้า กล่าวไว้ในปี 1932 ว่า “เมื่อเริ่มมีการเสนอกฎหมาย ผมหวังว่าสาธารณชนจะอ้าแขนรับและตระหนักได้ถึงพิษภัยของเจ้าปีศาจตนนี้ ทว่าในเวลาต่อมาผมเริ่มรู้สึกว่าตัวเองคิดผิดหรือเปล่า เพราะอัตราการดื่มไม่ได้ลดลง บรรดาร้าน Speakeasy เข้ามาแทนที่ซาลูน เกิดกลุ่มมาเฟียติดอาวุธ คนดีๆ ของเราเริ่มเมยเฉยต่อกฎหมายนี้ เมื่อคนไม่เคารพกฎหมาย อาชญากรรมก็เพิ่มขึ้นในระดับที่ไม่เคยมีมาก่อน”     หลังจากนั้นเป็นต้นมาสังคมอเมริกันก็ยังมีคนเห็นด้วยและไม่เห็นด้วยกับการห้ามขายเหล้า Gallup Poll ทำการสำรวจเกือบทุกปีนับแต่ ค.ศ.1939 ระบุว่าอเมริกันชนทั้งประเทศที่อายุมากกว่า 18 ปี ดื่มแอลกอฮอล์เป็นสัดส่วน 2 ใน 3 ส่วนโพลของ CNN เมื่อปี 2014 เปิดเผยว่ามีชาวอเมริกัน 18 เปอร์เซ็นต์เห็นว่าการดื่มเหล้าควรเป็นสิ่งผิดกฎหมาย     สังคมอเมริกันยังมีความเห็นเป็น 2 ฝ่าย และเมื่อเป็นประเทศประชาธิปไตย ก็คงต้องว่ากันไปตามเสียงข้างมาก!!!. https://www.thaipost.net/main/detail/69241 เบื้องหน้าที่ปรากฏ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20171218/5a376835176cb.jpg 67995 06/06/2020 20:49 07/06/2020 00:01 เรื่องเล่าคราวลากเรือหลวง (1) (เรือหลวงอุดมเดช 323 เมื่อครั้งยังประจำการในกองทัพเรือ (ขอบคุณภาพจากอินเทอร์เน็ต))     หลังสงกรานต์ปีที่แล้วไม่กี่วัน มีข่าวปฏิบัติการลากจูงทางน้ำครั้งสำคัญ เจษฎาเทคนิคมิวเซียม พิพิธภัณฑ์ยานพาหนะของคุณเจษฎา เดชสกุลฤทธิ์ ได้ขอรับการสนับสนุนเรือหลวงอุดมเดช 323 จากกองทัพเรือที่ปลดประจำการลงเมื่อ 2 ปีก่อนหน้านั้น กองทัพเรือยินดีมอบให้นำไปจัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์ริมแม่น้ำนครชัยศรี โดยฝ่ายพิพิธภัณฑ์เป็นผู้รับผิดชอบการลากจูง     ในฐานะเด็กเรือเก่าของคุณเจษฎาตั้งแต่คราวลากเรือดำน้ำโซเวียตยุคสงครามเย็นมาจากทะเลบอลติกเมื่อต้นปี 2550 ก่อนที่เรือดำน้ำจะประสบเหตุร้ายจมลงสู่ก้นทะเลเหนืออย่างน่าเสียดาย ผมขอโอกาสคุณเจษฎาร่วมปฏิบัติการลากเรือให้สำเร็จสักครั้งในชีวิต คุณเจษฎาก็ไม่ขัดข้อง ความจริงแล้วผมไม่ได้ทำหน้าที่ใดๆ ในการลากจูง เพียงแต่ขอขึ้นไปสัมผัสประสบการณ์หายากเท่านั้น และก็ได้แต่หวังว่าจะไม่ไปเกะกะกีดขวางการทำงานของทีมลาก     สำหรับเรือหลวงอุดมเดชนี้สังกัดอยู่ในชุดเรือหลวงราชฤทธิ์ ประกอบไปด้วย ร.ล.ราชฤทธิ์ หมายเลข 321, ร.ล.วิทยาคม หมายเลข 322 และ ร.ล.อุดมเดช หมายเลข 323 กองทัพเรือได้มีโครงการจัดหาในปี พ.ศ.2519 ใช้งบประมาณจากค่าสัมปทานสำรวจน้ำมันในทะเลบวกกับงบประมาณประจำ มีชื่อโครงการว่า “การจัดหาเรือคุ้มครองการสำรวจน้ำมันทางทะเล” ต่อโดยบริษัท Cantiere Navale Breda ประเทศอิตาลี     เรือหลวงอุดมเดชขึ้นระวางประจำการปี พ.ศ.2523 เป็นประเภทเรือยนต์เร็วโจมตีอาวุธนำวิถี ถือเป็นเรือครูของกำลังพลทหารเรือไทยมากมายหลายท่าน สำหรับเรือหลวงวิทยาคมที่อยู่ในชุดเดียวกันเมื่อปลดระวางประจำการแล้วกองทัพเรือก็ได้มอบให้กับจังหวัดนครศรีธรรมราช ขณะนี้จัดแสดงประกอบพระอนุสาวรีย์ พลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ที่แหล่งท่องเที่ยวชายทะเลเขาพลายดำเฉลิมพระเกียรติ อำเภอสิชล ส่วนเรือหลวงราชฤทธิ์นั้นยังคงประจำการอยู่ต่อไปก่อน     เว็บไซต์ Thaiseafarer ระบุข้อมูลจำเพาะของเรือหลวงชุดนี้ไว้ว่ามีความยาวตลอดลำเรือ 49.80 เมตร กว้าง 7.50 เมตร กินน้ำลึก 1.7 เมตร ระวางขับน้ำปกติ 270 ตัน เต็มที่ 300 ตัน ความเร็วมัธยัสถ์ 15 นอต สูงสุด 36 นอต ระยะปฏิบัติการไกลสุด 2,000 ไมล์ ต่อเนื่อง 5 วัน กำลังพลประจำเรือ 46 นาย มีปืนใหญ่เรือ OTO Melara 76/62 Compact ขนาด 76 มม. 1 แท่น, ปืนใหญ่กล Breda/Bofors Type 564 ขนาด 40 มม. 1 แท่น, ปืนกล U.S. Ordnance M2HB ขนาด 12.7 มม. แท่นเดี่ยว 2 แท่น และแท่นยิงอาวุธปล่อยนำวิถีพื้นสู่พื้น MBDA Exocet MM38 2 แท่น แท่นละ 2 ท่อยิง     เป็นเวลาหลายปีที่ผมเคยได้ยินข่าวเรือหลวงอุดมเดช 323 ทำหน้าที่พิทักษ์ทะเลไทย เข้าจับกุมเรือประเทศเพื่อนบ้านที่ลักลอบเข้ามาทำการประมงในเขตน่านน้ำของเรา จึงถือเป็นเกียรติยิ่งที่กำลังจะได้เดินทางเที่ยวสุดท้ายมาในเรือหลวงที่มีกิตติศัพท์ไม่ธรรมดาลำนี้ (เข้าสู่ปากแม่น้ำท่าจีน จังหวัดสมุทรสาคร)     เรือหลวงอุดมเดชปลดประจำการที่ฐานทัพเรีอสัตหีบแล้วถูกลากมายังอู่ทหารเรือพระจุลจอมเกล้า กรมอู่ทหารเรือ จังหวัดสมุทรปราการ ทีมงานลากจูงจะนำออกสู่อ่าวไทยแล้วเลี้ยวขวาไปประมาณ 50 กิโลเมตรเพื่อเข้าสู่แม่น้ำท่าจีน จังหวัดสมุทรสาคร จากนั้นก็ขึ้นไปเรื่อยๆ สู่พื้นที่จังหวัดนครปฐม ช่วงนี้เรียกว่าแม่น้ำนครชัยศรี มีจุดหมายปลายทางอยู่ที่เจษฎาเทคนิคมิวเซียมแห่งใหม่ที่กำลังจะมีการก่อสร้าง อยู่ในเขตตำบลงิ้วราย อำเภอนครชัยศรี บริเวณตรงข้ามวัดกกตาล     ข้อมูลเรื่องระยะเวลาในการลากจูงที่ผมได้รับวันก่อนขึ้นเรือคือเกือบๆ 1 สัปดาห์ ด้วยว่าความยากในการลอดผ่านแต่ละสะพานในแม่น้ำท่าจีนจำนวนทั้งสิ้น 17 สะพานก่อนถึงเจษฎาเทคนิคมิวเซียม ขึ้นอยู่กับ 4 ปัจจัย คือระดับความสูงของสะพาน ความสูงของเรือ ระดับน้ำขึ้นน้ำลง และฝีมือของทีมลาก ผมก็เลยสวมวิญญาณแสงสุรีย์ รุ่งโรจน์ “เก็บเสื้อผ้ายัดใส่กระเป๋า…” สำหรับการอยู่ในเรือไปเผื่อๆ 7 วัน คุณเต่า-เลขาฯ คุณเจษฎา น้ำใจงาม เอื้อเฟื้อซิงเกิลมอลต์วิสกี้เก่าเก็บหลายปียี่ห้อ Glenfiddich มาให้ 1 ขวดลิตรสำหรับประทังชีวิตในเรือ     เช้าวันเดินทางมีการทำพิธีบวงสรวงแม่ย่านางบริเวณหัวเรือ แล้วกราบสักการะภาพถ่ายและภาพเขียนกรมหลวงชุมพรฯ หรือเสด็จเตี่ยของชาวกองทัพเรือ ทีมเรือลากจุดประทัด 2 รอบแล้วออกเดินทางเวลาประมาณ 08.45 น. มีเรือเล็กของกองทัพเรือ 3 ลำช่วยกันดึงและประคองเรือหลวงออกจากอู่ทหารเรือพระจุลจอมเกล้าออกสู่แม่น้ำเจ้าพระยา ก่อนเรือลากจะเข้ามารับช่วงต่อ เคลื่อนผ่านป้อมพระจุลจอมเกล้าฯ ทางด้านขวามือ ไม่นานก็ออกสู่ทะเลอ่าวไทย เลยร่องน้ำแล้วเรือก็หันขวาแล่นขนานชายฝั่ง ทว่าไม่สามารถมองเห็นฝั่งด้วยตาเปล่า (เรือ “กลึงบาดาล” ของกองทัพเรือ นำเรือหลวงอุดมเดชจากอู่ทหารเรือพระจุลจอมเกล้าออกสู่แม่น้ำเจ้าพระยา)     ทีมงานลากจูงได้ถอดเอา Bridge หรือห้องควบคุมเรือที่อยู่ส่วนบนของลำเรือรวมถึงเสาเรดาร์ออก นำไปวางไว้ส่วนหน้าของเรือเพราะมีพื้นที่ว่างรวมถึงทางด้านหลังเรือ ใช้เชือกผูกรัดกับลำเรือมาอย่างดี หากไม่ถอดออกก็จะลอดสะพานในแม่น้ำไม่ได้ ตอนแรกมีข่าวว่าจะนำส่วน Bridge นี้แยกจากตัวเรือไปกับรถเทรลเลอร์ หัวหน้าทีมลากชื่อพี่โมทย์ในชุดหมีสีขาว คะเนอายุห้าสิบกว่าๆ อธิบายกับผมว่าขนไปในลำเดียวกันจะช่วยถ่วงน้ำหนักเรือยามลอดสะพานให้ง่ายขึ้น     ในการลากจูงครั้งนี้ผมไม่ได้อยู่ในเรือลากเหมือนเมื่อคราวลากเรือดำน้ำเนื่องจากเรือลากมีขนาดเล็ก มีคนอยู่ในเรือลากแค่ 2 หรือ 3 คนเท่านั้น ทีมงานส่วนใหญ่อยู่ในเรือหลวง โดยพี่โมทย์ใช้วิทยุสั่งการไปยังเรือลากเป็นระยะๆ ช่วงออกทะเลได้ไม่เท่าไหร่ผมอยู่ด้านหน้าฝั่งกราบซ้ายของเรือ พี่โมทย์หยิบลูกมะพร้าวเฉาะแล้วและแช่น้ำแข็งไว้มาให้ผมดื่ม 1 ลูกเพื่อความสดชื่น สักพักทีมงานประสบการณ์สูงของพี่โมทย์ชื่อป๋ายาวหอบเอาผลไม้มาให้ 1 กอบใหญ่ ทั้งสาลี่ แอปเปิล และส้ม ล้วนเป็นของไหว้ในพิธีบวงสรวงเมื่อเช้าทั้งสิ้น ผมกินส้มไป 1 ลูกเป็นมื้อเช้า ไม่กล้ากินมากเพราะกลัวต้องเข้าห้องน้ำ และเวลานี้ยังไม่รู้ว่าห้องน้ำอยู่ไหน     ตอนปวดฉี่จึงได้เดินหา มีห้องที่เขียนว่า Toilet เปิดไปดูไร้แสงมืดมิด มองไม่เห็นอะไร ผมก็ยังอุตส่าห์เปิดสวิตช์ไฟทั้งที่รู้ว่าไม่มีไฟฟ้า มองเพ่งในห้องน้ำอยู่สักพักจนสายตาเอาชนะความมืดได้ ในห้องมีโถส้วมแต่ดูจะใช้การไม่ได้ ไม่มีน้ำ พื้นห้องฝุ่นหนาคล้ายสนิม หรืออะไรบางอย่างออกสีดำๆ เหยียบไปรู้สึกหยุ่นๆ เลยถอยออกมา เห็นผู้หญิงคนหนึ่งซึ่งมากับเรือ (เมียของกบ ทีมงานอีกคน) นั่งเล่นโทรศัพท์อยู่ระหว่างส่วนต่อกลางเรือ (ที่เป็นห้องต่างๆ) กับพื้นที่ว่างหลังเรือ ผมถามเธอว่าห้องน้ำใช้ได้ไหม เธอตอบว่าใช้ไม่ได้ ถามใหม่ว่าฉี่ได้ไหม เธอตอบว่าฉี่ได้ ก็เลยฉี่ลงไปทั้งมืดๆ ไม่รู้ว่าลงทะเลหรือไปค้างที่ส่วนไหน ตอนหลังมีคนแนะนำให้ฉี่ลงทะเลโดยตรง ผมปวดฉี่อีกทีตอนที่เรือเข้าแม่น้ำท่าจีนแล้ว แม้แม่น้ำจะไม่น่ากลัวเท่าทะเลแต่ก็เสี่ยงตกอยู่ดี ขออนุญาตข้ามเรื่องฉี่ไปเพราะยังไม่กล้าเล่าแบบลงรายละเอียด รวมถึงกิจธุระส่วนตัวในระดับที่หนักหนาขึ้นไปที่ขอยกยอดไปเล่าในตอนหน้า (ฝูงนกนางนวลเข้าใจว่าจะได้ปลาจากเรือหลวง หรือไม่ก็แค่บินตามสนุกๆ)     ผมเดินสำรวจเรือหลวงไปจนถึงด้านบนที่ถูกถอดออกเหลือเป็นดาดฟ้าแบนราบ มีบันไดขึ้นลงจากส่วนกลางเรือ เวลาเรือโคลงหนักๆ ก็นั่งยองๆ ลง คลื่นสูงไม่น่าเกิน 2 เมตร แต่เพราะเรือวิ่งขวางทางคลื่นที่เข้าออกฝั่ง ทำให้เรือโคลงซ้าย-ขวาน่าประหวั่นพรั่นพรึง ไม่โคลงหน้า-หลังเหมือนกับการวิ่งสวนคลื่นที่รู้สึกหวาดเสียวว่าน้อยกว่า ผมจึงลงไปนั่งบริเวณพื้นหลังเรือที่มีการเอาชิ้นส่วนต่างๆ ของเรือที่ถอดออกแล้วมาวางสุมกันจนมีพื้นที่ร่ม ยาเมาเรือคงออกฤทธิ์เต็มที่ผมมุดคลานเข้าไปเอนหลัง อ้วน-ทีมงานอีกคนหนึ่งเอาเสื่อและหมอนมาให้ จึงปูนอนชมนกนางนวลบินตามท้ายเรือสบายใจ น่าจะหลับลงไปได้ประมาณ 5 นาที     พี่โมทย์เข้ามานั่งคุยด้วย แกพูดเรื่องเรือดำน้ำโซเวียตลำนั้นขึ้นมาเหมือนจุดใต้ตำตอ คงเคยทราบเรื่องคุณเจษฎาซื้อเรือดำน้ำ พอทราบว่าผมมากับเรือลากในคราวนั้นแกก็ตะโกนเรียกป๋ายาว บอกว่า “มาดูคนลากเรือดำน้ำนี่เร็ว” ป๋ายาวเข้ามาร่วมวงเล่าว่านายหน้าเรือลากชาวสวีเดนในเวลานั้นมาให้แกไปเป็นพยานขึ้นศาลเพื่อบอกกับศาลว่าเรือล่าปลาวาฬที่ใช้ลากเรือดำน้ำนั้นคือเรือลาก หรือ Tudgboat ด้วยเกียรติของคนเรือมืออาชีพป๋ายาวไม่ยอมรับข้อเสนอนำความเท็จกล่าวต่อศาล แกย้ำว่า “ก็มันไม่ใช่เรือลาก” พี่โมทย์ให้ข้อมูลเพิ่มว่านายหน้าคนนี้หนีอะไรบางอย่างมาจากสวีเดน และหากินด้วยวิธีแบบนี้หลายครั้ง และสุดท้ายเขาขายเรือล่าปลาวาฬลำดังกล่าวได้ 3 ล้านบาท มีคนซื้อไปตัดชิ้นส่วนขายต่อที่ทะเลทางภาคใต้     นอกจากบริเวณหลังเรือที่ไม่ร้อนเพราะมีกำบังและโดนลมแล้วก็ไม่มีส่วนไหนของเรือพ้นอิทธิพลแสงแดดเดือนเมษายนไปได้ ภายในตัวเรือโดยเฉพาะในห้องต่างๆ ร้อนเหลือประมาณเพราะเรือสร้างด้วยเหล็ก อุณหภูมิยามบ่ายสะสมความร้อนปาเข้าไปเกิน 50 องศา แค่เดินผ่านก็เหงื่อชุ่ม ตอนขึ้นเรือมาเมื่อเช้านี้ผมวางเป้ไว้บริเวณทางเดินในตัวเรือ เวลาสายๆ มาเจอเป้วางอยู่ในห้องพักผู้บังคับการเรือที่ในเวลานี้คือห้องของพี่โมทย์ มีโต๊ะและโซฟา ตอนเช้าตรู่ที่แดดยังไม่ร้อนคงพอใช้เป็นที่นอนได้ พี่โมทย์แขวนเสื้อผ้าไว้หลายตัว ที่อยู่ในถุงจากร้านซักรีดก็มี เพราะแกอยู่กับเรือเตรียมการเคลื่อนย้ายมาหลายวันแล้ว บนโต๊ะมีโกลด์เลเบิ้ลวางอยู่ด้วย 2 ขวดลิตร ในห้องหนึ่งผมเห็นอุปกรณ์การทำครัวและอาหารแห้งจำนวนหนึ่ง คาดการณ์ได้ว่าหญิงสาวหนึ่งเดียวในเรือน่าจะเป็นแม่ครัว (เรือโยงในแม่น้ำรับช่วงต่อจากเรือลากในทะเล)     พี่โมทย์ให้ลูกน้องใช้เชือกผูกยางรถยนต์แล้วโยนลงน้ำท้ายเรือเพื่อลดการแกว่งของเรือ แกคำนวณว่าเรือวิ่งด้วยความเร็ว 4.5 นอต (1 นอตเท่ากับ 1.85 กิโลเมตรต่อชั่วโมง) เรือจะเข้าร่องน้ำของปากน้ำท่าจีนราวบ่าย 2 โมงซึ่งก็ตรงเวลา เรือลากส่งต่อเชือก 8 เกลียวทำจากไม้สนซีดาร์ญี่ปุ่น (สึกิ) ให้กับเรือโยงที่จะลากในแม่น้ำ ภาพที่เห็นบอกได้ว่าเรื่องการลากจูงต้องสนามใครสนามมัน มีเรือเล็กมาช่วยประคองท้ายเรือหลวงอีก 1 ลำ การลากเรือในแม่น้ำมีความจำเป็นต้องใช้เรือประคองท้ายเพื่อไม่ให้เรือใหญ่ที่ถูกลากชนเข้ากับตอม่อสะพานหรือเรือลำอื่นที่สัญจรไปมา รวมถึงตลิ่งและท่าน้ำ     เมื่อเรือลากในทะเลกลับไปมีคนจากในเรือลำนั้นขึ้นเรือหลวงมาด้วย 1 คน ชื่อตั้ม เวลาบ่าย 3 ครึ่ง เรือเข้าสู่ปากน้ำท่าจีนที่กว้างใหญ่ไม่แพ้ปากน้ำเจ้าพระยา บริเวณที่น้ำเค็มสัมผัสกับน้ำกร่อยเห็นสีของน้ำตัดกันชัดเจน สีของน้ำกร่อยดำคล้ำเหมือนน้ำโคลน แถวปากแม่น้ำมีเรือสินค้าจำนวนมาก รวมถึงเรือปลาที่ออกมารับสัตว์น้ำจากเรือใหญ่ที่จอดลอยลำในน้ำลึก (พระอนุสาวรีย์กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ฯ ทรงยืนปกปักคุ้มภัยแก่ชาวเรือ ณ วัดศรีสุทธาราม (วัดกำพร้า) ริมฝั่งแม่น้ำท่าจีน)     ขบวนเรือ 3 ลำของเราเข้าสู่แม่น้ำท่าจีน เป็นเขตอำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสาคร ผ่านวัดศรีสุทธาราม หรือวัดกำพร้าทางด้านขวามือ (มองจากขาขึ้นแม่น้ำ) พระอนุสาวรีย์กรมหลวงชุมพรฯ ทรงยืนเด่นสง่า หอการค้าจังหวัดสมุทรสาคร ข้าราชการและประชาชนร่วมกันจัดสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ.2559 เพื่อสำนึกในพระกรุณาของบิดาทหารเรือไทย เป็นพระอนุสาวรีย์เสด็จเตี่ยที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย สูงถึง 17 เมตร     เรือผ่านวัดโกรกกรากบนฝั่งเดียวกัน ลำน้ำโค้งขวาแล้วโค้งซ้ายเป็นรูปเกือบวงกลม พื้นที่ฝั่งซ้ายมือที่ถูกสายน้ำโอบล้อมไว้คือเขตตำบลท่าฉลอม ฝั่งขวาก็คือตำบลมหาชัย มีคลองมหาชัยดิ่งตรงเข้าไปทางทิศตะวันออกจนเชื่อมกับคลองสนามชัยและยาวไปต่อกับกรุงเทพมหานคร     ในการลอด 3 สะพานแรก ได้แก่ สะพานถนนพระราม 2, สะพานท่าจีน 3 (วัดบางปลา) และสะพานพุทธมณฑลสาคร ระดับน้ำเป็นใจลอดผ่านไปได้ ทว่าเรือประคองท้ายที่ทำการดึงรั้งและส่งหนุนเรือหลวงเกิดเชือกขาดทั้ง 3 ครั้งสร้างความไม่พอใจให้กับพี่โมทย์ที่ขณะนี้เปลี่ยนมาออกคำสั่งทางโทรโข่งหลุดสบถออกมาพอหอมปากหอมคอ แต่เมื่อเรือท้ายรู้จังหวะการรับส่งกับเรือลากแล้วหลังจากนั้นเชือกก็ไม่ขาดอีกเลย     เมื่อเรือเคลื่อนลึกเข้าไปในแม่น้ำเรื่อยๆ ขนาดลำน้ำก็ค่อยๆ แคบลง จากชุมชนริมน้ำตั้งกันหนาแน่นก็เริ่มเบาบาง ผักตบชวาในแม่น้ำกลับมากขึ้น สังเกตเห็นว่ามีคฤหาสน์ของเศรษฐีก่อกำแพงล้อมรั้วและมีท่าน้ำมั่นคงสวยงามตั้งอยู่หลายหลังทางฝั่งขวาแทบทั้งสิ้น     แสงแดดอ่อนแรงลงผมก็ได้ทีกลับขึ้นไปเดินเหินชมทิวทัศน์บนดาดฟ้าอย่างเพลิดเพลิน แม่น้ำนิ่งเอื่อย ผิดกับทะเลคนละขั้ว กระทั่งม่านสีดำเริ่มเข้าจับท้องฟ้า งานหนักของคนเรือค่อยๆ ลดน้อยลง พี่โมทย์ตะโกนขึ้นมาว่า “เหล้าขวดสีเขียวแตกหกหมดเลย เมียไอ้กบทำแตก เป็นอะไรหรือเปล่า” ผมตกใจ รีบเดินลงไปที่หลังเรือ เห็น Glenfiddich วางอยู่บนโต๊ะในสภาพปกติ เคียงอยู่กับ Gold Label  (เรือข้ามฟากออกจากท่ามหาชัยสู่ท่าฉลอม)      “ได้เวลากินเหล้าแล้ว” พี่โมทย์เอ่ยขึ้น แล้วยังเสริมว่า “มีโซดานะ น้ำแข็งอยู่ในถัง เดี๋ยวมีกับแกล้ม แต่แก้วไม่มี ต้องเอาขวดน้ำมาตัดครึ่ง” ป๋ายาวถือรีเจนซี่ขวดแบนมาวางสมทบพร้อมครวญเพลง “บ้านพี่เป็นเรือนแพ สาวน้อยเขาไม่แล สาวแก่เขาก็ไม่มอง...” ของกาเหว่า เสียงทอง แล้วเดินตรวจตราโน่นนี่ตามส่วนต่างๆ ของเรือต่อไป        ผมหยิบแก้วน้ำพลาสติกใสแบบซีลปิดฝาที่ดื่มน้ำหมดแล้ว ดึงฝาซีลออกใช้เป็นแก้ว พี่โมทย์ดื่มจากแก้วสเตนเลสสีเงิน ตั้มตัดครึ่งขวดพลาสติก อนิจจาวิสกี้ซิงเกิลมอลต์และเบลนด์มอลต์ระดับโกลด์เลเบิ้ลต้องมาเข้าคู่ตุนาหงันกับแก้วระดับยาจก     ในเรือหลวงมีอยู่ 8 ชีวิต หากไม่นับเมียของกบ ที่เหลือก็เป็นชายฉกรรจ์ล้วนผิวดำกร้านด้วยอาบแดดนานปี เมื่อเปรียบเทียบกันแล้วผมจึงดูเป็นหนุ่มน้อยหน้าใสไปเลย แถมไม่รู้เรื่องเรือเรื่องน้ำ แต่มาขออยู่อาศัยท่ามกลางผู้มากประสบการณ์ทั้งหลายในคืนพระจันทร์เต็มดวงอีกต่างหาก ตัดสินใจรินซิงเกิลมอลต์ใส่แก้ว ไม่ใส่น้ำแข็ง ไม่ใส่น้ำ ไม่ใส่โซดา แล้วยกขึ้นจิบ     ผมรู้ดี การดื่มเพียวๆ ย่อมทำให้ผู้อื่นคิดว่าหมอนี่ไม่ธรรมดา โดยเฉพาะเมื่อไม่ใส่น้ำแข็งแม้ในวันอากาศร้อนเยี่ยงนี้ ขนาดคนเรือผู้แข็งแรงแกร่งกล้าทั้งหลายยังผสมน้ำแข็งโซดาหรือน้ำเปล่า     ไอ้หนุ่มสำอางจึงกลายมาเป็นผู้น่าเกรงขามในบัดดล และคงจะผ่านค่ำคืนใต้แสงจันทร์นวลไปโดยตลอดรอดฝั่ง (ฮ่า). https://www.thaipost.net/main/detail/67995 เจษฎา เดชสกุลฤทธิ์, เบื้องหน้าที่ปรากฏ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20191229/image_big_5e088baf5c3e6.jpg 67388 31/05/2020 00:01 31/05/2020 00:01 อำลาฮานอย (ลุงโฮยังอยู่กับชาวเวียดนาม ข้อความใต้ภาพแปลความหมายได้ว่า “สร้างชาติกันใหม่ให้ดีและงดงามกว่าเดิม”)     มินิบัสกลับออกจากหมู่บ้านตามก๊ก ในเขตจังหวัดนิญบิ่ญ เวลาประมาณ 5 โมงเย็น เวลานี้สามารถมองพระอาทิตย์ได้ด้วยตาเปล่า เห็นดวงสีชมพูแกมส้มลอยอยู่เหนือแนวภูเขาหินปูนขอบหยักขึ้นลง สูงๆ ต่ำๆ ตัดกับท้องฟ้าสีออกเทาๆ รถออกมาไกลหลายกิโลกว่าภาพของทิวเขาจะหายไปจากทัศนวิสัย รถของเรามุ่งหน้ากรุงฮานอยที่อยู่ห่างไปราว 100 กิโลเมตร     ลุงชาวอินเดียผู้มีความมัธยัสถ์เป็นเลิศซึ่งได้นั่งกินข้าวเที่ยงตรงข้ามกับผม อีกทั้งลงเรือแจวลอดถ้ำลำเดียวกัน ตอนนั่งรถกลับฮานอยแกก็ขอให้ผมนั่งติดกับแก คงเป็นความผูกพันพิเศษทางวิถีชีวิตวัฒนธรรมระหว่างไทยกับอินเดีย และอาจเป็นเพราะผมคุ้นกับคนอินเดียอยู่บ้าง พอรู้แนวทางการพูดคุยซึ่งก็คล้ายๆ กับคนไทย คือ ค่อนข้างเปิดเผยและมองคนอายุน้อยกว่าเสมือนว่าเป็นลูกเป็นหลาน โดยเฉพาะเมื่ออยากจะไหว้วานอะไรบางอย่าง     แกขอให้ผมแชร์สัญญาณมือถือที่เรียกว่าฮอตสปอตเพื่อแกจะได้ใช้แอปโทรไปหาลูกชายที่กรุงนิวเดลี แต่เครื่องของแกไม่สามารถรับสัญญาณจากเครื่องของผมได้แม้พยายามอยู่หลายครั้ง ลุงอินเดียเป็นอดีตข้าราชการ แกและภรรยาวางแผนจะเดินทางท่องเที่ยวด้วยกันหลังจากเกษียณ แกเกษียณอายุเมื่อปีที่แล้วแต่ฝ่ายภรรยาไม่รอท่า เสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งก่อนหน้านั้น 1 ปี บัดนี้จึงต้องเที่ยวคนเดียว ลูกชายคอยทำหน้าที่ซื้อตั๋วเครื่องบินให้ทางออนไลน์ (การพบปะของนักขับรุ่นเยาว์ในบ่ายวันอาทิตย์)     ลุงอินเดียจะเดินทางต่อไปนครโฮจิมินห์ในวันรุ่งขึ้นแต่ยังไม่มีตั๋วเครื่องบิน ตอนนี้ทราบราคาจากลูกชายเรียบร้อยแล้ว หากออกคำสั่งไปลูกชายก็จะซื้อให้แล้วส่งตั๋วมาทางอีเมลทันที แกขอให้ผมตรวจสอบราคากรณีเดินไปซื้อจากสำนักงานขายตั๋วของสายการบินหรือเอเยนต์ในกรุงฮานอย ผมทำได้เพียงตรวจสอบราคาออนไลน์ แกบอกว่าถูกกว่าของลูกชาย ผมบอกตำแหน่งของสำนักงานขายตั๋วสองสามแห่งให้เลือก ที่ใกล้กับที่พักของแกมากที่สุดประมาณ 1 กิโลเมตร ผมอธิบายให้แกเข้าใจว่าหากเดินไปซื้อที่สำนักงานมักจะได้ราคาแพงกว่าซื้อออนไลน์ แกว่าไม่ลองก็ไม่รู้     มินิบัสแวะจุดจอดร้านขายของที่ระลึกริมทางราวครึ่งชั่วโมงตามสูตร พวกเรามาถึงกรุงฮานอยราว 1 ทุ่ม รถจอดให้ลงตามจุดต่างๆ ที่ใกล้ที่พักของลูกทัวร์แต่ละคน ผมกล่าวลาลุงอินเดียอย่างรีบๆ ลงจากรถพร้อมกับฝรั่งหนุ่มสาวอเมริกัน 2 คู่ เพราะหันไปเห็นร้านไวน์ที่หมายตาไว้พอดี     ร้าน The Liquor Store – At the Best Prices บนถนน Hang Ga บริเวณหัวมุมที่ตัดกับถนน Hang Vai ในเขตเมืองเก่า ขายวิสกี้และไวน์ราคาถูกกว่าร้านดิวตี้ฟรีในสนามบิน ค่ำวานนี้ได้ซื้อไวน์ชื่อ Vang Dalat จาก Ladora Winery ไป 1 ขวด คำว่า “แวง” เป็นคำอ่านออกเสียงของ Vin ในภาษาฝรั่งเศส แปลว่าไวน์ แต่พอเขียนเป็นภาษาเวียดนามก็กลายเป็น Vang ไปเสีย ไวน์ที่ขึ้นชื่อของเวียดนามต้องยกให้ไวน์ที่มาจากพื้นที่สูงตอนกลางของประเทศ โดยเฉพาะจากดาลัต     วันนี้ผมซื้อไวน์จากดาลัตอีกขวด คุณภาพดีขึ้นมาหน่อยชื่อว่า Chateau Dalat ปี 2015 องุ่นพันธุ์กาแบร์เนต์โซวินญอง จาก Ladora Winery เช่นเดียวกัน ราคาแค่ 300 บาทเท่านั้น ตอนกลับไปดื่มที่เมืองไทยรู้สึกว่ารสชาติสามารถสู้ไวน์นอกราคาไม่เกินขวดละ 1 พันบาทในตลาดบ้านเราได้สบายๆ     ได้ไวน์สมใจก็เดินกลับที่พัก Mylan Guesthouse อาบน้ำอาบท่าแล้วออกไปเดินเล่นย่านถนนคนเดินสุดสัปดาห์ทางฝั่งทิศเหนือของทะเลสาบหว่านเกี๋ยม คืนนี้เป็นคืนวันเสาร์ บรรยากาศคึกคักกว่าคืนวานเสียอีก บนเวทีมีการแสดงทางวัฒนธรรมและการบรรเลงดนตรีชุดใหญ่ คนดูวีไอพีในอาภรณ์หรูหรานั่งชมอยู่แถวหน้า ไม่ห่างออกไปในวงลีลาศมีนักเต้นเพิ่มขึ้นจากเมื่อวานหลายสิบคู่ นอกจากนักเต้นวัยกลางคนแล้วก็ยังเห็นรุ่นหนุ่มสาวร่วมวงอยู่ด้วย คาดว่าเข้าคอร์สเรียนมาอย่างดี คนดูมุงกันเป็นวงกลมใหญ่ ผมเองก็ยืนดูอยู่ด้วยความเพลิดเพลินหลายนาทีจนท้องไส้ฟ้องว่าควรกินมื้อค่ำได้แล้ว     บนถนน Gia Ngu ซึ่งเป็นถนนในแนวตะวันออก-ตะวันตกเส้นที่ 3 นับขึ้นไปจากทางทิศเหนือของทะเลสาบหว่านเกี๋ยมมีร้านอาหารชื่อ Vi Saigon เป็นร้านอาหารทะเล เน้นหอยหลากหลายชนิด แต่ผมเข้าไปสั่งกั้งผัดวุ้นเส้นและผัดผักบุ้งกินกับเบียร์ Saigon แบบ Spring Barley เข้ากันดีมาก อาหารอร่อยดีและราคาไม่แพง แต่ผัดผักบุ้งได้กลายเป็นภาระในตอนท้ายๆ เพราะปริมาณมากเกินไป     ใกล้ๆ กันบนถนน Hang Bac ทางทิศเหนือ หลายปีก่อนผมเคยมานั่งดื่มเบียร์เฮย (Bia Hoi) ซึ่งเป็นเบียร์สดแบบฉบับเวียดนามแก้วละประมาณ 10-15 บาทเท่านั้น รสชาติและดีกรีก็ฟ้องอยู่ในราคา ที่ชอบคือบรรยากาศและความเป็นกันเองของหนุ่มสาวชาวเวียดนาม แต่รอบนี้ผมไม่เห็นแถวของร้านเบียเฮย เดินเลยไปย่านถนน Ta Hien พบว่าได้พัฒนาเป็นโซนนิ่งบาร์ทั้งถนน จัดโต๊ะเก้าอี้พลาสติกเตี้ยๆ เต็มหน้าร้านทั้ง 2 ฝั่ง ห้ามรถผ่านเพราะแค่คนเดินก็ยังลำบาก มีกิจการรับฝากมอเตอร์ไซค์ทำกันอย่างเป็นล่ำเป็นสันอยู่ด้านนอกโซนนิ่ง ผมลองเดินเข้าไปได้ไม่กี่สิบเมตรก็ถอยกลับออกมา คนแน่นเกินไปและวันนี้สิ้นไร้กำลังจะสู้รบตบมือกับความหนุ่มสาวของชาวฮานอย     ถึงที่พัก หยิบไวน์ Vang Dalat ขวดขนาด 375 มิลลิลิตรที่ดื่มค้างไว้จากเมื่อคืนออกมาจากตู้เย็นรินใส่แก้วน้ำธรรมดา รสชาติดีขึ้นกว่าเดิมหลังผ่านไป 24 ชั่วโมง ดื่มไปเก็บกระเป๋าไป พรุ่งนี้ต้องเช็กเอาต์และออกจากกรุงฮานอย     มีเรื่องที่ต้องสารภาพกับท่านผู้อ่าน ตามที่ได้โม้ไว้ว่าการทัวร์ประเทศคอมมิวนิสต์อันประกอบไปด้วยลาว จีน และเวียดนามเที่ยวนี้ผมจะไม่นั่งเครื่องบินเลยตั้งแต่ออกจากเมืองไทยจนกระทั่งกลับ แผนการก่อนนี้วางไว้ว่าจะนั่งรถไฟจากฮานอยลงไปเมืองชายทะเลชื่อ “วิญ” (Vinh) แล้วล่องใต้ต่อไปเมืองดองฮา (Dong Ha) เพื่อสำรวจจุดปลอดทหาร (DMZ) ในสงครามอินโดจีนระหว่างเวียดนามเหนือและเวียดนามใต้ จากนั้นนั่งรถบัสเข้า สปป.ลาว พักที่สะหวันนะเขต ลงไปลาวใต้ที่ปากเซ แล้วค่อยข้ามน้ำโขงมาจังหวัดอุบลราชธานีเพื่อกลับกรุงเทพฯ จากที่นั่น     การเดินทางก่อนหน้านี้ได้ใช้เวลานานกว่าที่กำหนดไว้ และมีภารกิจที่เมืองไทยแทรกเข้ามาพอดี คำนวณเวลาแล้วกว่าจะถึงกรุงเทพฯ โดยทางบกผมน่าจะใช้เวลาอีกราวๆ 1 สัปดาห์ แต่ภารกิจที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้นี้จะมีขึ้นในอีก 3 วัน เมื่อคืนวานขณะจิบ “แวงดาลัต” ก็ได้ตัดสินใจจองตั๋วเครื่องบินกลับกรุงเทพฯ แผนการพังทลายและหน้าแตกอย่างจัง     เช้าวันต่อมาผมเช็กเอาต์ตั้งแต่เวลาสายๆ แต่ยังฝากกระเป๋าเอาไว้ ออกไปกินเฝอที่ร้านใกล้ๆ โดยต้องนั่งร่วมโต๊ะกับผู้หญิงชาวเวียดนามคนหนึ่ง มีจานใส่ปาท่องโก๋อยู่ตรงกลางผมก็หยิบมากิน 1 ชิ้น กินเสร็จแล้วเดินไปให้แม่ค้าคิดเงิน ชี้ไปที่จานปาท่องโก๋แล้วบอกว่า “1 ชิ้น” แม่ค้าคิด 15,000 ดอง ส่วนเฝอไก่ 20,000 ดอง ผู้หญิงที่ร่วมโต๊ะกับผมแสดงอาการขอบอกขอบใจที่ผมเลี้ยงปาท่องโก๋เธอ ความจริงแล้วเธอเป็นคนสั่งปาท่องโก๋มาและกฎกติกาการกินคือจานใครจานมัน ไม่ใช่กินแล้วไปบอกแม่ค้าว่ากินกี่ชิ้นแบบที่เมืองไทย ผมถึงสงสัยว่าตอนที่หยิบมากินทำไมเธอมองแปลกๆ แม้มาเที่ยวเวียดนามหลายครั้งแล้วแต่ผมก็ยังห่างไกลจากความเข้าใจในอีกหลายเรื่อง โดยเฉพาะอาหารการกิน (เวทีกลางจัตุรัส Dong Kinh Nghia Thuc ยังว่างในเวลากลางวัน เป็นโอกาสให้สาวๆ ประชันความงามในชุดอ๋าวหย่าย)     และหนึ่งในหลายอย่างของเวียดนามที่ยังไม่เคยลองก็คือกาแฟไข่ดิบ ผมเดินไปยังร้านกาแฟชื่อ Note Coffee อยู่ใกล้ๆ วงเวียนน้ำพุตรงจัตุรัส Dong Kinh Nghia Thuc จุดนี้เป็นจุดที่ถนน Le Thai To (ชื่อของจักรพรรดิผู้ย้ายเมืองหลวงจากฮัวลือมายังทังลองหรือฮานอยในปัจจุบัน) ซึ่งเป็นถนนริมทะเลสาบหว่านเกี๋ยมทางทิศตะวันตกมาบรรจบกับถนนชื่อ Dinh Tien Hoang (ชื่อของจักรพรรดิองค์แรกของเวียดนาม) ที่ล้อมทะเลสาบในทางฝั่งตะวันออก     พนักงานในร้านกาแฟล้วนเป็นวัยรุ่นและพูดภาษาอังกฤษได้ดี ผมสั่งกาแฟไข่ดิบแบบใส่เอสเปรซโซ่ 2 ช็อตเพราะหวังจะให้กาแฟดับคาวไข่แดง จ่ายเงิน 55,000 ดอง หรือประมาณ 75 บาท แล้วขึ้นไปเลือกที่นั่งชั้นบน ถ้าจำไม่ผิดมี 4 ชั้น ผมเลือกได้ที่โต๊ะริมหน้าต่างชั้น 3     บนผนังทุกด้าน โต๊ะทุกตัว แม้แต่ขั้นบันไดและราวบันไดเต็มไปด้วยกระดาษโน้ตแผ่นเล็กๆ เท่าฝ่ามือเขียนข้อความแปะไว้ กระดาษเก่าใหม่ทับซ้อนกันอยู่หลายชั้น เป็นข้อความที่ใครจะฝากถึงใครก็ได้ ในกล่องบนโต๊ะมีกระดาษเปล่าและปากกาวางไว้พร้อม ตอนกาแฟมาเสิร์ฟก็มีโน้ตข้อความจากทางร้านเหน็บติดมาด้วย เป็นข้อความอวยพรขอให้มีวันที่ดี     ผมเคยผ่านการกินไข่ดิบในญี่ปุ่นมาแล้วจึงไม่หวาดหวั่นเมื่อต้องกินกับกาแฟร้อน และปรากฏว่ากาแฟไข่ของเวียดนามรสชาติไม่ได้คาวอย่างที่คิด เขาใช้ไข่แดงสดตีจนละเอียด (น่าจะใช้เครื่องปั่น) เทลงไปในกาแฟร้อน สรุปว่าไข่ดิบกินกับกาแฟได้ไม่มีปัญหา อีกทั้งการผสานระหว่างไข่กับกาแฟยิ่งทำให้ร่างกายสดชื่นและให้พลังงานกว่าดื่มกาแฟอย่างเดียว คงให้ความรู้สึกคล้ายๆ คนไทยกินกาแฟกับไข่ลวก (ร้าน Note Coffee เต็มไปด้วยกระดาษโน้ตเขียนข้อความ)     ลูกค้าของร้าน Note Coffee มีเข้ามาไม่ขาดสาย ผมจะนั่งหวงโต๊ะทำเลดีไว้นานๆ ก็เกรงใจ เขียนข้อความลงในกระดาษโน้ตถึงเพื่อนที่เสียชีวิตไปแล้วคนหนึ่งว่า “หวังว่าข้างบนนั้นคงมีกาแฟดีๆ ให้ดื่มมากมาย” แปะไว้ที่ขอบหน้าต่าง แล้วลงบันไดออกจากร้าน ไม่ขอข้ามสะพานไปยังวัดหง็อกเซินกลางทะเลสาบเพราะเคยเข้าไปแล้ว 2 ครั้ง (ทะเลสาบหว่านเกี๋ยมยามค่ำคืน สะพานเทฮุกสีแดงทอดข้ามไปยังวัดหง็อกเซิน มีหอคอยเต่าอยู่ห่างไปทางด้านขวาของภาพ)     นับจากริมทะเลสาบหว่านเกี๋ยมทางด้านทิศเหนือขึ้นไปกินพื้นที่ 6 ร้อยกว่าไร่ รวมถึงพระราชวังทังลองในอดีต รวมเรียกว่า “เขตเมืองเก่า” (Old Quarter) สมัยก่อนถนนแต่ละสายจะผลิตและขายสินค้าที่เป็นประเภทเดียวกัน ชื่อถนนมักขึ้นต้นด้วยคำว่า “Hang” แปลเป็นภาษาไทยคงประมาณ “เครื่อง” เช่น ถนนเครื่องจักสาน ถนนเครื่องทองแดง เป็นต้น ปัจจุบันก็ยังคงมีบางถนนรักษาเอกลักษณ์ความดั้งเดิมนี้ไว้ได้ ส่วนพื้นที่ด้านล่างของเขตเมืองเก่าเรียกว่า “ย่านฝรั่งเศส” (French Quarter) อยู่ในเขตหว่านเกี๋ยมเช่นเดียวกัน แต่กินพื้นที่กว้างขวางกว่ามาก โดดเด่นด้วยอาคารหลังใหญ่สไตล์ฝรั่งเศสและถนนกว้างที่เรียกว่า “อเวนิว” นอกจากนี้ยังมีย่านฝรั่งเศสอีกแห่ง ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของเขตเมืองเก่า แต่อยู่คนละเขตกัน ชื่อเขต “บาดิง”     ผมเดินไปบนถนน Le Thai To ในวันหยุดสุดสัปดาห์รถราไม่ได้รับอนุญาตให้วิ่งผ่านทั้ง 4 ด้านของถนนเลียบทะเลสาบ เดินลงไปทางทิศใต้จนสุดถนน เลี้ยวไปสำรวจจุดจอดรถ Airport Minibus บริเวณหัวถนน Quang Trung ที่อยู่ไม่ห่างออกไปเพื่อความแน่ใจ เพราะตอนเย็นต้องใช้บริการเดินทางไปสนามบินนานาชาติโหน่ยบาย (Noi Bai) ขึ้นเครื่องบินกลับกรุงเทพฯ (พักผ่อนยามบ่ายที่ริมทะเลสาบหว่านเกี๋ยม)     ธุรกิจห้างร้านในย่านฝรั่งเศสทางทิศใต้ของทะเลสาบหว่านเกี๋ยมนี้ดูดีเป็นระเบียบและออกไปทางหรูหรากว่าฝั่งเขตเมืองเก่า บริเวณถนนที่โอบฝั่งใต้ของทะเลสาบกลายเป็นลานจอดรถจิ๋ว เป็นรถที่ขับได้หลากหลายแบบและมีจำนวนเกินร้อยคัน เข้าใจว่าเป็นบริการให้เช่า เด็กๆ ขึ้นไปขับขี่กันอย่างสนุกสนาน คงเป็นเรื่องไม่ง่ายสำหรับเมืองใหญ่อื่นๆ ที่สามารถมีลานกิจกรรมแบบนี้ไว้ในใจกลางเมืองที่ร่มรื่นด้วยต้นไม้และสบายตาไปกับวิวทะเลสาบ ใกล้ๆ กันมีห้างสรรพสินค้าชื่อ Trang Tien Plaza เลือกจำหน่ายเฉพาะสินค้าแบรนด์เนมระดับท็อป ผมจะลองเดินเข้าไปชมบรรยากาศการเดินห้างของไฮโซเวียดนามแต่แค่เห็นคนเฝ้าประตูใส่สูทสวมถุงมือก็ต้องถอยออกมา เพราะหันมามองตัวเองสวมกางเกงขาสั้น เสื้อยืด รองเท้าผ้าใบโทรมๆ เลอะๆ เพราะใส่ทุกวันและไม่ได้ซักมา 1 เดือน (วัฒนธรรมอาหารเกาหลีใต้รุกเวียดนามอย่างหนักต่อหน้าพระพักตร์จักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่ “ลี ไท โต”)     ลองสำรวจสถานที่น่าสนใจในแผนที่กูเกิลจากมือถือ ขึ้นสัญลักษณ์ M ซึ่งหมายถึงพิพิธภัณฑ์ ระบุชื่อ Ceramic Road ระหว่างทางเดินไปนั้นเจอเข้ากับเทศกาลอาหารเกาหลีใต้ที่จัดขึ้นในสุดสัปดาห์นี้พอดี มีซุ้มอาหารเกาหลีนับไม่ถ้วน การสาธิตและแข่งขันการทำอาหารเกาหลีออกโทรทัศน์ เวทีกลางจัดไว้ใหญ่โตหน้าอนุสาวรีย์จักรพรรดิลี ไท โต ผมเดินเข้าไปในซุ้ม “มักก็อลลี” ซึ่งก็คือสาโทแบบฉบับเกาหลี รับมาชิม 1 จอกแล้วติดใจ จะซื้อเป็นขวดราคาขวดละ 100,000 ดองแต่มีเงินสดเหลืออยู่เพียง 97,000 ดอง และไม่สามารถใช้บัตรเดบิตได้เพราะทางร้านไม่ได้เตรียมเครื่องรูดมา จึงเดินต่อไปยัง Ceramic Road สุดท้ายพบว่าเป็นเพียงศิลปะกระเบื้องเคลือบบนกำแพงอยู่อีกฝั่งถนน หาสะพานลอยข้ามไปไม่ได้ก็เดินกลับไปรับกระเป๋าที่เกสต์เฮาส์     ระหว่างทางชมนกชมไม้เพลินไปหน่อย รวมถึงได้แวะร้านอาหารเล็กๆ บรรยากาศดีริมถนนร้านหนึ่ง สั่ง Banh Mi ขนมปังบาแกตยัดไส้เนื้อสัตว์และผักต่างๆ ลักษณะลูกผสมระหว่างแซนด์วิชและแฮมเบอร์เกอร์ กินกับเบียร์ Hanoi เหลือเงินเกิน 40,000 ดองสำหรับค่ารถบัสไปสนามบินไม่กี่ดอง     อีกทั้งก่อนจะถึงเกสต์เฮาส์ได้แวะร้านขายเมล็ดกาแฟชื้อ Vie Coffee บนถนน Hang Thiec ถามหญิงสาวในร้านว่าใช้บัตรเดบิตได้หรือไม่ เธอตอบว่าได้ ผมจึงชี้เลือกเมล็ดกาแฟแบบต่างๆ ให้เธอบดบรรจุลงถุงจำนวนหลายถุง แต่พอจะรูดบัตรเธอต้องโทรศัพท์ให้พี่สาวขับมอเตอร์ไซค์มาจากอีกสาขาหนึ่งเพื่อนำเครื่องรูดมาที่สาขานี้ ผมรอด้วยความกระวนกระวายใจเพราะเวลาขึ้นรถของผมคือ 18.00 น. บัดนี้เหลืออีกประมาณ 30 นาทีเท่านั้น จุดขึ้นรถอยู่ห่างออกไป 1 กิโลเมตร ขณะรอพี่สาวของสาวน้อยผมก็ขอวิ่งไปรับกระเป๋าจากเกสต์เฮาส์ก่อน กลับมาที่ร้านรอพี่สาวอีกสักพักกว่าเธอจะมาถึง รูดบัตรแล้วก็บ๊ายบายสองศรีพี่น้อง     เวลานี้ 17.43 น. แผนที่กูเกิลคำนวณระยะทาง 1 กิโลเมตร จะเดินถึงในอีก 15 นาที แต่ผมแบกน้ำหนักกระเป๋าประมาณ 20 กิโลกรัมไปด้วย อาจต้องใช้เวลานานกว่านั้น เสี่ยงมากที่จะตกรถเที่ยวนี้แล้วต้องรอเที่ยวถัดไปอีกครึ่งชั่วโมงซึ่งรถจะเริ่มติดหนักจนทำให้ตกเครื่องบิน หากเป็นเช่นนั้นก็ต้องหาตู้เอทีเอ็มกดเงินเพื่อเรียกแท็กซี่ และลุ้นกันอีกยกว่าจะทันหรือไม่ ผมกึ่งเดินกึ่งวิ่งไปบนบาทวิถี บางช่วงก็ลงไปบนถนน โชคดีที่แต่ละ 4 แยกสัญญาณไฟเขียวสำหรับคนข้ามถนนผุดขึ้นพอดีทุกครั้งไป     ใกล้จุดจอดแอร์พอร์ตมินิบัส มีคนโผเข้ามาหาบอกว่าเป็นแอร์พอร์ตบัส ผมรู้ว่าเล่ห์ญวนแน่นอน หมอนี่เป็นคนขับแท็กซี่ เขายังตามตื๊อ พูดว่า “ขึ้นได้เหมือนกัน” สุดท้ายผมก็เดินไปถึงมินิบัส ซื้อตั๋วที่โต๊ะด้านหลังรถแล้วขึ้นไปนั่งเหงื่อชุ่มโชกทั้งตัว นาฬิการะบุเวลา 17.53 น. เท่ากับว่าผมเดินเร็วกว่ากูเกิลคำนวณ     อีกราว 1 ชั่วโมงครึ่งมินิบัสเดินทางถึงสนามบินโหน่ยบาย ผมก็ต้องกู๊ดบายฮานอยและจบทัวร์ประเทศคอมมิวนิสต์ลงด้วยประการฉะนี้. https://www.thaipost.net/main/detail/67388 ทะเลสาบหว่านเกี๋ยม, ลี ไท โต, วัดหง็อกเซิน, ฮานอย, เบื้องหน้าที่ปรากฏ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20191229/image_big_5e088baf5c3e6.jpg 52486 15/12/2019 00:01 15/12/2019 00:01 ทวนน้ำอูสู่เมืองขวา (เรือโดยสารกำลังเข้าเทียบท่าที่เมืองขวาในเวลา 5 โมงเย็น)     ในเรือโดยสารจากหนองเขียวสู่เมืองขวาที่มีเพียงวันละเที่ยวเดียว ฝรั่งนักท่องเที่ยวและชาวลาวนั่งกันอยู่แล้วเต็มลำ คะเนพิกัดผู้โดยสารคงอยู่ในราวๆ 20 คน ที่นั่งส่วนหน้าเป็นเก้าอี้มีพนักพิง 6 ตัว เว้นทางเดินตรงกลาง ผู้จับจองส่วนมากเป็นชาวลาว ส่วนหลังเป็นแบบรถสองแถว นั่งหันหน้าเข้าหากัน ผู้ครอบครองล้วนเป็นฝรั่ง ทั้ง 2 ส่วนมีหลังคาบังแดด กระเป๋าสัมภาระนักท่องเที่ยววางด้านหลังนอกเก๋งเรือ            คนขับเรือเดินลงมาจากจุดขายตั๋วบนฝั่งพร้อมฝรั่งอีก 2 คน จัดให้พวกเขานั่งเบียดกันในโซนสองแถว แล้วบอกให้ผมวางกระเป๋าตรงที่ว่างระหว่างเก้าอี้ขับเรือกับกลุ่มผู้โดยสารเก้าอี้พนักพิง มีกระสอบข้าวสารวางอยู่แล้ว 2 กระสอบ ที่นั่งของผมก็คือที่ว่างที่เหลือจากกระสอบข้าวสารและกระเป๋าเดินทางของผมเอง และก่อนจะออกเรือในเวลา 11 โมง ซึ่งเลยเวลาไปแล้วครึ่งชั่วโมง ก็มีหญิงสาวชาวลาวเดินมาลงเรืออีกคน เธอจำต้องแบ่งที่นั่งกับผมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้            ความจริงแล้วผมต้องขอบคุณเธอผู้นี้ เพราะเป็นคนแจ้งให้คนขับเรือนำฝากระดานหลังคาเรือแบบเลื่อนยกได้จากหลังคาเรือเหนือศีรษะของกลุ่มพวกนั่งเก้าอี้มาปิดเชื่อมระหว่างกลางต่อเข้ากับหลังคาเก้าอี้คนขับ ทำให้ทั้งเรือมีหลังคาคลุมตลอดลำ ผมต้องลุกไปช่วยอีกแรง เพราะเป็นประโยชน์กับตัวเอง หากไม่มีหลังคานี้แล้วส่วนที่เปิดประทุนก็คือที่นั่งของผมและสาวลาวผู้ลงเรือเป็นคนหลังสุด ผมพิสูจน์มาแล้วหลายครั้งจนสรุปได้ว่าแดดภูเขานั้นร้อนกว่าแดดทะเล         คนขับจัดแจงทุกอย่างเรียบร้อยก็ย่างขาขวาลงประจำตำแหน่ง ขาซ้ายถีบขอบโป๊ะเพื่อผลักให้เรือออกจากท่า ดึงขาซ้ายตามมาสมทบกับขาขวาแล้วนั่งลงถือพังงาพวงมาลัยสตาร์ทเครื่อง แล้วเราก็ออกเดินทางทวนกระแสแม่น้ำอู ลอดสะพานคอนกรีต สัญลักษณ์สำคัญแห่งหนองเขียว มุ่งหน้าเมืองขวา หรือเมืองขัวในภาษาลาว (เกาะกลางน้ำโผล่มาให้เห็นอยู่เรื่อยๆ ระหว่างการเดินทางไปบนแม่น้ำอู)            สองฝั่งแม่น้ำอูเป็นแนวภูเขา เดี๋ยวสูงเดี๋ยวต่ำ ชันมากชันน้อยไล่ไปไม่รู้จบ กระแสน้ำนิ่งสงบเพราะบริษัทจากจีนได้สัมปทานสร้างเขื่อนผลิตกระแสไฟฟ้าตลอดลำน้ำสายนี้ถึง 7 เขื่อน กลายเป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่แบบขั้นบันไดขึ้นไปเรื่อยๆ แต่ช่วงที่ผ่านเกาะกลางน้ำและเกาะใต้น้ำก็จะพบกับคลื่นและน้ำเชี่ยว หากคนขับเรือไม่ชำนาญร่องน้ำก็เสี่ยงอันตรายยิ่ง มีน้ำเข้ามาในตัวเรืออยู่ตลอด ผมถามคนขับว่าจะมีปัญหามั้ย เขาตอบว่า “บ่เป็นหยัง”            ประมาณ 1 ชั่วโมงหลังออกจากหนองเขียวเราก็มาถึงเมืองงอย บางคนเรียกเมืองงอยเก่า ส่วนหนองเขียวนั้นเรียกว่าเมืองงอยใหม่ ฝรั่งนักท่องเที่ยวขึ้นฝั่งเกือบหมด เมืองงอยนี้ในฤดูท่องเที่ยวฝรั่งมากันเยอะมาก เพราะมีความเก่าแก่ พัฒนาน้อยกว่าหนองเขียว บ้านเรือนยังสร้างด้วยไม้ วิถีชีวิตชาวบ้านยังไม่เปลี่ยนมากนัก มีกิจกรรมพวกพายเรือ เดินป่า ปีนเขา เข้าถ้ำ และชมวิวงามๆ (เรือบริการนักท่องเที่ยวจอดอยู่บริเวณท่าเมืองงอย)         ผู้โดยสารลงมาใหม่แค่ 4 คน เหลือชุดเดิมอีก 3 คนที่จะเดินทางไปเมืองขวาด้วยกัน สาวลาวแนะให้ผมไปนั่งบนเก้าอี้ผมก็ทำตาม ยอมรับว่าระหว่างนั่งในช่องสัมภาระหลังคนขับเรือ แม้จะได้ยืดแข้งขาอยู่บ้าง แต่โดยรวมแล้วเมื่อยไม่น้อย แถมหนีไม่พ้นแดดอยู่หลายช่วง พอได้เก้าอี้ใหม่นั่งสบายไม่นานก็ผล็อยผลับ แต่คงจะไม่กี่นาทีฝรั่งสูงอายุ (ทราบทีหลังมาจากออสเตรเลีย) ลุกจากที่นั่งของตัวเองเดินไปข้างหน้า ขาของเขาโดนแขนของผมเต็มๆ ทำให้ตื่นขึ้นอย่างน่าเสียดาย เพราะการงีบหลับถือเป็นสิ่งมีค่ามาก เขาไม่หันมาขอโทษ เดินออกไปยืนตรงจุดที่ผมนั่งมาก่อนหน้านี้ หลังคาเรือได้เปิดประทุนแล้ว เขาจับกล้องที่ห้อยคอขึ้นมาเล็งวิวกดชัตเตอร์อย่างเมามัน ส่วนตัวผมพยายามเท่าไหร่ก็ไม่หลับอีกเลย ฝรั่งออสเตรเลียนี่ถือว่าได้ทำบาปใหญ่หลวง         เรือวิ่งมาจนถึงด้านล่างของตัวเขื่อนตอนเวลาบ่ายโมงนิดๆ คนขับเลี้ยวเข้าจอดริมหาดด้านซ้ายมือ ฝรั่งออสเตรเลียเดินกลับจากจุดถ่ายรูปมาแบกกระเป๋าจากเรือขึ้นฝั่งเช่นเดียวกับผู้โดยสารคนอื่นๆ รถสองแถวยกสูงมารับพวกเราทั้งเจ็ดและคนขับเรือขับไปบนถนนอ้อมเขื่อนที่กำลังก่อสร้างไปยังแม่น้ำอูด้านเหนือเขื่อน มีเรืออีกลำมารับไม้ต่อ แต่ก่อนอื่นก็ให้พวกเราแวะที่แพร้านอาหาร หลายคนถือโอกาสเข้าห้องน้ำ บางคนสั่งมื้อเที่ยง ผมซื้อมาเพียงน้ำเปล่า (เรือโดยสารกำลังจะเข้าจอดที่ท่าเทียบเรือเมืองงอย)         คนขับรถสองแถวเรียกให้ผู้โดยสารที่เดินทางมาจากเมืองขวา ซึ่งกำลังอยู่ในแพริมน้ำขึ้นรถเพื่อไปส่งลงเรือลำที่พาเรามาจากหนองเขียว พวกเขาจะได้เดินทางต่อไปยังเมืองงอยและหนองเขียวต่อไป รถสองแถวล้อหมุนออกไปแล้ว ปรากฏว่าคนขับเรือยังกินข้าวไม่เสร็จเรียบร้อย เขาวิ่งตามออกไปจากแพร้านอาหารพร้อมเสียงเรียกตามหลังว่าให้รอด้วย สร้างเสียงหัวเราะจากทั้งคนในรถสองแถว ในร้านอาหาร และในเรือลำที่จะไปเมืองขวา            ไม่กี่นาทีต่อมาเรือของเราก็ได้เวลาออกบ้างเช่นกัน เรือลำนี้ขนาดเล็กกว่าเรือที่มาจากหนองเขียว มีเพียงที่นั่งแบบรถสองแถว ผู้หญิงลาวลงมาเพิ่ม 1 คน และฝรั่งหัวล้านตัวใหญ่อีก 1 คน เขานั่งตรงจุดเปิดประทุน พิงกระเป๋าสัมภาระของผู้โดยสารคนอื่นที่วางอยู่หลายใบ หันหน้ามายังด้านหลังเรือ ทราบเลาๆ ว่าเป็นชาวอเมริกัน ช่วงเช้าเขานั่งเรือมาจากเมืองขวา ตอนบ่ายวันเดียวกันนี้ก็นั่งกลับ พูดง่ายๆ ว่านั่งเรือเล่น         นอกจากอเมริกันตัวใหญ่แล้วในเรือมีฝรั่งอีก 4 คน ได้แก่ หนึ่งคู่รักจากออสเตรเลีย คู่ที่ฝ่ายสามีทำบาปหนาไว้กับผม และอีกคู่เป็นหนุ่ม-สาวจากฝรั่งเศส ที่เหลือเป็นชาวลาว         ผมแกะห่อข้าวของแม่สมจันแห่งร้าน Mama Alex ในหนองเขียวฝั่งสบฮุนออกมา เพิ่งเห็นตอนนี้ว่าเป็นข้าวเหนียวคลุกด้วยมะพร้าวขูดฝอยและเกลือ ยามหิวเช่นนี้รู้สึกอร่อยดีและกินจนหมด ตามด้วยกล้วยอีกสาม-สี่ลูกจากแม่สมจันเช่นกัน ที่เหลือก็แบ่งให้คู่ฝรั่งเศสหนุ่มสาวซึ่งนั่งอยู่ใกล้ๆ            มีคนท้องถิ่น น่าจะเป็นชาวขมุ ขึ้น-ลงหลายจุด เมื่อจะเข้าเทียบฝั่งคนขับเรือต้องใช้ไม้พายช่วย ฝรั่งออสเตรเลียตอนที่ไปยืนถ่ายรูปตรงจุดเปิดประทุนเรือก็มักจะใช้เท้าแหย่ๆ น้ำลงไปด้วย นึกว่าจะช่วย แต่ดูแล้วเป็นภาระมากกว่า ตอนหลังก็กลับมานั่งข้างภรรยา แต่ยังชอบโน้มตัวไปถ่ายรูปอีกฝั่งทำให้เรือเอียงน่าหวาดเสียว ช่วงที่หญิงคนหนึ่งขึ้นมาพร้อมลูกน้อยในห่อผ้าที่คาดไว้กับไหล่ข้างหนึ่ง เขาก็แอบถ่ายรูปเด็กแล้วหันไปมองหน้าภรรยา ทำตาโตเป็นเชิงยอมรับผิด นอกจากนี้แล้วภาพที่ฝรั่งออสเตรเลียผู้นี้ให้ความสนใจเป็นพิเศษก็คือภาพวัว ควาย รวมถึงแพะลงมากินน้ำริมฝั่ง               และเนื่องจากว่าผู้โดยสารมีน้อย บางคนก็มีน้ำหนักมาก เวลาคนมีน้ำหนักมากนั่งฝั่งเดียวกันก็จะทำให้เรือเอียง ผมต้องโยกไปนั่งฝั่งน้ำหนักน้อย บางทีแดดจากทิศตะวันตกส่องจากทางด้านซ้ายมาเข้าตา ก็มีคนหนีจากฝั่งขวามานั่งฝั่งซ้ายทำให้เรือเอียงไปมา และหาสมดุลน้ำหนักกันใหม่ ทว่าคนขับก็ไม่แยแสหรือว่ากล่าวตักเตือนเอากับใคร          เวลาประมาณ 5 โมงเย็น เรือที่ฝรั่งเรียกว่า Slow Boat หรือ “เรือช้า” ก็มาถึงเมืองขวาแห่งแขวงพงสาลี เท่ากับใช้เวลาเดินทางรวม 6 ชั่งโมง ฝรั่งเศสคู่รักเดินขึ้นเนินจากท่าเรือมาพร้อมกับผมเพื่อหาที่พัก พวกเขาหลีกเลี่ยงการเข้าไปถามราคากับที่พักที่มีขนาดใหญ่และดูดี เพราะกลัวจะเกินงบเดินทาง     ตอนแวะถามที่เกสต์เฮาส์ชื่อ Chalernsouk ซึ่งก็คือ “เจริญสุข” ในภาษาไทย เด็กสาวอายุคงไม่ถึง 15 ปี ทำหน้าที่เป็นรีเซฟชั่น ผมเป็นล่ามให้ระหว่าง 2 ฝ่าย แปลอังกฤษเป็นลาวและลาวเป็นอังกฤษ สุดท้ายคู่รักก็เลือกเกสต์เฮาส์นี้ ราคาห้องพักสำหรับ 2 คน คืนละ 100,000 กีบ     ผมเหลือเงินกีบไม่พอจ่ายค่าที่พัก จึงขอเดินหาร้านแลกเงินก่อน เมืองขวาเป็นเมืองขนาดเล็กมาก ย่านใจกลางเมืองอยู่ตรงบริเวณสามแยกเล็กๆ เป็นทางผ่านรถโดยสารระหว่างลาวตอนเหนือกับเมืองเดียนเบียนฟูของเวียดนาม ธนาคารพัฒนาลาว (LDB) ใกล้สามแยกปิดทำการไปแล้ว ถามคนแถวนั้นก็ทราบว่าให้ไปลุ้นที่ร้านคนจีนใกล้ๆ กัน (วิวระหว่างเส้นทางเมืองงอย-เมืองขวา)     ชายหนุ่มกับหญิงสาวชาวจีนขายของจิปาะ รวมถึงอุปกรณ์โทรศัพท์มือถือถามว่าใช้เงินอะไรแลก พอบอกว่าเงินหยวน พวกเขาก็ดูจะยินดีแม้ว่าไม่มีรอยยิ้มตลอดการสนทนา อัตราแลกเปลี่ยนที่หญิงสาวกดเครื่องคิดเลขให้ดูไม่น้อยไปกว่าร้านทั่วไปในหลวงพระบาง ผมเปิดเป้ใบเล็กหยิบซองเงินหยวนออกมา รู้ได้ทันทีว่าหายไปจำนวนหนึ่ง ธนบัตรล้วนใบละร้อยหยวนเหลือเพียง 7 ใบ เท่ากับหายไป 10 ใบ หลังการแลกครั้งสุดท้ายที่หลวงพระบางในเช้าวันเดินทางมาหนองเขียว จะเปลี่ยนใจใช้เงินดอลลาร์สหรัฐในกระเป๋าตังค์แลกเจ้าของร้านก็ไม่รับ จึงเจียดเงินจีนแลกเงินลาวไป 200 หยวน ไม่จำเป็นต้องใช้เงินกีบมากมาย พรุ่งนี้ก็จะไปใช้เงินดองที่เดียนเบียนฟูแล้ว     ผมเดินกลับไปที่เจริญสุขเกสต์เฮาส์ เด็กสาวไม่อยู่แล้ว สตรีรุ่นป้าประจำตำแหน่งแทน ซึ่งคงเป็นตำแหน่งที่แท้จริง ห้องสำหรับพักคนเดียวคืนละ 70,000 กีบ หรือประมาณ 220 บาทเท่านั้น ในห้องมีทีวี ตู้เสื้อผ้า พัดลม ห้องน้ำมีเครื่องทำน้ำอุ่น ถือว่าดีเกินคาด ผมดูห้องแล้วก็ตอบตกลงจ่ายเงิน สภาพแย่กว่านี้ก็คงไม่ปฏิเสธอยู่ดี     แล้วก็มาถึงเวลาการนั่งคิดใคร่ครวญเรื่องเงินหยวนที่หายไป ตอนแลกมาจากกรุงเทพฯ นั้นกะไว้ใช้ในเมืองจีนมากกว่า แม้ว่าจะทำบัตรเดบิตแบบพิเศษแลกเงินบาทเป็นเงินหยวนทางแอปพลิเคชันใส่ไว้ในนั้น เมื่อกดเงินจากตู้เอทีเอ็มในจีนออกมาก็จะไม่ถูกหักส่วนต่างใดๆ นั่นคือที่ธนาคารเจ้าของบัตรโฆษณาไว้ แล้วก็คิดไว้ว่าจะนำดอลลาร์สหรัฐมาแลกเงินกีบและเงินดอง เงินดอลลาร์เป็นสกุลใหญ่ไม่กินที่ในกระเป๋าตังค์ก็เลยใส่ไว้ได้ เงินหยวนใส่ซองของร้านรับแลกเงินไว้อย่างเดิมอยู่ในส่วนลึกแต่ไม่ลับของเป้ใบเล็กอีกที เป้ใบนี้อยู่กับตัวผมเกือบตลอดเวลา เป็นหนึ่งในสาเหตุที่นำเงินหยวนออกมาแลกอยู่เรื่อย เพราะคิดว่าไปถึงเมืองจีนค่อยกดใหม่ ส่วนเงินดอลลาร์เก็บไว้ใช้ยามจำเป็น     ที่สาธยายมาก็เพื่อย้ำว่าผมรู้ว่าเงินหยวนเหลืออยู่ในซองประมาณเท่าไหร่แม้ไม่ได้นับ และก็เพราะมีอยู่ไม่มากนั่นเอง ห้องพักของผมที่หนองเขียวเป็นแบบบังกะโล ประตูหน้ามีกุญแจล็อก ไม่มีบันไดขึ้น เพราะพื้นทางเข้าเสมอกับตัวห้องพัก การจะเข้าจากประตูหลังต้องปีนเสาบังกะโลขึ้นมาเข้าทางระเบียง เพราะส่วนนี้ตั้งอยู่บนพื้นลาดชันใกล้ตลิ่งแม่น้ำอู แต่ประตูหลังก็ใส่กลอนจากด้านใน ตอนอยู่หนองเขียวเวลาออกไปข้างนอกผมไม่ได้นำเป้ใบเล็กออกไปด้วย แต่ตลอดการพักไม่มีร่องรอยงัดแงะ ผู้ที่ต้องสงสัยย่อมเป็นผู้ที่มีกุญแจสำรอง     เช้าตรู่ที่ผ่านมาตอนตื่นไปขึ้นภูเขาเพื่อดูวิวจากผาแดงได้แวะสนทนากับผู้หญิงเจ้าของเกสต์เฮาส์ การขึ้นผาแดงต้องใช้เวลาขึ้นลง 2 ชั่วโมงกว่า และส่วนมากจะต้องอยู่ดูวิวบนยอดเขาอีกเกือบๆ ชั่วโมง เท่ากับว่ามีคนทราบแล้วว่าผมจะไม่อยู่ในห้องพักประมาณ 3 ชั่วโมง และมีคนทราบด้วยว่าเมื่อผมลงมาจากผาแดงแล้วจะต้องรีบเร่งเก็บกระเป๋าเพื่อให้ทันขึ้นเรือ คนที่ทราบว่าผมจะขึ้นเรือก็ทราบด้วยว่าผมจะไปเมืองขวาที่อยู่ห่างออกไปครึ่งวัน     คนทั่วไปจะดูซองเงินก่อนออกจากบังกะโลไหม ถ้าดูแล้วจะใส่ใจนับจำนวนเงินไหม อย่างดีเมื่อเห็นใบแดงๆ ในซองก็พอใจแค่นั้น ไม่ดูให้ละเอียดหรอกว่ามันพร่องไปหรือไม่ และคนทั่วไปอย่างผมหากไม่เอาเงินออกมาแลกก็คงไม่ตรวจนับด้วยซ้ำไป     ตอนผมเข้าพักเมื่อ 2 วันก่อน ผมเข้าใจว่าผู้หญิงคนนี้เป็นลูกจ้าง เธอไม่รู้เรื่องการจองผ่านเว็บไซต์ เธอบอกว่าคนที่รู้เรื่องเป็นฝรั่ง ขณะนี้เดินทางไปต่างประเทศ คุยไปคุยมาเธอยืนยันว่าเธอนี่แหละเจ้าของ ฝรั่งเป็นคนทำระบบการจองผ่านเว็บไซต์ แต่ฝรั่งคนนั้นจะเป็นคนรักของเธอ เพื่อนผู้หญิงผู้ร่วมลงทุน หรือใครก็ตาม ผมไม่ได้เจาะลึก     เกสต์เฮาส์มีที่พัก 2 แบบ คือแบบบังกะโลที่ผมเลือกพัก มีประมาณห้า-หกหลัง และแบบอาคารปูนชั้นเดียวซอยเป็นห้องๆ อีกจำนวหนึ่ง ในบริเวณที่พักนอกจากเธอที่เป็นชาวลาวแล้วก็มีลูกน้อยของเธออีกคน ที่เหลือเป็นแขกฝรั่ง 2 คู่ ล้วนเป็นฝรั่งเศส คู่หนึ่งเป็นแฟนกัน อีกคู่เป็นสองสาวพี่น้อง ที่รู้เพราะผมเป็นคนเจรจาค่าที่พักให้กับผู้หญิงเจ้าของเกสต์เฮาส์ด้วยตัวเอง พูดอีกทีก็คือผมมักคุ้นกับเธอแล้วในระดับหนึ่ง ซื้อน้ำเปล่าจากเธอ หยอกล้อกับลูกของเธอ ถามโน่นถามนี่กับเธอ แต่ตอนผมคืนกุญแจและกล่าวลา เธอไม่มองหน้า กลับหันไปเสียทางอื่น     เจ้าคนรู้ระบบจองห้องพักทางเว็บไซต์ก็ไปต่างประเทศ ลูกน้อยเธอก็ยังเล็กนัก แม่สมจันผู้มีจิตใจเปี่ยมเมตตาบอกผมระหว่างอาหารมื้อหนึ่งว่า ยามนี้แม้จะเข้าฤดูท่องเที่ยวแล้ว แต่หนองเขียวยังมีฝรั่งน้อยมาก ผมมาคิดอีกที หากไม่ใช่มืออาชีพคนขโมยเงินก็ยังมีความปรานีต่อผม เหลือเงินไว้ให้ตั้ง 700 หยวน ผมจึงไม่อยากระบุชื่อที่พักเพื่อทับถมความยากลำบากเพิ่มเติมลงไปในชะตากรรม ใครเดินทางไปเที่ยวหนองเขียวแล้วเกิดต้องพักที่ฝั่งสบฮุนก็ระวังตัวกันหน่อยนะครับ     อย่างไรก็ตาม จนถึงนาทีนี้ผมก็ยังขอยืนยันว่า โดยรวมแล้วคนลาวน่ารักกว่าชาติใดในโลก. https://www.thaipost.net/main/detail/52486 เบื้องหน้าที่ปรากฏ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20171218/5a376835176cb.jpg