42734 05/08/2019 10:27 05/08/2019 10:27 เปิดบ้าน แม่ขวัญจิต ศรีประจันต์ แหล่งเรียนรู้สืบสานเพลงอีแซว แม่ขวัญจิค ศรีประจันต์ ตำนานครูเพลงอีแซว ในวัย 72ปี "เพลงอีแซว"  เป็นเพลงพื้นบ้านของจังหวัดสุพรรณบุรี  เป็นการร้องโต้ตอบกันระหว่างผู้ร้อง ที่ต้องใช้ปฎิภาณไหวพริบ  ใช้คำพูดคารมคมคายมาโต้กลับอีกฝ่าย จนถูกใจผู้ชมผู้ฟัง   อีกทั้งยังมีดนตรีประกอบเที่เล่นเข้าจังหวะเนื้อหา  สร้างความสนุกสนานคึกครื้นมากยิ่งขึ้น   ในอดีตเมื่อ 50ปีที่แล้วเพลงอีแซวโด่งมาก และผู้ที่เป็นตำนานแห่งเพลงอีแซวนั้นก็คือ แม่ขวัญจิต ศรีประจันต์ หรือนางเกลียว เสร็จกิจศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง(เพลงพื้นบ้าน-อีแซว) ปี2539  ปัจจุบันเด็กรุ่นใหม่ ส่วนใหญ่ไม่รู้จักว่าเพลงอีแซวคืออะไร  ร้องเล่นกันแบบไหน  กรมส่งเสริมวัฒนธรรม(สวธ.) จึงพยายามจัดทำโครงการอนุรักษ์ เพลงอีแซว ไม่ให้สูญหาย ด้วยการพาไปงานเปิดบ้าน แม่ขวัญจิต ศรีประจันต์   ณ บ้านเลขที่ 9 หมู่1 ตำบลสนามชัย   ถนนสุพรรณ-โพธิ์พระยาอำเภอเมืองฯจังหวัดสุพรรณบุรี ซึ่งเปิดเป็นพื้นที่เรียนรู้ สำหรับนักเรียน นักศึกษา และประชาชน เกี่ยวกับภูมิปัญญาทางด้านศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้าน-อีแซว  พื้นที่ชั้นล่างสอนเพลงอีแซวให้เยาวชนที่สนใจ บ้านทรงเรือนไทยของแม่ขวัญจิต ท่ามกลางธรรมชาติและพันธุ์ไม้ บริเวณชั้นล่างมีการจัดนิทรรศการชีวประวัติของแม่ขวัญจิตผลงานที่มีตั้งแต่ยังเป็นตลับเทปซีดีและสมุดเนื้อเพลงที่แม่ขวญจิตเป็นเขียนเองและรางวัลต่างๆที่นี้ก็ได้แบ่งพื้นที่ฝึกสอนเพลงอีแซวสำหรับผู้ที่สนใจอยากมาเรียน  นายธีระชัย   ทศรฐ     รองผู้ว่าราชการจังหวัดสุพรรณบุรี  ที่มาเป็นประธานเปิดบ้านแม่ขวัญจิต กล่าวว่าแม่ชวัญจิต นับว่าเป็นผู้มีพรสวรรค์ทางด้านศิลปะการแสดง  เป็นแม่เพลงที่มีไหวพริบปฏิภาณสำนวนกลอนคมคายเป็นที่จับใจของผู้ชมสามารถนำเหตุการณ์ปัจจุบันมาเขียนเป็นเพลงอีแซวเพื่อสอดแทรกเนื้อหาด้านคุณธรรมจริยธรรมแก่ประชาชนได้อย่างมีศิลปะ   ทำให้มีชื่อเสียงเป็นที่ยอมรับทั่วประเทศ    จนกลายเป็นสัญลักษณ์แม่เพลงพื้นบ้านแห่งจังหวัดสุพรรณบุรี นอกจากนี้ยังเป็นวิทยากรพิเศษให้ความร่วมมือแก่สถานบันศึกษาต่างๆในจังหวัดสุพรรณบุรีอนุรักษ์ส่งเสริมศิลปะเพลงพื้นบ้านมาโดยตลอดโดยมีเจตนารมณ์อันแน่วแน่ที่จะดำรงรักษาองค์ความรู้และผลงานด้านศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้าน-อีแซวให้เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมแก่เยาวชนคนรุ่นหลังจึงได้เปิดพื้นที่ของบ้านแห่งนี้เป็นแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาทางด้านศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้าน-อีแซวเพื่อเป็นการเผยแพร่องค์ความรู้ทางด้านศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้านออกไปอย่างกว้างขวางสืบไป ตลับเทปผลงานเพลงอีแซวของแม่ขวัญจิต แม่ขวญจิตในวัย72 ปี ซึ่งทุกวันนี้ ก็ยังคงทำหน้าที่สืบสานและอนุรักษ์เพลงอีแซว โดยสัญจรไปตามโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัยในพื้นที่จังหวัดสุพรรณบุรี เพื่อให้คนรุ่นหลังได้รู้จักและสานต่อสิ่งเหล่านี้   เล่าว่า  ตั้งแต่เด็กชอบร้องเพลงมากพอเรียนจบชั้นป.4 ก็ขอพ่อแม่มาเรียนรู้การร้องเพลงกับพ่อไสว วงษ์งามแทน และ  แม่บัวผัน    จันทร์ศรี    จึงเริ่มมีความสนใจในเพลงพื้นบ้าน ถึงแม้แม่บัวผันจะไม่ค่อยรู้หนังสือ   ตนเองก็มีความรู้น้อยในตอนนั้น   ต้องอาศัยความพยายาม ความขยันอย่างมาก  ในการจดจำเนื้อเพลงทำนองมากกว่าคนอื่นๆ เวลาพ่อไสว หรือแม่บัวผันไปออกงาน   ก็จะคอยตามไปคอยเก็บเกี่ยวสิ่งที่แสดงบนเวทีร้องตามเขาบ้างจนเราคล่อง   ก็เริ่มออกงานเอง ซึ่งในสมัยก่อน   และพยายามพัฒนาตัวเองมาตลอด สมุดเนื้อเพลงอีแซว แม่ขวัญจิตเล่าอีกว่า    เพลงอีแซวนับว่าเป็นสมบัติของชาวสุพรรณและประเทศไทยซึ่งก็มีการปรับเปลี่ยนเรื่องตามสถานการณ์อย่าง   ในอดีตอาจจะร้องเกี่ยวกับตำนานเรื่องเล่าพอมาถึงยุคปัจจุบัน  ก็มีการปรับเปลี่ยนคำร้องให้ล้อไปกับสถานการณ์ต่างๆ     ตอนนั้นร้องรับส่งกันด้วยจังหวะที่สนุกสนานและกระชับมากขึ้น ซึ่งตนก็ได้สอนให้กับลูกศิษย์มาแล้วหลายรุ่นสำหรับลูกศิษย์ที่เป็นครูก็ได้มีการนำไปเผยแพร่ให้กับนักเรียนก็ดีใจที่มีเด็กรุ่นใหม่ยังสนใจเพลงอีแซวอยู่  “ต้องขอบคุณที่ทางภาครัฐได้เห็นถึงความสำคัญและคุณค่าของเพลงอีแซวในการสนับสนุนให้บ้านของแม่ ได้เป็นพื้นที่เรียนรู้เพลงพื้นบ้านโดยหลังจากนี้ก็จะมีการปรับเปลี่ยนการสอนให้เป็นแบบแผนและจัดเวลาให้เหมาะสมมากยิ่งขึ้นสำหรับผู้ที่สนใจมาเรียนรู้หรือมาเยี่ยมชมเพราะไม่อยากให้เพลงอีแซวสูญหายให้คงมีอยู่คู่ภาคกลางต่อไป” แม่ขวัญจิตเล่าถึงความมุ่งมั่น พีรพงษ์(ขวา)- จิระพงศ์(ซ้าย) นายพีรพงษ์    บุญสิทธิ์ นักเรียนชั้นปวช.1 วิทยาลัยอาชีวศึกษาพณิชยการจำนงค์วิทยาเขตดินแดง กรุงเทพฯหนึ่งในลูกศิษย์ ที่มาเรียนรู้เพลงอีแซว กับแม่ขวัญจิต  บอกว่าตนเป็นญาติกับพี่สามารถซึ่งเป็นลูกศิษย์แม่ขวัญจิตได้เห็นเขาร้องเพลงอีแซว   ตอนแรกไม่ค่อยสนใจแ ต่ก็ได้ซึมซับและเรียนรู้เริ่มจากร้องฮึมฮัมคนเดียวจนได้เริ่มฝึกร้องอย่างจริงจัง   ซึ่งเพลงอีแซวมีหลายเพลง  และมีความไพเราะด้วย จนทำให้เกิดเป็นความชอบและพัฒนาตนเองเรื่อยมา อีกหนึ่งเยาวชนที่ลูกคอ  นายจิระพงศ์ ตามสมัย นักเรียนชั้นปวช. 1 วิทยาลัยอาชีวศึกษาพณิชยการจำนงค์วิทยาเขตดินแดงกรุงเทพฯบอกว่าเริ่มฝึกเพลงพื้นบ้านตั้งตอนอายุ8 ขวบ ฝึกกับครูสามารถเป็นผู้ฝึกสอนเข่นเดียวกันตอนหัดครั้งแรกๆก็เริ่มจากเล่นดนตรีให้กับวงไปก่อน   พอออกงานเราก็เริ่มจำและหัดร้อง   พอครูเห็นแววก็ให้เป็นผู้ขับร้องจริง  นับว่าเป็นอีกช่องทางหนึ่งในการหารายได้เสริมและยังได้อนุรักษ์เพลงพื้นบ้านไทยด้วย ด้านนางพิมพ์รวี วัฒนวรางกูรที่ปรึกษากรมส่งเสริมวัฒนธรรม กล่าวว่าได้เล็งเห็นคุณค่าของศิลปินแห่งชาติผู้สร้างสรรค์ผลงานอันเป็นภูมิปัญญาของแผ่นดิน โดยเฉพาะบ้านศิลปินแห่งชาติซึ่งเป็นแหล่งสั่งสมองค์ความรู้ภูมิปัญญาและเป็นสถานที่ที่สร้างผลงานอันล้ำค่าดังนั้นจึงสมควรที่ปรับปรุงและพัฒนาให้เป็นแหล่งศึกษาสร้างเสริมทักษะและถ่ายทอดประสบการณ์จากศิลปินแห่งชาติซึ่งบ้านแม่ขวัญจิตศรีประจันต์   เป็นหลังที่26 ที่ได้ทำการเปิดบ้านศิลปินในปีนี้  และอย่างที่ทราบกันว่าเพลงพื้นบ้านหรือการละเล่นพื้นบ้านไม่ค่อยได้รับความสนใจหรือนิยมเท่าไหร่นักเยาวชนที่อยากจะสานต่อก็ค่อนข้างน้อย ดังนั้น    สิ่งสำคัญคือการได้ศิลปินที่มีความเชี่ยวชาญด้านนี้ได้ถ่ายทอดต่อไปเพราะเราคงไม่หวังให้เยาวชนต้องร้องเพลงอีแซวได้แต่ให้เขาได้รู้จักก็ยังดีอีกทั้งยังเป็นแหล่งเรียนรู้และสถานที่ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมต่อไป   ทั้งของชาวไทยและชาวต่างชาติด้วย ในงานเปิดบ้าน ยังมีการแสดงพิเศษเพลงอีแซวโดยแม่ขวัญจิตศรีประจันต์และศิลปินแห่งชาติมาขับร้องบทเพลงสร้างความสนุกสนานอาทิ   สมเศียร   พานทอง  หรือ  ชายเมืองสิงห์ , ผ่องศรีวรนุช, ไวพจน์  เพชรสุพรรณฯลฯและการแสดงชุดปิติศิลปินภูมิแผ่นดินเมืองสุพรรณ     โดยวิทยาลัยนาฏศิลปสุพรรณบุรีและชุดฝากไว้ให้สืบสานโดยกลุ่มพ่อเพลงแม่เพลงลูกเพลงพื้นบ้านสุพรรณบุรีและการแสดงอื่นๆอีกมากมายในบรรยากาศที่มีผู้ร่วมงานทั้งนักเรียนและบุคคลทั่วไปอย่างอบอุ่นและสนุกสาน การแสดงภาคพิเศษ     บ้านแม่ขวัญจิต ที่มองจากด้านนอก    https://www.thaipost.net/main/detail/42734 กรมส่งเสริมวัฒนธรรม, ขวัญจิต ศรีประจันต์, จังหวัดสุพรรณบุรี, เปิดบ้านศิลปินแห่งชาติ, เพลงอีแซว FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20190805/image_big_5d479e87104bd.jpg 29381 18/02/2019 12:11 18/02/2019 12:11 เปิดบ้านศิลปินแห่งชาติ 'พิชัย นิรันต์' บ่มเพาะความงามศิลปะ อ.พิชัย นิรันต์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์       ณ หมู่บ้านสหกรณ์ทุ่งใหม่ ซอย 1 ต.สบเปิง อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ ใจกลางของหมู่บ้านมีอาคารเล็กๆ สองหลังเชื่อมต่อกัน ข้างอาคารมีบ่อน้ำธรรมชาติ อีกด้านมีบ้านหนึ่งหลังตั้งอยู่ใกล้ๆ บริเวณโดยรอบถูกปกคลุมด้วยสีเขียวของต้นไม้ ภายในอาคารสองหลังเติมเต็มด้วยภาพวาดศิลปะสีสันงดงาม ทั้งภาพสถานที่ ธรรมชาติของต้นไม้ใบหญ้า และสัญลักษณ์ของพุทธศาสนาจัดวางอยู่ทั่วทั้งหลัง       อาณาบริเวณแห่งนี้ คือบ้านที่แสนจะเรียบง่ายของ อ.พิชัย นิรันต์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) วัย 83 ปี ที่ได้เปิดบ้านเป็นครั้งแรกให้เป็นแหล่งเรียนรู้แก่คนรุ่นใหม่ และผู้คนทั่วไปได้เข้ามาซึมซับศิลปะได้ในทุกวัน การเปิดบ้านของศิลปินแห่งชาติได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม และเป็นส่วนหนึ่งในโครงการพัฒนาแหล่งเรียนรู้บ้านศิลปิน สู่การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน   เที่ยวบ้านศิลปินแห่งชาติ ชมสถานที่สร้างสรรค์งานจริงของ อ.พิชัย             คุณหญิงปัทมา ลีสวัสดิ์ตระกูล ประธานกรรมการกองทุนส่งเสริมงานวัฒนธรรม กล่าวว่า อ.พิชัยได้สั่งสมประสบการณ์สร้างสรรค์งานศิลปะที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวตลอดระยะเวลายาวนานกว่า 40 ปี พร้อมทั้งได้จัดแสดงผลงานศิลปกรรมทั้งในและต่างประเทศจนเป็นที่ยอมรับ ด้วยปณิธานที่แน่วแน่และศรัทธาการสร้างสรรค์ศิลปะ ผลงานส่วนใหญ่ได้รับแรงบันดาลใจจากการศึกษาธรรมชาติ  ให้ความสำคัญกับพุทธปรัชญาคำสอนของพระพุทธเจ้า ทั้งนี้ ศิลปินแห่งชาติท่านนี้ยังมีเจตนารมณ์ดำรงรักษาองค์ความรู้และผลงานศิลปกรรมอันล้ำค่าให้เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมแก่เยาวชนคนรุ่นหลัง ด้วยความตั้งใจจริงจึงได้เปิดพื้นที่ของบ้านแห่งนี้เป็นแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาทางด้านจิตรกรรมร่วมสมัยของศิลปกรรมไทย เพื่อเปิดโอกาสให้เยาวชนและผู้สนใจได้เรียนรู้งานศิลปะด้านจิตรกรรมร่วมสมัยโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย       ด้าน อ.พิชัย นิรันต์ กล่าวถึงการเปิดบ้านว่า เดิมทีสถานที่สร้างสรรค์งานศิลปะและสถานที่ศึกษาดูงานศิลปะอยู่ที่บ้านนครชัยศรี จ.นครปฐม ได้รับความเสียหายจากน้ำท่วมใหญ่เมื่อปี 2554 จึงได้ย้ายมาอยู่ที่เชียงใหม่เป็นเวลา 10 ปีแล้ว ซึ่งมีบริเวณที่กว้างขวางกว่าเดิม และได้ปรับปรุงสถานที่เพื่อจะสร้างเป็นหอศิลป์แหล่งเรียนรู้ เพราะอยากทำประโยชน์เพื่อประเทศชาติ นอกจากจะปรับปรุงพื้นที่ให้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้แล้ว ตลอดเวลาได้สอนศิลปะเด็กๆ ในพื้นที่อ.แม่แตงที่สนใจจะเรียนรู้ศิลปะ อยากให้เด็กๆ ได้เห็นความงดงามและรู้สึกรักในธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นสัตว์ พืช ดอกไม้ ต้นไม้ ศิลปะที่ดีควรเริ่มจากการคลุกคลีกับธรรมชาติ ทำให้รู้สึกหวงแหนธรรมชาติให้คงอยู่ เพื่อเป็นบ่อเกิดสุนทรียะในจิตใจ ทำให้เป็นคนละเอียดอ่อน  คิดก่อนทำ ไม่สร้างความเดือดร้อนให้ผู้อื่น           ในวัย 83 ปี ยังคงไม่หยุดมือสร้างงานศิลปะที่รัก ภายในบ้านจะได้เห็นมุมทำงานของศิลปินชั้นครูหลายมุม โดยงานศิลปะที่จัดแสดงมีทั้งภาพเก่าและใหม่ ไม่ได้มีแต่ภาพเขียน แต่ยังมีงานสื่อผสมด้วย อ.พิชัยบอกว่า ทุกวันนี้ยังคงวาดภาพเพื่อที่จะดึงสิ่งลึกลับที่อยู่ภายในใจของเราออกมาให้มากที่สุด ไม่เช่นนั้นจะหายไปกับความตายของชีวิต ผลงานของตนเขียนเกี่ยวกับดอกไม้ ภูเขา ป่า ทะเล รวมถึงบึงบัว สัญลักษณ์ทางพุทธศาสนาไม่เปลี่ยน มีทั้งบัวที่ตูม และบัวที่บานเต็มที่ แล้วก็ค่อยๆ โรยกลายเป็นฝัก หมายถึงสรรพชีวิตทั้งหลายหนีไม่พ้นการเวียนว่ายตายเกิด แต่สิ่งที่เปลี่ยนคือ แนวคิดที่แฝงในภาพที่เปลี่ยนไปตามสถานการณ์ที่เราคิดขณะวาด ส่วนการนำสื่อผสมเข้ามาสร้างสรรค์ศิลปะเพื่อขยายขอบเขตการทำงาน ไม่ควรหยุดนิ่ง พัฒนาต่อไป       “ มีแนวคิดทางศาสนาเชื่อมกับศิลปะ ถ้าคนไม่มีศาสนาจะเดือดร้อน เกิดการปล้น ฆ่า โกงกินในสังคม เหมือนคนป่าเถื่อน ถ้าคนมีธรรมะในใจจะเป็นคนเอื้ออาทร เห็นคนลำบากก็ช่วย ผมใช้งานศิลปะเป็นเครื่องมือยึดเหนี่ยวจิตใจทั้งตนเองและให้ผู้ชมได้เห็นคุณค่าของศาสนา อีกแง่มุมเราจำเป็นต้องสอนศิลปะตั้งแต่เด็กๆ ให้หันมาสนใจศิลปะ ไม่ว่าจะศิลปะด้านใด ไม่ใช่สอนให้ทำผลงานออกมาสวย แต่ทำให้รู้สึกรักในธรรมชาติ ศิลปะจะทำให้จิตใจเด็กอ่อนโยน” อ.พิชัยกล่าว   งานศิลปะเกี่ยวกับพุทธศาสนา และธรรมชาติจัดวางรอบๆ บ้าน         ด้าน รศ.อัศวิณีย์ หวานจริง คณบดีคณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ บุตรคนที่ 3 ของ อ.พิชัย กล่าวว่า คุณพ่อมีความตั้งใจจะเปิดบ้านเป็นแหล่งเรียนรู้มานานแล้ว ถือเป็นเพียงจุดเริ่มต้น จะมีการปรับปรุงให้สมบูรณ์แบบ ต้องใช้เวลา ดีใจที่ความฝันของพ่อเป็นจริง เห็นพ่อทำงานหนักมาตลอด ครอบครัวมีพี่น้อง 4 คน ค่าใช้จ่ายในการเล่าเรียนไม่ใช่น้อย คุณพ่อทำงานราชการเงินเดือนน้อย ต้องเขียนภาพควบคู่ไป ส่วนคุณแม่ทำขนมขาย ทราบมาว่าพ่ออุปถัมภ์ลูกศิษย์หลายคน ส่วนเรื่องรักธรรมชาติ การเข้าใจในธรรมะ ทำให้เราใช้สติในการทำงาน คำสอนพ่อก็แนะนำกับลูกศิษย์ของตนเอง สำหรับลูกๆ จะช่วยงานให้ได้มากที่สุด ต่อไปจะสร้างหอศิลป์ อ.พิชัย อยากให้ทุกคนได้รู้จักผลงานคุณพ่อ        ส่วน ศ.เกียรติคุณ พงศ์เดช ไชยคุตร ศิลปินและอาจารย์คณะวิจิตรศิลป์ มช. กล่าวว่า อ.พิชัยเป็นต้นแบบของคนเรียนศิลปะ ประทับใจมาก โดยเฉพาะพลังการทำงานศิลปะ แม้อายุ 83 ปีแล้ว ไม่หยุดที่จะทำ อีกทั้งยังมีบุคลิกเป็นผู้ใหญ่ใจดี มีแต่คนรัก ส่งผลให้สร้างสรรค์ศิลปะออกมาได้สวยงาม ขณะเดียวกันศิลปะช่วยเรื่องจิตใจที่ดีอาจารย์ด้วย     https://www.thaipost.net/main/detail/29381 กรมส่งเสริมวัฒนธรรม, กระทรวงวัฒนธรรม, คุณหญิงปัทมา ลีสวัสดิ์ตระกูล, อ.พิชัย นิรันต์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์, เปิดบ้านศิลปินแห่งชาติ FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20190215/image_big_5c66a3b266223.jpg