119654 13/10/2021 18:41 13/10/2021 17:30 ‘21 ปี พอช.’ (3) ตามรอยพระบาทสร้างชาติด้วยเศรษฐกิจพอเพียง   พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร  มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร  ทรงมีพระราชประสงค์ที่จะให้ประชาชนไทย โดยเฉพาะผู้ที่อาศัยอยู่ในชนบทได้มีชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น จึงทรงมีพระราชดำริโครงการช่วยเหลือประชาชนตั้งแต่ปี พ.ศ.2494 เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน รวมทั้งหมด 4,596 โครงการ เช่น 1.การพัฒนาด้านแหล่งน้ำ 3,067 โครงการ 2.การพัฒนาด้านการเกษตร 107 โครงการ 3.การพัฒนาด้านสิ่งแวดล้อม 33 โครงการ 4.การพัฒนาด้านส่งเสริมอาชีพ 79 โครงการ 5.การพัฒนาด้านสาธารณสุข 2 โครงการ 6.การพัฒนาด้านคมนาคม/สื่อสาร 4 โครงการ 7.การพัฒนาด้านสวัสดิการสังคม  การศึกษา 30 โครงการ 8.การพัฒนาแบบบูรณาการ 147 โครงการ ฯลฯ   รากเหง้าปรัชญาเศรษฐกิจ-วิถีพอเพียง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงตรัสถึงแนวทางการพัฒนาประเทศไปสู่ ‘การพอมี พอกิน’ ซึ่งถือเป็นรากฐานของ ‘ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำริ’ มาตั้งแต่ปี 2517 แต่กว่าสังคมไทยจะตื่นตัวเวลาได้ผ่านไปกว่า 20 ปี เมื่อเกิดวิกฤติเศรษฐกิจฟองสบู่แตกในปี 2540 โดยก่อนหน้านั้นหลายปี ประเทศไทยพยายามจะมุ่งเป้าไปสู่การเป็นประเทศอุตสาหกรรมใหม่หรือ ‘เสือเศรษฐกิจตัวที่ 5 ของเอเซีย’ (4 เสือ คือ สิงคโปร์ ฮ่องกง เกาหลีใต้ และไต้หวัน) พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงมีพระราชดำรัสตอนหนึ่งว่า... "..ความจริงเคยพูดเสมอในที่ประชุมอย่างนี้ว่า การจะเป็นเสือนั้นไม่สำคัญ  สำคัญอยู่ที่เรามีเศรษฐกิจแบบพอมีพอกิน  แบบพอมีพอกินนั้นหมายความว่า อุ้มชูตัวเองได้ ให้มีพอเพียงกับตัวเอง  อันนี้ก็เคยบอกว่าความพอเพียงนี้ไม่ได้หมายความว่าทุกครอบครัวจะต้องผลิตอาหารของตัว  จะต้องทอผ้าใส่เอง  อย่างนั้นมันเกินไป  แต่ว่าในหมู่บ้านหรือในอำเภอ จะต้องมีความพอเพียงพอสมควร  บางสิ่ง  บางอย่างที่ผลิตได้มากกว่าความต้องการก็ขายได้  แต่ขายในที่ไม่ห่างไกลเท่าไหร่ ไม่ต้องเสียค่าขนส่งมากนัก...." (พระราชดำรัสเนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา 4 ธันวาคม 2540)     กล่าวได้ว่า พระราชดำรัสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระราชทานให้แก่ประชาชนมาอย่างต่อเนื่อง ทั้งในเรื่องของการ ‘พออยู่ พอกิน’ และแนวทาง ‘ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง’ นั้น อันที่จริงก็เป็นรากฐานของสังคมเกษตรกรรมของไทยมาแต่เนิ่นนานแล้ว เช่น ในอีสานมีคำพูดที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตการทำมาหากินว่า “เฮ็ดอยู่ เฮ็ดกิน” (ทำอยู่ ทำกิน) ซึ่งมีความหมายถึงการทำมาหากิน เลี้ยงปากเลี้ยงท้อง โดยการพึ่งพาตัวเอง เช่น ทำนา ปลูกผัก  เลี้ยงไก่  ทอผ้า ทำเครื่องใช้ในครัวเรือน  ฯลฯ  ไม่ใช่วิถีแบบ “ซื้ออยู่ ซื้อกิน” เหมือนดังปัจจุบัน นอกจากนี้  พระองค์ท่านยังมีหลักการทรงงานที่สำคัญด้านการพัฒนาชุมชน  นั่นก็คือ  “การระเบิดจากข้างใน” ซึ่งหมายความว่า  “ต้องสร้างความเข้มแข็งให้คนในชุมชนที่เราเข้าไปพัฒนาให้มีสภาพพร้อมที่จะรับการพัฒนาเสียก่อน มิใช่การนำเอาความเจริญหรือบุคคลจากสังคมภายนอกเข้าไปหาชุมชนหมู่บ้านที่ยังไม่ทันได้มีโอกาสเตรียมตัวหรือตั้งตัว”   แรงบันดาลใจจากในหลวง ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2528 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการดำเนินงานของศูนย์การพัฒนาภูพาน ต.ห้วยยาง อ.เมือง จ.สกลนคร ในโอกาสนี้พระองค์ได้พระราชทานแนวทางการแก้ไขปัญหาความยากจนของเกษตรกร มีใจความสำคัญตอนหนึ่งว่า “…แนวทางการแก้ปัญหาความยากจนและหนี้สินเกษตรกร ควรจัดให้มีกองทุนหมุนเวียนในหมู่บ้าน โดยวิธีออมทรัพย์ร่วมกัน เพื่อสาธิตการบริหารจัดการเงินและการบัญชีแก่ชาวบ้าน  ส่งเสริมการจัดตั้งร้านค้าสาธิตหมู่บ้าน เพื่อฝึกด้านการจัดการตลาด ควรริเริ่มทำธุรกิจชุมชนในหมู่บ้านให้เข้มแข็ง และแพร่หลาย เพื่อพัฒนาสู่ระบบหมู่บ้านสหกรณ์ทั่วประเทศต่อไปในอนาคต...” ตำบลท่าเสา อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี กลุ่มเกษตรกรที่นี่มีปัญหาความยากจนและมีหนี้สินไม่ต่างจากที่อื่นๆ ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพปลูกพืชไร่หรือพืชเชิงเดี่ยว เช่น ข้าวโพด อ้อย มันสำปะหลัง ฯลฯ ต้องกู้ยืมเงินนอกระบบมาเป็นทุนหมุนเวียน ทำให้หนี้สินพอกพูนขึ้นทุกวัน พิพัฒน์ แก้วจิตคงทอง ผู้นำกลุ่มเกษตรกรตำบลท่าเสา เล่าว่า จากปัญหาหนี้สินและผลกระทบจากวิกฤติเศรษฐกิจในปี 2540 ตำบลท่าเสาจึงได้นำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวงรัชกาลที่ 9 มาดำเนินการตั้งแต่เริ่มต้น โดยสร้างระบบพึ่งพากันในชุมชนขึ้นมา เริ่มตั้งแต่เรื่องการจัดการทุน จากเดิมที่ต้องกู้หนี้ยืมสินจากคนข้างนอก จึงสร้างทุนภายในชุมชน โดยการจัดตั้งธนาคารหมู่บ้านขึ้นมาหลังจากเกิดวิกฤติปี 2540 เริ่มต้นมีสมาชิกเพียง 15 คน ร่วมกันออมทรัพย์เป็นประจำทุกเดือน ใครมีมากก็ออมมาก มีน้อยก็ออมน้อย เมื่อมีเงินมากขึ้น สมาชิกที่เดือดร้อนก็สามารถกู้ยืมเงินไปหมุนเวียนได้ โดยเสียดอกเบี้ยเพียงเล็กน้อย “พอธนาคารหมู่บ้านเริ่มโตขึ้น เราก็ยกฐานะขึ้นเป็นสถาบันการเงินชุมชนในปี 2543 และเริ่มคิดถึงเรื่องปากท้องให้ครบวงจร จากเดิมที่ชาวบ้านปลูกพืชเชิงเดี่ยวเพื่อส่งออกข้างนอกอย่างเดียว แล้วเราก็ต้องไปซื้อสินค้าจากข้างนอกกลับเข้ามากินมาใช้อีก จึงได้แง่คิดว่า จะทำอย่างไร? ให้ชาวบ้านผลิตสิ่งที่เรากิน แล้วเอามาใช้แลกเปลี่ยนหรือซื้อขายกันเอง เราจึงร่วมกันจัดตั้งร้านค้าชุมชนหรือศูนย์สาธิตการเกษตรฯ ขึ้นมาในปี 2544 โดยส่งเสริมให้ชาวบ้านปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต จากเดิมปลูกพืชส่งโรงงานมาปลูกพืชผักที่เป็นอาหาร ใครปลูกอะไรเหลือกินก็เอามาจำหน่าย หรือเอามาแปรรูป ทำอาหาร ทำขนมขาย” พิพัฒน์เล่าความเป็นมา   ศูนย์สาธิตการเกษตรร้านค้าชุมชนตำบลท่าเสา   ‘ศูนย์สาธิตการเกษตรร้านค้าชุมชนตำบลท่าเสา’ มีลักษณะเหมือน ‘ร้านโชวห่วย’ ทั่วไป คือขายของกิน-ของใช้ที่จำเป็นในชีวิตประจำวัน เช่น ข้าวสาร อาหารแห้ง กะปิ น้ำปลา น้ำตาล ขนม เครื่องดื่ม สบู่ ยาสีฟัน ถ่านไฟฉาย  ฯลฯ  แต่เปิดโอกาสให้ทุกคนได้เป็นเจ้าของ โดยการระดมทุนจากชาวบ้านหุ้นละ 100 บาท เพื่อนำมาเป็นทุนดำเนินการ แต่ที่พิเศษกว่าร้านค้าทั่วไปก็คือ สมาชิกสามารถนำผลผลิตจากครัวเรือนมาฝากขายที่ศูนย์ฯ (ไม่ต้องขายเอง) เช่น ผักสวนครัว ผลไม้ กล้วย ขนุน มะม่วง ฯลฯ ที่ปลูกโดยไม่ใช่สารเคมี ใครมีฝีมือทางอาหารหวานคาวก็นำมาฝากขาย เช่น ข้าวต้มมัด กล้วยบวชชี ผัด-แกงต่างๆ หมูปิ้ง ข้าวเหนียว ปลาส้ม ปลาร้า น้ำพริก เครื่องแกง หน่อไม้ดอง ฯลฯ โดยศูนย์ฯ จะคิดค่าจำหน่าย 10 % ของราคาขาย เพื่อนำรายได้มาเป็นค่าบริหารจัดการ เป็นการสร้างอาชีพ สร้างตลาดให้ชาวบ้าน ใครขาดเหลืออะไรก็มาซื้อหาได้ที่นี่ เหมือนกับเป็นการแลกเปลี่ยนกัน ศูนย์สาธิตการเกษตรฯ เปิดจำหน่ายทุกวัน ตั้งแต่เช้า-ค่ำ มีการจ้างคนในตำบลมาเป็นพนักงานบัญชีและพนักงานขาย ใช้ระบบคอมพิวเตอร์บันทึกการซื้อขาย สินค้าที่ชุมชนผลิตไม่ได้ เช่น ข้าวสาร น้ำมันพืช น้ำตาล เครื่องดื่ม นม ของใช้ต่างๆ จะสั่งซื้อมาจากร้านค้าส่งรายใหญ่ ทำให้ได้ส่วนลด มียอดจำหน่ายไม่ต่ำกว่าวันละ  50,000-60,000 บาท หรือเดือนละประมาณ 2 ล้านบาท ผลกำไรจำนวน 50 % จะปันผลคืนสมาชิกตอนสิ้นปี, 20 % เป็นทุนดำเนินการ, 15 % นำไปใช้เป็นกองทุนสวัสดิการและพัฒนาชุมชน ส่วนอีก 15 % เป็นค่าบริหารจัดการของคณะทำงานและผู้บริหาร ปัจจุบันมีสมาชิกทั้งหมดประมาณ 600 ราย มีเงินทุนหมุนเวียนและเงินหุ้นที่สมาชิกร่วมลงทุนประมาณ 6 ล้านบาทเศษ   ภายในศูนย์สาธิตการเกษตร   ส่วนสถาบันการเงินชุมชน ปัจจุบันมีสมาชิกประมาณ 300 ราย มีเงินทุนหมุนเวียนกว่า 3 ล้านบาทเศษ สมาชิกสามารถกู้ยืมได้ 2 เท่าของเงินออมที่ตนมีอยู่ หรือตามสินทรัพย์ที่นำมาค้ำประกัน ทำให้ชาวบ้านไม่ต้องเป็นหนี้นอกระบบ และมีเงินทุนเป็นของตัวเอง เหมือนกับแนวทางที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 เคยพระราชทานเอาไว้ "ศูนย์สาธิตฯ หรือร้านค้าชุมชนเป็นศูนย์กลางเชื่อมโยงการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตของคนในตำบลท่าเสา จากเดิมที่ปลูกเพื่อขายและซื้อกิน ก็เปลี่ยนมาปลูกเพื่อกิน นำผลผลิตที่เหลือมาขาย ทำให้สมาชิกมีรายได้เพิ่มขึ้น เมื่อมีรายได้ก็เอาเงินไปฝากสถาบันการเงิน เป็นทุนหมุนเวียนในตำบล ส่วนร้านค้าชุมชนเมื่อมีกำไรก็เอามาดูแลเรื่องสังคม เรื่องการศึกษา  สิ่งแวด ล้อม ดูแลป่า และสุขภาพของคนในตำบล ทำให้วิถีชีวิตของคนท่าเสาดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดมาก เป็นไปตามแนวพระราชดำริของพระองค์ท่านจริงๆ” ผู้นำชุมชนตำบลท่าเสากล่าวถึงความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น   ศาสตร์พระราชา : สร้างทำนบกั้นเงินที่ จ.พะเยา ครูมุกดา อินต๊ะสาร นักพัฒนาจาก อ.ดอกคำใต้ จ.พะเยา บอกว่า  ในอดีตอำเภอดอกคำใต้มักจะมีชื่อเสียงในด้านลบว่าเด็กสาวจากที่นี่มักจะมีอาชีพขายบริการทางเพศ ครูจึงสนับสนุนให้เด็กนักเรียนที่ยากจนได้มีโอกาสเล่าเรียนต่อเพื่อสลัดตัวออกจากวงจรอุบาทย์ ส่งเสริมเรื่องอาชีพ รายได้ สิ่งแวดล้อม ป่าไม้ แก้ไขปัญหายาเสพติด โรคเอดส์ ฯลฯ   ครูมุกดา  อินต๊ะสาร   ในปี 2535 ครูมุกดาสนับสนุนให้เกิดธนาคารหมู่บ้านขึ้นมา เพื่อส่งเสริมการออมทรัพย์ นำเงินที่ออมมาช่วยเหลือกัน และขยายไปสู่การพัฒนาและแก้ไขปัญหาต่างๆ ในตำบล เช่น ส่งเสริมอาชีพ ส่งเสริมสวัสดิการชุมชน ช่วยเหลือกันตั้งแต่เกิดจนตาย ฯลฯ ปัจจุบันได้ขยายเป็นเครือข่าย ‘ศูนย์รวมน้ำใจธนาคารหมู่บ้าน จ.พะเยา’ มีกองทุนต่างๆ และกองทุนสวัสดิการชุมชนกระจายในพื้นที่จังหวัดพะเยาและทั่วภาคเหนือ “ในช่วงหนึ่งในชีวิตของครูได้มีโอกาสรับฟัง ได้ยินแนวคิดของพระองค์ท่านเกี่ยวกับทำนบกั้นเงิน หรือธนาคารหมู่บ้าน ครูก็เลยคิดว่าเครื่องมือนี้เป็นเครื่องมือสำคัญที่ทำให้เราสามารถเอาทุนเล็กๆ จากพี่น้องมาออมในลักษณะองค์กรการเงินของชุมชนที่ชุมชนลุกขึ้นมาจัดการตนเอง ‘ใครมีเอามาใส่ ใครจำเป็นเอาไปใช้’ ผลกำไรที่ออกมาเอามาจัดสวัสดิการให้สมาชิกและชุมชน”      “ในความคิดของครู จาก 40 ปีที่ทำงานผ่านมา แนวคิดของพระองค์ท่านตอกย้ำเรื่องของการทำให้เรารู้จักการจัดการตัวเอง รู้ว่าเราเป็นใคร ทำอะไรอยู่ และท้ายที่สุดเราจะเกื้อหนุนกันอย่างไร ใช้เครื่องมืออะไรเป็นเครื่องมือที่พวกเราถนัด เอามาจัดการเรื่องราวเหล่านั้น และขยายวงให้เพื่อนพี่น้อง สิ่งเหล่านี้มันจะทำให้พวกเราเกิดความรัก ความสามัคคี ดูแลซึ่งกันและกันได้ ลดความขัดแย้งหลายเรื่อง บางครั้งเราอาจจะต้องใช้เวลาทบทวนเหมือนพระองค์ท่านว่า ความคิดที่แตกต่างกันมันสามารถที่จะหลอมรวมเป็นหนึ่งเดียวกันได้ ถ้าหากว่าพวกเราร่วมกันคิดโดยที่ไม่ใช่เอาอำนาจ เอาตัวตนของตนเป็นหลัก”  ครูมุกดาบอกถึงการนำแนวคิดของพระองค์มาใช้ทั้งในเรื่องส่วนตัวและการพัฒนาชุมชน   “สร้างบ้านพอเพียง-ชีวิตพอเพียง” ที่ จ.สระแก้ว ละอองดาว ศีลาน้ำเที่ยง ผู้นำนักพัฒนาแห่งตำบลคลองหินปูน อ.วังน้ำเย็น จ.สระแก้ว เล่าว่า  ตำบลคลองหินปูน  เป็นพื้นที่ที่ประชาชนมีความเดือดร้อนเรื่องที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัย ในปี 2554 จึงเริ่มก่อตั้งกองทุนที่ดินขึ้นมา ให้ชาวบ้านร่วมกันสมทบเงินเข้ากองทุนอย่างน้อยเดือนละ 50 บาท ปัจจุบันมีสมาชิกประมาณ 400 ราย มีเงินกองทุนกว่า 2 ล้านบาท ช่วยให้สมาชิกมีที่ดินทำกินแล้ว 69 ราย, มีที่ดินและที่อยู่อาศัย 30 ราย สมาชิกผ่อนชำระคืนเดือนละ 500 บาท   ละอองดาว  ศีลาน้ำเที่ยง   นอกจากนี้ยังมี ‘โครงการบ้านพอเพียงชนบท’ ช่วยเหลือชาวบ้านที่มีบ้านเรือนทรุดโทรมจำนวน 130 ราย เป็นบ้านขนาด 4 X 6 เมตร  ชั้นเดียว ใช้งบต่อหลังไม่เกิน 40,000 บาท ได้รับงบสนับสนุนจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ หลังละ 18,000 บาท ส่วนอีก 22,000 บาทใช้เงินกองทุนที่ชุมชนมีอยู่ “เรื่องของการพัฒนาที่อยู่อาศัย สิ่งที่เรานำศาสตร์ของพระองค์ท่านมาปฏิบัติก็คือ คิดแบบพอเพียง และคิดถึงคุณภาพชีวิตว่า การสร้างบ้านนี้จะอยู่ได้อย่างไรกับครอบครัว ไม่จำเป็นต้องใหญ่โตโอฬาร ซึ่งมันก็ทำให้ทุกคนได้คิด อีกอันหนึ่งก็คือ การอยู่อย่างพอเพียง ก็ต้องคิดว่าจะทำอย่างไร ให้ตนเป็นที่พึ่งของตน โดยนำแนวของพระองค์ท่านมาปฏิบัติ ทำอย่างไรจึงจะปิดประตูครัวเรือนได้ ซึ่งก็มีการเลี้ยงปลา เลี้ยงไก่ ปลูกพืชผัก ปลูกมะเขือ  พริก มะนาว  กล้วย มะละกอ เอาไว้กินและขาย”     “ศาสตร์ของพระราชาจะใช้ต่อไปได้ตลอดชีวิตของเรา และอีกหลายร้อยปี เพราะเป็นศาสตร์ที่ทำแล้วเกิดผล ทำแล้วทุกคนอยู่ได้ เพราะไม่ไปเบียดเบียนคนอื่นเขา ทำให้เราอยู่ได้ตามกำลังของเรา และเกิดการรวมกลุ่มเพื่อพึ่งตนเอง เริ่มจากครอบครัวแล้วก็ขยายไปหลายๆ ครอบครัว จนเต็มทั้งชุมชน ทำให้เกิดความรัก ความสามัคคี ความผูกพันกัน ทำให้ชุมชนเข้มแข็ง สังคมเข้มแข็ง  ประเทศเข้มแข็ง”  ละอองดาวบอก   บ้านจำรุง จ.ระยอง  “ไม่รวย แต่มั่นคง” ชาติชาย เหลืองเจริญ แกนนำนักพัฒนาแห่งบ้านจำรุง ต.เนินฆ้อ อ.แกลง จ.ระยอง บอกว่า  ชาวบ้านที่นี่ทำสวนยางพารา สวนผลไม้ ทำนา ประมงชายฝั่ง เริ่มนำแนวพระราชดำรัสปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้หลังวิกฤติเศรษฐกิจปี 2540 โดยชักชวนให้ชาวบ้านปรับเปลี่ยนการทำเกษตรแบบเคมีมาเป็นอินทรีย์ ช่วยกันดูแลสิ่งแวดล้อม ปลูกพืชสมุนไพร แปรรูปผลไม้ ทำกะปิ น้ำปลา ฯลฯ รวมกลุ่มกันผลิตและขาย โดยการสร้างตลาดภายในชุมชน ฯลฯ   ชาติชาย  เหลืองเจริญ   จนกลายเป็นแหล่งเรียนรู้หรือ ‘มหาวิทยาลัยบ้านนอก’ มีผู้คนมาท่องเที่ยวและศึกษาดูงานเป็นหมู่คณะตลอดทั้งปี (ก่อนสถานการณ์โควิดปี 263)  ประมาณปีละ 1 แสนคน ทำรายได้จากการทำอาหาร ขายผลไม้ อาหารแปรรูป  ขนม และสินค้าต่างๆ ประมาณปีละ 20 ล้านบาท รายได้ส่วนหนึ่งนำกลับไปพัฒนาชุมชน ทำให้ชาวบ้านจำรุงมีอาชีพ มีรายได้ “ไม่รวย แต่มั่นคง” “ในหลวงอยู่ในใจของพวกเราอยู่แล้ว สิ่งที่ท่านสอนทุกอย่างอยู่ในหัว อยู่ในร่างกาย อยู่ในจิตใจเราอยู่แล้ว เมื่อเราอับจนหนทางนึกอะไรไม่ออกก็กลับไปดูที่พระราชดำรัสในแต่ละห้วง ในแต่ละสถานการณ์นั้นๆ มันสามารถแปลงสู่การปฏิบัติการจริงในพื้นที่ได้ทุกเรื่อง ในหลวงไม่ได้ไปไหน ท่านยังอยู่ที่เดิม หลักคิดของในหลวงเป็นหลักคิดที่แม่นยำที่สุด เริ่มจากวิธีคิด การพึ่งพาตนเอง ทำจากเล็กไปหาใหญ่ ง่ายไปหายาก อยู่กับสังคมด้วยการเอื้อเฟื้อแบ่งปัน สังคมจะอยู่เย็นเป็นสุข”  ชาติชายย้ำ   พอช.หนุนชุมชนทั่วประเทศพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ ‘พอช.’  กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์  มีนโยบายการทำงานสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและทุนชุมชน โดยยึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวงรัชกาลที่ 9  มาอย่างต่อเนื่อง เน้นการสร้างรูปธรรมเชื่อมโยงประเด็นต่างๆ ในรูปแบบ Cluster หรือเครือข่าย เช่น คลัสเตอร์เกษตรอินทรีย์ ข้าวอินทรีย์ การแปรรูป ตลาดชุมชน  การท่องเที่ยวโดยชุมชน  ฯลฯ   สินค้าชุมชนที่บ้านจำรุง จ.ระยอง   โดย พอช.มี ‘แผนพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและทุนชุมชน’  ระยะเวลา 5  ปี (พ.ศ.2565-2568)  มีวิสัยทัศน์  คือ ‘ชุมชนท้องถิ่นมีระบบเศรษฐกิจและทุนชุมชนที่มั่นคง  สามารถพึ่งตนเองได้ และจัดการตนเองได้อย่างยั่งยืน’   โดยใช้กระบวนการฝึกอบรมและจัดทำ ‘แผนธุรกิจเพื่อชุมชน’ หรือ ‘Community  Business  Model Cannas’  (CBMC) มีเป้าหมาย 800 ตำบลทั่วประเทศ  เพื่อให้ชุมชนต่างๆ  ได้นำต้นทุนที่ชุมชนมีอยู่  เช่น  ผลผลิตทางการเกษตร  ศิลปะวัฒนธรรม  ภูมิปัญญา  แหล่งท่องเที่ยว ฯลฯ  มาสร้างอาชีพ  ลดต้นทุนการผลิต  เพิ่มมูลค่า  สร้างรายได้ให้แก่สมาชิกและชุมชน ทั้งหมดนี้คือตัวอย่างของการนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9   มาปรับใช้   เป็นเศรษฐกิจที่เกิดจากกระบวนการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน และเป็นการระเบิดจากข้างในตามหลักการทรงงานของพระองค์  เพื่อนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน  เพราะนอกจากจะทำให้เศรษฐกิจชุมชนเข้มแข็ง แล้ว  ยังทำให้ฐานเศรษฐกิจใหญ่ของประเทศขับเคลื่อนต่อไปได้ !!   https://www.thaipost.net/main/detail/119654 21 ปี พอช., Community Business Model Cannas’ (CBMC), กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, การพอมี พอกิน, ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำริ, พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9, พอช., ศาสตร์พระราชา, ศูนย์สาธิตการเกษตรร้านค้าชุมชนตำบลท่าเสา, สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน), เศรษฐกิจพอเพียง, เฮ็ดอยู่ เฮ็ดกิน, แผนธุรกิจเพื่อชุมชน, โครงการบ้านพอเพียงชนบท, ไม่รวย แต่มั่นคง FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20211013/image_big_6166b2e3d8d55.jpg 19953 15/10/2018 18:55 15/10/2018 14:51 นครสวรรค์จัดงานวันที่อยู่อาศัยโลกคึกคัก ยกเป็นต้นแบบการใช้ที่ดินรัฐแก้ปัญหาที่อยู่อาศัย จ.นครสวรรค์ / พอช.และขบวนองค์กรชุมชนภาคกลางและตะวันตกจัดงานวันที่อยู่อาศัยโลกที่จังหวัดนครสวรรค์คึกคัก  ยกเป็นต้นแบบการแก้ไขปัญหาโดยนำที่ดินของรัฐให้ชุมชนเช่าปลูกสร้างบ้านในระยะยาว  โดยทำโครงการบ้านมั่นคงไปแล้ว  9  เมือง  รวม  43  โครงการ  จำนวน  4,854  ครัวเรือน   ด้าน พอช.ทำบ้านมั่นคงเมืองแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยทั่วประเทศแล้วกว่า  100,000  ครัวเรือน  ขณะที่ศูนย์ศึกษาที่อยู่อาศัยเอเชีย (ACHR) เสนอจัดตั้งกองทุนที่อยู่อาศัยเอเซียเพื่อระดมทุนแก้ปัญหาระดับภูมิภาค   องค์การสหประชาติกำหนดให้วันจันทร์แรกของเดือนตุลาคมทุกปีเป็นวันที่อยู่อาศัยโลก (World Habitat Day) เพื่อให้ประเทศสมาชิกทั่วโลกตระหนักถึงปัญหาการขาดแคลนที่อยู่อาศัยหรือมีที่อยู่อาศัยที่ไม่เหมาะสม  และหามาตรการแก้ไขปัญหา  ซึ่งในประเทศไทย  สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ ‘พอช.’ เป็นหน่วยงานหนึ่งที่มีบทบาทในการส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการแก้ไขปัญหาและพัฒนาที่อยู่อาศัยผู้มีรายได้น้อยทั่วประเทศ  ได้ร่วมกับหน่วยงานภาคี  และขบวนองค์กรชุมชนทั่วประเทศ  จัดกิจกรรมวันที่อยู่อาศัยโลกขึ้นในภูมิภาคต่างๆ ทั่วประเทศตลอดช่วงเดือนตุลาคมนี้  โดยในจังหวัดภาคกลางและตะวันตกจัดกิจกรรมที่จังหวัดนครสวรรค์ระหว่างวันที่ 14-15 ตุลาคม  โดยมีกิจกรรมต่างๆ เช่น  การเดินรณรงค์  การสร้างบ้านให้ผู้ด้อยโอกาส  ฯลฯ  มีผู้ร่วมกิจกรรมจำนวนมาก วันนี้ (15 ตุลาคม)  เวลา  9.00 น.  ที่ห้องประชุมเทศบาลนครนครสวรรค์  มีการจัดกิจกรรมเนื่องในวันที่อยู่อาศัยโลก  ภายในงานมีการจัดบูธแสดงนิทรรศการการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัย  เวทีเสวนาแลกเปลี่ยนประสบการณ์  การมอบโล่เกียรติคุณให้แก่หน่วยงานที่มีบทบาทในการสนับสนุนการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกิน   โดยมีนายสุเทพ  วงษ์พานิช  รองผู้ว่าฯ จ.นครสวรรค์  เป็นประธานในงาน   มีนายสมชาติ  ภาระสุวรรณ  ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ  ผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง  และประชาชนจากเครือข่ายการพัฒนาที่อยู่อาศัยในจังหวัดภาคกลางและตะวันตกเข้าร่วมงานประมาณ  800  คน   นางอร่ามศรี  จันทร์สุขศรี  ประธานเครือข่ายการพัฒนาที่อยู่อาศัยจังหวัดนครสวรรค์  กล่าวว่า  จากการสำรวจข้อมูลของเครือข่าย พบว่า  ในเขตเทศบาลนครนครสวรรค์มีชุมชนทั้งหมด  71 ชุมชน  รวม 16,319 ครัวเรือน  ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในที่ดินราชพัสดุ  ที่ดินวัด/สำนักงานพระพุทธศาสนา  เทศบาล  เช่าที่ดินเอกชน  ฯลฯ  มีปัญหาความไม่มั่นคงในที่อยู่อาศัย  บางส่วนบุกรุกที่ดินของรัฐ  หรือเช่าที่ดินเอกชนในระยะสั้น  เสี่ยงต่อการโดนไล่ที่  รวมทั้งสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม   มีปัญหาขยะ  น้ำเน่าเสีย  บ้านเรือนทรุดโทรม   ประชาชนมีรายได้น้อย  ฐานะยากจน  ฯลฯ   นอกจากนี้ในอำเภอต่างๆ  ก็มีปัญหาความไม่มั่นคงในที่ดินและที่อยู่อาศัยเช่นเดียว  ดังนั้นเครือข่ายฯ จึงร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ในจังหวัด  และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน จัดทำโครงการ ‘บ้านมั่นคง’ เพื่อแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยและพัฒนาคุณภาพชีวิตชาวชุมชน  โดยยึดหลักการ  ”ชุมชนเป็นแกนหลักในการแก้ไขปัญหา  หน่วยงานต่างๆ มีบทบาทเป็นผู้สนับสนุน”  เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2547 จนถึงปัจจุบัน   ประธานเครือข่ายฯ กล่าวต่อไปว่า  เนื่องจากจังหวัดนครสวรรค์เป็นประตูไปสู่ภาคเหนือ  และเป็นเมืองเศรษฐกิจที่สำคัญของภาคกลาง  ทำให้ที่ดินมีราคาแพง  ประชาชนที่มีรายได้น้อยไม่สามารถเข้าถึงที่ดินได้  ดังนั้นเครือข่ายการพัฒนาที่อยู่อาศัยฯ จึงขอใช้ที่ดินของหน่วยงานรัฐมาจัดทำโครงการบ้านมั่นคง  เช่น  ที่ดินราชพัสดุ  โดยขอเช่าที่ดินระยะยาวเพื่อปลูกสร้างที่อยู่อาศัย  ผลการดำเนินงานที่ผ่านมา  ได้ใช้ที่ดินของรัฐจัดทำโครงการบ้านมั่นคงไปแล้ว  9  เมือง  รวม  43  โครงการ  จำนวน  4,854  ครัวเรือน  นอกจากนี้ยังได้สนับสนุนการซ่อมแซมบ้านเรือนที่มีสภาพทรุดโทรม  มีฐานะยากจน  ตามโครงการ ‘บ้านพอเพียงชนบท’ ในพื้นที่ 12  ตำบล  รวม  376  ครัวเรือน  อำเภอที่ดำเนินการ  เช่น  ตาคลี  ตากฟ้า  ท่าตะโก  เก้าเลี้ยว  ฯลฯ   “ในจังหวัดนครสวรรค์  เครือข่ายฯ ทำโครงการบ้านมั่นคงโดยไม่ได้ซื้อที่ดิน  เพราะที่ดินมีราคาแพง  เครือข่ายฯ จึงขอใช้ที่ดินของรัฐ  เช่น  กรมธนารักษ์  นำมาให้ชาวบ้านเช่าที่ดินเพื่อปลูกสร้างบ้านในอัตราผ่อนปรน  ระยะยาว  อยู่ได้ชั่วลูกชั่วหลาน  ทำให้ชาวบ้านมีความมั่นคงในที่อยู่อาศัย  ไม่ต้องกลัวว่าจะถูกไล่ที่  และไม่ต้องมีภาระในการซื้อที่ดิน  นอกจากนี้ชาวบ้านยังได้ช่วยกันพัฒนาชุมชน  พัฒนาสิ่งแวดล้อม  จัดการเรื่องขยะและน้ำเสีย  ทำให้ชาวบ้านมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น  นอกจากนี้ก็ยังมีหน่วยงานต่างๆ เข้ามาร่วมสนับสนุน  เช่น  การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค  การประปา  ฯลฯ ขยายการบริการเข้ามาในชุมชน  ทำให้ชุมชนมีสาธารณูปโภคใช้ในราคาถูก  ถือเป็นการรวมพลังประชารัฐ  รวมพลังจากทุกภาคส่วนเข้ามาช่วยกันแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยให้แก่ประชาชนที่มีรายได้น้อย”  ประธานเครือข่ายการพัฒนาที่อยู่อาศัยจังหวัดนครสวรรค์กล่าว   ตัวอย่างชุมชนที่ทำโครงการบ้านมั่นคง  ชุมชนรณชัย  ตั้งอยู่บริเวณริมแม่น้ำเจ้าพระยา  ข้างตลาดสดเทศบาล  ชุมชนอยู่ในที่ดินบุกรุกของกรมธนารักษ์มานานกว่า 60 ปี  มีเนื้อที่ 2 ไร่เศษ  มีชาวบ้านอยู่อาศัยรวม  180 ครัวเรือน  ส่วนใหญ่มีอาชีพค้าขาย  รับจ้างทั่วไป  และจับปลา โดยชาวชุมชนได้รวมตัวกันจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยตั้งแต่ปี 2538  และร่วมกันจดทะเบียนเป็นสหกรณ์เคหสถาน  มีสมาชิก 62 ราย มีเงินออมรวมกันประมาณ 1 ล้านบาทเศษ  กำลังสร้างบ้านเฟสแรก 54 หลัง  และปรับปรุง 3 หลัง   แบบบ้านเป็นบ้านเดี่ยว 2 ชั้น  บ้านแฝดและบ้านแถว 2 ชั้น  ขนาด 4x8 ตารางเมตร  ราคาประมาณ 250,000-310,000  บาท  ผ่อนชำระ 15 ปี  รวมค่าเช่าที่ดิน  เดือนละ 1,915-2,330 บาท  โดย พอช.สนับสนุนงบสาธารณูปโภค 2.85 ล้านบาท  งบอุดหนุนรวม 1.42 ล้านบาท  ใช้สินเชื่อจาก พอช.  รวม 11.7 ล้านบาท  ธนารักษ์จังหวัดให้เช่าที่ดินระยะ 30 ปี  อัตราตารางวาละ 4.50 บาทต่อเดือน  ขณะที่การไฟฟ้าได้ร่วมสนับสนุน  โดยขยายเขตไฟฟ้าเข้าไปในชุมชน   ชุมชนสวรรค์เมืองใหม่  ตั้งอยู่ด้านหลังสำนักงานอัยการจังหวัด  สร้างบ้านมั่นคงจำนวน  102  หลัง ขณะนี้สร้างเสร็จหมดแล้ว  รูปแบบเป็นบ้านเดี่ยวชั้นเดียว  และบ้านเดี่ยว 2 ชั้น  ขนาด 6x8 ตารางเมตร  ราคาบ้าน 290,000-380,000 บาท   พอช.อนุมัติสินเชื่อรวม 26.5 ล้านบาท  (หลังละ 230,000-300,000 บาท)  และอุดหนุนสร้างบ้านหลังละ 23,000 บาท  ขณะที่ชาวบ้านสมทบเงินหลังละ 37,000-57,000 บาท   ผ่อนชำระ 15 ปี  เดือนละ 1,941-2,532 บาท   นอกจากนี้ พอช.ยังสนับสนุนงบจำนวน 10.5 ล้านบาท  เพื่อถมดิน  ปรับภูมิทัศน์  บำบัดน้ำเสีย  ขณะที่เทศบาลและการไฟฟ้า  สร้างถนน  ประปา  ขยายไฟฟ้า  ฯลฯ  รวมงบประมาณ  26.4  ล้านบาท นายสมชาติ  ภาระสุวรรณ  ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ  กล่าวว่า  พอช.ได้จัดทำแผนแม่บทการพัฒนาที่อยู่อาศัยระยะ 20 ปี (พ.ศ.2560-2579) ซึ่งคณะรัฐมนตรีได้ลงมติเห็นชอบแล้ว  มีเป้าหมายประชาชนที่มีรายได้น้อยทั่วประเทศ  จำนวน  1,053,702  ครัวเรือน  เช่น  โครงการบ้านมั่นเมือง  (เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2546 )  ขณะนี้ดำเนินการไปแล้ว  รวม 74 จังหวัด  388 เมือง   จำนวน  1,088  โครงการ  รวม  108,215  ครัวเรือน    โครงการบ้านมั่นคงชนบท  (ปีงบประมาณ 2560-2561) ดำเนินการแล้ว  14 จังหวัด  21 เมือง  36 โครงการ  รวม 3,155 ครัวเรือน  ส่วนใหญ่เป็นที่ดินของสำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) และที่ดินป่าสงวนฯ เสื่อมโทรม  โครงการบ้านพอเพียงชนบท  เป็นการซ่อมแซมบ้านเรือนในชนบทที่ยากจน  มีสภาพทรุดโทรม  สนับสนุนครัวเรือนหนึ่งไม่เกิน 18,000 บาท  โดยหน่วยงานรัฐในท้องถิ่น  ภาคประชาสังคม  ภาคเอกชน  และประชาชนร่วมกันลงแรง  หรือสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์  ดำเนินการแล้ว (ปีงบประมาณ 2560-2561) รวม 1,583 พื้นที่  จำนวน 31,622  ครัวเรือน   ทั้งนี้ในพื้นที่จังหวัดภาคกลางและตะวันตก  ได้แก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยตามโครงการบ้านมั่นคง  จำนวน 16 จังหวัด  69 เมือง  137  โครงการ  รวม  12,415  ครัวเรือน  โครงการบ้านมั่นคงชนบท  รวม 3 จังหวัด  3 ตำบล จำนวน 768  ครัวเรือน  และโครงการบ้านพอเพียงชนบท  รวม  16 จังหวัด  508  ตำบล  จำนวน  5,611  ครัวเรือน   นอกจากการจัดงานวันที่อยู่อาศัยโลกในประเทศไทยแล้ว  ศูนย์ศึกษาที่อยู่อาศัยแห่งเอเชีย (Asian  Coalition for Housing Rights :  ACHR) ซึ่งมีสมาชิกเป็นเครือข่ายภาคประชาชนและประชาสังคมที่ทำงานด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัยในประเทศเอเซีย  จำนวน  19 ประเทศ  ได้จัดประชุม Asia  Hub ที่กรุงเทพฯ ระหว่างวันที่ 10-14 ตุลาคมที่ผ่านมา  มีผู้แทนจากประเทศต่างๆ 10 ประเทศ  รวม 57 คน  เช่น  อินเดีย  ปากีสถาน  บังคลาเทศ  เวียดนาม  พม่า  กัมพูชา  ฟิลิปปินส์  ฯลฯ เข้าร่วมประชุม  และเดินทางไปศึกษาดูงานการพัฒนาที่อยู่อาศัยในพื้นที่ต่างๆ ในประเทศไทย  รวมทั้งที่จังหวัดนครสวรรค์ด้วย   การประชุม Asia Hub ครั้งนี้  มีประเด็นที่น่าสนใจคือ  ที่ประชุมได้เสนอให้มีการฟื้นฟู ‘กองทุนที่อยู่อาศัยเอเซีย’ ขึ้นมา (เดิมเคยมีการจัดตั้งมาแล้ว)  โดยให้สมาชิกแต่ละประเทศจัดตั้งกองทุน ‘Asia  Community  Fund’ ขึ้นมา  และสมาชิกร่วมสมทบเงินคนละ 1 เหรียญสหรัฐฯ (ประมาณ 33 บาท) ต่อปี  โดยสมทบปีละ 1 ครั้งในเดือนตุลาคมซึ่งเป็นช่วงวันที่อยู่อาศัยโลก  เพื่อรวบรวมเงินเป็นกองทุนในการแก้ไขปัญหาหรือพัฒนาที่อยู่อาศัยของแต่ละประเทศและระดับภูมิภาค  ในรูปแบบการให้สมาชิกกู้ยืม  ดอกเบี้ยต่ำ  หรือนำไปสนับสนุนการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยให้แก่ประเทศสมาชิกที่เดือดร้อน   โดยขณะนี้  ACHR  ได้ร่วมสมทบเงินเข้ากองทุนประเดิมแล้ว  จำนวน 10,000 เหรียญสหรัฐฯ หรือประมาณ 330,000 บาท สร้างบ้านให้ผู้ด้อยโอกาส   https://www.thaipost.net/main/detail/19953 นครสวรรค์, นายสมชาติ ภาระสุวรรณ, พอช, สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน, องค์การสหประชาติ, โครงการบ้านพอเพียงชนบท, ‘วันที่อยู่อาศัยโลก FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20181015/image_big_5bc440d7b1a84.jpg