119517 12/10/2021 18:18 12/10/2021 13:35 ใครปล่อยข่าวลือว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวปกครองด้วยระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ?         (ข้อเขียนนี้เป็นตอนที่เจ็ดต่อจากตอนแรก “การซุบซิบ ข่าวลือ ข่าวลวงและเสรีภาพ” และตอนที่สอง “พ.ศ. 2408:  มีคนปล่อยข่าวลือว่ารัชกาลที่สี่เป็นกษัตริย์สมบูรณาญาสิทธิราชย์” และตอนที่สาม “พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชอำนาจมากแค่ไหน ?”  ตอนที่สี่ “พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชทรัพย์มากแค่ไหน ?”  และตอนที่ห้าและตอนที่หก “พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกับการปฏิเสธสมบูรณาญาสิทธิราชย์” ที่เผยแพร่ไปก่อนหน้านี้)                     จากหกตอนที่ผ่านมา เราทราบว่า ในสมัยรัชกาลที่สี่ ในราว พ.ศ. 2408 มีคนปล่อยบัตรสนเท่ห์เป็นภาษาอังกฤษออกไปจนกลายข่าวลือที่เสียหายแก่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีข้อกล่าวหาสามข้อ คือ                                                   หนึ่ง กรุงสยามอยู่ภายใต้อำนาจสมบูรณาญาสิทธิราชย์  (“Siam is under quite absolute Monarchy.”) ไม่ว่าพระเจ้าแผ่นดินพระองค์ใหญ่ (หมายถึงรัชกาลที่สี่ เพราะสมัยนั้น มีพระเจ้าแผ่นดินสองพระองค์ คือ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชอนุชาในรัชกาลที่สี่) จะมีพระบรมราชโองการมากประการใดก็ต้องปฏิบัติตาม จะคัดค้านมิได้ไม่ว่าจะเป็นราษฎรผู้ใดก็ตาม                          สอง ในท้องพระคลังของพระเจ้าแผ่นดินแห่งกรุงสยามนั้น เต็มไปด้วยเงิน ประหนึ่งภูเขาทองและเงิน และเป็นพระเจ้าแผ่นดินที่มั่งคั่งที่สุด                                     สาม พระเจ้าแผ่นดินผู้ครองกรุงสยามองค์ปัจจุบัน มีพระทัยคับแคบและทรงนิยมสิ่งของทั้งหลายที่แปลกๆ ทรงโปรดธรรมเนียม ประเพณี วิทยาศาสตร์ ศิลปะ และวรรณคดี ฯลฯ ของชาวยุโรปโดยไม่มีขอบเขต พระองค์ยังทรงพอพระราชหฤทัยถ้อยคำประจบ และทะเยอทะยานในพระเกียรติ ดังนั้น ในขณะนี้ จึงเป็นโอกาสอันดียิ่งที่จะทำการกอบโกยเอาเงินเอาทองจำนวนมากจากท้องพระคลังของกรุงสยาม ฯลฯ    และเราก็ได้พิสูจน์แล้วว่า ข้อกล่าวหาทั้งสามข้อไม่เป็นความจริง                      ทีนี้ ตอนนี้เราจะพยายามแกะรอยว่า ใครเป็นคนปล่อยข่าวลือ ? ตามทฤษฎีการเลือกอย่างเป็นเหตุเป็นผล (rational choice) คนที่ปล่อยข่าวจะต้องเป็นคนที่ได้ประโยชน์จากการเสียพระนามของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และการปล่อยข่าวลือนี้ถือเป็นการลงทุนที่น้อยที่สุดและสามารถสร้างความเสียหายได้มากที่สุดเช่นกัน เป็นไปตามหลักทฤษฎีการเลือกอย่างมีเหตุมีผลที่ว่า คนจะตัดสินใจเลือกวิธีการที่ลงทุนลงแรงลงเวลาน้อยที่สุดเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่ต้องการได้อย่างรวดเร็ว ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ  การปล่อยข่าวลือก็เข้าเกณฑ์ดังกล่าว                               อย่างที่กล่าวไป การปล่อยข่าวลือเป็นภาษาอังกฤษ ดังนั้น ข่าวลือจะมีผลได้ก็ต่อเมื่อผู้รับสารรู้ภาษาอังกฤษ และที่สำคัญคือ ต้องรู้ว่า absolute monarchy หรือ สมบูรณาญาสิทธิราชย์ เป็นสิ่งที่ไม่ดีด้วย  จากการสืบค้นและกล่าวไปในตอนก่อนๆแล้ว พบว่า คนไทยส่วนใหญ่ยังไม่รู้จักทั้งสองคำ ไม่ว่าจะเป็น absolute monarchy หรือสมบูรณาญาสิทธิราชย์  จะมีก็แต่ชนชั้นนำไทยจำนวนไม่มากนัก              แต่ที่แน่ๆคือ บรรดาชาวต่างชาติที่อยู่ในสยามไม่ว่าจะเป็นตัวแทนของประเทศต่างๆ หรือบรรดาพ่อค้าและหมอสอนศาสนา ย่อมรู้จัก absolute monarchy  ซึ่งในช่วงเวลานั้น คำศัพท์หรือการปกครอง absolute monarchy เป็นสิ่งที่มีความหมายในเชิงลบๆมาก และหลายประเทศในยุโรปและอเมริกาก็เปลี่ยนแปลงการปกครองไปแล้ว ไม่ว่าจะเปลี่ยนเป็นระบอบพระมหากษัตริย์ภายใต้รัฐธรรมนูญหรือระบอบสาธารณรัฐ น่าจะเหลือแต่รัสเซียกับไม่กี่ประเทศเท่านั้นที่ยังไม่เปลี่ยน  และเดนมาร์กก็เพิ่งเปลี่ยนไปในปี พ.ศ. 2392                               ดังนั้น ผู้ปล่อยข่าวลือต้องการให้ภาพลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสียหายในสายตาของคนต่างชาติ  และขณะนั้น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯทรงมีพระชนมายุ 61 พรรษา ซึ่งนับว่ามีพระชนมายุมากเมื่อเทียบกับรัชกาลที่หนึ่ง ที่ทรงสวรรคตเมื่อพระชนมายุ 72 พรรษา รัชกาลที่สอง 56 พรรษา รัชกาลที่สาม 63 พรรษา ดังนั้น หากเกิดการเปลี่ยนรัชกาลขึ้น ไม่ว่าจะด้วยเหตุอันใด ผู้ปล่อยข่าวลือย่อมหวังให้ภาพลักษณ์ที่เสียหายของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯในสายตาของต่างชาติส่งผลให้ต่างชาติมีบทบาทแทรกแซงการสืบราชสันตติวงศ์ในทางใดทางหนึ่ง เพราะตั้งแต่รัชกาลที่สามเป็นต้นมา การสืบราชสันตติวงศ์ยังไม่ได้เป็นไปตามกฎมณเฑียรบาลที่เกิดขึ้นในรัชกาที่หก และการสถาปนาตำแหน่งมกุฎราชกุมารในฐานะว่าที่ผู้สืบราชสันตติวงศ์ก็เกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ห้า  แต่การสืบราชสันตติวงศ์ตั้งแต่รัชกาลที่สามจนถึงรัชกาลที่สี่เป็นไปตามหลัก “อเนกชนนิกรสโมสรสมมุติ”  โดยที่ประชุมพระราชวงศ์และเสนาบดีเป็นผู้ลงความเห็นในการเลือกผู้ขึ้นครองราชสมบัติ และที่ประชุมที่ว่านี้ก็อยู่ภายใต้อิทธิพลของขุนนางตระกูลบุนนาค                               ผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียจากการที่ผู้ใดขึ้นครองราชย์สมบัติอย่างตรงๆ มีดังต่อไปนี้ คือ หนึ่ง กรมพระราชวังบวรสถานมงคลหรือวังหน้า  สอง เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ผู้นำขุนนางตระกูลบุนนาค และสาม เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์                                         จากรายพระนามและนามทั้งสาม เราตัดเจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ออกไปได้เลย เพราะไม่มีเหตุผลที่พระองค์จะปล่อยข่าวลือทำลายชื่อเสียงของพระราชบิดาของพระองค์เอง  คงเหลือแต่กรมพระราชวังบวรสถานมงคลและเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์                                       แต่เราก็ต้องตัดกรมพระราชวังบวรฯหรือวังหน้าออกไป เพราะวังหน้าหรือพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวสวรรคตตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2408  และจากหลักฐานประวัติศาสตร์ไม่ได้บอกว่าช่วงไหนของปี  และถ้าสันนิษฐานว่า ข่าวลือถูกปล่อยออกมาหลังจากนั้น เราจึงตัดพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯออกไป        แต่หลังจากพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯสวรรคต ตำแหน่งวังหน้าว่างลง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯทรงมีพระราชดำริปล่อยให้ตำแหน่งว่างไว้  ด้วยเหตุผลที่เป็นไปได้ดังนี้คือ พระราชโอรสพระองค์ใหญ่ยังทรงพระเยาว์เกินกว่าที่จะตั้งให้ดำรงตำแหน่งวังหน้าได้ แต่ก็คาดหวังให้พระราชโอรสเป็นผู้สืบราชสมบัติ และคาดหวังด้วยว่า พระมหากษัตริย์จะทรงมีพระชนมายุยืนยาวจนพระราชโอรสทรงพระชันษา และเมื่อพระองค์สวรรคต ก็คาดหวังให้ที่ประชุมเลือกพระราชโอรสขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์           หากแต่งตั้งผู้ใดขึ้นเป็นวังหน้า และพระมหากษัตริย์เกิดสวรรคตไป ทั้งที่พระราชโอรสยังทรงพระเยาว์ ก็มีความเป็นไปได้ที่ผู้ดำรงตำแหน่งวังหน้าอาจจะทำหน้าที่เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน หรือไม่ก็เสด็จขึ้นครองราชย์ไปเสียเลยตามความเห็นชอบของที่ประชุม                              แต่ถ้าพระราชโอรสได้พระชันษา เมื่อตำแหน่งวังหน้าว่างลง พระมหากษัตริย์ก็จะทรงแต่งตั้งให้พระราชโอรสพระองค์นั้นให้ดำรงตำแหน่งวังหน้า และมีความเป็นไปได้น้อยมากที่ที่ประชุมจะไม่เห็นด้วยที่จะให้พระราชโอรสที่ดำรงตำแหน่งวังหน้าขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์                          แต่เมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯไม่ทรงตั้งผู้ใด  ผู้ที่ผิดหวังคือ พระองค์เจ้ายอดยิ่งยศ (พระนามเดิมที่พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯทรงพระราชทานคือ พระองค์เจ้ายอช วอชิงตัน เพราะทรงนิยมในธรรมเนียมของอเมริกันและบรรดาประธานาธิบดีของสหรัฐอเมริกา)  พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งขณะนั้นพระชนมายุได้ 27 พรรษา กำลังหนุ่มแน่น                         ขณะเดียวกัน ผู้ที่ผิดหวังหรือเปล่าไม่ทราบได้ แต่พยายามโน้มน้าวกดดันให้พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯตั้งพระองค์เจ้ายอดยิ่งยศขึ้นดำรงตำแหน่งวังหน้าให้ได้คือ เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์  จนทำให้พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯประนีประนอมตั้งพระองค์เจ้ายอดยิ่งยศให้ดำรงตำแหน่ง กรมหมื่นบวรวิไชยชาญ ซึ่งไม่ใช่ตำแหน่งวังหน้าที่มีสิทธิ์ในการขึ้นครองราชย์ หากพระมหากษัตริย์เสด็จสวรรคตตามธรรมเนียมการปกครองของไทยมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา  แต่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯทรงปฏิบัติให้เกียรติดังตำแหน่งวังหน้า  แต่อย่างไรก็ตาม ก็ไม่ใช่วังหน้าอยู่ดี                              ดังนั้น ผู้ที่เข้าข่ายมีส่วนเกี่ยวข้องกับเรื่องข่าวลือที่เป็นคนไทย จึงเหลือแค่กรมหมื่นบวรวิไชยชาญและเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์  ซึ่งทั้งสองมีความรู้ภาษาอังกฤษดี                          แต่ที่รู้ดีกว่าคือกรมหมื่นบวรวิไชยชาญ ด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้คือ                      หนึ่ง พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชบิดาของพระองค์ “ทรงพระปรีชาสามารถในภาษาอังกฤษ และจากบันทึกของชาวต่างชาติ (บันทึกของหมอบรัดเลย์, นายเอฟ.เอ.นีล,  เซอร์จอห์น  เบาว์ริ่ง, นายเทาเซนด์  แฮรีส, นายอ็องรี  มูโอต์ และนางแอนนา  เลียวโนเวนส์) เห็นตรงกันว่า  “ภาษาอังกฤษของพระองค์นั้นอยู่ในขั้นยอดเยี่ยม”  และความสามารถทางภาษานี้ย่อมจะมีอิทธิพลต่อกรมหมื่นบวรวิไชยชาญด้วย                                                  สอง นอกจากจะมีพื้นฐานจากพระราชบิดาแล้ว กรมหมื่นบวรวิไชยชาญยังสนิทสนมอย่างยิ่งกับทอมัส นอกซ์ (Thomas Knox) ที่พระราชบิดาของพระองค์ทรงจ้างให้มาเป็นครูฝึกทหารของฝ่ายวังหน้า ซึ่งในปี พ.ศ. 2408  นอกซ์มีอายุได้ 41 ปี ส่วนกรมหมื่นฯพระชนมายุได้ 27 พรรษา ไม่ได้ห่างกันมากนัก         สาม กรมหมื่นบวรวิไชยชาญทรงเติบโตมาภายใต้เงื่อนไขที่พระบรมวงศานุวงศ์ศึกษาภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการจากครูชาวต่างชาติ แตกต่างจากคนรุ่นก่อนที่มักจะเรียนเอง                  คำถามคือ ระหว่างกรมหมื่นบวรวิไชยชาญกับเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ ผู้ใดมีความเป็นไปได้มากกว่ากันที่จะมีส่วนเกี่ยวข้องกับข่าวลือ ? คำตอบคือ กรมหมื่นบวรวิไชยชาญ เพราะเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์มีอำนาจอิทธิพลมากอยู่แล้วในการกำหนดตัวผู้สืบราชสันตติวงศ์  เขาไม่จำเป็นจะต้องมีส่วนยุ่งเกี่ยวกับข่าวลือที่จะมีผลต่อการกำหนดตัวผู้สืบราชสันตติวงศ์  และก็คงไม่ต้องการให้ต่างชาติเข้ามาแทรกแซงอำนาจอิทธิพลของตนในเรื่องนี้                                                  ดังนั้น ผู้ที่มีความเป็นไปได้มากที่สุดเกี่ยวกับการปล่อยข่าวลือคือ กรมหมื่นบวรวิไชยชาญ ที่หวังให้ต่างชาติมีอิทธิพลต่อเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ในการกำหนดตัวผู้สืบราชสมบัติ                      ยิ่งกว่านั้น ในสายตาของต่างชาติ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯพระราชบิดาของพระองค์ทรงมีพระราชดำริทางการเมืองที่เป็นประชาธิปไตยอย่างยิ่ง (“He is said to have had very democratic political views.”  จาก Abbot Low Moffat, Mongkut the King of Siam, Ithaca, New York: Cornell University Press: 1961, 1968)     และน่าจะส่งต่อมายังกรมหมื่นบวรวิไชยชาญด้วย                        ดังนั้น พระองค์จึงได้รับการยอมรับจากชาวต่างชาติมากกว่าเจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ที่ยังทรงพระเยาว์อยู่มาก ไม่ว่าจะเป็นด้านภาษา ทัศนคติทางการเมือง และความรู้ในวิทยาการทหารและวิทยาการทางวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ตะวันตก                                            การปล่อยข่าวลือดังกล่าวเท่ากับเป็นการขับเน้นความแตกต่างในความคิดทางการเมืองให้ต่างชาติเปรียบเทียบพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯและพระราชโอรสกับตัวพระองค์ โดยหวังผลในตอนเปลี่ยนรัชกาล กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ   เซอร์ทอมัส นอกซ์ และการคาดเดาของผม ดูจะได้รับการยืนยันจากการเกิดวิกฤตการณ์วังหน้าในปี พ.ศ. 2417 ที่กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญเสด็จไปลี้ภัยที่สถานกงสุลอังกฤษของเซอร์ทอมัส นอกซ์                  ตามหลักฐานประวัติศาสตร์ เซอร์ทอมัส นอกซ์พยายามสนับสนุนให้กรมหมื่นบวรวิไชยชาญขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์มาโดยตลอด จากความสนิทสนมอันยาวนาน ที่มีมาตั้งแต่นายนอกซ์เริ่มเข้ารับราชการกับพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯเป็นครูฝึกทหารวังหน้าตั้งแต่ พ.ศ. 2394  ซึ่งขณะนั้น กรมหมื่นบวรวิไชยชาญมีพระชนมายุได้ 13 พรรษา                                          อย่างไรก็ตาม หากเพิ่ม เซอร์ทอมัส นอกซ์เข้าไปในผู้ที่มีความเป็นไปได้ที่จะปล่อยข่าวลือ  ก็เป็นไปได้ว่า เซอร์ทอมัส นอกซ์นี่เองที่เป็นผู้ปล่อยข่าวลือสร้างความเสียหายให้แก่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในปี พ.ศ. 2408  อันเป็นปีที่พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯสวรรคต และพระองค์เจ้ายอดยิ่งยศที่สนิทสนมกับตนไม่ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นวังหน้า.                                                              https://www.thaipost.net/main/detail/119517 ใครปล่อยข่าวลือว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวปกครองด้วยระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ?, ไชยันต์ ไชยพร FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210603/image_big_60b8ed43870cb.jpg 114545 25/08/2021 19:16 25/08/2021 19:16 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกับการปฏิเสธสมบูรณาญาสิทธิราชย์ (ข้อเขียนนี้เป็นตอนที่ห้าต่อจากตอนแรก “การซุบซิบ ข่าวลือ ข่าวลวงและเสรีภาพ” และตอนที่สอง “พ.ศ. 2408:  มีคนปล่อยข่าวลือว่ารัชกาลที่สี่เป็นกษัตริย์สมบูรณาญาสิทธิราชย์” และตอนที่สาม “พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชอำนาจมากแค่ไหน ?” และตอนที่สี่ “พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชทรัพย์มากแค่ไหน ?”  ที่เผยแพร่ไปก่อนหน้านี้)     ในปี พ.ศ. 2408 มีการปล่อยข่าวลือป้ายสีพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า พระองค์ทรงปกครองอย่างสมบูรณาญาสิทธิราชย์และทรงมีพระราชทรัพย์เงินทองมากมายท่วมท้องพระคลัง“ประหนึ่งภูเขาทองและเงิน และเป็นพระเจ้าแผ่นดินที่มั่งคั่งที่สุด”                              ข่าวลือที่ว่าเผยแพร่ในรูปของจดหมายในทำนองบัตรสนเท่ห์ และเขียนเป็นภาษาอังกฤษ          จากข้อมูลประวัติศาสตร์    ผมได้พิสูจน์แล้วว่า นอกจากพระองค์จะไม่ได้ปกครองประเทศในแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์แล้ว พระองค์ยังเป็นพระมหากษัตริย์ที่แทบจะไม่มีพระราชอำนาจจเลยด้วยซ้ำ เพราะอำนาจอิทธิพลถูกรวบไว้อยู่ในมือของขุนนางตระกูลบุนนาคภายใต้การนำของเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค)  และพระราชทรัพย์ของพระองค์ก็มิได้มีมากมายตามข่าวลือ     (ดู ตอนที่สามและสี่)             ยิ่งกว่านั้น หากพระองค์ทรงมีพระราชอำนาจ พระองค์ก็ไม่ทรงมีพระราชอำนาจอันกว้างขวางอย่งาพระมหากษัตริย์ในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ด้วย                                 คงมีคนสงสัยว่า ผมรู้ได้อย่างไร ?                                 ก่อนอื่นคงต้องถามว่า พระองค์ทรงรู้จัก “สมบูรณาญาสิทธิราชย์” ไหม ? เพราะคำภาษาไทยคำนี้ ยังไม่ได้มีการบัญญัติขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯไปจนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯด้วยซ้ำ เพราะในสมัยรัชกาลที่ห้า ยังใช้ทับศัพท์ว่า  “แอบโสลูดโมนากี” (ดู ตอนที่สอง “พ.ศ. 2408:  มีคนปล่อยข่าวลือว่ารัชกาลที่สี่เป็นกษัตริย์สมบูรณาญาสิทธิราชย์”)                     ดังนั้น คงต้องตั้งคำถามใหม่ว่า รัชกาลที่สี่รู้จัก “แอบโสลูดโมนากี” ไหม ?                 จากหลักฐานประวัติศาสตร์ กล่าวได้ว่า ในสมัยรัชกาลที่สี่ การรับรู้เกี่ยวกับรูปแบบการปกครองของตะวันตกเริ่มแพร่หลายมากขึ้น ทั้งจากการเผยแพร่สู่สังคมทั่วไปผ่านการออกหนังสือพิมพ์โดยมิชชันนารี โดยเฉพาะหนังสือพิมพ์ที่ชื่อ “หนังสือจดหมายเหตุ” ที่เรียกทับศัพท์ว่า “บางกอกรีกอเดอ” (The Bangkok Recorder ทับศัพท์แบบปัจจุบัน บางกอกรีคอร์เดอร์) ของหมอบรัดเลย์  และจากการศึกษาหาความรู้โดยตรงจากการพบปะชาวตะวันตกหรือจากการศึกษาค้นคว้าจากเอกสารภาษาอังกฤษ                  การรับรู้เกี่ยวกับรูปแบบการปกครองตะวันตกได้ปรากฏหลักฐานครั้งแรกในพระราชหัตถเลขาที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯทรงพระราชทาน ไปยังพันโทดับบลิว. เจ. บัตเตอร์วอร์ท (W. J. Butterworth) ผู้ว่าการเกาะปีนังหรือเกาะปรินซ์ ออฟ เวล (Prince of Wales Island) ในปี พ.ศ. 2394  ก่อนที่หมอบรัดเลย์จะตีพิมพ์เผยแพร่การปกรองของสหรัฐอเมริกาในหนังสือพิมพ์เป็นเวลา 14 ปี  น่าจะตีความได้ว่า พระองค์ทรงศึกษาหาความรู้ดังกล่าวนี้ด้วยพระองค์เองในช่วงเวลาที่ยังทรงผนวชอยู่                     พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯทรงใช้คำลงท้ายในพระปรมาภิไธยดังกล่าวว่า “newly elect President or Acting King of Siam”  แสดงให้เห็นว่าพระองค์ทรงมีความรู้เกี่ยวกับการปกครองของสหรัฐอเมริกาที่ประธานาธิบดีมาจากการเลือกตั้ง  และจากพระราชสาส์นที่ทรงมีไปถึงประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา  สะท้อนให้เห็นว่า พระองค์ทรงเข้าใจในกติกาและประเพณีการปกครองของสหรัฐอเมริกาที่ประธานาธิบดีมีวาระดำรงตำแหน่งสมัยละสี่ปี และไม่เกินสองสมัย โดยผู้คนต่างเคารพกติกากัน “ไม่มีการขัดขวางแก่งแย่งแก่กัน  ด้วยผู้นั้นๆ จะช่วงชิงอิสริยยศกันเป็นใหญ่ในแผ่นดิน ดังเมืองอื่นๆ ซึ่งเป็นอยู่เนืองๆ”  ซึ่งจาก ข้อความนี้ย่อมสะท้อนถึงการต่อสู้แย่งชิงบัลลังก์ในการเมืองสยามที่สืบเนื่องมาแต่ครั้งอยุธยา และพระองค์ทรงเห็นความเคร่งครัดในการเคารพกติกาการปกครองของผู้คนในสหรัฐอเมริกาว่า “เป็นการอัศจรรย์ยิ่งนัก เป็นขนบธรรมเนียมที่ควรจะสรรเสริญอยู่แล้ว”  โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเทียบกับบรรดาผู้มีอำนาจทางการเมืองในสยามขณะนั้น                             พระองค์ทรงวิเคราะห์เกี่ยวกับลักษณะการปกครองของประเทศต่างๆไว้ว่า  ปัจจัยที่ทำให้รูปแบบการปกครองแตกต่างกันอยู่ที่ “ตัวคน” ที่เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้การปกครองของประเทศหนึ่งดำเนินไปได้ตามกฎกติกากฎหมาย  ดังข้อความที่ทรงมีพระราชสาส์นไปยังประธานาธิบดีเจมส์ บูแคนันแห่งสหรัฐอเมริกา พระองค์ได้กล่าวถึงลักษณะของผู้คนที่แบ่งออกเป็นสองประเภท นั่นคือ พวกแรก “ยังเป็นเถื่อนหรือใกล้เถื่อน” และ อกพวกหนึ่งคือ พวกที่ “ใกล้จะเชื่องราบหรือเชื่องราบแล้วด้วยรู้จักแลส้องเสพย์กฎหมาย แลอย่างธรรมเนียมอันดีๆในบ้านเมืองเช่นนี้โดยมาก”                           ถ้ายังเป็นเถื่อนหรือใกล้เถื่อน การปกครองก็จะดำเนินไปโดยขึ้นอยู่กับผู้มีกำลังอำนาจหรือมีพรรคพวกมาก และผู้คนจำต้องยอมรับการปกครองของผู้มีกำลังอำนาจไม่ว่าจะชอบหรือไม่ชอบก็ตาม   แต่ถ้าผู้คนใกล้จะเชื่องราบหรือเชื่องราบแล้ว ผู้คนเหล่านั้นก็จะรู้จักที่จะยอมรับกฎกติกา แม้ว่าจะเต็มใจหรือไม่ก็ตาม     และยอมให้ผู้ปกครองปกครองบ้านเมืองไปจนครบวาระถ้าไม่เจ็บป่วย หรือยอมให้ปกครองไปจนสิ้นอายุขัย ไม่ใช้กำลังแก่งแย่ง “ช่วงชิงอิสริยยศกันเป็นใหญ่ในแผ่นดิน”                                                                                                                               พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว           ประธานาธิบดีเจมส์ บูแคนัน  (1857–1861) ด้วยเหตุนี้ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯทรงเห็นว่า ในเมืองต่างๆ จึงมีความแตกต่างระหว่าง “เมือง” ที่มีการปกครองที่ผู้คนยอมรับเคารพกฎหมายกับ “เมือง” ที่มีการปกครองที่ผู้คนยอมจำนนต่อผู้ที่มีกำลังอำนาจนี้อันเป็น “ธรรมเนียมของเมืองต่างๆ ซึ่งมีปรกติเช่นนั้น”                       และจากการจัดแบ่งความแตกต่างของ “ผู้คน” สองประเภทดังกล่าวนี้ หากนำประเด็นเรื่อง “ยังเป็นเถื่อน” หรือ “ใกล้จะเชื่องราบหรือเชื่องราบ” มาพิจารณาผู้คนชาวสยาม ก็เป็นไปได้ว่า พระองค์น่าจะทรงมีพระราชวินิจฉัยว่าผู้คนชาวสยามยังไม่เข้าข่าย “ใกล้จะเชื่องราบหรือเชื่องราบแล้วด้วยรู้จักแลส้องเสพย์กฎหมาย” ที่จะยอมรับกติกาการปกครองที่ “ไม่มีการขัดขวางแก่งแย่งแก่กัน  ด้วยผู้นั้นๆจะช่วงชิงอิสริยยศกันเป็นใหญ่ในแผ่นดิน”  การปกครองของไทยน่าจะอยู่ไปในทาง “เมือง” ที่มีการปกครองที่ผู้คนยอมจำนนต่อผู้ที่มีกำลังอำนาจ และการที่พระองค์ใช้คำว่าเป็นธรรมเนียมซึ่งมีปรกตินั้น ความหมายของคำว่าปรกติคือ “ธรรมดา, เป็นไปอย่างเคย”                                            ซึ่งความปกติดังกล่าวนี้เป็นสิ่งที่ธรรมดาสำหรับการเมืองการปกครองไทยที่มีผู้คนไม่เคารพกฎกติกา แต่ใช้กำลังอำนาจแย่งกันเป็นใหญ่ในแผ่นดิน อันเต็มไปความหวาดระแวง ความขัดแย้งและความรุนแรงระหว่างบุคคลในพระราชวงศ์และกลุ่มขุนนางที่มีฝักฝ่ายและมักจะปะทุรุนแรงขึ้นในช่วงเปลี่ยนผ่านนี้อยู่เสมอตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา                                      และด้วยเหตุนี้เองที่พระองค์ทรงให้ที่ประชุมพระราชวงศ์และขุนนางเสนาบดีตกลงกันว่าจะเลือกให้ผู้ใดสืบราชสันตติวงศ์ โดยพระองค์ไม่ใช้พระราชอำนาจของพระองค์ในการกำหนดตัวบุคคล เพราะอาจจจะนำมาซึ่งความขัดแย้งและเป็นอันตรายต่อพระราชโอรส (เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์) ที่ยังทรงพระเยาว์และทรงพระประชวร ซึ่งการยอมให้เป็นอำนาจของที่ประชุมนี้ได้เริ่มขึ้นมาตั้งแต่ปลายรัชกาลที่สองเป็นต้นมา และคาดว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงต้องการจะให้เป็นอำนาจของที่ประชุมเป็น “ปกติ” ต่อไป ดังที่พระองค์ได้ทรงโปรดให้มีพระปรมาภิไธยที่แผ่นพระบรมสุพรรณบัฏว่า “เอนกนิกรสโมสรสมมติ”  ในครั้งที่ทรงเสด็จขึ้นครองราชย์  และก็เช่นเดียวกันในคราวที่เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์เสด็จขึ้นครองราชย์ ข้อความในพระบรมสุพรรณบัฏก็มีข้อความ “เอนกนิกรสโมสรสมมติ”                        การกำหนดข้อความดังกล่าวในพระบรมสุพรรณบัฏของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว อาจจะตีความได้ว่า พระองค์ทรงต้องการวางกฎกติกาการสืบราชสันตติวงศ์ขึ้น โดยวางหลักการที่ให้อำนาจในการเลือกผู้สืบราชสันตติวงศ์อยู่ที่ที่ประชุมพระราชวงศ์และขุนนางเสนาบดีอย่างเป็นทางการหรือให้เป็นที่ยอมรับเป็น “ปกติ” ต่อไป  และไม่จำเป็นว่าผู้สืบราชสันตติวงศ์จะต้องเป็นพระราชโอรสพระองค์ใหญ่ แต่เป็นพระองค์ใดก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นพระเจ้าน้องยาเธอ พระเจ้าลูกยาเธอหรือพระเจ้าหลานเธอ   การวางหลักการดังกล่าวนี้ย่อมแสดงให้เห็นถึงการยอมรับอำนาจของขุนนางเสนาบดีหรืออีกนัยหนึ่งคือ การยอมรับเงื่อนไขการครองอำนาจนำของอภิชนหรืออภิชนาธิปไตยเหนือราชาธิปไตยนั่นเอง          และพระองค์ทรงหวังว่า เมื่อยอมรับกติกาที่ให้ที่ประชุมพระราชวงศ์และขุนนางเสนาบดีเป็นผู้เลือกผู้สืบราชสันตติวงศ์แล้ว “ผู้คนเหล่านั้นก็จะรู้จักที่จะยอมรับกฎกติกา แม้ว่าจะเต็มใจหรือไม่ก็ตาม     และยอมให้ผู้ปกครองปกครองบ้านเมืองไปจนครบวาระถ้าไม่เจ็บป่วย หรือยอมให้ปกครองไปจนสิ้นอายุขัย (เน้นโดยผู้เขียน) ไม่ใช้กำลังแก่งแย่ง “ช่วงชิงอิสริยยศกันเป็นใหญ่ในแผ่นดิน”    นั่นคือ พระองค์ทรงต้องการวางหลักการ “เอนกนิกรสโมสรสมมุติ” ให้เป็นกติการากฐานในการสืบราชสันตติวงศ์เพื่อแก้ไขปัญหาการใช้กำลังความรุนแรงในการแก่งแย่งชิงบัลลังก์ที่สืบเนื่องมาตั้งแต่สมัยอยุธยา และถึงแม้ในช่วงที่ผ่านมาในยุครัตนโกสินทร์จะไม่เกิดการใช้กำลังความรุนแรงในการแย่งชิงบัลลังก์อย่างประจักษ์ชัดเจน เพราะด้วยเหตุบังเอิญที่ผู้ดำรงตำแหน่งวังหน้าสวรรคตไปก่อนสิ้นรัชกาลเป็นส่วนใหญ่  แต่ไม่มีผู้ใดจะสามารถทำให้เกิดความบังเอิญนี้ได้ในทุกๆรัชกาลต่อไป  และหากหลักการ “เอนกนิกรสโมสรสมมุติ” นี้เป็นที่เคารพยอมรับอย่างเคร่งครัดจากทุกฝ่าย  สมการการเมืองแห่งอำนาจระหว่างพระมหากษัตริย์ กรมพระราชวังบวรสถานมงคลและกลุ่มขุนนางตระกูลบุนนาคก็จะเปลี่ยนแปลงไป โดยกลุ่มขุนนางตระกูลบุนนาคจะไม่สามารถ “เล่นการเมือง” กับฝ่ายวังหลวงและวังหน้าอันทำให้สถานะของตนครองอำนาจนำเหนือทุกฝ่ายได้มากจนเกินไป                                          จากข้างต้น พอจะอนุมานได้ว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯทรงยอมรับการมีอำนาจนำของกลุ่มขุนนาง   และยอมรับสภาพที่พระมหากษัตริย์มีอำนาจจำกัด และพระองค์ทรงรับรู้ถึงการปกครองที่เรียกว่า “สมบูรณาญาสิทธิราชย์” หรือ “Absolute Monarchy” และพระองค์ทรงปฏิเสธระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ เพราะโดยแท้จริงแล้ว อำนาจสิทธิ์ขาดไม่ได้อยู่ที่พระองค์ แต่อยู่ที่เหล่าเสนาบดี                 ด้วยอย่างที่กล่าวไปแล้วว่า ในปลายรัชสมัย มีการแพร่ข่าวลือเกี่ยวกับพระองค์ในหมู่ชาวต่างประเทศโดยเฉพาะชาวยุโรปและชาวจีน ซึ่งเผยแพร่ในภาษาอังกฤษในราว พ.ศ. 2409 โดยหนึ่งสาระของข่าวลือคือ     “กรุงสยามอยู่ภายใต้อำนาจสมบูรณาญาสิทธิราชย์ (under quite absolute Monarchy)  ไม่ว่าพระเจ้าแผ่นดินพระองค์ใหญ่ (Supreme Sovereign) จะมีพระบรมราชโองการมาประการใดก็ต้องปฏิบัติตาม จะคัดค้านมิได้ไม่ว่าจะเป็นราษฎรผู้ใดก็ตาม”                                 พระองค์ได้ทรงมีพระราชหัตถเลขาตอบปฏิเสธเป็นภาษาอังกฤษ (และมีการใช้คำว่า absolute monarchy) และให้เหตุผลว่า การปกครองโดยพระมหากษัตริย์ของสยามมิได้เป็นสมบูรณาญาสิทธิราชย์แต่อย่างใด และพระองค์ได้ลงท้ายพระราชหัตถเลขาฉบับนั้นว่า “ที่แท้ราชการจะหมดสิทธิ์ขาดคงอย่างไร ก็สุดแต่ท่านเสนาบดีเห็นพร้อมกันนั่นแหละ”  (ดู พระราชหัตถเลขา ฉบับที่ 18”  ใน รวมพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่อง พระราชหัตถเลขาในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว คณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จัดพิมพ์เป็นที่ระลึกในโอกาสที่วันพระบรมราชสมภพครบ 200 ปี วันที่ 18 ตุลาคม พุทธศักราช 2547, (กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา: 2548), หน้า 493.)                                     นอกจากนี้ ยังมีข้อมูลประวัติศาสตร์ในรัชสมัยของพระองค์ที่สามารถนำมาเป็นเหตุผลแวดล้อมที่สนับสนุนว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวไม่ทรงต้องการปกครองอย่างสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ดังที่จะกล่าวในตอนต่อไป              (แหล่างอ้างอิง:  “พงศาวดาร บท 3” ดู หนังสือจดหมายเหตุ (หมอบรัดเลย์)  Vol. 1 เล่ม ๑ บางกอก เดือนสิบเอ็ด ขึ้นสิบห้าค่ำ จุลศักราช ๑๒๒๗ Oct. 5th 1865 กฤษศักราช ๑๘๖๕, ใบที่ ๑๕ No. 15. หน้า 124;   หนังสือจดหมายเหตุ Vol. 1 เล่ม ๑ บางกอก เดือนสิบเอ็ด แรมสิบสี่ค่ำ จุลศักราช ๑๒๒๗ Oct. 19th 1865 กฤษศักราช ๑๘๖๕, ใบที่ ๑๖ No. 16. หน้า 137-139 และ หนังสือจดหมายเหตุ Vol. 1 เล่ม ๑ บางกอก เดือนสิบเอ็ด แรมสิบสี่ค่ำ จุลศักราช ๑๒๒๗ Oct. 19th 1865 กฤษศักราช ๑๘๖๕, ใบที่ ๑๖ No. 16. หน้า 137; หนังสือจดหมายเหตุ Vol. 2 เล่ม ๒ บางกอก เดือนแปด ขึ้นสิบห้าค่ำ จุลศักราช ๑๒๒๘ เดือนยูน วันที่ ๒๗  กฤษศักราช ๑๘๖๖, ใบที่ ๙ หน้า ๙๗; พระราชหัตถเลขาถึงผู้ว่าการเกาะปรินซ์ ออฟ เวล (Prince of Wales Island) หรือเกาะปีนัง วันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2394 เพื่อแจ้งข่าวพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของพระองค์ที่จะมีขึ้นในวันที่ 15 พฤษภาคมปีเดียวกัน “English Correspondence of King Mongkut,” pp. 3, 6. https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2020/02/JSS_021_1b_EnglishCorrespondenceOfKingMongkut.pdf;  “พระราชสาส์นถึงประธานาธิบดีอเมริกา เมื่อปีวอก พ.ศ. 2403”  ใน รวมพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่อง พระราชหัตถเลขาในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, หน้า 400-401)                    https://www.thaipost.net/main/detail/114545 การปฏิเสธสมบูรณาญาสิทธิราชย์, พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, ไชยันต์ ไชยพร TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210603/image_big_60b8ed43870cb.jpg 108923 07/07/2021 13:07 07/07/2021 13:07 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชอำนาจมากแค่ไหน ? (ข้อเขียนนี้เป็นตอนที่สามต่อจากตอนแรก “การซุบซิบ ข่าวลือ ข่าวลวงและเสรีภาพ” และตอนที่สอง “พ.ศ. 2408:  มีคนปล่อยข่าวลือว่ารัชกาลที่สี่เป็นกษัตริย์สมบูรณาญาสิทธิราชย์” ที่เผยแพร่ไปเดือนที่แล้ว)        พ.ศ. 2408 มีคนปล่อยบัตรสนเท่ห์เป็นภาษาอังกฤษว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นพระมหากษัตริย์ที่มีพระราชอำนาจในแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ (“Siam is under quite absolute Monarchy.”)         เรามาดูกันว่าเป็นจริงเช่นนั้นจริงหรือไม่ ?                             การเสด็จขึ้นครองราชย์ของพระองค์ในปี พ.ศ. 2394 เกิดขึ้นจากการสนับสนุนของที่ประชุมพระราชวงศ์และเสนาบดีผู้ใหญ่ที่อยู่ภายใต้อิทธิพลของขุนนางตระกูลบุนนาค แม้ว่าในช่วงสุดท้ายก่อนพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจะเสด็จสวรรคต พระองค์ได้ทรงเสนอชื่อของพระราชโอรส (หม่อมเจ้าอรรณพ) ให้เป็นผู้สืบสันตติวงศ์  แต่ไม่ได้รับความเห็นชอบ  เพราะเหล่าเสนาบดีผู้ใหญ่เห็นสมควรให้เจ้าฟ้ามงกุฎเสด็จขึ้นครองราชสมบัติ โดยปัจจัยในการกำหนดตัวผู้สืบสันตติวงศ์สัมพันธ์กับบริบทางการเมืองของสยามขณะนั้น                  แม้ว่าการตัดสินใจเลือกเจ้าฟ้ามงกุฎนี้ใช่ว่าจะเป็นความเห็นพ้องต้องกันในหมู่เสนาบดีผู้ใหญ่เสียทีเดียว  แต่อย่างไรก็ตาม กลุ่มขุนนางชั้นผู้ใหญ่ที่ทรงอิทธิพลมากที่สุดอันได้แก่ขุนนางรุ่นใหม่ในตระกูลบุนนาคได้ตระหนักถึงพระปรีชาสามารถในความรู้ในภาษาต่างประเทศและวิทยาการและความเป็นไปของโลกตะวันตกของพระองค์ อันเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งต่อการเท่าทันต่อโลกภายนอกสยาม และพระองค์ทรงมีทีท่าที่จะมีปฏิสัมพันธ์กับประเทศตะวันตกไม่ต่างจากจุดยืนของกลุ่มขุนนางดังกล่าวนี้ที่ต้องการทำสนธิสัญญาทางการค้ากับอังกฤษ               หลังจากพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯเสด็จขึ้นครองราชย์ ได้ทรงโปรดเกล้าแต่งตั้งให้ ดิศ บุนนาคเป็นสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์  สำเร็จราชการต่างพระเนตรพระกรรณทั่วราชอาณาจักร และรวมทั้งขุนนางสายตระกูลบุนนาคคนอื่นๆก็ได้รับการแต่งตั้งเป็นการตอบแทน ทำให้ผู้ดำรงตำแหน่งสำคัญๆอย่างเช่น กลาโหม สมุหนายก เมือง วัง คลัง นาล้วนมาจากขุนนางตระกูลบุนนาคหรือเกี่ยวข้องโดยการแต่งงานกับพวกบุนนาคทั้งสิ้น   ซึ่งต่างจากพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯที่เมื่อขึ้นครองราชย์แล้วพระองค์ทรงหาทางลดทอนอำนาจบรรดาขุนนาง โดยการแบ่งแยกและปกครองเพื่อไม่ให้อำนาจกระจุกตัวอยู่ที่ขุนนางผู้ใหญ่  แต่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯไม่สามารถทรงทำเช่นนั้นได้ เพราะพระองค์ไม่ได้สั่งสมอำนาจบารมีในทางการค้าและการเมืองมาก่อนขึ้นครองราชย์  และเหตุผลประการหนึ่งที่พวกขุนนางตระกูลบุนนาคสนับสนุนพระองค์ก็เป็นเพราะพระองค์ไม่ได้ทรงมีอำนาจบารมีทางการเมืองที่เข้มแข็งพอที่จะต่อรองอะไรมากกับกลุ่มขุนนางที่สนับสนุนพระองค์  เพราะก่อนเสด็จขึ้นครองราชย์ พระองค์ทรงผนวชมาเป็นเวลานานราวสามทศวรรษ ทำให้พระองค์ไม่มีอำนาจต่อรองเท่าไรนัก              สถานะของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ “ปรากฏชัดเจนจากประกาศของพระองค์ใน พ.ศ. 2397 เพื่อพระราชทานอำนาจหน้าที่เต็มแก่ขุนนางคนสำคัญในตระกูลบุนนาคโดยส่วนใหญ่ ได้แก่ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค)  เจ้าพระยานิกรบดินทร์ (สมุหนายก: ว่าการมหาดไทย) และเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) โดยให้มีอำนาจบัญชาการเรื่องต่างๆได้โดยไม่ต้องรอพระบรมราชานุมัติ โดยพระองค์จะยินดีหากมีผู้กราบบังคมทูลให้ทรงทราบถึงการตัดสินใจสำคัญใดๆเพื่อจะได้ปฏิบัติพระองค์ตามสมควร”                     ส่วนตำแหน่งวังหน้า หลังจากที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯเสด็จขึ้นครองราชย์ พระองค์ได้ทรงแต่งตั้งสมเด็จเจ้าฟ้าจุฑามณี พระอนุชาร่วมพระมารดาให้ดำรงตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคล  เพราะในขณะนั้น ยังไม่ทรงมีพระราชโอรสที่ประสูติในเศวตรฉัตร (เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ทรงประสูติ พ.ศ. 2396)  และในการแต่งตั้งนี้ถือเป็นการแต่งตั้งที่พิเศษ นั่นคือ “โปรดพระราชทานให้มียศยิ่งใหญ่กว่าแต่ก่อน” นั่นคือ ให้มียศยิ่งใหญ่กว่ากรมพระราชวังสถานมงคลและให้เสมอกันกับพระเจ้าแผ่นดิน โดยให้ออกพระนามพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ให้ถือเป็น “พระเจ้าแผ่นดินพระองค์ที่สอง” และ “ให้รับพระราชโองการทั้ง ๒ พระองค์..ผิดกันแต่คำนำหน้าที่ว่ารับพระราชโองการและรับพระบวรราชโองการเท่านั้น” และพะราชพิธีบวรราชาภิเษกก็ไม่แตกต่างจากพระราชพิธีบรมราชาภิเษก”  เหตุผลในการแต่งตั้งดังกล่าวนี้ สืบจากพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯทรงพระราชดำริเห็นว่า เจ้าฟ้าจุฑามณี พระอนุชา “ทรงพระปรีชารอบรู้การในพระนครและการต่างประเทศ และขนบธรรมเนียมต่างๆ และศิลปะศาสตร์ในการรณรงค์สงครามเป็นอันมาก พระบรมราชวงศานุวงศ์และเสนาบดีข้าทูลละอองธุลีพระบาท ผู้ใหญู่ผู้น้อยก็นิยมยินดีนับถือมาก”  ซึ่งการที่พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้ง “พระเจ้าแผ่นดินพระองค์ที่สอง” นี้เคยเกิดขึ้นมาแล้วในสมัยพระนเรศวรที่ทรงแต่งตั้งพระเอกาทศรถ  ด้วยเหตุผลที่ว่าต้องเผชิญกับภัยภายนอกคือพม่าและทำให้ไม่มีปัญหาในการสืบราชสมบัติ                         ขณะเดียวกัน ในพระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินท์ รัชกาลที่ 5 พระนิพนธ์ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพกล่าวว่า “พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯทรงเชื่อตำราพยากรณ์ ว่าพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯจำต้องได้เป็นพระเจ้าแผ่นดิน”  พระองค์จึงทรงแต่งตั้งเพื่อแก้เคล็ดคำพยากรณ์ดังกล่าว          ขณะเดียวกัน ก็เป็นไปได้ว่า การที่พระองค์ทรงต้องการให้ตำแหน่งวังหน้าที่ครองโดยพระราชอนุชามีสถานะที่เท่าเทียมพระมหากษัตริย์ก็เพื่อให้พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯทรงพอพระทัยกับสถานะอันทรงพระเกียรติสูงสุดเพื่อที่จะไม่จำเป็นต้องคิดแย่งชิงบัลลังก์โดยคบคิดกับผู้นำขุนนางตระกูลบุนนาค  ซึ่งก่อนหน้านี้ การมีพระมหากษัตริย์สองพระองค์เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียวเท่านั้น นั่นคือ ย้อนกลับไปถึง 261 ปีในสมัยสมเด็จพระนเรศวรและสมเด็จพระเอกาทศรถ                              เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ    พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้า ในปลายรัชกาล ได้เกิดการควบรวมอำนาจทางการเมืองโดยเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์  ในปี พ.ศ. 2398 เมื่อสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ถึงแก่พิราลัย เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ได้ขึ้นเป็นสมุหพระกลาโหมแทน ต่อมา พ.ศ. 2400 สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค)  ผู้เป็นอาของเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ถึงแก่พิราลัย  และในปี พ.ศ. 2408 พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ ผู้ดำรงตำแหน่งพระมหากษัตริย์องค์ที่สองและตำแหน่งวังหน้าสวรรคต ทำให้อำนาจทางการเมืองอยู่ภายใต้การนำของเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์แห่งตระกูลบุนนาคในสายของตนแต่เพียงผู้เดียว                      อีกทั้งหลังจากพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯสวรรคต ทำให้ตำแหน่งวังหน้าว่างลง เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์กราบทูลให้ทรงแต่งตั้งพระองค์เจ้ายอดยิ่งยศพระราชโอรสของพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯให้ดำรงตำแหน่งดังกล่าว  แม้พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯไม่ทรงมีพระราชประสงค์ที่จะแต่งตั้งผู้ใดให้ดำรงตำแหน่งวังหน้า แต่ด้วยอำนาจบารมีอันยิ่งใหญ่และการให้เหตุผลของเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ พระองค์จึงทรงประนีประนอมยอมแต่งตั้งให้พระองค์เจ้ายอดยิ่งยศดำรงตำแหน่งกรมหมื่นบวรวิชัยชาญ  แม้ไม่ได้อยู่ในสถานะที่จะมีสิทธิ์สืบราชสมบัติเท่ากับตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคล  แต่ในทางปฏิบัติ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯทรงโปรดให้กรมหมื่นบวรวิชัยชาญเสด็จออกงานพิธีคู่กับพระองค์ แต่ในทางราชการ มิได้ “ทรงยกย่องกรมหมื่นบวรวิชัยชาญให้ผิดกับแต่ก่อนอย่างไรไม่”  นั่นคือ ในทางปฏิบัติทรงปฏิบัติให้ผู้คนเห็นว่าทรงปฏิบัติต่อกรมหมื่นบวรวิชัยชาญประดุจกรมพระราชบวรสถานมงคล แต่ในทางการ กรมหมื่นบวรวิไชยชาญมิได้มีสิทธิ์ในการสืบราชสมบัติอย่างกรมพระราชวังบวรสถานมงคล     ขณะเดียวกัน แม้ว่าพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯได้ทรงโปรดเกล้าฯให้มีการออกประกาศต่างๆมากมายตลอดรัชสมัยของพระองค์  แต่กุลลดา เกษบุญชู มี๊ด นักรัฐศาสตร์ผู้ศึกษาเรื่องสมบูรณาญาสิทธิราชย์สยาม ได้กล่าวว่า “ถึงแม้ประกาศฉบับต่างๆของพระองค์จะให้ภาพว่าทรงกระตือรือร้นในกิจการของรัฐ ทว่าบรรดาขุนนางผู้ใหญ่มิได้เข้าเฝ้าฯเป็นประจำทุกวัน ก็บ่งชี้ว่าพระองค์มิได้เป็นศูนย์กลางอำนาจการบริหารราชการแผ่นดิน รัฐพิธีและพระราชพิธีต่างๆกลายเป็นเครื่องแสดงให้เห็นถึงความอ่อนแอของพระมหากษัตริย์ เนื่องจากขุนนางผู้ใหญ่ไม่สนใจเข้าร่วมพิธี เมื่อต้องประกอบพระราชพิธีโสกันต์เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ พระองค์จึงตรัสว่ามิได้คาดหวังให้ขุนนางมาช่วยงาน แต่หากผู้ใดมาช่วยงาน พระองค์จะสมนาคุณตอบแทนเมื่อถึงเวลาอันสมควร การเน้นย้ำผลประโยชน์ต่างตอบแทนเช่นนี้ทำให้พระองค์มิได้แสดงบทบาทพระมหากษัตริย์แบบจารีตในฐานะองค์อุปถัมภกสูงสุดอีกต่อไป พระองค์ทรงยอมรับอย่างเปิดเผยว่าทรงเห็นเป็นบุญคุณอย่างยิ่งที่บรรดาขุนนางสนับสนุนให้พระองค์ขึ้นครองราชย์  เมื่อพระราชลัญจกรประจำรัชกาลถูกหมิ่นพระบรมเดชานุภาพว่าเป็นกษัตริย์ที่ทรงชราและไร้พระราชอำนาจ พระองค์ก็ได้ขอร้องให้เหล่าขุนนางเข้าเฝ้าฯและร่วมพิธีทำขวัญ ในความสัมพันธ์ระหว่างขุนนาง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯพยายามยืนยันพระราชอำนาจด้วยการเน้นย้ำให้ขุนนางเข้าเฝ้าฯเฉพาะพระพักตร์ ดังนั้น จึงมีพระบรมราชโองการให้ขุนนางเข้าเฝ้าฯเพื่อรอรับพระราชทานเบี้ยหวัดเงินปีด้วยตนเองแทนที่จะส่งผู้แทนมา  พระองค์ยังเป็นองค์ประธานในพระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยาและทรงริเริ่มการให้คำสัตย์สาบานว่าจะซื่อตรงต่อผู้ปกครอง  นอกจากนี้ พระองค์ยังลงพระปรมาภิไธยและพระราชทานหนังสือเฉลิมพระยศเจ้านายด้วยพระองค์เอง ณ วังของเจ้านายนั้นๆ ทั้งยังส่งเสริมให้ขุนนางระดับล่างกราบบังคมทูลให้ทรงทราบหากจะจัดพิธีใดๆขึ้นมา เพื่อจะได้เสด็จพระราชดำเนินไปร่วมงานโดยมุ่งหมายผลประโยชน์ต่างตอบแทนในภายหน้า  แต่กระนั้น ทรัพยากรที่จะเสริมสร้างระบบอุปถัมภ์ของพระองค์ก็มีอยู่จำกัด  ดังจะเห็นได้จากการเสนอให้ขุนนางใช้บริการนวดจากข้าราชบริพารของพระองค์”             จากที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ แสดงให้เห็นชัดเจนว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงห่างไกลจากการเป็นพระมหากษัตริย์ในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ตามที่มีผู้ปล่อยข่าวลือ                   คราวหน้าจะได้กล่าวถึงข่าวลืออีกเรื่องหนึ่งที่ว่า “ในท้องพระคลังของพระเจ้าแผ่นดินแห่งกรุงสยามนั้น เต็มไปด้วยเงิน ประหนึ่งภูเขาทองและเงิน และเป็นพระเจ้าแผ่นดินที่มั่งคั่งที่สุด” !      (แหล่งข้อมูล: พระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินท์ รัชกาลที่ 5 พระนิพนธ์ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ; ประชุมพงศาวดารภาคที่ ๕๒ จดหมายเหตุเมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวสวรรคต. [พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเรียบเรียงทูลเกล้า ฯ ถวาย พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พิมพ์พระราชทานในงานพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมขุนสงขลานครินทร ครบสัปตมวาร ณ วันที่ ๓๐ กันยายน พ.ศ. ๒๔๗๒]; พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 1-4 ฉบับเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค) เล่ม 2; ชัยอนันต์ สมุทวนิช, การเมือง-การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองไทย 2411-2475,;กุลลดา เกษบุญชู มี้ด เขียน, อาทิตย์ เจียมรัตตัญญู แปล, ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ วิวัฒนการรัฐไทย; Abbot Low Moffat, Mongkut the King of Siam.) https://www.thaipost.net/main/detail/108923 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ, พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว, เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์, ไชยันต์ ไชยพร, ไม่เคืองแค้นไม่เสียดาย FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210603/image_big_60b8ed43870cb.jpg 105873 10/06/2021 08:07 10/06/2021 08:07 'อานนท์-ไชยันต์' ชี้ตรงกันไม่มี ส.ส.คนไหนทำหน้าที่ในสภาฯ ตอบโต้ ส.ส.ล้มเจ้า 10 มิ.ย. 64 - ผศ.ดร.อานนท์ ศักดิ์วรวิชญ์ อาจารย์ประจำคณะสถิติประยุกต์ สถาบันบัณฑิตพัฒน บริหารศาสตร์ (NIDA)  โพสต์ข้อความในเฟซบุ๊ก Arnond Sakworawich ว่ามีท่านผู้ใหญ่ที่เคารพนับถือกัน ดูอภิปรายงบประมาณในรัฐสภา แล้วเห็นการโจมตีใส่ร้ายสถาบันพระมหากษัตริย์ แต่ไม่มี ส.ส. คนไหน ออกมาตอบโต้ หรือแย้ง หรือประท้วง ท่านเดินมาหาผม แล้วบอกว่า ผมควรไปเป็น ส.ส. ใน สภา เชื่อว่าผมจะสามารถตอบโต้ ส.ส. ล้มเจ้าพวกนี้ได้ ด้วยข้อมูลที่แม่นกว่า ลึกกว่า และด้วยปฏิภาณไหวพริบที่ดีกว่า ให้ไปสมัครเป็น ส.ส เถิด ไปทำหน้าที่ปกป้องสถาบันในสภา ผมเองไม่เคยคิดอยากเป็นนักการเมือง ไม่ต้องการมีชื่อเสียง ไม่ต้องการตำแหน่งใดๆ แต่ถ้าการมีตำแหน่งจะทำให้สามารถทำหน้าที่ได้ดีขึ้น ผมก็อาจจะคิดดูอีกที แต่เวลานี้รู้สึกว่ายังไม่อยากสูญเสียความเป็นส่วนตัว อยากให้ชีวิตสบายๆ ไม่อยากวุ่นวายกับนักการเมืองที่ผมแสนจะรังเกียจ แต่ถ้าถึงเวลาต้องทำเพื่อบ้านเมืองก็อาจจะต้องทำ แต่ยังไม่ใช่เวลานี้ ขณะที่ ศ.ดร.ไชยันต์ ไชยพร อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  เข้าไปแสดงความเห็นทำนองเดียวกันว่า "ไม่เข้าใจว่าทำไม ส.ส. ถึงไม่ทำหน้าที่อธิบาย รวมทั้งเจ้าหน้าที่ตามหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในประเทศอื่น คนเหล่านี้เขาทำหน้าที่กัน ไม่เข้าใจจริงๆ" https://www.thaipost.net/main/detail/105873 ปกป้องสถาบัน, อานนท์ ศักดิ์วรวิชญ์, ไชยันต์ ไชยพร TRUE TRUE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210610/image_big_60c16442cc7bf.jpg 105159 03/06/2021 21:55 03/06/2021 15:51 ว่าด้วยเรื่องการซุบซิบ ข่าวลือ ข่าวลวงและเสรีภาพ (ตอนที่หนึ่ง) สังคมที่ปิดกั้นเสรีภาพในการพูด นั่นคือ มีการลงโทษทั้งทางกฎหมายและทางสังคม ผู้คนก็จะหันไปใช้การซุบซิบแทน และการซุบซิบมักจะเริ่มกับคนใกล้ชิด และก็ไม่ได้จบลงแค่นั้น เพราะเมื่อ นาย ก. ซุบซิบกับคนสนิท ได้แก่  นาย ข. และนาย ค. ก็ไม่ได้หมายความว่า การซุบซิบจะจำกัดอยู่แค่คนสามคน เพราะ นาย ข. และ นาย ค. ต่างก็มีคนที่ตนไว้ใจอื่นๆ ต่อๆ ไปอีก จนระบาดไปทั่ว และไม่สามารถจับมือใครดมได้ว่า มันเริ่มมาจากใคร          ด้วยเหตุนี้นี่เอง ที่การซุบซิบจึงระบาดไปทั่ว แปรสภาพเป็นข่าวลือที่มีผลกระทบมากกว่าแค่ซุบซิบ ข่าวลือส่งผลกระทบอย่างยิ่งต่อคนที่ถูกลือ เพราะคนส่วนใหญ่จะรับรู้เรื่องที่ซุบซิบหรือข่าวลือนั้น     และไม่ว่าจะจริงหรือไม่จริง มันก็จะมีพลังกลายเป็น “คำตัดสินพิพากษา"             ซุบซิบ-ข่าวลืออาจจะเป็นเรื่องจริงหรือข่าวลวง แต่ซุบซิบ-ข่าวลือจะมีประสิทธิภาพอย่างยิ่งหากคนที่ถูกซุบซิบเป็นคนที่อยู่อย่างไม่เปิดเผยหรือมีระยะห่างจากผู้คนมาก  เมื่อไม่มีใครรู้ว่าเขาเป็นคนยังไง ใช้ชีวิตอย่างไร การซุบซิบ-ข่าวลือจึงไม่สามารถถูกพิสูจน์หักล้าง              ยิ่งคนที่ไม่สามารถอธิบายตอบโต้ได้ ไม่ว่าจะด้วยสถานะและเหตุผลอะไร การซุบซิบ-สร้างข่าวลือก็จะยิ่งมีพลัง คนที่อยู่อย่างเปิดเผยและใกล้ชิดกับชาวบ้านหรือสามารถสื่อสารตอบโต้ได้ การซุบซิบ-ข่าวลือจะไม่ค่อยมีพลังมากนัก หากการซุบซิบ-ข่าวลือมันแย้งกับความจริงที่ผู้คนเห็นกับตา แต่กระนั้นก็ตาม แม้จะอยู่อย่างเปิดเผย แต่อย่างไรเสีย ไม่มีใครที่จะดีหมดในสายตาคนมากมายหลากหลาย เพราะตัวตนของคนคนหนึ่ง อาจจะดีในสายตาบางคนและไม่ดีในสายตาอีกคนได้                            กระนั้น การซุบซิบ-ข่าวลือไม่จำเป็นต้องเกิด หากคนที่เป็นเป้านั้นไม่มีอำนาจที่จะลงโทษใครที่ซุบซิบเรื่อง  เพราะไม่จำเป็นต้องซุบซิบ แต่สามารถพูดตรงๆ ต่อหน้าได้เลย ไม่ต้องกลัวถูกลงโทษทำร้าย อย่างเช่น คนเป็นนายสามารถด่าคนงานต่อหน้าได้ว่า ทำไมมึงถึงตัวเหม็นจัง  แต่คนงานคงไม่กล้าพูดเรื่องกลิ่นตัวของนายต่อหน้านาย สิ่งที่ทำได้คือ ไปซุบซิบกับคนงานด้วยกันหรือกับคนอื่นๆ ที่ไม่มีทางที่จะกลับมาเข้าหูนายได้ ดังนั้น การซุบซิบ-ข่าวลือจึงมีเรื่องความสัมพันธ์เชิงอำนาจเข้ามาเกี่ยวข้อง            นั่นคือการที่คนคนหนึ่งจะมีเสรีภาพในการพูดได้ คือ การที่คนคนนั้นมีอำนาจเหนือคนที่เราพูดถึง คนเป็นนายมีเสรีภาพในการพูดเรื่องกลิ่นตัวของคนงานต่อหน้าคนงาน เพราะตัวเองมีอำนาจเหนือคนงาน ส่วนคนงานไม่มีเสรีภาพในการพูด แต่ต้องซุบซิบเพราะกลัวนายเล่นงาน อย่างไรก็ตาม นอกจากความสัมพันธ์เชิงอำนาจแล้ว  อาจจะเป็นเรื่องของความสุภาพมีมารยาทด้วยก็ได้ ผู้เป็นนายอาจจะมีมารยาทพอที่จะไม่พูดตรงๆ เรื่องกลิ่นตัวคนงานต่อหน้า แต่ไม่ใช่เพราะนายกลัว แต่เป็นเรื่องการถนอมน้ำใจกันมากกว่า นายจ้างอาจจะหาวิธีพูดอย่างมีศิลปะเตือนให้คนงานรู้ว่านายจ้างได้กลิ่นตัวของเขา และเช่นเดียวกัน คนงานก็อาจจะหาวิธีพูดเรื่องกลิ่นตัวของเจ้านายได้อย่างสุภาพและมีศิลปะ โดยไม่ทำให้นายโกรธและลงโทษเขา                                      ในแง่นี้ ทั้งเจ้านายและคนงานต่างมีเสรีภาพที่จะพูดความจริงในสิ่งที่แต่ละคนคิดต่อกันและกันได้ โดยคนงานไม่จำเป็นจะต้องไปแอบซุบซิบ และเจ้านายมีเสรีภาพในการพูด โดยไม่ใช่เพราะตนมีอำนาจเหนือคนงาน       ในแง่นี้ ถ้ารู้จักพูด คนแต่ละคนก็จะมีเสรีภาพเท่าเทียมกันในการพูด เพราะแต่ละคนมีความปรารถนาดีต่อกัน                                               แต่ถ้าไม่ปรารถนาดีและไม่ต้องรับโทษใดๆ ในการพูด ไม่ใช่ซุบซิบ (เพราะไม่ต้องแอบคุยในวงแคบๆ แล้วค่อยขยายไป) เป็นข่าวลือที่ไม่ใช่ข่าวลือ เพราะมันสามารถระบุตัวคนจำนวนมากที่ลือต่อๆ กันได้ และมันอาจจะเป็นข่าวจริงหรือข่าวลวงก็ได้      ดังนั้น การแพร่ระบาดของ “บัตรสนเท่ห์” จึงสามารถเป็นทั้งอาวุธของคนตัวเล็กตัวน้อยที่ไม่มีทางสู้ต่อหน้ากับคนตัวใหญ่ แต่คนตัวใหญ่ก็สามารถเป็นเหยื่ออธรรมของฝูงคนตัวเล็กตัวน้อยได้เช่นกัน (ทั้งที่มีตัวจริงๆ และที่เป็นอวตาร)                                          ในสมัยรัชกาลที่สี่ ในราว พ.ศ.2408 มีคนปล่อยบัตรสนเท่ห์ออกไปจนกลายข่าวลือแพร่สะพัดเป็นภาษาอังกฤษเกี่ยวกับพระองค์ มีข้อกล่าวหาสามข้อ คือ           หนึ่ง กรุงสยามอยู่ภายใต้อำนาจสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ไม่ว่าพระเจ้าแผ่นดินพระองค์ใหญ่ (หมายถึงรัชกาลที่สี่ เพราะสมัยนั้น มีพระเจ้าแผ่นดินสองพระองค์ คือ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชอนุชาในรัชกาลที่สี่) จะมีพระบรมราชโองการมากประการใดก็ต้องปฏิบัติตาม จะคัดค้านมิได้ไม่ว่าจะเป็นราษฎรผู้ใดก็ตาม      สอง ในท้องพระคลังของพระเจ้าแผ่นดินแห่งกรุงสยามนั้น เต็มไปด้วยเงิน ประหนึ่งภูเขาทองและเงิน และเป็นพระเจ้าแผ่นดินที่มั่งคั่งที่สุด                  สาม พระเจ้าแผ่นดินผู้ครองกรุงสยามองค์ปัจจุบัน มีพระทัยคับแคบและทรงนิยมสิ่งของทั้งหลายที่แปลกๆ ทรงโปรดธรรมเนียม ประเพณี วิทยาศาสตร์ ศิลปะ และวรรณคดี ฯลฯ ของชาวยุโรปโดยไม่มีขอบเขต พระองค์ยังทรงพอพระราชหฤทัยถ้อยคำประจบ และทะเยอทะยานในพระเกียรติ ดังนั้น ในขณะนี้ จึงเป็นโอกาสอันดียิ่งที่จะทำการกอบโกยเอาเงินเอาทองจำนวนมากจากท้องพระคลังของกรุงสยาม ฯลฯ       พระองค์ทรงทำอย่างไรกับข่าวลือนี้ หรือมันเป็นความจริง? โปรดติดตามตอนต่อไป.   https://www.thaipost.net/main/detail/105159 บทความไทยโพสต์, ว่าด้วยเรื่องการซุบซิบ ข่าวลือ ข่าวลวงและเสรีภาพ, ไชยันต์ ไชยพร FALSE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210603/image_big_60b8ed43870cb.jpg 97433 27/03/2021 10:57 27/03/2021 10:57 'สุวินัย' สุดเอือมนักวิชาการมาเฟียบิดเบือนผิดเป็นถูก ทำวงการเสื่อมทรามถึงขีดสุดแล้ว 27 มี.ค.64 - ดร.สุวินัย ภรณวลัย ประธานยุทธศาสตร์วิชาการ สถาบันทิศทางไทย อดีตอาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กว่า การรวมหัวของ 279 อาจารย์ที่ออกมาเรียกร้องให้ทางมหาวิทยาลัยหยุดสอบสวนการกระทำผิดทางวิชาการของอาจารย์ณัฐพล ใจจริง นั้น ช่างเป็นความอุบาทว์ทางวิชาการเสียนี่กะไร! กรรมการสอบสวนก็เหมือนศาล ถ้าเอาแต่พวกมากลากไปไม่เอาความถูกต้องอย่างนี้ประเทศชาติและสังคมจะอยู่กันอย่างไร? ส่องกระจกดูพฤติกรรมเยี่ยงนี้แล้วยังมีหน้าเป็นครูบาอาจารย์ไปได้อีกหรือ? ไม่แปลกดอกที่วงการวิชาการในปัจจุบันได้เสื่อมทรามถึงขีดสุดแล้วก็ว่าได้ เหตุก็เพราะไม่สามารถชี้ถูกผิดให้กับสังคมได้ แถมยังทำตัวเองให้เป็นปัญหาแทนที่จะเป็นทางออก ความไม่ถูกต้องของวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาเอกของณัฐพลนั้นน่าจะมีอยู่ที่วิธีวิทยาที่ใช้ คือ การตีความทางประวัติศาสตร์ โดยคำนึงถึงบริบทต่างๆที่แวดล้อมอยู่ ฟังดูแล้วดีแต่ไม่ได้เรื่อง นี่คือเหลาไม้ไฝ่กลายเป็นบ้องกัญชาเสียฉิบ แทนที่จะเป็นประโยชน์กลับกลายเป็นโทษ เอาให้เข้าใจโดยง่าย การตีความของณัฐพล (จาก ตอบไชยันต์ ไชยพร เรื่องวิธีวิทยาทางประวัติศาสตร์) หมายถึงการเอาทัศนคติส่วนตนเข้าไปใช้กับ “หลักฐาน” ที่มีอยู่นั่นเอง แต่ประเด็นที่ ศ.ดร.ไชยันต์ ได้ท้วงติงที่เป็นสาระสำคัญก็คือ มีอะไรเป็น “หลักฐาน” ให้ตีความว่า บทบาทของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาชัยนาถนเรนทร ใช้อำนาจในฐานะผู้สำเร็จราชการฯเข้ามายุ่งเกี่ยวกับการเมือง (เพื่อจะเป็นต้นเรื่องกระทบคราดไปถึงสถาบันที่อาจใช้อำนาจนั้นผ่านผู้สำเร็จราชการฯ)  ในเมื่อสิ่งที่อ้างอิงว่าเป็น “หลักฐาน” นั้นไม่มีอยู่จริง หากเป็นเช่นนี้จริงผลลัพธ์ที่ได้ก็คือการ “กุ” เรื่องขึ้นมา ไม่ต่างจากที่ ทอน บูด มายด์ และอีกหลายคนได้กระทำในปัจจุบัน ถ้าจะใช้วิธีวิทยาของณัฐพล วิทยานิพนธ์ก็ทำโดยบรรดาผู้ที่ไม่นิยมกษัตริย์ เช่น อาจารย์ที่ปรึกษา กรรมการสอบ หนังสือที่(เลือก)เอามาอ้างอิง เพื่อหวังให้สำนักพิมพ์ที่(จะเลือก)เอาไปตีพิมพ์  ดังนั้นจึงสามารถตีความโดยวิธีวิทยาของณัฐพลเองได้ไหมว่า ณัฐพลมีส่วนอย่างแข็งขันที่จะ “กุ” เรื่องเท็จให้กลายเป็นเรื่องจริง เพื่อหวังเป็นต้นทางให้พวกที่ไม่นิยมกษัตริย์เอาไปขยายความโจมตีต่อไปเป็นทอดๆ เพราะแม้ในวิทยานิพนธ์จะแก้ไขไม่ได้แล้วแต่ในหนังสือที่นำเอาเนื้อหาวิทยานิพนธ์นี้มาใช้ตีพิมพ์เผยแพร่ก็ยังไม่ยอมตัดข้อความที่เป็น “เท็จ” เพราะไม่มีหลักฐานอ้างอิง ศ.ดร.ไชยันต์ ได้เขียนเอาไว้ในเฟสบุ๊คตนเองว่า ในหน้า 60 ของหนังสือ “ขุนศึก ศักดินา พญาอินทรี” ณัฐพลและฟ้าเดียวกันได้ตัดข้อความที่กล่าวว่า  “กรมพระยาชัยนาทเรนทรทรงเป็นเพียงหนึ่งในคณะผู้สำเร็จราชการตามรัฐธรรมนูญฉบับ 2489 แต่ทรงลงนามพระนามประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับ 2490 ที่เกิดจากการรัฐประหารแต่เพียงผู้เดียวอย่างรวดเร็ว” ที่เคยปรากฏอยู่ในวิทยานิพนธ์ออกไป แต่ยังคงข้อความว่า “รัฐประหารครั้งนี้ไม่อาจสำเร็จได้หากปราศจากบทบาทของกรมขุนชัยนาทนเรนทร ผู้สำเร็จราชการฯ ซึ่งมีบทบาทในการรับรองการรัฐประหารอย่างแข็งขัน” และยังคงอ้างข้อมูลหน้า 210 ของหนังสือ Brief Authority: Excursion of a Common Man in an Common World ของ Stanton อยู่ ซึ่งอย่างที่ชี้ให้เห็นไปแล้วว่า ในหน้า 210 ของหนังสือดังกล่าว ไม่มีข้อความใดเลยที่จะสื่อว่า กรมขุนชัยนาทนเรนทร ผู้สำเร็จราชการฯ มีบทบาทในการรับรองการรัฐประหารอย่างแข็งขัน ทำไมตัดข้อความที่ไม่มีหลักฐานอยู่จริงอันหนึ่งออกได้ แต่ไม่ยอมตัดอีกอันหนึ่งทั้งที่ปราศจากหลักฐานอ้างอิงเช่นกันและเอามาตีความ อย่างนี้ไม่เรียกว่าจงใจ “กุ” เรื่องแล้วจะให้เรียกว่าอะไร ณัฐพล? นึกไม่ถึงว่าวงการวิชาการจะมีเผด็จการทางความคิดดังเช่น 279 อาจารย์ที่ออกมาเรียกร้องให้มหาวิทยาลัยหยุดสอบสวนการกระทำผิด นี่คือโฉมหน้ามาเฟียในวงการวิชาการไทยที่กล้าบิดเบือนผิดให้เป็นถูก ในนามของเสรีภาพทางวิชาการ ความถูกต้องจึงไม่ขึ้นอยู่กับจำนวน เป็นอนาลิโก อาจารย์ไชยันต์ครับ อย่างน้อยยังมีอีกอาจารย์อย่างพวกผม 2 คนที่เห็นด้วยกับการกระทำเพื่อสังคมวิชาการที่ดีในครั้งนี้ หนึ่งตำลึงจึงค้ำยังพันชั่งได้!ด้วยจิตคารวะ โดย ศ.ดร.ชวินทร์ ลีนะบรรจง และรศ.ดร.สุวินัย ภรณวลัย https://www.thaipost.net/main/detail/97433 ชวินทร์ ลีนะบรรจง, ณัฐพล ใจจริง, สุวินัย ภรณวลัย, ไชยันต์ ไชยพร TRUE FALSE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210304/image_big_60408ad08301b.jpg 97399 26/03/2021 20:54 26/03/2021 20:54 'ไชยันต์' สวนเจ็บแค่ 1 คนแก้ไขให้ถูกต้อง ไฉนต้องใช้ 279 นักวิชาการพร่ำเสรีภาพแต่ไม่รับผิดชอบ 26 มี.ค.64 - จากกรณี 279 นักวิชาการออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้องจุฬาฯหยุดสอบสวนวิทยานิพนธ์ของนายณัฐพล ใจจริง รองคณบดีฝ่ายกิจการนักศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา โดยอ้างว่าเป็นเสรีภาพทางวิชาการนั้น ล่าสุด ศ.ดร.ไชยันต์ ไชยพร แห่งภาควิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์ข้อความบนเฟซบุ๊กว่า ภายใต้ “เสรีภาพทางวิชาการ” ผู้ใช้เสรีภาพนั้น ได้รับเกียรติและได้รับการคุ้มครองอยู่มาก จึงย่อมต้องมีความรับผิดชอบมากตามมา อย่างปฏิเสธไม่ได้ เมื่อใช้เสรีภาพฯ นั้นแล้ว เกิดผิดพลาด เมื่อทราบและยอมรับข้อผิดพลาด ก็ควรรับผิดชอบ รีบแก้ไขเสีย เพื่อปกป้องรักษา “เสรีภาพทางวิชาการ” ให้เป็นที่เคารพและยอมรับของวงการวิชาการและสาธารณะต่อไป มิฉะนั้นแล้ว เสรีภาพทางวิชาการจะไม่เป็นที่เคารพและเป็นประโยชน์สำหรับนักวิชาการต่อๆไป “แค่ 1 คนแก้ไขให้ถูกต้อง..ก็จบไฉนจึงต้องใช้ตั้ง 279 คน” จาก มิตรสหายอีกท่านหนึ่ง https://www.thaipost.net/main/detail/97399 จุฬาฯ, ณัฐพล ใจจริง, นักวิชาการ, ไชยันต์ ไชยพร TRUE TRUE ADD https://storage.thaipost.net/main/uploads/photos/big/20210320/image_big_60558e1805f5d.jpg