ทำเนียบขาวเรียกร้องให้กัมพูชายกเลิกคำตัดสินยุบพรรคฝ่ายค้านซีเอ็นอาร์พี เตรียมเลิกสนับสนุนการเลือกตั้งปีหน้า พร้อมเล็งใช้มาตรการที่เป็นรูปธรรมเพิ่มเติม ส่วนอียูขู่ตัดสิทธิพิเศษทางการค้า แต่ "ฮุน เซน" ดึงดันจัดเลือกตั้งตามกำหนด ชวนสมาชิกพรรคฝ่ายค้านมาร่วมพรรครัฐบาล

รัฐบาลสหรัฐและสหภาพยุโรป (อียู) ต่างออกแถลงการณ์ประณามผลการตัดสินของศาลสูงสุดกัมพูชาเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 16 พฤศจิกายน 2560 ที่สั่งยุบพรรคกู้ชาติกัมพูชา (ซีเอ็นอาร์พี) พรรคฝ่ายค้านจริงจังพรรคเดียวที่หลงเหลืออยู่ในประเทศนี้ พร้อมกับสั่งห้ามแกนนำพรรคมากกว่า 100 คนยุ่งเกี่ยวกับการเมืองเป็นเวลา 5 ปี โดยกล่าวหาว่าพวกเขาวางแผนโค่นล้มรัฐบาล

คำตัดสินของผู้พิพากษาศาลสูงสุดซึ่งเป็นสมาชิกพรรคประชาชนกัมพูชา (ซีพีพี) ของนายกฯ ฮุน เซน ด้วย เป็นไปตามความคาดหมาย ศาลอ้างว่าซีเอ็นอาร์พีไม่ส่งทนายความมาต่อสู้คดี จึงเท่ากับพรรคนี้ยอมรับความผิด

การสั่งยุบพรรคฝ่ายค้านหลัก ซึ่งเป็นคู่แข่งท้าทายอำนาจพรรครัฐบาลฮุน เซน ในการเลือกตั้งครั้งที่แล้วเมื่อปี 2556 ส่งผลให้การเลือกตั้งทั่วไปในเดือนกรกฎาคมปีหน้า ซีพีพีจะปราศจากคู่แข่ง

ก่อนหน้านี้เมื่อเดือนกันยายน รัฐบาลเพิ่งจับกุมแกม สุขะ ประธานพรรคซีเอ็นอาร์พีและตั้งข้อกล่าวหาดำเนินคดีเขาฐานกบฏ อ้างว่าเขาสมคบคิดกับสหรัฐวางแผนโค่นรัฐบาลของฮุน เซน รัฐบาลสหรัฐปฏิเสธคำกล่าวหานี้ และเมื่อวันพฤหัสบดี หลังคำตัดสิน ทำเนียบขาวได้ออกแถลงการณ์เรียกร้องให้รัฐบาลกัมพูชายกเลิกสิ่งที่ได้ทำไว้กับพรรคซีเอ็นอาร์พีและให้ปล่อยตัวผู้นำฝ่ายค้านที่ถูกจองจำอยู่รายนี้

คำแถลงกล่าวว่า รัฐบาลกัมพูชาต้องอนุญาตให้บรรดาพรรคฝ่ายค้าน, ภาคประชาสังคม และสื่อ สามารถดำเนินกิจกรรมที่ชอบด้วยกฎหมายของพวกเขาได้ เพราะ "จากสภาพการณ์ในเวลานี้ การเลือกตั้งปีหน้าจะไม่ชอบด้วยกฎหมาย, เสรี หรือยุติธรรม" ทำเนียบขาวยังให้คำมั่นว่าจะใช้ "มาตรการที่เป็นรูปธรรม" ด้วย โดยเริ่มจากการยุติการให้ความช่วยเหลือแก่คณะกรรมการเลือกตั้งกัมพูชา

วันเดียวกัน วุฒิสภาของสหรัฐได้ใช้มาตรการในเชิงสัญลักษณ์ ด้วยการลงมติเรียกร้องให้กระทรวงการคลังและกระทรวงการต่างประเทศ พิจารณาจัดทำบัญชีดำรายชื่อเจ้าหน้าที่กัมพูชาที่เกี่ยวข้องกับการกระทำผิด เพื่ออายัดทรัพย์สินและห้ามเดินทางเข้าสหรัฐ

ที่กรุงบรัสเซลส์ของเบลเยียม โฆษกอียูกล่าวว่า การเลือกตั้งกัมพูชาปี 2561 จะไม่ชอบด้วยกฎหมายหากปราศจากฝ่ายค้าน พร้อมกับเตือนด้วยว่า การเคารพสิทธิมนุษยชนเป็นเงื่อนไขหนึ่งสำหรับการให้สิทธิพิเศษทางการค้าแก่กัมพูชาภายใต้โครงการ "ทุกสิ่งยกเว้นอาวุธ"

รัฐบาลกัมพูชาได้สิทธิพิเศษด้านการค้าปลอดภาษีอากรทั้งจากอียูและสหรัฐ ซึ่งช่วยให้กัมพูชาสร้างอุตสาหกรรมสิ่งทอบนฐานแรงงานราคาถูกได้ อียูและสหรัฐเป็นตลาดรองรับสิ่งทอจากกัมพูชาถึง 60%

กัมพูชาเคยต้องพึ่งพาการค้ากับสหรัฐและอียูเพื่อส่งเสริมการเติบโตทางเศรษฐกิจของตนภายหลังสิ้นสุดสงครามกลางเมืองสมัยเขมรแดงเมื่อปี 2518 แต่ปัจจุบัน นายกฯ ฮุน เซน อดีตทหารเขมรแดงที่ครองอำนาจมานับแต่ปี 2528 ได้พึ่งพาความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจจากจีนเป็นหลัก

กระทรวงการต่างประเทศของจีนแถลงที่กรุงปักกิ่งว่า จีนสนับสนุนกัมพูชาในการเดินตามเส้นทางการพัฒนาในรูปแบบของกัมพูชาเอง

ด้านหุย วันนัก ปลัดกระทรวงมหาดไทยกัมพูชาซึ่งมีความใกล้ชิดกับฮุน เซน กล่าวเมื่อวันศุกร์ว่า เป็นเรื่องน่าเสียใจที่สหรัฐแสดงท่าทีโดยไม่ได้พิจารณาถึงหลักฐานและคำตัดสินของศาล กัมพูชาหวังว่าสหรัฐจะพิจารณาความสัมพันธ์ทวิภาคีในภาพรวม และร่วมมือกันต่อไปเพื่อผลประโยชน์ของทั้งสองประเทศ.