ทำไม ‘ดอนบาส’ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับยูเครน

อนาคตของภูมิภาคดอนบาสยังคงเป็นประเด็นสำคัญในการเจรจาเรื่องยูเครนในกรุงเบอร์ลิน ประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน-ผู้นำเครมลิน เรียกร้องมานานแล้วว่า ยูเครนจะต้องเสียสละดินแดนที่รัสเซียยึดครองบางส่วน ซึ่งประกอบด้วยภูมิภาคโดเนตสก์และลูฮันสก์ ทางตะวันออกของยูเครนทั้งหมด แต่เคียฟปฏิเสธข้อเรียกร้องนี้อย่างรุนแรง

ประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกี กล่าวในการเจรจากับคณะผู้แทนสหรัฐฯ ในกรุงเบอร์ลินเมื่อวันจันทร์ว่า ควรคงแนวรบปัจจุบันไว้ เนื่องจาก “ทางเลือกที่ยุติธรรมที่สุดคือการอยู่ตรงจุดนี้” เขาเน้นย้ำว่า ยังคงมีความแตกต่างระหว่างประเทศของเขากับสหรัฐอเมริกาเกี่ยวกับดินแดนที่รัสเซียยึดครองอยู่ ภูมิภาคดอนบาสมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับยูเครน ไม่เพียงแต่ในด้านเศรษฐกิจเท่านั้น หากยังรวมถึงด้านยุทธศาสตร์ด้วย

ดอนบาสคืออะไร?

ดอนบาส ประกอบด้วยสองภูมิภาคที่ติดกับรัสเซีย ได้แก่ โดเนตสก์และลูฮันสก์ พื้นที่นี้ครอบคลุมเกือบ 55,000 ตารางกิโลเมตร ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าเบลเยียมประมาณสองเท่า อีกทั้งมีแหล่งแร่ถ่านหินและแร่โลหะจำนวนมหาศาล ดอนบาสคิดเป็นร้อยละ 9 ของพื้นที่ทั้งหมดของยูเครน

นับตั้งแต่ปี 2014 บางส่วนของดอนบาส หรือที่รู้จักกันในชื่อ แอ่งโดเนตสก์ ตกอยู่ภายใต้การควบคุมของกลุ่มแบ่งแยกดินแดนที่สนับสนุนรัสเซีย จาการวิเคราะห์ข้อมูลของสำนักข่าวเอเอฟพีจากสถาบันวิจัยสงคราม (ISW) ในสหรัฐอเมริกา พบว่า เกือบทั้งหมดของภูมิภาคลูฮันสก์ และประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ของภูมิภาคโดเนตสก์ รวมถึงเมืองหลวงของทั้งสองภูมิภาค อยู่ภายใต้การควบคุมของกองทัพรัสเซีย

ภูมิภาคดอนบาสมีประชากรส่วนใหญ่พูดภาษารัสเซีย ในยุคสหภาพโซเวียต แรงงานชาวรัสเซียจำนวนมากถูกส่งไปทำงานในเหมือง นอกจากนี้ผู้อยู่อาศัยที่พูดภาษายูเครนจำนวนมากได้อพยพออกจากภูมิภาคนี้ตั้งแต่เริ่มเกิดความขัดแย้งทางอาวุธในภาคตะวันออกของยูเครนเมื่อปี 2014 จำนวนประชากรในปัจจุบันยังไม่เป็นที่แน่ชัด การสำรวจสำมะโนประชากรครั้งสุดท้ายในปี 2001 ประเมินว่ามีประชากรประมาณ 6 ล้านคน

แนวป้อมปราการ

ตามรายงานของสถาบันวิจัยสงคราม (ISW) ตั้งแต่ปี 2014 ยูเครนได้สร้าง “แนวป้อมปราการ” ในภูมิภาคโดเนตสก์ ซึ่งทอดยาวจากเมืองสโลยานสก์และครามาตอร์สก์ทางเหนือ ไปจนถึงดรูซกิฟกาและคอสต์ยานตินิฟกาทางใต้ แนวป้อมปราการนี้ประกอบด้วยเมืองที่มีป้อมปราการ รวมทั้งสนามเพลาะและสนามทุ่นระเบิดหลายร้อยกิโลเมตร

ภูมิภาคโดเนตสก์เป็นสมรภูมิที่มีการสู้รบนองเลือดมากที่สุดของสงคราม รวมถึงการสู้รบในเมืองบาคมูต มาริอูปอล และอัฟดิยิฟกา เมื่อเดือนกันยายน 2022 รัสเซียได้ผนวกโดเนตสก์และลูฮันสก์ รวมทั้งภูมิภาคเคอร์ซอนและซาโปริชเชียเข้าเป็นส่วนหนึ่งของรัสเซีย

ทรัพยากรแร่ธาตุ

ในอดีต ภูมิภาคดอนบาสเป็นที่รู้จักกันดีในด้านการทำเหมืองถ่านหินและอุตสาหกรรม แต่ทรัพยากรอีกประเภทหนึ่งกำลังได้รับความสนใจมากขึ้นเรื่อย ๆ นั่นคือ ลิเธียม ยูเรเนียม ไทเทเนียม และธาตุหายาก แต่ทรัพยากรจำนวนมากในดินแดนที่ถูกยึดครองหรือเป็นข้อพิพาทเหล่านี้ยังไม่ได้ถูกนำมาใช้ประโยชน์ เมื่อเดือนพฤษภาคม วอชิงตันและเคียฟได้ลงนามในข้อตกลงด้านแร่ธาตุ ซึ่งอนุญาตให้สหรัฐฯ สามารถใช้ประโยชน์จากธาตุหายากและแหล่งแร่ชนิดอื่น ๆ ในยูเครนได้

ผลที่ตามมาจากการเสียดอนบาสจะเป็นอย่างไร?

ตามที่เจ้าหน้าที่และผู้เชี่ยวชาญของยูเครนกล่าว การละทิ้งดอนบาสอย่างสมบูรณ์จะส่งผลร้ายแรงต่อความมั่นคงของยูเครน อันเดรียส อุมลันด์-นักวิเคราะห์จากสถาบันวิจัยสันติภาพระหว่างประเทศสตอกโฮล์ม (SIWA) ซึ่งประจำอยู่ที่กรุงเคียฟ กล่าวเมื่อเดือนสิงหาคมที่ผ่านมาว่า นี่จะเป็นการ “เปิดประตูสู่การรุกรานยูเครนในอนาคต”

สถาบัน SIWA อธิบายว่า การสูญเสียดินแดนจะทำให้ยูเครนอยู่ใน “สถานะที่ป้องกันได้ยากกว่าแนวป้องกันปัจจุบันอย่างมาก” โดยอาจเปิดทางให้ศัตรูเข้ายึดเมืองดนีโปรและคาร์คิฟ ซึ่งเป็นศูนย์กลางสำคัญสองแห่งที่มีประชากรแห่งละหนึ่งล้านคน.