‘ใครเป็นใคร’ ในคณะผู้นำรักษาการของอิหร่าน - ยุทธศาสตร์ปรับเปลี่ยนท่ามกลางสงคราม

การโจมตีอิหร่านของอิสราเอลและสหรัฐฯ เป็นเหตุให้ อยาตอลเลาะห์ อาลี อาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน และสมาชิกคนอื่น ๆ ในคณะผู้นำอิหร่านหลายคนเสียชีวิต ขณะนี้สาธารณรัฐอิสลามอิหร่านต้องปรับโครงสร้างใหม่ท่ามกลางสงคราม โดยมีสภาเปลี่ยนผ่านสามคนเป็นกำลังสำคัญในกระบวนการนี้ ซึ่งจะปกครองจนกว่าจะมีการแต่งตั้งผู้นำสูงสุดคนใหม่ และนี่คือภาพรวมของคณะผู้นำระดับสูงของอิหร่านในปัจจุบัน:

ประธานาธิบดี

สภาเปลี่ยนผ่านประกอบด้วยประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียน, โกลามฮอสเซน โมห์เซนี เอดเชอี-หัวหน้าฝ่ายตุลาการ และอาลีเรซา อาราฟี-สมาชิกสภาผู้พิทักษ์รัฐธรรมนูญ

เปเซชเคียนได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีอิหร่านในเดือนกรกฎาคมปี 2024 หลังจากการเสียชีวิตของอิบราฮิม ไรซี ประธานาธิบดีคนก่อน จากอุบัติเหตุเฮลิคอปเตอร์ตก เปเซชเคียนเคยเป็นศัลยแพทย์หัวใจที่ต่อมาผันตัวมาเป็นนักการเมืองฝ่ายปฏิรูป เขามีอายุ 71 ปี เกิดที่เมืองมาฮาบาด ในจังหวัดอาเซอร์ไบจานตะวันตก เป็นบุตรชายของบิดาชาวอิหร่านเชื้อสายตุรเกียและมารดาชาวเคิร์ด

วาระการดำรงตำแหน่งของเปเซชเคียนเต็มไปด้วยวิกฤตการณ์ร้ายแรง นักเทคโนแครตผู้นี้ซึ่งเป็นที่รู้จักในด้านท่าทีที่สงบเยือกเย็น เป็นผู้นำรัฐบาลอิหร่านในช่วงสงคราม 12 วันระหว่างอิสราเอลกับอิหร่านเมื่อเดือนมิถุนายนปีที่แล้ว ซึ่งอิสราเอลได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐฯ เช่นเคย ในช่วงต้นปี การประท้วงครั้งใหญ่ได้ปะทุขึ้นในอิหร่าน ซึ่งมีสาเหตุมาจากวิกฤตเศรษฐกิจของประเทศ และถูกปราบปรามอย่างรุนแรง

เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา เปเซชเคียนประกาศว่า “การลอบสังหารคาเมเนอี” เป็นการ “ประกาศสงครามต่อชาวมุสลิมทั่วโลก” การแก้แค้นให้กับการตายของเขาเป็น “สิทธิและหน้าที่อันชอบธรรมของอิหร่าน”

หัวหน้าฝ่ายตุลาการ

นักบวชชีอะห์ เอดเชอี เกิดเมื่อปี 1956 มาจากหมู่บ้านเอเจห์ ในจังหวัดอิสฟาฮาน ทางตอนกลางของอิหร่าน อิทธิพลของเขาแผ่ขยายไปไกลกว่าฝ่ายตุลาการและครอบคลุมถึงหน่วยงานด้านความมั่นคงด้วย ในปี 2021 คาเมเนอีได้แต่งตั้งเขาเป็นหัวหน้าฝ่ายตุลาการของประเทศ

เว็บไซต์ด้านกฎหมายของอิหร่าน ‘Misan Online’ รายงานว่า โกลามฮอสเซน โมห์เซนี เอดเชอีสำเร็จการศึกษาในเมืองศักดิ์สิทธิ์กอม เขาได้รับปริญญาด้านกฎหมายระหว่างประเทศและมีตำแหน่งทางศาสนาว่า ‘ฮูจาโตเลสลาม’ ซึ่งเป็นตำแหน่งในลำดับชั้นของผู้นำศาสนาชีอะห์ รองลงมาจากอยาตอลเลาะห์

ย้อนกลับไปในปี 2010 เอดเชอี ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีกระทรวงข่าวกรอง เคยถูกสหรัฐฯ คว่ำบาตรมาแล้ว โดยให้เหตุผลว่า “มีการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง” จากการปราบปรามการประท้วงในอิหร่านภายหลังการเลือกตั้งประธานาธิบดีมาห์มูด อาห์มาดิเนจาดอีกครั้งในปี 2009

ภายหลังการโจมตีของสหรัฐฯ และอิสราเอลครั้งล่าสุด หัวหน้าฝ่ายตุลาการได้ขู่ว่าจะแก้แค้น “ระบอบชั่วร้ายของสหรัฐ และของไซออนที่อัปยศควรรับรู้ไว้ว่า ชาติอิหร่านที่ยิ่งใหญ่จะไม่มีวันให้อภัยต่อเลือดที่หลั่งไหลของผู้นำผู้กล้าหาญ” เอดเชอีประกาศหลังจากการเสียชีวิตของคาเมเนอี

ทนายความ

สมาชิกที่อายุน้อยที่สุดและเป็นที่รู้จักน้อยที่สุดของสภาเปลี่ยนผ่านคือ อาลีเรซา อาราฟี วัย 65 ปี ทนายความผู้นี้ดำรงตำแหน่งรองประธานคนที่สองของสมัชชาผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งมีอำนาจแต่งตั้งผู้นำสูงสุดของอิหร่าน

อาราฟีเป็นสมาชิกสภาพิทักษ์การปฏิวัติ ซึ่งประกอบด้วยสมาชิก 12 คน ทำหน้าที่ตรวจสอบอำนาจภายในระบบการปกครองของอิหร่าน นอกจากนี้เขายังเป็นหัวหน้าศูนย์บริหารจัดการโรงเรียนสอนศาสนาชีอะห์สำหรับนักบวชของอิหร่านอีกด้วย

จากข้อมูลในเว็บไซต์อย่างเป็นทางการ อาราฟีเคยต้องโทษจำคุกตอนอายุ 16 ปี หลังจากศึกษาวิทยาศาสตร์อิสลามในเมืองกอม ในฐานะผู้ต่อต้านชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี ในขณะนั้น

โดยปกติแล้วอาราฟีมักพูดจาระมัดระวัง แต่หลังจากการโจมตีของสหรัฐฯ และอิสราเอล เขาก็ขู่ว่าจะแก้แค้น “ประเทศชาติจะเดินหน้าต่อไปบนเส้นทางแห่งการปฏิวัติ และจะล้างแค้นให้กับเลือดของประชาชน เยาวชน และนักศึกษา” นั่นคือคำประกาศของเขา

หัวหน้าสภาความมั่นคงแห่งชาติ

อาลี ลาริจานี วัย 68 ปี เป็นหัวหน้าสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุด ซึ่งเป็นหน่วยงานด้านความมั่นคงสูงสุดของอิหร่าน ในช่วงสงครามอิหร่าน-อิรักในทศวรรษ 1980 เขาเคยร่วมรบในกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอันทรงอำนาจ ตั้งแต่ปี 2005 ถึง 2007 เขาเป็นผู้นำการเจรจากับเยอรมนี ฝรั่งเศส สหราชอาณาจักร และรัสเซีย เกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน ตลอดระยะเวลาการทำงานอันยาวนานในกองทัพ สื่อ และสภานิติบัญญัติของอิหร่าน ว่ากันว่า ลาริจานีได้รับความไว้วางใจจากคาเมเนอี

ลาริจานี เกิดเมื่อปี 1957 ที่เมืองนาจาฟ ประเทศอิรัก บิดาของเขาเป็นนักบวชชีอะห์ผู้มีชื่อเสียงและใกล้ชิดกับอยาตอลเลาะห์ รูฮอลเลาะห์ โคไมนี ผู้นำการปฏิวัติอิหร่าน ครอบครัวของเขามีอิทธิพลต่อระบบการเมืองของอิหร่านมานานหลายทศวรรษ

เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ลาริจานีเป็นผู้นำเสนอแผนการเปลี่ยนผ่านของผู้นำอิหร่านหลังการเสียชีวิตของคาเมเนอี เขาขู่ว่าประเทศของเขาจะตอบโต้อิสราเอลและสหรัฐฯ กลับคืนด้วย “กำลังที่พวกเขาไม่เคยพบเห็นมาก่อน” ประธานคณะมนตรีความมั่นคงโพสต์บนแพลตฟอร์ม X ปฏิเสธการเจรจาใด ๆ กับรัฐบาลสหรัฐฯ เพื่อยุติสงคราม.