นายกรัฐมนตรีเชห์บาซ ชารีฟ ของปากีสถาน (ขวา) กำลังสนทนากับผู้บัญชาการทหารบกและจอมพลอาซิม มูนีร์ ที่ทำเนียบรัฐบาลในกรุงอิสลามาบัด เมื่อวันที่ 9 เมษายน ปากีสถานกำลังเตรียมพร้อมสำหรับการเจรจาครั้งสำคัญที่เกี่ยวข้องกับตัวแทนจากสหรัฐฯ และอิหร่าน สำหรับประเด็นสงครามในตะวันออกกลาง (Photo by Pakistan Prime Minister's Office / AFP)
ปากีสถานมีกำหนดเป็นเจ้าภาพการเจรจาระหว่างอิหร่านและสหรัฐอเมริกา เพื่อเปลี่ยนข้อตกลงหยุดยิง 2 สัปดาห์ให้เป็นความยั่งยืนของการยุติสงครามที่ส่งผลกระทบต่อตลาดพลังงานโลก
- สงครามเบื้องหลังการเจรจา -
เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ สหรัฐฯ และอิสราเอลได้เปิดฉากโจมตีประสานกันอย่างรุนแรงต่ออิหร่านจนส่งผลให้อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดเสียชีวิต รวมทั้งโจมตีโครงสร้างพื้นฐานทางทหารและนิวเคลียร์ของอิหร่านจนมีผู้เสียชีวิตมากกว่า 3,000 รายใน 5 สัปดาห์ตามรายงานของสื่ออิหร่านและสำนักข่าวสิทธิมนุษยชนของสหรัฐฯ (HRANA)
รัฐบาลเตหะรานตอบโต้ด้วยการปิดช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันและก๊าซประมาณหนึ่งในห้าของโลก ส่งผลให้ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นและกระทบต่อการค้าทั่วโลก
เมื่อวันที่ 8 เมษายน สหรัฐฯ และอิหร่านตกลงหยุดยิงเป็นเวลา 2 สัปดาห์ โดยมีปากีสถานเป็นผู้ไกล่เกลี่ย และคาดว่ากำหนดหยุดยิงจะสิ้นสุดในวันที่ 22 เมษายน
- บทบาทสำคัญที่ไม่คาดคิดของปากีสถาน -
คุณค่าของปากีสถานในฐานะผู้ไกล่เกลี่ยขึ้นอยู่กับเครือข่ายทางการทูตที่กว้างขวางเป็นพิเศษ
อิหร่านเป็นประเทศแรกที่ให้การรับรองปากีสถานหลังได้รับเอกราชในปี 1947 โดยทั้งสองประเทศมีพรมแดนร่วมกันยาว 900 กิโลเมตร และมีความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์, วัฒนธรรม และศาสนาที่ลึกซึ้ง
ปากีสถานยังเป็นที่อยู่อาศัยของชาวมุสลิมชีอะห์กว่า 20 ล้านคน ซึ่งเป็นจำนวนประชากรมากเป็นอันดับ 2 ของโลก รองจากอิหร่าน
ขณะที่รัฐบาลอิสลามาบัดได้สร้างความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกับทั้งวอชิงตัน, ริยาด และปักกิ่งด้วยเช่นกัน
อิสฮัก ดาร์ รัฐมนตรีต่างประเทศปากีสถานเดินทางเยือนปักกิ่งเมื่อปลายเดือนมีนาคมเพื่อเจรจากับหวัง อี้ รัฐมนตรีต่างประเทศจีนซึ่งสนับสนุนความพยายามในการไกล่เกลี่ยของรัฐบาลอิสลามาบัดว่า "สอดคล้องกับผลประโยชน์ร่วมกันของทุกฝ่าย"
ทรัมป์เคยเปรยไว้ว่าจีนช่วยนำอิหร่านมาสู่โต๊ะเจรจา ซึ่งเป็นคำกล่าวที่ได้รับการยืนยันจากเจ้าหน้าที่ปากีสถาน
"ในคืนที่มีการหยุดยิง ความหวังเริ่มริบหรี่ แต่จีนเข้ามาแทรกแซงและโน้มน้าวให้อิหร่านตกลงหยุดยิงเบื้องต้น" เจ้าหน้าที่ระดับสูงของปากีสถานผู้คุ้นเคยกับการเจรจากล่าว
-อะไรอยู่บนโต๊ะเจรจา -
ช่องว่างระหว่างสองฝ่ายยังคงกว้างมาก
ข้อเสนอ 15 ข้อของรัฐบาลวอชิงตันที่รายงานออกมานั้น มุ่งเน้นไปที่ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะของอิหร่านและการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง ชณะที่รัฐบาลเตหะรานตอบโต้ด้วยแผน 10 ข้อที่เรียกร้องให้พวกเขาสามารถควบคุมช่องแคบ, เก็บค่าธรรมเนียมสำหรับเรือที่แล่นผ่านช่องแคบ, การยุติปฏิบัติการทางทหารในภูมิภาคทั้งหมด และยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทั้งหมด
เลบานอนก็เป็นประเด็นสำคัญอีกประเด็นหนึ่ง อิสราเอลยังคงโจมตีเลบานอนอย่างต่อเนื่องโดยมีเป้าหมายที่กลุ่มฮิซบุลเลาะห์ แม้ว่าข้อตกลงหยุดยิงมีผลบังคับใช้แล้วก็ตาม โดยนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอลปฏิเสธคำกล่าวอ้างของนายกรัฐมนตรีปากีสถานที่ว่าข้อตกลงหยุดยิงนั้นรวมถึงเลบานอนด้วย
รองประธานาธิบดีเจ.ดี. แวนซ์ ของสหรัฐฯดูเหมือนจะใช้ท่าทีที่อ่อนโยนกว่า โดยกล่าวว่าอาจมีความเข้าใจผิดที่ถูกต้องตามกฎหมายจากอิหร่านที่คิดว่าเลบานอนจะถูกรวมอยู่ในข้อตกลงด้วย
แหล่งข่าวอิหร่านแจ้งกับสื่อว่า รัฐบาลเตหะรานจะไม่เข้าร่วมการเจรจาหากไม่มีการหยุดยิงในเลบานอน
ประธานาธิบดีมาซูด ปีเซชเคียน ของอิหร่านเตือนว่า การโจมตีเลบานอนของอิสราเอลทำให้การเจรจาไร้ความหมาย
ทั้งนี้ อิหร่านปฏิเสธที่จะยอมรับข้อเรียกร้องของสหรัฐฯเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของตนมานานแล้ว
- ใครคือผู้เจรจา -
รองประธานาธิบดีแวนซ์จะเป็นผู้นำทีมอเมริกัน โดยมีสตีฟ วิทคอฟฟ์ ทูตพิเศษ และจาเร็ด คุชเนอร์ ลูกเขยของประธานาธิบดีเข้าร่วมด้วย
นี่ถือเป็นการมีส่วนร่วมระดับสูงที่สุดของสหรัฐฯ กับอิหร่านนับตั้งแต่จอห์น เคอร์รี รัฐมนตรีต่างประเทศเจรจาข้อตกลงนิวเคลียร์ในปี 2015 ขณะที่วิทคอฟฟ์ได้เจรจาหลายรอบกับอับบาส อาราคชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน โดยมีโอมานเป็นผู้ไกล่เกลี่ย หลังจากนั้นสงครามจึงได้ทำให้กระบวนการยุติลง
ส่วนอิหร่านยังไม่ได้ประกาศรายชื่อคณะผู้แทนอย่างเป็นทางการ
- อิสลามาบัดปิดเมือง -
การเจรจากำลังจัดขึ้นในกรุงอิสลามาบัด เมืองหลวงของปากีสถาน
รัฐบาลยังคงปิดบังข้อมูลโดยไม่ยืนยันสถานที่ แต่โรงแรมเซเรนาซึ่งตั้งอยู่ติดกับกระทรวงต่างประเทศในเขตเรดโซนที่มีการรักษาความปลอดภัยสูงของเมืองหลวง ได้ขอให้ผู้พักออกจากโรงแรมเมื่อวันพุธ
ในวันเดียวกันนั้น ทางการในเมืองหลวงได้ประกาศให้เป็นวันหยุดราชการ 2 วัน คือวันพฤหัสบดีและวันศุกร์
คาดว่าการเจรจาจะเป็นแบบทางอ้อม โดยคณะผู้แทนทั้งสองฝ่ายจะนั่งอยู่ในห้องแยกกัน และเจ้าหน้าที่ปากีสถานจะส่งข้อเสนอไปมาระหว่างกัน ซึ่งเป็นรูปแบบเดียวกับที่ใช้ในการเจรจารอบก่อนๆ ที่โอมานเป็นผู้ไกล่เกลี่ย
ตามท้องถนน กรุงอิสลามาบัดเต็มไปด้วยเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยติดอาวุธในชุดทหาร, การเบี่ยงเส้นทางจราจร และด่านตรวจของตำรวจ ทำให้เมืองหลวงซึ่งเงียบสงบอยู่แล้ว ยิ่งเงียบลงไปอีกในช่วงสุดสัปดาห์.
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
'อดีตบิ๊กข่าวกรอง' เชื่อ ข้อตกลงหยุดยิง ต้องมีฝ่ายหนึ่งโกหก คาดมีแนวโน้มรุนแรงเพิ่มมากขึ้น
นายนันทิวัฒน์ สามารถ อดีตเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ และอดีตรองผู้อำนวยการสำนักข่าวกรองแห่งชาติ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ว่า