พฤฒสภา คือ สภาปรีดี จริงหรือ ? (42)

ไชยันต์ ไชยพร

ก่อนจะเกิดรัฐธรรมนูฉบับที่ 4 หรือรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ. 2490  เรามีรัฐธรรมนูญฉบับที่ 2 คือฉบับ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 และฉบับที่ 3 คือฉบับ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2489  ผู้เขียนได้ชี้ให้เห็นแล้วว่า รัฐธรรมนูญฉบับที่ 2 ที่ใช้อยู่ระหว่าง พ.ศ. 2475-2489 เป็นรัฐธรรมนูญที่นำไปสู่ระบอบคณาธิปไตยสืบทอดอำนาจโดยคณะราษฎร สาเหตุสำคัญที่ทำให้รัฐธรรมนูญฉบับนี้เป็นรัฐธรรมนูญคณาธิปไตยสืบทอดอำนาจโดยคณะราษฎร ได้แก่

1. การเปิดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มีสิทธิ์รับรองคณะรัฐมนตรีร่วมกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1

2. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มีจำนวนเท่ากับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 ที่มาจากการเลือกตั้ง

3. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มาจากการแต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี และมีวาระอยู่ยาวตราบที่ยังบังคับใช้บทเฉพาะกาลอยู่ 

4. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ชุดแรกที่แต่งตั้งขึ้นในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2476 มาจากการแต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี คณะที่ 4 ที่มาจากการทำรัฐประหาร                                                           

5. คณะรัฐมนตรี คณะที่ 4 ที่มาจากการทำรัฐประหาร แต่งตั้งตัวเองและพวกพ้องซึ่งส่วนเป็นสมาชิกคณะราษฎรให้เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2

6. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 รับรองตัวเองให้เป็นคณะรัฐมนตรี

จาก 1-5 บรรดาสมาชิกคณะราษฎรต่างแต่งตั้งตัวเองกลับไปกลับมาหมุนเวียนกันเป็นคณะรัฐมนตรี และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 เป็นระยะเวลาถึง 13 ปี จนมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ นั่นคือ ฉบับที่ 3 เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2489

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 3 นี้ แม้จะยกเลิกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 และให้มีสมาชิกพฤฒสภาขึ้นแทน แต่ก็ยังกำหนดให้สมาชิกพฤฒสภามีสิทธิ์ในการรับรองคณะรัฐมนตรีร่วมกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้ง  และแม้ว่าจะกำหนดให้สมาชิกพฤฒสภามาจากการเลือกตั้งของประชาชน แต่รัฐธรรมนูญฉบับที่ 3 นี้ได้กำหนดไว้ว่า ในช่วงแรกให้สมาชิกพฤฒสภามาจากการเลือกของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร        

ทีนี้ เรามาดูกันว่า สมาชิกพฤฒสภาที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เลือกขึ้นมาเป็นจำนวน 80 คนตามที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญเป็นใครและพวกใครบ้าง    และทำไมคนในสมัยนั้นถึงเรียกพฤฒสภาว่าเป็น “สภาปรีดี”   พฤฒสภาเต็มไปด้วยคนของปรีดีจริงหรือ ?

ในการตอบข้อสงสัยข้างต้น ผู้เขียนจะขอกล่าวถึงภูมิหลังของสมาชิกพฤฒสภาทั้งหมด 80 ท่าน พบว่า  67 ท่านในทั้งหมด 80 ท่าน พบว่า มีสมาชิกที่จัดได้ว่าเป็นพวกปรีดี 31 ท่าน มีแนวโน้มที่จะสนับสนุนปรีดี  8 ท่าน ไม่ใช่พวกปรีดี 12 ท่าน ไม่สามารถจัดได้ว่าเป็นฝ่ายใดแน่ 16 ท่าน                   

ต่อไปคือ ตัวคุณปรีดี พนมยงค์เอง        

การที่คุณปรีดีได้เป็นสมาชิกพฤฒสภานั้นเป็นไปตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2489 อย่างที่ได้กล่าวไปข้างต้น นั่นคือ   รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2489 ได้กำหนดไว้ว่า ในช่วงแรกให้สมาชิกพฤฒสภามาจากการเสนอชื่อและเลือกของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร  ขณะนั้นคุณปรีดีก็เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ตามรัฐธรรมนูญ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 คุณปรีดีได้เสนอตัวเองและเลือกตัวเองให้เป็นสมาชิกพฤฒสภา ดังที่ปรากฎตามภาพข้างล่าง

(ภาพจากหนังสือ “รวมบทความการเมือง” ของ ไถง สุวรรณทัต {พ.ศ. 2490)  ขณะเดียวกัน สมาชิกพฤฒสภาอีกหลายท่านที่เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ก็เสนอชื่อตัวเองและเลือกตัวเองในลักษณะเดียวกันกับที่คุณปรีดีได้เสนอชื่อตัวเองและเลือกตัวเอง          

ดังนั้น จึงไม่แปลกใจที่จะมีคนกล่าวว่า พฤฒสภา เป็น “สภาปรีดี”

ผลล่าสุดคือ

จากที่ศึกษาภูมิหลังสมาชิกพฤฒสภาไปทั้งสิ้น 68 ท่านในทั้งหมด 80 ท่าน พบว่า มีสมาชิกที่จัดได้ว่าเป็นพวกปรีดี 32 ท่าน (รวมตัวคุณปรีดีเองด้วย)  มีแนวโน้มที่จะสนับสนุนปรีดี  8 ท่าน ไม่ใช่พวกปรีดี 12 ท่าน ไม่สามารถจัดได้ว่าเป็นฝ่ายใดแน่ 16 ท่าน   

ถ้ารวมสมาชิกที่จัดได้ว่าเป็นพวกปรีดีและมีแนวโน้มที่จะสนับสนุนปรีดี ก็จะมีทั้งสิ้น 40 ท่าน ส่วนที่ไม่ใช่พวกปรีดีมี 12 ท่าน และไม่สามารถจัดได้ว่าเป็นฝ่ายใดแน่ 16 ท่าน

ถ้าสมาชิกที่เป็นพวกปรีดีและมีแนวโน้มที่จะสนับสนุนปรีดีมีจำนวน 40 ท่านก็เท่ากับกึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกพฤฒสภาที่มีทั้งหมด 80 ท่าน  นั่นก็ยังกล่าวไม่ได้เต็มปากเต็มคำนักว่า พฤฒสภาเป็น “สภาปรีดี”             

แต่ที่เราได้สำรวจภูมิหลังของสมาชิกพฤฒสภาไปมีจำนวน 68 ท่าน ยังเหลืออีก 12 ท่าน !

(โปรดติดตามตอนต่อไป)