ทุกครั้งที่พูดถึง AI หลายคนมักตั้งคำถามว่า ‘งานของเราจะถูกแทนที่หรือไม่’ แต่มีอีกหนึ่งคำถามที่สำคัญไม่แพ้กัน คือ AI กำลังเปลี่ยนวิธีที่เราคิดเรื่องเงินอยู่หรือไม่ เพราะในขณะที่ AI ถูกพูดถึงในบริบทของการทำงาน เทคโนโลยีเดียวกันกำลังค่อย ๆ เปลี่ยนพฤติกรรมทางการเงินของผู้คนในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่การวิเคราะห์รายจ่าย การวางแผนออม ไปจนถึงการตัดสินใจเลือกเครื่องมือทางการเงิน
4 มี.ค. 2569 – ผลสำรวจของ บีบีดีโอ กรุงเทพ พบว่า 73.84% ของคนไทยใช้ AI ในชีวิตประจำวัน ด้วยเหตุผลหลักคือเพิ่มความสะดวกสบาย ประหยัดเวลา และเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน โดยกลุ่มที่มีรายได้สูงมีแนวโน้มใช้ AI มากกว่ากลุ่มรายได้ต่ำ สะท้อนว่า AI เริ่มกลายเป็น “เครื่องมือเพิ่มความได้เปรียบ” ในการทำงานและการใช้ชีวิตของผู้บริโภคยุคดิจิทัล ในยุคที่ข้อมูลทางการเงินอยู่รอบตัว การวางแผนการเงินจึงไม่จำเป็นต้องเริ่มจากความรู้ระดับผู้เชี่ยวชาญหรือที่ปรึกษาทางการเงินเสมอไป แต่เริ่มจากการใช้ข้อมูลจริงของตัวเอง และเครื่องมือที่ทำให้เรื่องนี้ง่ายขึ้นคือ AI
จากการจดรายรับรายจ่าย สู่การอ่าน “พฤติกรรมการเงิน”
การวางแผนการเงินแบบดั้งเดิมมักเริ่มจากการจดรายรับรายจ่าย ซึ่งเป็นการบันทึกสิ่งที่เกิดขึ้นแล้ว แต่ AI ทำให้พัฒนาไปอีกระดับ แทนที่จะเพียงบันทึกตัวเลขย้อนหลัง สู่การวิเคราะห์ “พฤติกรรม” ที่ซ่อนอยู่ในตัวเลขเหล่านั้น โดยเฉพาะการวิเคราะห์ข้อมูลธุรกรรมจากรายการเดินบัญชี (statement) เพื่อสรุปภาพรวมการใช้เงินได้อย่างรวดเร็ว เช่น รายจ่ายคงที่คิดเป็นสัดส่วนเท่าใดของรายได้ หมวดค่าใช้จ่ายใดเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง หรือค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นบ่อยโดยไม่รู้ตัว เมื่อข้อมูลเหล่านี้ถูกวิเคราะห์และสรุปอย่างเข้าใจง่ายทำให้มองเห็นรูปแบบการใช้เงินอย่างเป็นระบบ การวางแผนการเงินจึงไม่ใช่เรื่องที่ฟังดูไกลตัวอีกต่อไป แต่เป็นการตัดสินใจบนข้อมูลจริงของชีวิตเราเอง
จากการอ่านพฤติกรรม สู่การออกแบบความคุ้มค่า
เมื่อเข้าใจรูปแบบการใช้เงินแล้ว ขั้นตอนถัดไปคือการออกแบบการใช้จ่ายให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น บัตรเครดิตเป็นตัวอย่างที่ชัดที่สุดในด้านความคุ้มค่า ทั้งจากคะแนนสะสม เช่น KTC FOREVER หรือบริการผ่อนชำระ 0% แต่ผู้ใช้บัตรจำนวนมากยังไม่เคยวิเคราะห์จริงจังว่าสิทธิประโยชน์ที่ได้สอดคล้องกับพฤติกรรมหรือไม่
AI สามารถนำข้อมูลการใช้จ่ายจริงมาช่วยวิเคราะห์และเปรียบเทียบได้ เช่น การคำนวณความคุ้มค่าของโปรโมชันภายใต้เงื่อนไขต่าง ๆ การประเมินยอดใช้จ่ายที่เหมาะสมเพื่อให้ได้รับประโยชน์สูงสุด และยังสามารถจำลองสถานการณ์การใช้จ่ายเพื่อหารูปแบบที่ให้ผลประโยชน์สูงสุดได้ เมื่อข้อมูลถูกแปลงเป็นคำแนะนำที่จับต้องได้ การตัดสินใจจึงไม่ได้เกิดจากความรู้สึกหรือความเคยชิน แต่เป็นการเลือกบนพื้นฐานของความคุ้มค่าที่ใช้ข้อมูลมาประกอบการตัดสินใจ
เมื่อ AI ทำให้ทุกคนสามารถเข้าถึงเครื่องมือที่ช่วยวิเคราะห์ข้อมูลทางการเงินของตนเองได้มากขึ้น ความได้เปรียบในยุคนี้จึงไม่ได้อยู่ที่ใครมีรายได้มากกว่าเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ใครใช้ข้อมูลช่วยตัดสินใจได้ดีกว่า ก่อนที่เราจะถามว่า AI จะมาแทนที่เราไหม อาจถึงเวลาถามอีกคำถามหนึ่งว่า เราจะปล่อยให้ AI ทำหน้าที่เพียงสร้างความสะดวก หรือจะใช้เป็นเครื่องมือช่วยออกแบบอนาคตทางการเงินของเรา เคทีซีแนะนำว่าท้ายที่สุดแล้ว AI อาจช่วยคำนวณตัวเลขได้อย่างแม่นยำ แต่การกำหนดทิศทางการใช้จ่ายและเป้าหมายทางการเงิน ยังคงเป็นการตัดสินใจที่เราต้องเลือกด้วยตัวเอง
