ผลสำรวจพบ ผู้สูงอายุชาวไทยกว่า 76% มีสุขภาพจิตดี ปราศจากภาวะซึมเศร้า

12 เมษายน 2569 – เนื่องในวันที่ 13 เมษายน ของทุกปี ตรงกับวันผู้สูงอายุ ศูนย์สำรวจความคิดเห็น “นิด้าโพล” ร่วมกับ ศูนย์วิจัยสังคมสูงอายุ (Center for Aging Society Research – CASR) สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) เปิดเผยผลการสำรวจเรื่อง “ผู้สูงอายุไทยซึมเศร้าหรือไม่ แค่ไหน อย่างไร?” ทำการสำรวจระหว่างวันที่ 30 มีนาคม – 2 เมษายน 2569 จากประชาชนที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป กระจายทุกภูมิภาค ระดับการศึกษา อาชีพ และรายได้ ทั่วประเทศ รวมจำนวนทั้งสิ้น 1,310 หน่วยตัวอย่าง เกี่ยวกับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุ การสำรวจอาศัยการสุ่มตัวอย่างโดยใช้ความน่าจะเป็นจากบัญชีรายชื่อฐานข้อมูลตัวอย่างหลัก (Master Sample) ของ “นิด้าโพล” สุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน (Multi-stage Sampling) เก็บข้อมูลด้วยวิธีการสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์ โดยกำหนดค่าความคลาดเคลื่อนไม่เกิน 0.05 ที่ระดับความเชื่อมั่น ร้อยละ 97.0

จากการสำรวจภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุ โดยใช้ข้อคำถามทดสอบภาวะซึมเศร้า PHQ – 9 (Patient Health Questionnaire) นำเกณฑ์มาจาก ศ.นพ.มาโนช หล่อตระกูล คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี พบว่า ผู้สูงอายุ ร้อยละ 76.64 ระบุว่า ไม่มีภาวะซึมเศร้า (0 – 4 คะแนน) รองลงมา ร้อยละ 16.87 ระบุว่า มีภาวะซึมเศร้าระดับเล็กน้อย (5 – 8 คะแนน) ร้อยละ 5.19 ระบุว่า มีภาวะซึมเศร้าระดับปานกลาง (9 – 14 คะแนน) ร้อยละ 0.84 ระบุว่า มีภาวะซึมเศร้าระดับรุนแรงค่อนข้างมาก (15 – 19 คะแนน) และร้อยละ 0.46 ระบุว่า มีภาวะซึมเศร้าระดับรุนแรงสูง (≥ 20 คะแนน)

ส่วนการแก้ไขปัญหาของผู้สูงอายุในช่วงที่มีภาวะซึมเศร้า (ถามเฉพาะผู้สูงอายุที่มีอาการอย่างน้อยหนึ่งข้อตามแบบทดสอบภาวะซึมเศร้า PHQ – 9 จำนวน 799 หน่วยตัวอย่าง) พบว่า ผู้สูงอายุ ร้อยละ 42.43 ระบุว่า พูดคุยกับสมาชิกในครอบครัว (คู่สมรส ลูกหลาน ญาติ เป็นต้น) รองลงมา ร้อยละ 36.05 ระบุว่า ออกกำลังกาย ร้อยละ 34.79 ระบุว่า ออกไปพบปะเพื่อนฝูง หรือสังสรรค์กับเพื่อน ร้อยละ 23.65 ระบุว่า เล่น Facebook ร้อยละ 21.03 ระบุว่า เล่น Line ร้อยละ 8.39 ระบุว่า ทำความสะอาดบ้าน ทำสวน ปลูกต้นไม้ ร้อยละ 8.14 ระบุว่า เล่นเกมส์ อ่านหนังสือดูหนัง และฟังเพลง ร้อยละ 3.88 ระบุว่า ฟังธรรมะ สวดมนต์ และนั่งสมาธิ ร้อยละ 3.00 ระบุว่า นอนหลับพักผ่อน หรือนั่งเล่นอยู่คนเดียวเงียบ ๆ ร้อยละ 2.50 ระบุว่า ทำงานอาสาสมัคร ร้อยละ 2.25 ระบุว่า เดินทางไปท่องเที่ยว ช้อปปิ้ง ทำบุญ และไหว้พระ ร้อยละ 1.88 ระบุว่า เล่น TikTok ร้อยละ 1.50 ระบุว่า เล่น YouTube ร้อยละ 0.38 ระบุว่า รับประทานวิตามินหรือยาคลายเครียด และร้อยละ 0.25 ระบุว่า เลี้ยงสุนัข แมว หรือปลา

ท้ายที่สุดเมื่อถามผู้สูงอายุถึงการติดต่อขอความช่วยเหลือจาก “สายด่วนสุขภาพจิต 1323” ในช่วงเวลาที่มีภาวะซึมเศร้า (ถามเฉพาะผู้สูงอายุที่มีอาการอย่างน้อยหนึ่งข้อตามแบบทดสอบภาวะซึมเศร้า PHQ – 9 จำนวน 799 หน่วยตัวอย่าง) พบว่า ผู้สูงอายุ ร้อยละ 97.50 ระบุว่า ไม่เคยโทรติดต่อขอความช่วยเหลือ และร้อยละ 2.50 ระบุว่า เคยโทรติดต่อขอความช่วยเหลือ ซึ่งในจำนวนของผู้สูงอายุที่ระบุว่าไม่เคยโทรติดต่อขอความช่วยเหลือจาก “สายด่วนสุขภาพจิต 1323” พบว่า ร้อยละ 80.36 ระบุว่า ไม่รู้จักว่าเป็นหมายเลขโทรศัพท์สายด่วนอะไร รองลงมา ร้อยละ 14.89 ระบุว่า ถึงรู้จักว่าเป็นสายด่วนสุขภาพจิต แต่ไม่มั่นใจว่าจะช่วยแก้ปัญหาให้ได้ ร้อยละ 4.49 ระบุว่า ไม่ได้อยู่ในภาวะรุนแรงถึงขั้นที่จำเป็นต้องติดต่อขอความช่วยเหลือ และร้อยละ 0.26 ระบุว่า สามารถแก้ปัญหาได้ด้วยตนเอง ส่วนในจำนวนของผู้สูงอายุที่ระบุว่าเคยโทรติดต่อขอความช่วยเหลือจาก “สายด่วนสุขภาพจิต 1323” พบว่า ร้อยละ 90.00 ระบุว่า รู้จักว่าเป็นสายด่วนสุขภาพจิตของกรมสุขภาพจิต และร้อยละ 10.00 ระบุว่า รู้จักว่าเป็นสายด่วนสุขภาพจิตของกรมสุขภาพจิต และเชื่อมั่นว่าจะช่วยแก้ปัญหาให้ได้