เที่ยวชุมชนบ้านแพมบก ยลวิถีไทใหญ่ที่เมืองปาย

บ้านแพมบก อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน  เป็นชุมชนชาวไทใหญ่ที่อพยพมาจาก จ. เชียงรายและรัฐฉาน เมียนมา  ชุมชนแห่งนี้ซ่อนตัวอยู่หมู่ที่ 6 ตำบลทุ่งยาว เมืองปาย ยังคงเสน่ห์วิถีวัฒนธรรมดั้งเดิมชาวไทใหญ่ที่งดงามผ่านเครื่องแต่งกาย อาหารถิ่น เฮือนไตในหมู่บ้าน และความศรัทธาในพระพุทธศาสนา สะท้อนผ่านสะพานบุญโขกู้โส่ที่ทอดยาวเชื่อมระหว่างสำนักสงฆ์ห้วยคายคีรีมฤคทายวันกับบ้านแพมบก เป็นสัญลักษณ์สำคัญที่ชาวบ้านแพมบกและชาวปายร่วมแรงร่วมใจสร้างถวายเป็นพุทธบูชา ปัจจุบันสะพานบุญแห่งนี้เป็นอีกแลนด์มาร์กของเมืองปาย โดยมีฉากหลังเป็นหุบเขาสูงชันสลับซับซ้อน ทะเลหมอกปกคลุมตลอดทั้งปี

ชุมชนชาติพันธ์เล็กๆ รักษาวัฒนธรรมและนำทุนทางวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นมาพัฒนาต่อยอด ทำให้ชุมชนเข็มแข็งและเป็นแบบอย่างการท่องเที่ยวโดยชุมชน จนได้คัดเลือกจากกระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) ให้เป็น 1 ใน 10 สุดยอดต้นแบบ “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” ปี 2568  

นายประสพ เรียงเงิน ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม กล่าวในพิธีเปิดกิจกรรมสร้างการรับรู้เส้นทางท่องเที่ยววิถีชุมชนบ้านแพมบกว่า ชุมชนแพมบกมีความเข้มแข็ง สามารถเชื่อมโยงทุนทางวัฒนธรรมกับการท่องเที่ยวได้อย่างสร้างสรรค์ ภายใต้แนวคิด “UNSEEN THAI THAI” ความเป็นแม่ฮ่องสอน ความเป็นเมืองปาย และชุมชนบ้านแพมบกมีเสน่ห์อย่างแท้จริง ชุมชนรักษาอัตลักษณ์ ประเพณี วัฒนธรรมดั้งเดิมของชุมชนเอาไว้ หากไม่พร้อมใจสืบสาน รักษา ต่อยอด อัตลักษณ์ในพื้นที่คงไม่ปรากฏจนถึงทุกวันนี้ นี่คือเสน่ห์ที่คนภายนอกอยากมาสัมผัส มาชื่นชม เปิดประสบการณ์เท่องเที่ยว เยือนบ้านแพมบกจะได้พบการใช้ชีวิตแบบเรียบง่ายตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวง รัชกาลที่ 9 

เที่ยวชุมชนบ้านแพมบก เที่ยวได้ทุกฤดู  จุดหมายปลายทางนักท่องเที่ยวทั่วโลก นายประสพ กล่าวว่า ทุกวันจะมีนักท่องเที่ยวเฉลี่ย 400 -500 คน และช่วงไฮซีซั่น 700 คน มาเที่ยวชุมชนแพมบกแห่งนี้ ส่วนใหญ่เป็นนักท่องเที่ยวต่างประเทศที่ชอบความเป็นไทยและวิถี slow life สะท้อนถึงการท่องเที่ยววัฒนธรรมที่สร้างความประทับใจ ดึงดูดนักท่องเที่ยวเข้ามาและสร้างรายได้ให้ชุมชนมากกว่า 3-5 ล้านบาทต่อปี อีกทั้งเป็นวิสาหกิจชุมชนเพื่อการท่องเที่ยว  ถือเป็นตัวอย่างให้กับชุมชนอื่นๆ   ตนเชื่อมั่นศักยภาพความเข้มแข็งของชุมชนบ้านแพมบก ทุนทางวัฒนธรรมที่มีอยู่ ความศรัทธา เสน่ห์ที่มากมาย จะพัฒนาต่อยอด เพื่อให้สอดคล้องกับวิถีวัฒนธรรมวิถีท่องเที่ยว วิถีเศรษฐกิจ และวิถีโลกที่เปลี่ยนแปลงไป 

ปลัด วธ. กล่าวด้วยว่า ชุมชมบ้านแพมบกมีพลังจิตศรัทธาในพระพุทธศาสนา ชาวบ้านบริจาคที่ริมคันนาและทุนทรัพย์ สร้างสะพานบุญโขกู้โส่ สะพานไม้ไผ่ทอดยาว 815 เมตร เพื่อให้พระสงฆ์จากพุทธอุทยานห้วยคายคีรีเดินมาบิณฑบาตในหมู่บ้านยามเช้า เป็นวัฒนธรรมที่งดงาม กลายเป็นหนึ่งในไฮไลท์ท่องเที่ยวชุมชน  ขณะที่เสน่ห์ด้านอาหารพื้นถิ่นมีการใช้พืชผักวัตถุดิบและเครื่องปรุงจากธรรมชาติ สดใหม่ ปลอดสารพิษ เมนูที่โดดเด่น  ได้แก่ สำรับเมนูผัดผักกูด  มีทั้งแกงแค น้ำพริกอุ๊บไข่ ยำปลีกล้วย ไข่เจียว และผัดผักกูด เสริฟพร้อมข้าวสวยร้อนๆ  อร่อยและมีประโยชน์ต่อสุขภาพ

นายประสพชื่นชมบ้านแพมบก ชุมชนสร้างสรรค์มรดกภูมิปัญญา หัตถกรรม และกิจกรรมวิถีไต พัฒนาออกแบบสินค้าชุมชนให้ร่วมสมัยและมีเรื่องเล่าตอบโจทย์นักท่องเที่ยว เช่น การทำไม้กวาดปุ๋มเป้งจากใบตระกูลปาล์มและไม้ไผ่ ทำน้ำพริกคั่วทราย  ผ้าลาหู่ กระเทียมสายน้ำแร่ ถั่วลิสง ถั่วลายเสือ และงาดำสกัดเย็น ผ้ามัดย้อม ผ้าพันคอ และผ้าคลุมไหล่ ภายในชุมชนยังสามารถเที่ยวน้ำตกแพมบก จุดชมวิวดอยเมี่ยง–ดอยธง ส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้วิถีชุมชน สร้างรายได้ให้กับชาวบ้าน  กระตุ้นเศรษฐกิจ  วธ.พร้อมสนับสนุนและผลักดันเสน่ห์ ของชุมชนแห่งนี้  ให้เป็นที่รู้จักในระดับประเทศและนานาชาติ  สร้างสรรค์ให้เป็นหมุดหมายของนักท่องเที่ยวที่จะมาสัมผัสวิถีชาวไทใหญ่ เพื่อให้เกิดการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมอย่างมั่นคงและยั่งยืน

ด้านนายเศกสิทธิ์ ภีระตุ้ย  ผู้ใหญ่บ้านแพมบก กล่าวว่า บ้านแพมบกนำทุนทางวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี อัตลักษณ์ของชุมชน มาพัฒนาต่อยอด สร้างคุณค่าและมูลค่าสร้างสรรค์สู่การท่องเที่ยวชุมชนอย่างยั่งยืน จังหวัดแม่ฮ่องสอน สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดแม่ฮ่องสอนคัดเลือกและเสนอบ้านแพมบกเข้าพิจารณาและได้รับการคัดเลือกเป็น 1 ใน 10 ชุมชนต้นแบบระดับจังหวัด จากนั้นคณะกรรมการตรวจสอบและประเมินของ วธ.ได้ลงพื้นที่ตรวจประเมิน ณ บ้านแพมบก ผลพิจารณาปรากฏว่า บ้านแพมบกได้รับการคัดเลือกเป็น 1 ใน 10 สุดยอดเที่ยวชุมชน ยลวิถี นับเป็นความภาคภูมิใจอย่างยิ่งของชาวบ้านแพมบกและเป็นกำลังใจสำคัญในการร่วมกันอนุรักษ์ สืบสาน พัฒนาทุนทางวัฒนธรรม วิถีชีวิต และอัตลักษณ์ของประชาชน ให้สามารถต่อยอดสู่การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สร้างรายได้ สร้างอาชีพ และสร้างความเข้มแข็งให้กับประชาชนได้อย่างแท้จริง

“ กิจกรรมสร้างการรับรู้เส้นทางท่องเที่ยวสุดยอดชุมชนต้นแบบ ณ บ้านแพมบก สร้างความร่วมมือทุกภาคส่วนในการส่งเสริมการท่องเที่ยววิถีชุมชนให้เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายแก่ประชาชนและนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างประเทศ ทั่วโลกได้ประจักษ์ว่า ประเทศไทยมีความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่พร้อมต้อนรับและสร้างสรรค์ประสบการณ์ใหม่ใหม่ให้แก่ผู้มาเยือนชุมชนบ้านไทใหญ่แห่งนี้ มาฤดูหนาว ชมหมอก ฤดูร้อนสวยด้วยใบไม้เปลี่ยนสี ฤดูฝนเขียวขจีด้วยนาขั้นบันได  ” ผู้ใหญ่บ้านแพมบก กล่าว

มาท่องเที่ยวชุมชนเรียนรู้หมู่บ้านแพมบกไทใหญ่ อ.ปายแล้ว  ยังมีพื้นชุมชนวัฒนธรรมมากมายในอำเภอต่างๆ ของ จ.แม่ฮ่องสอนเชื่อมโยงกัน ไม่ว่าจะเป็นหมู่บ้านศูนย์วัฒนธรรมจีนยูนนาน (บ้านสันติชล) จุดชมวิวหยุนไหล บ้านสันติชล หมู่บ้านปกาเกอะญอ หมู่บ้านมูเซอ เปิดชุมชนต้อนรับผู้มาเยือน