Spondylolisthesis คืออะไร รู้จักอาการ สาเหตุ และแนวทางรักษา

อาการปวดหลังหรือปวดร้าวลงขา อาจมีสาเหตุมาจากความผิดปกติของกระดูกสันหลังที่มากกว่าที่คิด Spondylolisthesis คือโรคกระดูกสันหลังเคลื่อนซึ่งเป็นภาวะที่ส่งผลต่อความมั่นคงของแนวกระดูก และอาจกระทบต่อเส้นประสาทหากปล่อยไว้โดยไม่รักษา 

บทความนี้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับ Spondylolisthesis ตั้งแต่ความหมาย สาเหตุ อาการ ไปจนถึงแนวทางการรักษา เพื่อช่วยให้เข้าใจโรคได้อย่างถูกต้อง

Spondylolisthesis คืออะไร

Spondylolisthesis คือ โรคกระดูกสันหลังเคลื่อน หมายถึงการที่กระดูกสันหลังหนึ่งปล้องเลื่อนออกจากตำแหน่งปกติเมื่อเทียบกับปล้องข้างเคียง โดยมักเลื่อนไปทางด้านหน้า (anterior slippage) มากกว่าทิศทางอื่น

โรคนี้พบได้บ่อยบริเวณกระดูกสันหลังส่วนเอว (lumbar spine) โดยเฉพาะระดับที่ต้องรับน้ำหนักและแรงกดสูง การเคลื่อนของกระดูกส่งผลต่อความมั่นคงของแนวกระดูกสันหลัง และอาจนำไปสู่การกดทับโครงสร้างประสาทได้ในบางราย

โรคกระดูกสันหลังเคลื่อนมีสาเหตุมาจากอะไร

โรคกระดูกสันหลังเคลื่อน เกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างที่ทำหน้าที่พยุงและควบคุมตำแหน่งของกระดูกสันหลัง เมื่อความมั่นคงของแนวกระดูกลดลง กระดูกสันหลังบางปล้องจึงเลื่อนออกจากตำแหน่งปกติ สาเหตุสำคัญสามารถอธิบายได้ดังนี้

• Spondylosis คือความเสื่อมของหมอนรองกระดูกและข้อต่อกระดูกสันหลัง (Degenerative spondylolisthesis) ทำให้แนวกระดูกขาดความมั่นคงและเกิดการเคลื่อน
• ความผิดปกติหรือรอยแยกของ Pars interarticularis (Isthmic spondylolisthesis) ส่งผลให้กระดูกไม่สามารถยึดตำแหน่งเดิมได้
• การบาดเจ็บของกระดูกสันหลัง (Traumatic spondylolisthesis) จากแรงกระแทกหรืออุบัติเหตุที่ทำลายโครงสร้างกระดูกและเอ็น
• ความผิดปกติตั้งแต่กำเนิดของกระดูกสันหลัง (Congenital or dysplastic spondylolisthesis) ทำให้เกิดการเคลื่อนได้ง่าย
• ภาวะหรือโรคที่ทำให้กระดูกอ่อนแอ (Pathologic spondylolisthesis) เช่น โรคกระดูกพรุน การติดเชื้อ หรือเนื้องอกของกระดูกสันหลัง

โรคกระดูกสันหลังเคลื่อนมีอาการเป็นอย่างไร

อาการโรคกระดูกสันหลังเคลื่อนอาจแตกต่างกันไปตามระดับการเคลื่อนของกระดูก ตำแหน่งที่เกิดโรค และการกดทับโครงสร้างประสาท บางรายอาจไม่แสดงอาการในระยะแรก แต่เมื่อโรคดำเนินมากขึ้น อาการทางคลินิกจะเริ่มชัดเจนและส่งผลต่อการเคลื่อนไหวของร่างกาย

• ปวดหลังส่วนล่าง (low back pain) โดยเฉพาะขณะยืน เดิน หรือแอ่นหลัง จากความไม่มั่นคงของกระดูกสันหลัง
• ปวดร้าวลงสะโพกหรือลงขา (radicular pain) เมื่อเกิดการกดทับรากประสาท (nerve root compression)
• ชา หรือรู้สึกเสียวซ่าตามแนวขา (paresthesia) จากการระคายเคืองของเส้นประสาท
• กล้ามเนื้อขาอ่อนแรง (muscle weakness) ในรายที่มีการกดทับเส้นประสาทเป็นเวลานาน
• ตึงหรือหดเกร็งของกล้ามเนื้อหลังและต้นขา (muscle spasm) ส่งผลให้การเคลื่อนไหวจำกัด
• เดินหรือยืนนานได้ลดลง และอาการปวดดีขึ้นเมื่อก้มตัวไปด้านหน้าในบางราย

โรคกระดูกสันหลังเคลื่อนมีวิธีรักษาอย่างไรบ้าง

หลักการรักษา Spondylolisthesis คือการพิจารณาตามระดับการเคลื่อนของกระดูก ความรุนแรงของอาการ และการกดทับโครงสร้างประสาท 

วิธีรักษากระดูกสันหลังเคลื่อนมุ่งเน้นการลดอาการปวด เพิ่มความมั่นคงของกระดูกสันหลัง และป้องกันการดำเนินของโรค

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (Conservative treatment) ใช้ในรายที่การเคลื่อนอยู่ในระดับไม่รุนแรง ประกอบด้วยการพักการใช้งาน การใช้ยาแก้ปวดและยาลดการอักเสบ (NSAIDs) การทำกายภาพบำบัด (physical therapy) เพื่อเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว และการปรับท่าทางการใช้งานกระดูกสันหลัง

การฉีดยาเพื่อลดการอักเสบ (Spinal injection) เช่น การฉีดสเตียรอยด์เข้าโพรงประสาทหรือรอบรากประสาท (epidural steroid injection) ช่วยลดอาการปวดจากการที่กระดูกสันหลังเคลื่อนทับเส้นประสาทในระยะสั้นถึงปานกลาง

การผ่าตัด (Surgical treatment) พิจารณาในรายที่มีการเคลื่อนรุนแรง อาการไม่ตอบสนองต่อการรักษาแบบไม่ผ่าตัด หรือมีภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อนทับเส้นประสาทอย่างชัดเจน โดยการผ่าตัดอาจรวมถึงการคลายการกดทับเส้นประสาท (decompression) และการยึดตรึงกระดูกสันหลัง (spinal fusion) เพื่อเพิ่มความมั่นคงในระยะยาว

Spondylolisthesis คือโรคที่ควรเริ่มรักษา ปรึกษาได้ที่โรงพยาบาล วิภาวดี

Spondylolisthesis คือโรคที่ต้องอาศัยการวินิจฉัยและวางแผนรักษาอย่างถูกต้องตั้งแต่ระยะแรก โรงพยาบาลวิภาวดีมีบริการตรวจวินิจฉัยโรคกระดูกสันหลังด้วยเครื่องมือทางรังสีที่ได้มาตรฐาน พร้อมทีมแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกสันหลังที่ประเมินแนวทางการรักษาได้อย่างเหมาะสมในแต่ละราย

• Facebook: Vibhavadi Hospital 
• Line: @Vibhavadihospital
• Email: [email protected] 
• Tel: 02-561-1111 หรือ 02-581-1111