เยอรมนีและฝรั่งเศส ระงับโครงการเครื่องบินขับไล่ FCAS

เก้าปีหลังจากประกาศโครงการเครื่องบินรบร่วมกัน เยอรมนีและฝรั่งเศสได้ตัดสินใจยุติโครงการ FCAS ภายหลังข้อพิพาทที่ยืดเยื้อมานาน แหล่งข่าวจากรัฐบาลเยอรมนีเปิดเผยกับสำนักข่าวเอเอฟพีที่กรุงเบอร์ลินเมื่อวันจันทร์

ฟรีดริช เมิร์ซ-นายกรัฐมนตรีของเยอรมนี และเอ็มมานูเอล มาครง-ประธานาธิบดีของฝรั่งเศส “ได้ข้อสรุปร่วมกันว่าทั้งสองฝ่ายไม่สามารถบรรลุข้อตกลงในการสร้างเครื่องบินรบร่วมกันได้” ปารีสระบุว่าทั้งสองประเทศรู้สึกเสียใจกับการยุติโครงการนี้

แหล่งข่าวจากรัฐบาลเยอรมนีกล่าวต่อว่า “พวกเขาตระหนักถึงความเป็นจริงนี้” ดังนั้น “นายกรัฐมนตรีเมิร์ซจึงเสนอแนะต่อประธานาธิบดีมาครง ให้ยุติการพัฒนาระบบเครื่องบินรบร่วม”

รัฐบาลเยอรมนีระบุว่า “แก่นหลักของ FCAS” ควรดำเนินต่อไปในฐานะระบบของยุโรป ซึ่งโดยพื้นฐานแล้วเป็นระบบประสาทที่เชื่อมโยงเครื่องบินโดรนและส่วนประกอบอื่น ๆ เข้าด้วยกันเป็นระบบเดียว ตามแหล่งข่าวจากรัฐบาลเยอรมนี คาดว่ากระทรวงกลาโหมของทั้งสองประเทศจะจัดทำแผนงานในการประชุมระดับรัฐมนตรีฝรั่งเศส-เยอรมนีในเดือนหน้า โดยมุ่งเน้นไปที่ “โครงการที่เกี่ยวข้องและที่เป็นไปได้ไม่กี่โครงการ” ซึ่งน่าจะรวมถึงโดรนและสิ่งที่เรียกว่า Combat Cloud

ทำเนียบเอลิเซแถลงว่า ปารีสและเบอร์ลินรู้สึกเสียใจที่ทั้งสองฝ่ายไม่สามารถบรรลุข้อตกลงในการดำเนินโครงการเครื่องบินรบต่อไปได้ ตามแถลงการณ์ระบุว่า เมิร์ซและมาครงเคย “หารือกันอย่างยาวนานและบ่อยครั้ง ถึงแนวทางในการผลักดันโครงการนี้ ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการป้องกันประเทศของยุโรป” ทว่าทางการเยอรมนีสรุปว่า ไม่สามารถใช้แรงกดดันเพิ่มเติมต่อบริษัทที่เกี่ยวข้องได้อีกต่อไป

ชื่อโครงการ FCAS ย่อมาจาก Future Combat Air System (ระบบอากาศยานรบแห่งอนาคต) ซึ่งเยอรมนี ฝรั่งเศส และสเปนต่างมีส่วนร่วมในโครงการนี้ ระบบนี้ถูกวางแผนให้เป็นแกนหลักของการป้องกันทางอากาศของฝรั่งเศสและเยอรมนี เริ่มต้นในทศวรรษ 2040 เครื่องบินขับไล่ติดเทคโนโลยีล่องหนมีเป้าหมายที่จะเข้ามาแทนที่ Eurofighter Tycoon ในกองทัพอากาศเยอรมนี และเครื่องบินขับไล่ Rafale ในกองทัพอากาศฝรั่งเศส

อย่างไรก็ตาม กองทัพอากาศฝรั่งเศสมีความต้องการที่แตกต่างจากกองทัพอากาศเยอรมนี เครื่องบินขับไล่ของฝรั่งเศสคาดว่าจะสามารถลงจอดบนเรือบรรทุกเครื่องบินและบรรทุกอาวุธนิวเคลียร์ได้ ในขณะที่กองทัพอากาศเยอรมนีต้องการเครื่องบินขับไล่ที่เร็ว ดังนั้นจึงมีการคาดการณ์กันมานานแล้วว่า เยอรมนีและฝรั่งเศสจะพัฒนาเครื่องบินขับไล่ของตนเองโดยใช้แพลตฟอร์มร่วมกัน

ข้อพิพาทเรื่องความเป็นผู้นำระหว่างบริษัทที่เข้าร่วมโครงการ ได้แก่ ดัสโซต์ และแอร์บัส ได้ทำให้โครงการล่าช้าไปหลายเดือน บริษัทผู้รับเหมาด้านการป้องกันประเทศของฝรั่งเศสอย่างดัสโซลต์ อ้างว่าตนมีบทบาทในการพัฒนาเครื่องบินรบ ขณะที่ฝ่ายป้องกันประเทศของแอร์บัส ซึ่งมีที่ตั้งอยู่ในรัฐบาวาเรีย เชื่อว่าดัสโซลต์กำลังละเมิดข้อตกลง นอกจากนี้แอร์บัสยังมีความกังวลเกี่ยวกับการถูกลดบทบาทลงเหลือเพียงผู้จัดหาชิ้นส่วนเท่านั้น

โดยพื้นฐานแล้ว ข้อพิพาทนี้เกี่ยวข้องกับประเด็นเรื่องทรัพย์สินทางปัญญา การถ่ายโอนเทคโนโลยี และในระยะยาว-โอกาสในการส่งออก เอริค ทราปปิเยร์-ซีอีโอของดัสโซลต์ ยืนยันซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า ดัสโซลต์สามารถสร้างเครื่องบินรบได้ด้วยตนเอง ในขณะที่มาครงย้ำชัดเจนบ่อยครั้งว่า เครื่องบินรบที่ร่วมกันพัฒนาเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการป้องกันประเทศของยุโรป

เฟสที่ 2 คือการสร้างเครื่องสาธิต อันเป็นขั้นตอนก่อนการสร้างต้นแบบนั้น มีกำหนดจะเริ่มในปีนี้ ซึ่งจะต้องใช้เงินลงทุนประมาณห้าพันล้านยูโร กำหนดส่งตารางเวลาซึ่งหมดอายุไปเมื่อเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา ได้ถูกเลื่อนออกไปหลายครั้งแล้ว

ฝรั่งเศสและเยอรมนีได้เจรจากันในระดับการเมืองจนถึงนาทีสุดท้ายเพื่อดำเนินโครงการต่อไป เมื่อปลายเดือนมีนาคมทั้งสองฝ่ายได้แต่งตั้งทีมไกล่เกลี่ยร่วมฝรั่งเศส-เยอรมนีเพื่อพยายามหาข้อตกลงร่วมกัน

อดีตนายกรัฐมนตรีอังเกลา แมร์เคลของเยอรมนี และมาครง ประกาศโครงนี้ร่วมกันในปี 2017 หลังจากโดนัลด์ ทรัมป์ได้รับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีสหรัฐฯ สมัยแรก สองปีต่อมา สเปนประกาศเข้าร่วมโครงการด้วย และเบลเยียมมีสถานะเป็นผู้สังเกตการณ์มาตั้งแต่ปี 2023

โครงการระดับนานาชาติขนาดใหญ่ที่เทียบเคียงได้คือ GCAP (Global Combat Air Programme) โครงการเครื่องบินทิ้งระเบิดล่องหนรุ่นใหม่ที่สหราชอาณาจักร อิตาลี และญี่ปุ่นเข้าร่วม โดยมีจุดประสงค์เพื่อทดแทนเครื่องบินขับไล่ F-2 ของญี่ปุ่น และเครื่องบินขับไล่ Eurofighter ของอังกฤษและอิตาลี.