ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศเผยคำตัดสินครั้งประวัติศาสตร์ว่าเมียนมาก่ออาชญากรรมฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชนกลุ่มน้อยชาวโรฮีนจา โดยมีคำสั่งให้รับผู้ลี้ภัยกลับประเทศอย่างปลอดภัยและจ่ายค่าชดเชย

ผู้ลี้ภัยชาวโรฮีนจาเฝ้าชมการตัดสินของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) ในคดีที่เมียนมากระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ บนจอภาพในค่ายผู้ลี้ภัยที่เมืองคอกซ์ บาซาร์ ประเทศบังกลาเทศ เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน (Photo by Salahuddin Ahmed / AFP)
เอเอฟพีรายงาน เมื่อวันศุกร์ที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า รัฐบาลเมียนมาถูกพิพากษาความผิดในคดีก่ออาชญากรรมฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชนกลุ่มน้อยชาวโรฮีนจา ตามคำตัดสินครั้งประวัติศาสตร์ของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ)
ถือเป็นครั้งแรกในรอบ 80 ปี ที่ผู้พิพากษาของศาลสูงแห่งสหประชาชาติตัดสินว่ารัฐใดรัฐหนึ่งก่ออาชญากรรมฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ และน่าจะถูกมองว่าเป็นความยุติธรรมสำหรับเหยื่อชาวโรฮีนจาที่ถูกเมียนมาปราบปรามอย่างโหดร้ายในปี 2017
"สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาได้ก่ออาชญากรรมฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ต่อกลุ่มชาวโรฮีนจาในรัฐยะไข่ตอนเหนือ" ยูจิ อิวาซาวะ ประธานศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ กล่าวขณะประกาศคำตัดสินในหอประชุมใหญ่แห่งความยุติธรรมของศาลในกรุงเฮก
อันโตนีโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ เรียกร้องเมียนมาให้รับชนกลุ่มน้อยส่วนใหญ่ที่เป็นชาวมุสลิมเหล่านั้นกลับบ้านเกิด ขณะที่ประธานาธิบดีอดามา บาร์โรว์ ของแกมเบียซึ่งประเทศของเขาเป็นผู้ยื่นฟ้องคดีในปี 2019 เรียกวันนี้ว่าเป็น "วันประวัติศาสตร์สำหรับความยุติธรรมระหว่างประเทศ"
ในบังกลาเทศ ผู้คนหลายร้อยคนติดตามการพิจารณาคดีผ่านจอขนาดใหญ่ในคอกซ์ บาซาร์ ซึ่งเป็นค่ายผู้ลี้ภัยใหญ่ที่สุดในโลกที่รองรับผู้คนมากกว่า 1 ล้านคน โดยหลายคนร่ำไห้เมื่ออิวาซาวะประกาศคำตัดสิน
เป็นเวลากว่า 3 ชั่วโมงที่อิวาซาวะได้นำเสนอหลักฐานอันน่าสะพรึงกลัวเกี่ยวกับการกระทำโหดร้ายของเมียนมาต่อชาวโรฮีนจาในช่วงปฏิบัติการปราบปราม ซึ่งทำให้ชนกลุ่มน้อยหลายแสนคนต้องหนีไปยังประเทศบังกลาเทศที่อยู่ใกล้เคียง
อิวาซาวะระบุว่า กองกำลังรักษาความปลอดภัยของเมียนมาได้สังหารพลเรือนชาวโรฮีนจาหลายพันคน, กระทำความรุนแรงทางเพศอย่างแพร่หลายต่อผู้หญิง และกระทำความรุนแรงอย่างสุดขีดต่อเด็ก
ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศเผยว่า หลักฐานบ่งชี้ว่ามีผู้เสียชีวิตประมาณ 10,000 รายในปฏิบัติการกวาดล้างของเมียนมาเพื่อปราบปรามชุมชนชาวโรฮีนจา
"หมู่บ้านของชาวโรฮีนจาถูกทำลายอย่างเป็นระบบและถูกแทนที่ด้วยผู้ที่ไม่ใช่ชาวโรฮีนจา โดยข้อสรุปที่สมเหตุสมผลเพียงอย่างเดียวคือรัฐบาลเมียนมาตั้งใจทำลายประชากร ซึ่งเป็นเกณฑ์สำคัญในการพิจารณาว่าเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์หรือไม่" ศาลฯระบุ
ศาลฯยังได้ออกคำสั่งให้เมียนมาอนุญาตและอำนวยความสะดวกให้ผู้ที่ลี้ภัยความรุนแรงกลับไปยังที่อยู่อาศัยของตนอย่างปลอดภัย, สมัครใจ และมีศักดิ์ศรี
ผู้พิพากษาบอกรัฐบาลเมียนมาว่าต้องสอบสวนและลงโทษผู้ใดก็ตามที่ต้องสงสัยว่ากระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ โดยจะกำหนดค่าชดเชยในภายหลัง
แม้ว่าคำตัดสินของศาลโลกจะมีผลผูกพันและไม่สามารถอุทธรณ์ได้ แต่ศาลฯไม่มีวิธีบังคับใช้คำตัดสิน และยังคงต้องรอดูว่าฝ่ายปกครองของเมียนมาจะปฏิบัติตามคำสั่งหรือไม่
แต่คำตัดสินนี้มีแนวโน้มที่จะเพิ่มแรงกดดันจากนานาชาติให้กับมิน อ่อง หล่าย ผู้นำของเมียนมาซึ่งเคยเป็นผู้บัญชาการทหารในช่วงปราบปรามชาวโรฮีนจาและผู้ทำการโค่นล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของออง ซาน ซูจี ในการรัฐประหารปี 2021
ในปีนี้ เขาได้รับการแต่งตั้งเป็นประธานาธิบดีพลเรือนจากการเลือกตั้งที่สร้างมาเพื่อปูทางให้ตนเอง และกำลังดำเนินแคมเปญทางการทูตเพื่อสร้างความชอบธรรมซึ่งอาจซับซ้อนขึ้นจากคำตัดสินนี้
ถึงกระนั้น ผลกระทบกลับเกิดขึ้นทันที โดยรัฐบาลอังกฤษเตรียมขับไล่ผู้ช่วยทูตฝ่ายกลาโหมของเมียนมาออกจากประเทศ
คำตัดสินครั้งสำคัญของศาลฯยังถูกจับตามองอย่างใกล้ชิดโดยผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย เพื่อหาเบาะแสว่าศาลฯจะตัดสินอย่างไรในคดีสำคัญอีกคดีหนึ่ง นั่นคือ อิสราเอลได้กระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ในฉนวนกาซาหรือไม่
มาเรีย เอเลนา วิกโนลี ที่ปรึกษาอาวุโสด้านความยุติธรรมระหว่างประเทศของฮิวแมนไรท์วอทช์ กล่าวว่า คำตัดสินครั้งนี้จะเป็นแบบอย่างที่สำคัญสำหรับเหยื่อของการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์และอาชญากรรมร้ายแรงอื่น ๆ ทั่วโลกในการแสวงหาความยุติธรรมของพวกเขาเอง
คดีนี้ถูกฟ้องโดยประเทศแกมเบียภายใต้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการป้องกันและลงโทษอาชญากรรมฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ปี 1948 ซึ่งอนุญาตให้รัฐใดๆ ก็ได้ฟ้องร้องรัฐอื่นที่ตนสงสัยว่าละเมิดข้อตกลงระหว่างประเทศที่จัดตั้งขึ้นหลังสงครามโลกครั้งที่สอง
รัฐมนตรียุติธรรมของแกมเบียกล่าวกับผู้สื่อข่าวที่ศาลฯว่า คำตัดสินนี้เป็นชัยชนะของชาวโรฮีนจาผู้ซึ่งต้องทนทุกข์ทรมานอย่างมาก
ทั้งนี้ เมียนมาปฏิเสธข้อกล่าวหาการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์มาโดยตลอด และอ้างว่าการกระทำของตนมีเป้าหมายเพื่อปราบปรามการก่อกบฏทางทหารของกลุ่มผู้ก่อการร้ายที่ลอบโจมตีหลายครั้งจนทำให้เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยเสียชีวิตกว่าสิบคน
"เมียนมาไม่มีหน้าที่ต้องนิ่งเฉยและปล่อยให้ผู้ก่อการร้ายก่อเหตุได้อย่างอิสระ" โก โก หล่าย ตัวแทนของรัฐบาลเมียนมากล่าวต่อผู้พิพากษาในระหว่างการพิจารณาคดีเมื่อเดือนมกราคม
หลังการประกาศคำตัดสินของศาลฯ ทางการเมียนมายังไม่มีปฏิกิริยาใดๆ ในทันที
นักเคลื่อนไหวชาวโรฮีนจาในกรุงย่างกุ้งกล่าวว่า พวกเขารู้สึกพอใจมากกับคำตัดสิน แต่ก็เกรงว่าจะเกิดผลกระทบในทางลบต่อชุมชนที่ยังคงอยู่ในเมียนมา
"ชาวโรฮีนจาจำนวนมากที่พลัดถิ่นออกจากรัฐยะไข่เนื่องจากการสู้รบจะได้เดินทางมาถึงย่างกุ้งและที่อื่นๆ ในประเทศ ซึ่งเราหวังว่าจะไม่มีอะไรร้ายแรงเกิดขึ้น" นักเคลื่อนไหวระบุ.
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
ไทยจี้เมียนมาแก้มลพิษ จ่อลงMOUจีนตรวจนํ้า
"สีหศักดิ์" หารือ "มิน อ่อง หล่าย" เร่งจัดประชุมคณะทำงานร่วมแก้ปัญหามลพิษน้ำข้ามแดนโดยเร็ว
'สีหศักดิ์' เตรียมถกรัฐบาลเมียนมา ตั้งคณะทำงานร่วมแก้สารพิษรัฐฉานกระทบฝั่งไทย
“สีหศักดิ์” เผย บินเมียนมาถกแก้ปัญหามลพิษแม่น้ำกก-แม่น้ำสาย เร่งตั้งคกก.ร่วมแก้ผลพวงเหมืองในรัฐฉาน พร้อมติดตามการเมืองในเมียนมา ตอกย้ำไม่ให้สงครามกระทบฝั่งไทย หวังเห็นความปรองดองในเมียนมา
ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศประกาศคำตัดสินเมียนมา ในคดีฆ่าล้างเผ่าพันธุ์โรฮิงยา
ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) ในกรุงเฮก จะประกาศคำตัดสินในวันที่ 19 พฤศจิกายนนี้ ในคดีที่เกี่ยวข้องกับข้อกล่าวหาการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชนกลุ่มน้อยชาวมุสลิมโรฮิงยาในเมียนมาร์ ศาลประกาศเรื่องนี้เมื่อวันอังคาร
'อังคณา' กังขา กก.อุ้มหาย มารายงานสถานการณ์ในประเทศไทย ถามไป10 ข้อไม่ตอบเลยสักข้อ
นางอังคณา นีละไพจิตร สมาชิกวุฒิสภา และอดีตกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ว่า คณะกรรมการทรมานอุ้มหาย ที่มี รมต. ยุติธรรมเป็นประธาน

