การแบ่งแยกสีผิว – ข้อกล่าวหาต่ออิสราเอลเป็นธรรมหรือไม่?

ฝ่ายปาเลสไตน์กล่าวหาอิสราเอลว่ามี “การแบ่งแยกสีผิว” ในดินแดนที่ถูกยึดครอง ซึ่งล่าสุดเกิดขึ้นต่อหน้าศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ การแบ่งแยกสีผิวหมายถึงอะไร และข้อกล่าวหานั้นสมเหตุสมผลหรือไม่?

ถนนที่มีเลนแยกสำหรับชาวอิสราเอลและชาวปาเลสไตน์ การเคอร์ฟิว และข้อจำกัดด้านเสรีภาพในการเดินทางสำหรับชาวปาเลสไตน์ ล้วนเป็นมาตรการที่อิสราเอลปฏิบัติต่อประชากรชาวปาเลสไตน์ ในดินแดนปาเลสไตน์ที่ถูกยึดครอง ทำให้เห็นถึงความแตกต่างจากชาวอิสราเอลที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ที่นั่น อิสราเอลอ้างเหตุผลว่าเพื่อปกป้องประชากรอิสราเอล แต่ฝ่ายปาเลสไตน์เชื่อว่าเป็นการกดขี่อย่างเป็นระบบ

ริยาด อัล-มาลิกี รัฐมนตรีต่างประเทศปาเลสไตน์ตั้งข้อกล่าวหาอิสราเอลว่า “แบ่งแยกสีผิว” ในการพิจารณาคดีต่อหน้าศาลยุติธรรมระหว่างประเทศเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ศาลสหประชาชาติในกรุงเฮกควรจะชี้แจงคำถามทางกฎหมายระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับดินแดนปาเลสไตน์ที่ถูกยึดครองด้วยความเห็นของผู้เชี่ยวชาญตามมติของสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ การพิจารณาคดีสิ้นสุดลงเมื่อวันอังคาร

ความจริงข้อกล่าวหาเรื่องการแบ่งแยกสีผิวไม่ใช่เรื่องใหม่ มีการหยิบยกขึ้นมานานหลายปีแล้ว โดยฝ่ายปาเลสไตน์ แต่ยังรวมถึงองค์กรสิทธิมนุษยชนด้วย

การแบ่งแยกสีผิว หมายถึงอะไร?

คำนี้มีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับประวัติศาสตร์ของแอฟริกาใต้ ที่นั่นในศตวรรษที่ 20 ชาวบัวร์เชื้อสายยุโรปได้จัดตั้งระบบการแบ่งแยกทางเชื้อชาติ ซึ่งผู้คนจะถูกแบ่งออกเป็นกลุ่มตามสีผิวของพวกเขา ชาวแอฟริกาใต้ที่ไม่ใช่คนผิวขาวถูกเลือกปฏิบัติทางกฎหมายหลายประการ เช่น พวกเขาไม่ได้รับอนุญาตให้ลงคะแนนเสียงเลือกตั้ง จากประสบการณ์นี้ การแบ่งแยกสีผิวได้พัฒนาไปสู่แนวคิดทางกฎหมายระหว่างประเทศด้วย

แก่นแท้ของการแบ่งแยกสีผิวคือ การกดขี่ของกลุ่มที่กำหนดตามเกณฑ์ “เชื้อชาติ” – ตามอนุสัญญาต่อต้านการแบ่งแยกสีผิว – โดยการปฏิเสธสมาชิกจากการเข้าร่วมในชีวิตทางการเมือง สังคม วัฒนธรรม หรือเศรษฐกิจในประเทศใดประเทศหนึ่ง อีกตัวอย่าง: การสร้างสลัมหรือเวนคืนที่ดินเพื่อแบ่งแยกประชากรตามเชื้อชาติ

เช่นเดียวกับอาชญากรรมการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ปัจจัยชี้ขาดในการแบ่งแยกสีผิว คือ จุดประสงค์ในการกดขี่ จะต้องมุ่งไปที่การก่อตั้งหรือการรักษาไว้ซึ่งการครอบงำของกลุ่ม “เชื้อชาติ” กลุ่มหนึ่งเหนืออีกกลุ่มหนึ่ง การห้ามแบ่งแยกสีผิวถือเป็นกฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศที่บังคับใช้ รัฐทั้งหมดจะต้องปฏิบัติตาม นอกจากนี้ การแบ่งแยกสีผิวยังเป็นอาชญากรรมต่อมนุษยชาติภายใต้กฎหมายอาญาระหว่างประเทศ ซึ่งหมายความว่าบุคคลอาจถูกลงโทษจากการแบ่งแยกสีผิวได้เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ว่าการเลือกปฏิบัติเช่นนั้นทั้งหมดจะนำไปสู่การแบ่งแยกสีผิว ตามความเห็นของผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายระหว่างประเทศ ปัจจัยชี้ขาดคือจุดประสงค์ของมาตรการต่างๆ ในกรณีของอิสราเอลนั้นต้องดูว่าเป็นเรื่องเกี่ยวกับการปกครองของอิสราเอลเหนือประชากรปาเลสไตน์บนพื้นฐานของการแบ่งแยกและการเลือกปฏิบัติทางเชื้อชาติ และการกดขี่อย่างเป็นระบบ หรือเกี่ยวกับผลประโยชน์ด้านความปลอดภัยหรือไม่

คงต้องรอดูกันว่า ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศจะชี้แจงข้อกล่าวหาเรื่องการแบ่งแยกสีผิวอย่างชัดเจนหรือไม่ ซึ่งอาจต้องใช้เวลาหลายเดือนหรือหลายปีก่อนที่ศาลจะมีคำตัดสิน.