เกษียณแล้วแต่ยังมีรายได้ เมื่อ ‘ประสบการณ์’ กลายเป็นสินทรัพย์

วันรับเงินเดือนครั้งสุดท้าย ไม่จำเป็นต้องเป็นวันสุดท้ายที่เราสร้างรายได้ “เคทีซี” หรือ บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน) ชวนมองคำว่า “เกษียณ” ในความหมายใหม่ เพราะอายุ 60 วันนี้ อาจไม่ใช่เส้นแบ่งระหว่าง “ทำงาน” กับ “หยุดทำงาน” อีกต่อไป แต่เป็นจังหวะที่เราเลือกได้มากขึ้นว่า จะใช้เวลา ความรู้ และประสบการณ์ที่สะสมมาตลอดชีวิตอย่างไร คำถามจึงอาจไม่ใช่แค่เกษียณแล้วจะทำอะไร? แต่อาจเป็นเรายังทำอะไรได้ดี และสิ่งนั้นสร้างคุณค่าให้คนอื่นได้อย่างไร?

งานหลัง 60 ไม่จำเป็นต้องเหมือนงานก่อน 60

ภาพของการทำงานหลังเกษียณ ไม่จำเป็นต้องหมายถึงการกลับไปนั่งโต๊ะแปดชั่วโมง เข้างานห้าวันต่อสัปดาห์ หรือรับผิดชอบตำแหน่งใหญ่เหมือนเดิม อดีตนักบัญชีอาจช่วยธุรกิจเล็กๆ วางระบบบัญชีเดือนละไม่กี่วัน อดีตครูอาจสอนพิเศษ ผู้บริหารอาจรับเป็นที่ปรึกษา คนทำอาหารเก่งอาจรับทำอาหารเฉพาะวันที่สะดวก ช่างฝีมืออาจรับงานเป็นครั้งๆ หรือคนที่มีความรู้เฉพาะทางอาจนำความรู้นั้นไปสอนผ่านออนไลน์

ทิศทางนี้เริ่มเห็นชัดขึ้นในตลาดแรงงานไทย โดยในปี 2569 กระทรวงแรงงานเดินหน้าพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อส่งเสริมการจ้างงานผู้สูงอายุ ทั้งการพัฒนาทักษะ การออกแบบงานให้เหมาะกับศักยภาพ ตลอดจนการหารือกับภาคเอกชนถึงรูปแบบ การจ้างงานรายชั่วโมง เพื่อเปิดโอกาสให้คนวัย 60+ ที่ยังต้องการทำงาน สามารถมีรายได้โดยไม่จำเป็นต้องกลับเข้าสู่รูปแบบงานเต็มเวลา

ทำงานน้อยลง แต่ใช้สิ่งที่รู้มากขึ้น

“ประสบการณ์” คือสินทรัพย์ที่สะสมมาหลายสิบปี ลองนึกย้อนกลับไปตลอดชีวิตการทำงาน เราอาจเคยเจอลูกค้าที่รับมือยาก ผ่านช่วงเศรษฐกิจดีและแย่ แก้ปัญหาที่ไม่มีคำตอบในคู่มือ ทำงานกับคนหลายรุ่น เคยตัดสินใจถูก และแน่นอนว่าเคยตัดสินใจผิด สิ่งเหล่านี้มีมูลค่า เพราะความรู้บางอย่างเรียนได้จากหนังสือ แต่บางอย่างต้องแลกมาด้วยเวลา

คนที่ทำงานมา 30–40 ปี อาจมองปัญหาบางเรื่องแล้วรู้ทันทีว่า จุดไหนควรระวัง เรื่องไหนควรรีบแก้ และอะไรที่ไม่ควรเสียเวลา ความสามารถแบบนี้ไม่ได้หายไปในวันที่คืนบัตรพนักงาน เคทีซีจึงอยากชวนคนวัยเกษียณลองเปลี่ยนวิธีคิด จากคำถามว่าใครจะจ้างคนอายุ 60? เป็นประสบการณ์ของเราแก้ปัญหาอะไรให้คนอื่นได้? เพราะเมื่อหาคำตอบเจอ ประสบการณ์ อาจเปลี่ยนจากเรื่องในอดีตให้กลายเป็นรายได้ในปัจจุบันได้

รายได้ไม่ต้องเท่าเงินเดือนเดิม ก็มีความหมาย

อีกความคิดที่ควรวางลงพร้อมกับการเกษียณ คือการใช้เงินเดือนเดิมเป็นตัววัดคุณค่าของงานใหม่ สมมติหลังเกษียณเราใช้จ่ายเดือนละ 25,000 บาท และมีงานเล็กๆ สร้างรายได้เพิ่มเดือนละ 5,000 บาท เงิน 5,000 บาทอาจดูไม่มากเมื่อเทียบกับเงินเดือนสมัยทำงาน แต่ในอีกมุมหนึ่ง นั่นคือเงิน 5,000 บาทที่ยังไม่ต้องถอนจากเงินเก็บหนึ่งปีเท่ากับ 60,000 บาท หากทำต่อเนื่องได้หลายปี รายได้ก้อนเล็กสามารถช่วยชะลอการใช้เงินเกษียณก้อนใหญ่ และทำให้เรามีทางเลือกทางการเงินมากขึ้น

คุณค่าของรายได้หลังเกษียณจึงไม่ควรวัดเพียงว่าหาได้เท่าไร? แต่ควรมองว่าช่วยให้เงินที่สะสมมาอยู่กับเราได้นานขึ้นแค่ไหน? โดยเฉพาะเมื่อเป็นรายได้จากงานที่เราเลือกเอง และยังได้ใช้สิ่งที่ถนัด หลังอายุ 60 เราอาจมีสิ่งที่วัยทำงานไม่มี นั่นคือสิทธิที่จะเลือก ตอนอายุ 30 หรือ 40 หลายคนทำงานเพราะมีบ้านต้องผ่อน ลูกต้องเรียน และมีค่าใช้จ่ายรออยู่ทุกเดือน แต่เมื่อเข้าสู่วัยเกษียณและวางแผนการเงินไว้ดีแล้ว ความสัมพันธ์กับคำว่างานอาจเปลี่ยนไป เราอาจเลือกได้ว่าจะทำกับใคร ทำกี่วัน รับงานแบบไหน และปฏิเสธอะไร

ถ้าเคยเป็นผู้บริหาร ไม่จำเป็นต้องกลับไปบริหารองค์กรอีกแห่ง อาจเป็นที่ปรึกษาเดือนละสองวันก็พอ ถ้าเคยเป็นครู ไม่จำเป็นต้องกลับไปสอนเต็มเวลา อาจรับนักเรียนเพียงไม่กี่คน เป้าหมายจึงไม่ใช่การทำงานให้มากที่สุด แต่คือการหาจุดที่ “รายได้ เวลา ความถนัด และความสุข” อยู่ด้วยกันได้ และนั่นอาจเป็นข้อได้เปรียบที่สำคัญของการทำงานหลังเกษียณ เพราะเป็นครั้งแรกๆ ในชีวิตที่เราอาจได้เลือกงานจากคำว่า “อยากทำ” มากกว่า “ต้องทำ”

มีประสบการณ์อย่างเดียวไม่พอ ต้องพร้อมเรียนรู้ของใหม่ด้วย

อย่างไรก็ตาม ประสบการณ์ 30 ปีไม่ได้แปลว่าวิธีทำงานเมื่อ 30 ปีก่อนยังใช้ได้ทั้งหมดในวันนี้ โลกของงานเปลี่ยนไปมาก ทั้งการประชุมออนไลน์ การรับเงินผ่านระบบดิจิทัล การขายผ่านสื่อสังคมออนไลน์ รวมถึงปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่เข้ามาช่วยค้นข้อมูล จัดการเอกสาร และลดเวลาของงานบางประเภท คนวัย 60+ จึงไม่จำเป็นต้องแข่งขันกับคนรุ่นใหม่ด้วยความเร็ว แต่อาจสร้างจุดแข็งจากสิ่งที่คนรุ่นใหม่ยังมีไม่เท่า นั่นคือประสบการณ์ การอ่านคน การตัดสินใจ และบทเรียนจากความผิดพลาด แล้วใช้เทคโนโลยีใหม่มาช่วยให้สิ่งเหล่านั้นทำงานได้ดีขึ้น

สูตรจึงไม่ใช่ “เก่งแบบเดิมให้มากกว่าเดิม” แต่คือ เอาประสบการณ์เดิม มารวมกับเครื่องมือใหม่ คนที่รู้มาก แต่ยังพร้อมเรียนรู้ อาจเป็นคนที่มีมูลค่าในตลาดงานมากกว่าที่ตัวเองคิด แต่ถ้าไม่อยากทำงานก็ไม่ผิด เคทีซีไม่ได้กำลังบอกว่าทุกคนควรทำงานต่อหลังอายุ 60 หากทำงานมาทั้งชีวิตและอยากพัก อยากเที่ยว ปลูกต้นไม้ เลี้ยงหลาน อ่านหนังสือ หรือตื่นโดยไม่ต้องตั้งนาฬิกาปลุก นั่นก็คือชีวิตเกษียณที่ดีได้เหมือนกัน

การทำงานหลังเกษียณควรเป็นทางเลือก ไม่ใช่ภาระ แต่สำหรับคนที่ยังสนุกกับการทำงาน ยังอยากเจอผู้คน มีความรู้ที่อยากส่งต่อ หรืออยากมีรายได้เพิ่มอีกเล็กน้อย อย่าให้ตัวเลข “60” มาตัดสินว่าเราหมดเวลาแล้ว เพราะบางทีช่วงเวลาที่ดีที่สุดของการทำงาน อาจไม่ใช่วันที่เรามีตำแหน่งสูงที่สุด หรือได้รับเงินเดือนมากที่สุด แต่อาจเป็นวันที่เราไม่ต้องทำงานเพราะจำเป็นอีกต่อไป เราเลือกได้ว่าจะทำอะไร ทำกับใคร ทำมากแค่ไหน และเมื่อไรควรหยุด วันเกษียณจึงอาจเป็นวันสุดท้ายของ “เงินเดือน” แต่ไม่จำเป็นต้องเป็นวันสุดท้ายของ “รายได้” และยิ่งไม่ใช่วันหมดอายุของ “ประสบการณ์” ที่เราใช้เวลาทั้งชีวิตสร้างขึ้นมา

กระเบียดเกษียณ

บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน)

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง