พฤฒสภา คือ สภาปรีดี จริงหรือ ? (41)

ไชยันต์ ไชยพร

ก่อนจะเกิดรัฐธรรมนูฉบับที่ 4 หรือรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ. 2490  เรามีรัฐธรรมนูญฉบับที่ 2 คือฉบับ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 และฉบับที่ 3 คือฉบับ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2489  ผู้เขียนได้ชี้ให้เห็นแล้วว่า รัฐธรรมนูญฉบับที่ 2 ที่ใช้อยู่ระหว่าง พ.ศ. 2475-2489 เป็นรัฐธรรมนูญที่นำไปสู่ระบอบคณาธิปไตยสืบทอดอำนาจโดยคณะราษฎร สาเหตุสำคัญที่ทำให้รัฐธรรมนูญฉบับนี้เป็นรัฐธรรมนูญคณาธิปไตยสืบทอดอำนาจโดยคณะราษฎร ได้แก่

1. การเปิดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มีสิทธิ์รับรองคณะรัฐมนตรีร่วมกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 

2. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มีจำนวนเท่ากับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 ที่มาจากการเลือกตั้ง

3. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มาจากการแต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี และมีวาระอยู่ยาวตราบที่ยังบังคับใช้บทเฉพาะกาลอยู่ 

4. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ชุดแรกที่แต่งตั้งขึ้นในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2476 มาจากการแต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี คณะที่ 4 ที่มาจากการทำรัฐประหาร                                                           

5. คณะรัฐมนตรี คณะที่ 4 ที่มาจากการทำรัฐประหาร แต่งตั้งตัวเองและพวกพ้องซึ่งส่วนเป็นสมาชิกคณะราษฎรให้เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2

6. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 รับรองตัวเองให้เป็นคณะรัฐมนตรี

จาก 1-5 บรรดาสมาชิกคณะราษฎรต่างแต่งตั้งตัวเองกลับไปกลับมาหมุนเวียนกันเป็นคณะรัฐมนตรี และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 เป็นระยะเวลาถึง 13 ปี จนมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ นั่นคือ ฉบับที่ 3 เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2489                                                                         

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 3 นี้ แม้จะยกเลิกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 และให้มีสมาชิกพฤฒสภาขึ้นแทน แต่ก็ยังกำหนดให้สมาชิกพฤฒสภามีสิทธิ์ในการรับรองคณะรัฐมนตรีร่วมกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้ง  และแม้ว่าจะกำหนดให้สมาชิกพฤฒสภามาจากการเลือกตั้งของประชาชน แต่รัฐธรรมนูญฉบับที่ 3 นี้ได้กำหนดไว้ว่า ในช่วงแรกให้สมาชิกพฤฒสภามาจากการเลือกของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 

ทีนี้ เรามาดูกันว่า สมาชิกพฤฒสภาที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เลือกขึ้นมาเป็นจำนวน 80 คนตามที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญเป็นใครและพวกใครบ้าง    และทำไมคนในสมัยนั้นถึงเรียกพฤฒสภาว่าเป็น “สภาปรีดี”   พฤฒสภาเต็มไปด้วยคนของปรีดีจริงหรือ ?                     

ในการตอบข้อสงสัยข้างต้น ผู้เขียนจะขอกล่าวถึงภูมิหลังของสมาชิกพฤฒสภาทั้งหมด 80 ท่าน พบว่า  66 ท่านในทั้งหมด 80 ท่าน พบว่า มีสมาชิกที่จัดได้ว่าเป็นพวกปรีดี 31 ท่าน มีแนวโน้มที่จะสนับสนุนปรีดี  8 ท่าน ไม่ใช่พวกปรีดี 11 ท่าน ไม่สามารถจัดได้ว่าเป็นฝ่ายใดแน่ 16 ท่าน

ต่อไปคือ พันตรี  สเหวก  นิรันดร

พันตรีสเหวก นิรันดร หรือ ขุนนิรันดรชัย  (สเหวก   นีลัญชัย) เป็นสมาชิกคณะราษฎร สายทหารบก ได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ. 2476 ขุนนิรันดรชัยมีบทบาทสำคัญในเหตุการณ์วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 โดยเป็นหนึ่งในผู้ประสานงานและคุมกำลังทหารในสายของ จอมพล ป. พิบูลสงคราม และ พระยาพหลพลพยุหเสนา เพื่อเปลี่ยนแปลงการปกครอง

ขุนนิรันดรชัย เป็นนายทหารบกรุ่นน้องในคณะราษฎรสายทหารบก ใกล้ชิดกับ พันเอกหลวง พิบูลสงคราม ซึ่งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมในยุคนั้น  ก็ได้ถูกวางตัวให้ก้าวข้ามฟากเข้าสู่อำนาจในการประสานงานกับคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์  โดยดำรงตำแหน่งราชองครักษ์และเลขานุการของคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (ในรัชสมัยรัชกาลที่ 8) ระหว่าง พ.ศ. 2478-2487 ซึ่งเป็นตำแหน่งที่มีอิทธิพลสูงมากในการเชื่อมต่อระหว่างคณะราษฎรและสถาบันพระมหากษัตริย์ในขณะนั้น นอกจากนี้ ท่านยังเป็นหนึ่งในสมาชิกคณะราษฎรที่เข้าไปมีบทบาทในการวางรากฐานธุรกิจของคณะราษฎร เช่น การมีส่วนร่วมใน บริษัทแบงก์ไทยพาณิชย์ จำกัด และการจัดการทรัพย์สินบางส่วนในยุคนั้น                     

ที่สำคัญ ท่านเป็นคนสนิทของจอมพล ป. พิบูลสงคราม และทำหน้าที่เป็นตัวกลางประสานงานทางการเมืองในช่วงที่รัฐบาลคณะราษฎรมีอำนาจสูงสุด ท่านทำหน้าที่เป็นตัวแทนของ คณะราษฎร (โดยเฉพาะสายของจอมพล ป. พิบูลสงคราม) ในการเข้าไปดูแลและตรวจสอบการทำงานภายในสำนักพระราชวังและคณะผู้สำเร็จราชการฯ เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลในขณะนั้น  เมื่อถึง พ.ศ. 2487 จอมพล ป. พิบูลสงคราม ลาออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีและอำนาจของคณะราษฎรเริ่มสั่นคลอน บทบาทของขุนนิรันดรชัยในตำแหน่งนี้ก็เริ่มลดน้อยลงตามลำดับ

หลังจาก“ขุนนิรันดรชัย”ได้ลาออกจากตำแหน่งราชเลขานุการในพระองค์ในปี พ.ศ. 2487 แล้ว ก็ได้กลายเป็นนักธุรกิจเต็มตัว มีเงินลงทุนในกิจการที่ร่วมกับรัฐและเอกชนอีกมากมาย จนกลายเป็นมรดกอันมากมายมหาศาลของตระกูล“นิรันดร” [1]  ภายหลังการรัฐประหาร 8 พฤศจิกายน  พ.ศ. 2490 และการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งใหญ่ ท่านได้ยุติบทบาทในตำแหน่งนี้อย่างเป็นทางการ

สรุปได้ว่า ท่านเป็นคนของจอมพล ป. พิบูลสงครามเต็มตัว ดังนั้น การที่ท่านได้รับแต่งตั้งให้เป็นสมาชิกพฤฒสภาในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2489 จึงไม่ได้มีส่วนทำให้พฤฒสภาเป็น “สภาปรีดี”

ผลล่าสุดคือ

จากที่ศึกษาภูมิหลังสมาชิกพฤฒสภาไปทั้งสิ้น 67 ท่านในทั้งหมด 80 ท่าน พบว่า มีสมาชิกที่จัดได้ว่าเป็นพวกปรีดี 31 ท่าน มีแนวโน้มที่จะสนับสนุนปรีดี  8 ท่าน ไม่ใช่พวกปรีดี 12 ท่าน ไม่สามารถจัดได้ว่าเป็นฝ่ายใดแน่ 16 ท่าน

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

[1] ชำแหละสมบัติ “ขุนนิรันดรชัย” ในวันที่ทายาทสำนึกผิดแทน “พ่อ” เผยแพร่: 26 ธ.ค. 2563 06:01   โดย: ผู้จัดการออนไลน์ https://mgronline.com/daily/detail/9630000131891