อ่านใจปูติน : ท่านผู้นำคิดอะไรอยู่?

นักวิเคราะห์สายตะวันตกเชื่ออย่างนั้น...และนั่นทำให้พวกเขากังวลอย่างมาก

นักวางยุทธศาสตร์ตะวันตกพยายามจะทำความเข้าใจกับ “วิธีคิดและตรรกะ” ของปูติน เพื่อจะได้วางนโยบายและทิศทางที่จะบริหารความสัมพันธ์กับรัสเซีย

แต่ดูเหมือนจะไม่มีใครสามารถอ้างได้ว่ามีความเข้าใจ “ความเป็นปูติน” ได้แจ่มแจ้งพอที่จะเรียกตัวเองว่า “ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับตัวตนของปูติน”

ยิ่งช่วงนี้ยิ่งมีความสำคัญที่จะประเมินว่าผู้นำรัสเซียคนนี้จะเอาอย่างไรกับสงครามในยูเครน

เพราะถ้าเดาทางปูตินไม่ถูก ก็จะไม่รู้ว่าจะต้องตอบสนองต่อสงครามที่ทำท่าจะบานปลายและขยายวงไปได้อย่างไร

นักวิเคราะห์เหล่านี้จึงยอมรับว่าการเข้าถึง “สภาพจิตใจ” ของปูตินมีความสำคัญอย่างยิ่งที่จะหลีกเลี่ยงไม่ให้วิกฤตทวีความรุนแรงขึ้นในดินแดนที่เปราะบางและเสื่อมทรุดลงทุกวัน

นักวิเคราะห์บางคนบอกว่า ผู้นำรัสเซียคนนี้ไม่ธรรมดา...อาจจะเป็นทั้งอัจฉริยะและคนมีปัญหาทางอารมณ์ในขณะเดียวกันก็ได้

บางกระแสเชื่อว่าเขาเป็น “คนโดดเดี่ยว” และมีแนวโน้ม “ปิดทางสำหรับมุมมองที่แตกต่าง”

บางคนเอารูปหลายๆ กรณีในช่วงหลังมาประเมินแล้วก็เกิดคำถามว่า ทำไมเขาต้องทำอย่างนั้น

เช่น ภาพการประชุมของปูตินกับประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครง ของรัสเซีย

ที่นั่งห่างกันระหว่างหัวโต๊ะกับปลายสุดของโต๊ะยาว

อีกภาพหนึ่งเห็นการประชุมของนายปูตินกับทีมความมั่นคงแห่งชาติในช่วงก่อนสงคราม...ก็นั่งห่างกันไกลแสนไกลเช่นกัน

แรกๆ ก็เข้าใจว่าเป็นเพราะปูตินกลัวติดโควิด

แต่เมื่อเขาทำเช่นนี้กับทุกคน แม้แต่คนใกล้ชิดที่สุด ก็เริ่มเกิดทฤษฎีใหม่ว่า

หรือปูตินกลัวถูกลอบสังหาร?

หรือเขาระแวงแม้แต่คนใกล้ตัว?

เจ้าหน้าที่ข่าวกรองบางประเทศบอกว่าแผนทางทหารสำหรับบุกยูเครนเบื้องต้นของปูตินมีความละม้ายกับแนวทางที่ร่างขึ้นโดยเจ้าหน้าที่เคจีบีในอดีต

นั่นหมายความถึงวิธีคิดของปูตินสมัยเป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายข่าวกรองเคจีบี

ที่อาจจะไม่สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงของวันนี้ก็ได้

นักวิเคราะห์ตะวันตกอ้างว่าแผนบุกยูเครนของปูตินรอบนี้น่าจะเป็นผลงานของ "กลุ่มสมรู้ร่วมคิด" ที่อยู่ร่วมกันอย่างแน่นแฟ้นและปกปิดเป็นความลับสุดยอด

แต่ผลที่ตามมาในสนามรบคือ ความโกลาหลและความไม่พร้อมของผู้บัญชาการกองทัพรัสเซียในภาคสนาม

ถึงขั้นที่ทหารบางคนข้ามพรมแดนเข้ายูเครนไปโดยไม่รู้ว่ากำลังทำอะไร

หรือนี่คือระบบการตัดสินใจของ “ข้าฯ ขอรับผิดชอบแต่เพียงผู้เดียว”

วันนี้ KGB แม้จะปรับเปลี่ยนเป็น FSB RF (Federal Security Service of the Russian Federation) แต่อำนาจการตัดสินใจในโครงสร้างอำนาจของรัสเซียยังอยู่ในมือของประธานาธิบดีเป็นหลัก

ดังนั้นคนที่พยายามจะเข้าใจกระบวนการตัดสินใจของรัฐบาลรัสเซียจึงต้องเจอกับความท้าทายในการทำความเข้าใจกันว่าปูตินเป็นผู้มีอำนาจตัดสินใจเพียงคนเดียวในมอสโกใช่หรือไม่

คนข้างนอกจะรู้ได้อย่างไรว่าปูตินอาศัยข้อมูลจากกลไกรัฐใดในการตัดสินใจ

และกลุ่มคนที่ปูตินไว้วางใจจริงๆ มีอยู่กี่คนและเป็นใครบ้าง

คนเหล่านี้มีอิทธิพลทางความคิดต่อปูตินมากน้อยเพียงใด
...และกล้าโต้แย้งกับปูตินหากมีความเห็นต่างในเรื่องสำคัญๆ ที่เกี่ยวกับความเป็นความตายของประเทศเพียงใด

หรือเขาตกอยู่ในสภาวะ “ถูกโดดเดี่ยวในฟองสบู่ที่เขาสร้างขึ้นเอง” โดยมีข้อมูลภายนอกแทรกซึมน้อยมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากข้อมูลเหล่านั้นไม่สอดคล้องกับสิ่งที่ปูตินคิดอยู่

ผู้นำโลกทั้งในอดีตและปัจจุบันที่ตกอยู่ในสิ่งแวดล้อมเช่นนี้ย่อมตัดสินใจอะไรที่สุ่มเสี่ยงที่เป็นอันตราย

บางครั้งผู้นำเองอาจตกเป็นเหยื่อของการโฆษณาชวนเชื่อของตัวเองด้วยซ้ำไป

เพราะบ่อยครั้งผู้นำเช่นนั้นจะฟังคนรอบข้างจำนวนหนึ่งเท่านั้นและปิดกั้นทุกสิ่งทุกอย่าง

ทำให้การตัดสินใจของผู้นำนั้นๆ บูดเบี้ยว แปลกแยกไปจากความเป็นจริงที่เกิดขึ้นในโลกข้างนอก

คำถามก็คือ ใครคือที่ปรึกษาวงในของปูติน และเขาเหล่านั้นมีมุมมองต่อโลกอย่างไร

มองจากข้างนอกก็จะเห็นว่าที่ปรึกษารอบๆ ตัวปูตินเป็นกลุ่มคนกลุ่มเล็กๆ ที่มีความโน้มเอียงจะต้องการเอาใจเจ้านายมากกว่าที่จะพยายามเสนอแนะ “ทางเลือกของนโยบาย” ที่ไม่ได้จำกัดเฉพาะที่ “ใช่ครับสบาย ถูกต้องครับท่าน”

ปูตินมีความเชื่อฝังหัวว่าตะวันตกต้องการจะโค่นเขาลงจากอำนาจ

เขาฝันอยากเห็นรัสเซียกลับมายิ่งใหญ่เหมือนจักรวรรดิโซเวียตในอดีต

คนที่เฝ้าติดตามปูตินบอกว่าเขามีแรงผลักดันจากความปรารถนาที่จะเอาชนะความอัปยศอดสูของรัสเซียในทศวรรษ 1990

ควบคู่ไปกับความเชื่อมั่นว่าชาติตะวันตกมุ่งมั่นที่จะทำให้รัสเซียตกต่ำและขับไล่เขาออกจากอำนาจ

นักข่าวคนหนึ่งอ้างว่าเคยเจอคนที่พบกับนายปูตินจำได้ว่าเขาหมกมุ่นอยู่กับการดูวิดีโอคอลกัดดาฟีที่ถูกสังหารหลังจากที่เขาถูกขับออกจากอำนาจในปี 2011

ที่ผู้คนต้องการจะเข้าใจว่า “ปูตินคิดอะไรอยู่” ก็เพราะเขาเป็นคนเดียวในรัสเซียที่จะตัดสินใจจะกดปุ่มนิวเคลียร์หรือไม่!.