ความโกลาหลเมื่อ 25 ล้านคน ที่เซี่ยงไฮ้ถูกล็อกดาวน์เพราะโควิด

แม้ว่าผู้เสียชีวิตจะมีน้อยมาก แต่ผู้นำจีนก็ยืนยันว่ามาตรการล็อกดาวน์จะต้องเข้มข้นต่อไปจนกว่าจะวางใจได้

เริ่มด้วยการแบ่งประชากรเซี่ยงไฮ้เป็น 2 ส่วน และสลับกันล็อกดาวน์เพื่อลดความไม่สะดวกในชีวิตประจำวัน

แต่เมื่อตัวเลขคนติดเชื้อยังเพิ่มขึ้นตลอดเวลา ทั้งเมืองก็ถูกปิดให้หยุดนิ่ง กลายเป็นเมืองร้าง

คลิปวิดีโอที่เห็นความโกลาหล และอารมณ์โกรธเคืองของประชาชนที่อ้างว่าการส่งอาหารให้กับชาวบ้านที่ถูกกักตัวนั้นล่าช้าและไม่มีประสิทธิภาพก็กระจายไปทั่วโซเชียลมีเดีย

มีภาพของชาวบ้านทะเลาะกับเจ้าหน้าที่ที่มาตรวจหาเชื้อ และที่พยายามจะสกัดไม่ให้คนออกจากบ้าน

มีภาพและเสียงของคนอยู่คอนโดสูงๆ ในเมืองต่างส่งเสียงต่อว่าต่อขานดังๆ เหมือนนัดหมายกันตะโกนเพื่อประท้วงเจ้าหน้าที่ของรัฐ

ที่ได้ยินดังและบ่อยที่สุดน่าจะเป็นประโยคที่ว่า “เรากำลังจะหิวตายกันหมดแล้ว!!”

นักข่าวคนหนึ่งเขียนบันทึกเล่าว่า มาตรการล็อกดาวน์ที่เข้มข้นนี้ทำให้กิจกรรมของมนุษย์ทุกอย่างเกือบจะยุติลงโดยพลัน

ทุกบ้านแย่งกันสั่งอาหารออนไลน์ ไม่ว่าจะเป็นนม, แชมพู, หัวหอมหรือยาแอสไพรินอย่างจ้าละหวั่น

อาหารที่ทางการรับปากจะส่งมาให้คนที่ติดอยู่กับบ้านเพื่อไม่ต้องออกไปซื้อข้าวของก็ไม่ได้มาตามนัด

คลิปวิดีโอที่ปรากฏในโซเชียลมีเดียของจีนแสดงถึงอาการโกรธแค้นและอึดอัดกระจายไปอย่างกว้างขวาง

ผมเห็นคลิปหนึ่งที่เห็นเจ้าหน้าที่ในชุด PPE เต็มพิกัดทุบตีสุนัขน้อยๆ ตัวหนึ่งจนเสียชีวิต

เจ้าของไม่อยู่บ้าน เพราะถูกส่งไปกักตัวที่ศูนย์การแพทย์แห่งหนึ่ง ทิ้งสุนัขน้อยเอาไว้โดยไม่มีใครดูแลหรือหาอาหารมาป้อนให้

พอหมาน้อยวิ่งออกจากบ้าน เจ้าหน้าที่คนนั้นก็ทุบตีอย่างโหดเหี้ยมจนตายต่อหน้าต่อตา

เกิดอาการ “ทัวร์ลง” อย่างหนัก จนเจ้าหน้าที่จีนต้องออกมายอมรับว่ามีเรื่องนี้เกิดขึ้นจริง และได้คาดโทษเจ้าหน้าที่คนนั้นแล้ว

อีกคลิปหนึ่งเห็นผู้ชายคนหนึ่งกำลังโวยวายใส่มือถือด้วยเสียงที่โกรธแค้นอย่างยิ่ง เดินไปเดินมาอย่างอารมณ์เสีย ตะโกนถามว่าเขาจะหาอาหารมาให้คนในบ้านกินได้อย่างไร

“พวกคุณกำลังจะทำให้ประชาชนตายกันหมดแล้ว! รัฐบาลโกหก ไหนบอกว่าล็อกดาวน์จะหมดวันที่ 5 เมษายนไง นี่มันผ่านมาตั้งหลายวันแล้ว ยังกักประชาชนทั้งเมืองไว้ในบ้าน...”

ว่าแล้วผู้ชายคนนั้นก็ตะโกนประโยคที่คนจีนปกติจะไม่กล้าแสดงออก

เขาส่งเสียงดังลั่นให้ได้ยินกันทั่วว่า

“ผมไม่สนอะไรอีกแล้ว! ให้พรรคคอมมิวนิสต์จับผมไปได้เลย...ไอ้พวก....”

สำหรับคนจีนแล้ว การระเบิดอารมณ์อย่างนี้ต้องเรียกว่า “เหลืออด” จริงๆ

ปัญหาอาหารขาดแคลนในภาวะล็อกดาวน์กลายเป็นวิกฤตจริงๆ

นักข่าวคนนี้เล่าว่า แต่ก่อนนี้คนจีนที่อยู่ในย่านเดียวกันใช้วิธีนัดหมายซื้อหาพืชผักผลไม้และอาหารพร้อมกันเพื่อจะได้ราคาพิเศษ

แต่วันนี้คนจีนรวมตัวกันในแอป WeChat เพื่อร่วมกันสั่งพืชผักและอาหารที่ต้องการร่วมกันให้เพียงพอวันต่อวัน

ไม่ว่าจะเป็นผักสดชนิดต่างๆ เพื่อจะได้หาบริการรับส่งที่หายากขึ้นทุกวัน

แต่แม้จะสามารถสั่งซื้อได้ ราคาข้าวของก็แพงขึ้นอย่างน้อย 30%

“ยิ่งบ้านไหนมีเด็กเล็กๆ ที่ต้องถูกกักตัว ไปโรงเรียนไม่ได้ และต้องตรวจ ATK ทุกวัน ยิ่งเป็นวิกฤตซ้อนวิกฤตขึ้นมาอีก”

รัฐบาลจีนไม่เพียงแต่ต้องบริหารปัญหาหนักหน่วงนี้ภายในประเทศเท่านั้น แต่ยังต้องคอบตอบโต้เสียงวิพากษ์วิจารณ์จากต่างชาติด้วย

เพราะบรรดาสถานกงสุลใหญ่ต่างชาติในเซี่ยงไฮ้ก็ต้องการความชัดเจนว่ามาตรการล็อกดาวน์นี้จะจบลงเมื่อไหร่อย่างไร

พอสหรัฐฯ วิพากษ์นโยบายนี้ว่า “ใช้อำนาจเกินขอบเขตของกฎหมาย” จีนก็โต้ทันควัน กลายเป็นประเด็นการเมืองที่มาทับซ้อนกับกรณีสงครามยูเครนอีก

วอชิงตันบอกว่าจีนใช้นโยบายล็อกดาวน์เข้มข้นตามอำเภอใจ

จีนแย้งว่าคำวิจารณ์ของสหรัฐฯ ไม่เป็นธรรมและไม่เข้าใจนโยบายของจีนที่ยังยืนยันว่าการแพร่ของโควิดจะต้องเป็นศูนย์

สถานเอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำประเทศจีนประกาศอนุญาตให้ลูกจ้างในส่วนของงานที่ไม่จำเป็นสามารถเดินทางออกจากสถานกงสุลสหรัฐฯ ในเซี่ยงไฮ้ได้เพื่อหลีกเลี่ยงการติดเชื้อ

พร้อมเตือนพลเมืองอเมริกันในจีนว่าอาจต้องเผชิญกับมาตรการควบคุมการระบาดแบบ "บังคับใช้อย่างเข้มงวดเกินขอบเขตกฎหมาย"

ทางกระทรวงการต่างประเทศจีนตอบโต้ผ่านเว็บไซต์ว่า "รัฐบาลจีนไม่พอใจอย่างยิ่งและขอต่อต้านอย่างแข็งขันต่อข้อกล่าวหาที่ไม่มีหลักฐานเกี่ยวกับนโยบายควบคุมการระบาดของจีน"

โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน จ้าว หลี่เจี้ยน สำทับว่า "นโยบายควบคุมโควิดของจีนอ้างอิงตามหลักการทางวิทยาศาสตร์และใช้ได้ผล"

และยืนยันว่า "รัฐบาลจีนมีความมั่นใจว่าจะสามารถเอาชนะการระบาดในนครเซี่ยงไฮ้และเมืองอื่นๆ ในจีนได้"

มีคำถามว่ารัฐบาลจีนและพรรคคอมมิวนิสต์จีนเริ่มจะหวั่นไหวกับเสียงโวยวายของชาวบ้านเซี่ยงไฮ้ (ซึ่งมีเศรษฐกิจไม่น้อยกว่า 3% ของจีดีพีทั้งประเทศ) มากน้อยเพียงใด

และจะต้องเร่งหามาตรการสกัดไม่ให้ความไม่พอใจเรื่องล็อกดาวน์บานปลายกลายเป็นความอึดอัดด้านสังคมและการเมืองอย่างไร.