ไฉนฟินแลนด์จึงจูงมือ สวีเดนขอเข้า NATO?

ฟินแลนด์อยู่ภายใต้การปกครองของรัสเซียตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 19 ถึงการปฏิวัติบอลเชวิค ปี 1917 อันเป็นตอนที่ได้รับเอกราช

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ฟินแลนด์ยังต้องสู้กับการรุกรานของสหภาพโซเวียตภายใต้การนำของโจเซฟ สตาลิน อย่างดุเดือด

ต้องสูญเสียพื้นที่ชายแดนไปให้รัสเซียมากกว่า 10 เปอร์เซ็นต์ของประเทศ

ผลจากการถูกปกครองของรัสเซียภายใต้ซาร์และการรุกรานของสหภาพโซเวียตในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ทำให้ฟินแลนด์มีพรมแดนติดกับรัสเซีย 1,287 กิโลเมตร

จึงต้องใช้นโยบายต่างประเทศที่เป็นกลางอย่างเป็นทางการตั้งแต่ปี 1955

แต่ในความเป็นจริงนั้น นโยบาย “เป็นกลาง” ของฟินแลนด์มีขึ้นหลังการลงนามในข้อตกลงระหว่างฟินแลนด์กับสหภาพโซเวียตในปี 1948

ในข้อตกลงที่เรียกว่า “สนธิสัญญามิตรภาพ ความร่วมมือและความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน” นั้น ฟินแลนด์สัญญาว่าจะไม่อนุญาตให้กองกำลังอื่นใดใช้อาณาเขตของตนโจมตีโซเวียต

ในสนธิสัญญาเดียวกันนั้น สหภาพโซเวียตให้คำมั่นที่จะไม่บุกฟินแลนด์

ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ฟินแลนด์ก็ยังคง “ความเป็นกลาง” โดยไม่เข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของ NATO

แม้หลังจากสงครามเย็นสิ้นสุดลง ฟินแลนด์ก็พยายามพัฒนาความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกับทั้งตะวันตกและรัสเซีย

ความคิดเห็นของประชาชนชาวฟินแลนด์ยังให้ความสำคัญกับความเป็นกลางมาตลอดเช่นกัน

แต่พอรัสเซียบุกยูเครน คำว่า “เป็นกลาง” ก็ถูกท้าทายในประเทศเอง

ไม่ต่างกับกระแสความรู้สึกที่เปลี่ยนแปลงไปในสวีเดน

โพลต่างๆ สะท้อนว่า ก่อนหน้านี้ประชาชนฟินแลนด์เคยเห็นด้วยกับการเข้าร่วม NATO เพียง 20 เปอร์เซ็นต์

ภายในไม่กี่สัปดาห์หลังสงครามยูเครนระเบิด ความเห็นของประชาชนก็พุ่งไปที่ 60 เปอร์เซ็นต์

และบรรดาพรรคการเมืองทั้งหลายทั้งฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้านต่างก็ออกมาประกาศสนับสนุนการเข้าเป็นสมาชิก NATO ด้วย

 “เราต้องเตรียมพร้อมสำหรับการกระทำทุกประเภทจากรัสเซีย…ไม่มีทางอื่นใดที่จะรับประกันความมั่นคงได้นอกจากการป้องปรามและการป้องกันร่วมกันของ NATO ตามที่รับรองโดยมาตรา 5 ของ NATO” นายกรัฐมนตรีซานนา มาริน ของฟินแลนด์ประกาศอย่างเป็นทางการ

นั่นย่อมหมายถึงการที่ 2 ประเทศนี้ต้องการจะพึ่งพา “มาตรา 5” ของสนธิสัญญา NATO

ซึ่งระบุว่าหากประเทศสมาชิกใดประเทศหนึ่งถูกโจมตี กลไก NATO ก็จะถือว่าเป็นการโจมตีประเทศสมาชิกทั้งหมด 30 ประเทศ

นั่นคือตัวเลขก่อนที่ฟินแลนด์และสวีเดนจะถูกรับเข้าเป็นสมาชิกอย่างเป็นทางการ

การที่นายกรัฐมนตรีหญิงของทั้ง 2 ประเทศยืนแถลงข่าวเรื่องเดียวกันนี้พร้อมๆ กันเมื่อสัปดาห์ก่อน ย่อมหมายถึงการที่ได้ปรึกษาหารือกันแล้ว

เป็นการแสดงให้เห็นว่าประเทศเพื่อนบ้านของรัสเซียในทะเลบอลติกกำลังเริ่มหวั่นไหวหนัก

เมื่อประเทศที่มีนโยบาย “เป็นกลาง” ตัดสินใจจะกระโดดเข้ากับ NATO ที่รัสเซียถือว่าเป็นภัยคุกคามต่อตัวเองโดยตรง นั่นย่อมแปลว่า    “ระเบียบความมั่นคงของยุโรป” สูตรเดิมต้องมีอันปรับเปลี่ยนครั้งสำคัญ

เป็นความเปลี่ยนแปลงที่รุนแรงที่สุดตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 เลยทีเดียว

แต่ระหว่างที่ยังรอการยื่นใบสมัครจาก 2 ประเทศนี้ (ซึ่งเชื่อกันว่าจะทำในเดือนมิถุนายนระหว่างการประชุมสุดยอดของ NATO ที่มาดริด, สเปน,) 2 ประเทศนี้จะมีความมั่นใจได้อย่างไรว่าจะไม่ถูกโจมตีก่อน

เลขาธิการ NATO Jens Stoltenberg บอกว่า อาจจะต้องมี “มาตรการชั่วคราว” เพื่อคุ้มครอง 2 ประเทศนี้หากเกิดกรณีฉุกเฉิน

นี่ก็จะเป็นกรณีที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนในประวัติศาสตร์การเมืองและความมั่นคงระหว่างประเทศเช่นกัน

ที่ต้องมีความประหวั่นพรั่นพรึงถึงขนาดนี้ ก็เพราะรัสเซียตอบโต้ถ้อยแถลงของฟินแลนด์และสวีเดนเรื่องจะเข้าร่วม NATO อย่างทันท่วงที

นั่นคือการที่มอสโกบอกว่าจะเลิกใช้คำว่า “ภูมิภาคบอลติกที่ปลอดนิวเคลียร์”

มีความหมายว่า พร้อมจะส่งอาวุธนิวเคลียร์ไปประจำการอยู่ในบริเวณนั้น

โดยมีดินแดน Kaliningrad ของรัสเซียที่ถูกล้อมรอบโดยประเทศต่างๆ รอบๆ ทะเลบอลติกเป็นฐานสำคัญของรัสเซียเพื่อยันอิทธิพลของ NATO

อีกทั้งยังมีคำแถลงจากรัสเซียว่า หากสหรัฐฯ และ NATO ส่งอาวุธมาช่วยยูเครน เส้นทางการลำเลียงอาวุธเหล่านั้นก็จะกลายเป็น “เป้าหมายทางทหาร” ที่รัสเซียสามารถจะโจมตีได้อย่างชอบธรรม

เพราะรัสเซียอ้างว่านั่นคือ “ภัยคุกคาม” ที่ NATO มีต่อรัสเซียอีกด้วย

โอกาสของการที่สงครามยูเครนจะขยายวงกลายเป็น “สงครามยุโรป” ก็ดูเหมือนจะเพิ่มดีกรีของความเป็นไปได้ขึ้นมาทันที!.