นโยบาย ‘กู้มาแจก’ : วิวาทะระดับชาติ วิบากกรรมหนักหน่วงของรัฐบาลเศรษฐา

มีความจำเป็นจะต้องมีมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจครั้งใหญ่ เพราะนี่คือการปั๊มหัวใจ ไม่อาจจะใช้วิธี “หยอดน้ำข้าวต้ม” ได้อีกต่อไป

เหตุผลที่ “หมอมิ้ง” และแกนนำพรรคเพื่อไทยนำมาสนับสนุนความจำเป็นที่ต้องกู้เงิน 5 แสนล้านบาท ผ่าน พ.ร.บ.กู้เงินก็มีประเด็นเรื่องความย่ำแย่ของดัชนีเศรษฐกิจมากมายหลายตัว

เช่น ตัวเลขเดียวที่พุ่งสูงขึ้นคือ หนี้ครัวเรือนไทย อยู่ที่ 91.6% ของจีดีพี (ณ ไตรมาส 1 ของปี 2566) โดยสูงเป็นอันดับ 7 ของโลก และอันดับ 3 ของเอเชีย

ส่วนตัวเลขอื่นๆ มีแต่ถดถอย-ตกต่ำ ไม่ว่าจะเป็นเงินเฟ้อ ซึ่งตกต่อเนื่อง จาก 6.41% (ณ เดือน ก.ย.2565) มาอยู่ที่ 5% (ณ เดือน ม.ค.2566) และ 0.30% (ณ เดือน ก.ย.2566)

มิหนำซ้ำหมอมิ้งยังเชื่อว่าการแจกเงินก้อนใหญ่นี้จะทำให้เกิด “พายุหมุน” ทางเศรษฐกิจถึง 3.33 รอบ

สมมติฐานของรัฐบาลคือ การเติมเงินดิจิทัลให้แก่ผู้มีรายได้ต่ำกว่า 70,000 บาท จะทำให้เกิดการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจ 3.33 รอบ มีผลต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) โตได้ 1-1.5% หรือคิดเป็นมูลค่าราว 1.7 ล้านล้านบาท

รอบแรก อัดฉีดเม็ดเงิน 500,000 ล้านบาท ใน 6 เดือนแรก ให้ประชาชนใช้จ่าย และยังขึ้นเงินไม่ได้

รอบสอง ร้านค้าเริ่มขึ้นเงินได้ใน 6 เดือนที่ 2 แต่รัฐบาลจะมีมาตรการจูงใจให้ยังไม่ขึ้นเงิน เพื่อให้เงินอยู่ในระบบ แล้วหมุนต่อไปเป็นรอบ 3 รอบ 4 จนถึงปี 2570 ถึงขึ้นเงิน

กว่าจะถึงตอนนั้น นพ.พรหมินทร์มั่นใจว่า “จีดีพีจะโตไปแล้ว”

ความเห็นแย้งช่วงหลังมาจากหลายคนที่เคยบริหารการคลังมาก่อน เช่น คุณกรณ์ จาติกวณิช

คุณกรณ์เขียนใน Facebook ยืนยันว่า คัดค้านอย่างเต็มที่ และการออก พ.ร.บ.“กู้มาแจก” นี้ “ขัดต่อหลักวินัยการคลังอย่างให้อภัยไม่ได้จริงๆ”

ในบทวิเคราะห์นั้น คุณกรณ์เขียนว่า :

ตอนพรรคเพื่อไทยเสนอนโยบายแจกเงินดิจิทัล เพื่อไทยพูดชัดมากว่า จะไม่กู้ “ทุกบาทจะมาจากงบประม      าณ”

ถึงวันนี้ เมื่อตระหนักชัดเจนแล้วว่า เงินงบประมาณมีไม่พอสำหรับเรื่องนี้ หากยังจะดันทุรังเดินต่อ ผมเกรงว่าปัญหาจะเกิด

ถ้าผ่านด่านกฎหมายแล้วกู้ได้ แจกได้ ก็จะเกิดปัญหาเศรษฐกิจ

ถ้าเจอตอกฎหมาย ปัญหาก็จะเกิดกับเพื่อไทย และรัฐบาลโดยรวม (หากผ่านมติ ครม.มาแล้ว)

มีคนเพื่อไทยเชียร์ว่า #กู้มาแจก ไม่เห็นเป็นอะไร ถ้ากระตุ้นเศรษฐกิจไม่สำเร็จ เงินนี้ก็ไม่ได้ไปไหน หมุนเวียนอยู่ในระบบเศรษฐกิจอยู่ดี (!) จุดนี้อันตรายครับ พูดเหมือนว่า ‘หนี้’ คือ ‘รายได้’ ที่ไม่ต้องคืน และพูดเหมือนไม่รู้ว่า มันมีต้นทุนดอกเบี้ยที่สูงมาก!

สำคัญที่สุด การออก “พ.ร.บ.กู้มาแจก” เป็นวิธีการที่ขัดต่อหลักวินัยการคลังอย่างให้อภัยไม่ได้จริงๆ และผมเชื่อว่าส่อขัดหลักกฎหมายด้วย

ผมขอย้อนเล่าให้ฟังถึงกรณีใกล้เคียงที่เคยเกิดขึ้น เคยมี 2 รัฐบาลที่คิดจะออก “พ.ร.บ.กู้เงิน“ หนึ่งในนั้นคือรัฐบาลอภิสิทธิ์ ช่วงนั้นมีวิกฤตเศรษฐกิจระดับโลก ทำให้เศรษฐกิจไทยเราติดลบหนัก ส่งผลให้รายรับรัฐบาลตํ่ากว่าประมาณการสูง จึงจำเป็นต้องกู้นอกงบประมาณมาเติมให้เต็ม และเป็นข้อบังคับตามกฎหมายทางการคลัง

มิหนำซ้ำตอนนั้นเป็นเรื่องเร่งด่วนมาก ผมจึงเสนอคุณอภิสิทธิ์ให้ออก พ.ร.ก.เร่งด่วนแทน           (พ.ร.ก.ออกโดยอำนาจฝ่ายบริหาร ส่วน พ.ร.บ.ต้องผ่านสภาฯ)

คุณอภิสิทธิ์ถามผมว่า “ควรออกเท่าไร?”

เนื่องจากสถานการณ์วันนั้นยังไม่นิ่ง กระทรวงการคลังเลยเสนอเผื่อเหลือเผื่อขาดไป 8 แสนล้านบาท

นายกฯ อภิสิทธิ์ถามผมต่อว่า “เร่งด่วน และใช้ทันทีจริงๆ เท่าไร” พวกเรากลับมาทำการบ้าน แล้วกลับไปตอบว่า “4 แสนล้านบาท”

นายกฯ อภิสิทธิ์เลยสรุปว่า “ถ้างั้นออก พ.ร.ก.แค่ 4 แสนพอ ส่วนอีก 4 แสนไปเตรียมออกเป็น พ.ร.บ.แทน”

ซึ่งหลังจากเราได้ใช้เงินกู้จาก พ.ร.ก.ไปแล้ว เศรษฐกิจก็ดีขึ้นมาก รายได้รัฐบาลฟื้นตัว ผม รองนายกฯ กอร์ปศักดิ์ และคุณอภิสิทธิ์ จึงตัดสินใจ *ยกเลิกแผนการออก พ.ร.บ. และโอนรายการที่เตรียมใช้เงินกู้ พ.ร.บ.ไปไว้ในงบประมาณปกติแทน* 

ทั้งหมดเพราะ พ.ร.ก.มีไว้ในกรณีฉุกเฉินจำเป็นจริงๆ (ตามนิยามรัฐธรรมนูญ) และการกู้จาก พ.ร.บ.ยิ่งไม่ควรทำ เพราะอาจขัดต่อหลักกฎหมายหนี้สาธารณะที่มีกติกาชัดเจนว่ารัฐบาลขาดดุลได้ปีละไม่เกินเท่าไร

ถ้าให้อธิบายง่ายๆ กฎหมายระบุไว้ว่า รัฐบาลขาดดุลเกินเพดานที่กำหนดในกฎหมายไม่ได้ นอกจากให้ออกเป็น พ.ร.ก.ซึ่งต้องพิสูจน์ให้ได้ว่า “ด่วนจริง จำเป็นจริง”

การออกเป็น พ.ร.บ.กู้มาแจก จึงไม่เคยมีใครทำ และไม่ควรทำได้ เพื่อไทยรู้ดีเพราะเป็นรัฐบาลที่ 2 ที่คิดจะออก พ.ร.บ.กู้เงิน (กรณีกู้เงิน 2 ล้านล้าน) ผมเป็นหนึ่งในคนที่ทำเรื่องยื่นศาลรัฐธรรมนูญร่วมกับอีกหลายท่าน ซึ่งตอนนี้ก็นั่งอยู่ในพรรคร่วมของรัฐบาลเศรษฐาด้วย

ผลสุดท้าย ศาลรัฐธรรมนูญก็ตีกฎหมายนี้ตกไป เพราะขัดต่อรัฐธรรมนูญหมวดวินัยการคลัง

 ผมยืนยันตามความคิดเดิมที่พูดไว้ตั้งแต่มีการหาเสียงนโยบายนี้ว่า อันตราย และยิ่งเมื่อยืนยันแล้วว่าเงินไม่มี ต้องอาศัยเงินกู้ ยิ่งต้องหลีกเลี่ยงด้วยเหตุผลทั้งปวง

 (พรุ่งนี้ : เงินแจก 5 แสนจะทำให้เงินหมุน 3.3 เท่าจริงหรือ?”