Alexei Navalny: ความตาย ปริศนาของคู่ปรับ ‘ปูติน’

หลังจากถูกศาลพิพากษาหลายคดี รวมแล้วต้องจำคุกกว่า 30 ปี

นาวาลนีคือผู้วิพากษ์วิจารณ์ “ระบอบปูติน” ที่โดดเด่นที่สุดตลอดทศวรรษที่ผ่านมา 

เขาเป็นนักรณรงค์ไฟแรงที่ประกาศจะทำทุกอย่างเพื่อบรรลุเป้าหมายของการแสวงหา "รัสเซียที่สวยงามแห่งอนาคต" 

เขาตั้งทีมสืบสวนสอบสวนเพื่อเปิดโปงการทุจริตของรัฐที่มีอยู่อย่างกว้างขวาง

มีผลสร้างความสั่นคลอนให้กับเครือข่ายอำนาจของปูตินอย่างต่อเนื่อง

ด้วยกิจกรรมที่หาญกล้าอย่างนี้ นาวาลนีจึงสามารถสร้างแรงบันดาลใจให้ผู้คนหลายแสนคนที่มาร่วมขบวนการประท้วงมาตลอด

ปูตินไม่เคยเอ่ยเอื้อนชื่อเขาอย่างเป็นทางการ

สื่อทางการของรัสเซียก็ไม่กล่าวถึงเขาบ่อยนัก

แต่กลไกรัฐเกือบทั้งหมดพยายามเกาะติดกิจกรรมของเขาตลอด...จนถูกตั้งข้อสังเกตว่าการที่เขาถูกวางยาพิษหลายครั้งนั้นเป็นฝีมือของ “คนวงใน” หรือไม่

แน่นอนว่ารัฐบาลปูตินปฏิเสธมาตลอดว่าไม่เคยยุ่งเกี่ยวกับวิบากกรรมของนักต่อสู้เพื่อเสรีภาพคนนี้

ข้อหาต่างๆ ล้วนเกี่ยวกับการทำผิดกฎหมายการชุมนุมหรือคำกล่าวหาว่าฉ้อฉล

มีคลิปที่ทางการปล่อยออกมาเป็นระยะ ๆ ว่านาวาลนีแอบพบหน่วยข่าวกรองตะวันตกเพื่อขอเงินมาทำ “ปฏิวัติสี” ในรัสเซียเพื่อโค่นปูติน

แต่เขาก็ปฏิเสธอย่างแข็งขันมาตลอดว่าเป็นการสร้างเรื่องเพื่อใส่ร้ายป้ายสีเขา

กิจกรรมเคลื่อนไหวของเขาทำให้นาวาลนีกลายเป็นผู้นำกลุ่มต่อต้านระดับรากหญ้าอย่างแท้จริงของรัสเซียต่อการปกครองของปูตินที่กินเวลายาวนานกว่า 20 ปี 

เขาจึงถูกข่มขู่และขู่ฆ่าไม่ขาดสาย 

อีกทั้งยังเป็นเป้าการโจมตีจากรัฐบาลและผู้สนับสนุนปูตินอย่างไม่หยุดยั้ง 

หลังถูกจำคุกตั้งแต่ปี 2021 โดยแทบจะไม่มีโอกาสได้รับการปล่อยตัวเลย เขายังคงเป็นหนึ่งในนักวิจารณ์ที่ดุเดือดที่สุดเกี่ยวกับระบอบการปกครองของปูติน 

เขาออกมาประณามการที่ปูตินสั่งทหารบุกยูเครนหลายครั้ง

...แม้จะถูกจับติดคุกและถูกกลั่นแกล้งจากเจ้าหน้าที่ตลอด นาวาลนีก็ไม่ยอมหยุดกิจกรรมทางการเมืมอง

นาวาลนีถูกวางยาพิษในเดือนสิงหาคม 2020

ด้วยยาทำลายประสาท “โนวิโชค” ที่พัฒนาในรัสเซียขณะรณรงค์ในไซบีเรีย 

เขาและตะวันตกชี้ว่านี้คือความพยายามลอบสังหารตามคำสั่งของเครมลิน

เขาไม่ยอมรักษาตัวในรัสเซียเพราะกลัวถูก “เก็บ”

จึงขอไปพบแพทย์ที่เยอรมนี 

ต่อมาเขาระบุว่าคนที่วางยาพิษเป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายรักษาความปลอดภัย

ด้วยการเผยแพร่บันทึกการโทรศัพท์ของผู้สั่งการและผู้รับคำสั่งให้จัดการกับเขา

ห้าเดือนต่อมา เขากลับรัสเซีย...ก็ถูกจับติดคุกทันที

ท้ายที่สุดถูกตัดสินจำคุกมากกว่า 20 ปี 

ไม่ใช่การคุมขังธรรมดา...หากแต่ถูกส่งไปเรือนจำที่ได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในคุกที่โหดที่สุดสามแห่งของรัสเซีย 

และมีอันต้องเสียชีวิตไม่ถึงสองเดือนหลังจากถูกย้ายไปเรือนจำห่างไกลในอาร์กติกเซอร์เคิล

นาวาลนีได้ชื่อว่าเป็นนักเคลื่อนไหวผู้ไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยที่มีไหวพริบเฉียบแหลมและวาทะที่ร้อนแรง

จนสามารถสร้างกระแสในหมู่ชาวรัสเซียรุ่นใหม่ที่รู้จัก “ปูติน” เป็นผู้นำคนเดียวมาตลอดกว่าสิบปี

นาวาลนีกลายเป็น “สายล่อฟ้า” สำหรับความไม่พอใจของสาธารณชนต่อเครมลิน การทุจริตของทางการ และตัวปูตินเอง

ระหว่างการประท้วงต่อต้านรัฐบาลในปี 2011 และ 2012 ซึ่งเป็นการลุกฮือครั้งใหญ่ที่สุดภายใต้การปกครองของปูติน นาวาลนีกลายเป็นบุคคลฝ่ายค้านที่ได้รับการยอมรับในระดับประเทศมากที่สุด 

พอเขาถูกวางยาพิษและถูกยัดเข้าคุก  การเมืองรัสเซียก็เข้าสู่ยุคมืดภายใต้การนำของปูติน 

ในฐานะเป็นวัยกลางคนที่เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี เขามีความเข้าใจถึงศักยภาพของสื่อออนไลน์และเครือข่ายสังคมออนไลน์ที่จะก้าวข้ามการควบคุมโทรทัศน์ วิทยุ และหนังสือพิมพ์ของเครมลิน

อีกด้านหนึ่งเขาใช้สื่อสังคมออนไลน์ระดมเงินทุนและสนับสนุนการรณรงค์หาเสียงเลือกตั้งและการชุมนุมประท้วง

เขาใช้ YouTube ในการรายงานผลการสืบสวนการทุจริตและหลักฐานการรับสินบนอย่างเป็นทางการ

กลายเป็นช่องทางสื่อสารที่ได้รับความนิยมอย่างมาก

รายงานเจาะลึกในลักษณะสืบสวนที่สำคัญที่สุดครั้งหนึ่งของเขาได้รับการเผยแพร่เมื่อเดือนมกราคม 2021 ตอนที่เขาอยู่ในคุกแล้ว โดยกล่าวหาว่ากลุ่มผู้มีอำนาจได้ให้ทุนสร้างพระราชวังมูลค่า 1.3 พันล้านดอลลาร์ให้กับปูตินบนชายฝั่งทางใต้ของประเทศ 

รายงานนั้นมีผู้ชม 100 ล้านครั้งภายใน 10 วันหลังจากเผยแพร่

ทำเนียบประธานาธิบดีรัสเซียออกมาปฏิเสธข้อกล่าวหาอย่างแข็งขัน

นาวาลนีใช้การออกสื่อผ่านโซเชียลมีเดียเป็นอาวุธในการต่อสู้กับปูติน

และแม้เขาจะถูกลากเข้าคุก แต่ก็ยังเป็นหอกทิ่มแทงเครมลินอย่างได้ผลตลอดเวลา

ในข้อความสุดท้ายของเขาจากเรือนจำที่ทีมของเขาโพสต์ขึ้นโซเชียลมีเดียก่อนเขาเสียชีวิตได้เพียงสองวัน นาวาลนีเขียนเล่าถึงสภาพอันน่ารันทดในเรือนจำ

เขาเล่าว่าเรือนจำอาร์กติกกำลัง “ทำลายสถิติ” ของเรือนจำทั้งหลายที่เขาเคยถูกกักขังมาก่อน

โดยเจ้าหน้าที่เรือนจำต้องกระทำการกดขี่บังคับเขาเพื่อ “ทำให้เจ้านายของพวกเขาในมอสโกพอใจ”

เขาเล่าถึงการที่ถูกจับขังเดี่ยวเป็นเวลา 14 วัน

“นั่นเป็นครั้งที่ 4 ในเวลาไม่ถึง 2 เดือนที่ผมถูกส่งมาที่นี่”

สองวันต่อมา นาวาลนีก็เสียชีวิต

(พรุ่งนี้: ทำไมต้องจัดการ “นาวาลนี”?)