เมื่อจีนกับอเมริกาทำ สงคราม TikTok!

ร่างกฎหมายนี้กำหนดให้ apps TikTok ต้องแยกตัวจากบริษัทไบต์แดนซ์ (ByteDance) ซึ่งเป็นบริษัทแม่ภายใน 6 เดือนนี้

กฎหมายฉบับนี้มีชื่อทางการว่า Protecting Americans from Foreign Adversary Controlled Applications Act หรือเป็นการปกป้องคนอเมริกันจาก apps ที่ควบคุมโดยต่างชาติที่ไม่เป็นมิตร

หากภายใน 6 เดือน บริษัทแม่ไม่ขายหุ้นออกไป apps ยอดนิยมที่มีลูกค้าในอเมริกากว่า 170 ล้านรายนี้จะหายไปจากตลาดอเมริกาทันที

ประธานาธิบดีโจ ไบเดนบอกว่าพร้อมจะลงนามประกาศใช้กฎหมายฉบับนี้ทันทีที่ผ่านความเห็นชอบของวุฒิสภา

แต่โดนัลด์ ทรัมป์แห่งพรรครีพับบลิกันบอกว่าไม่เห็นด้วยที่จะแบน TikTok เพราะหากทำเช่นนั้น ประโยชน์ก็จะตกอยู่กับ Facebook ของอเมริกามากขึ้นกว่าเดิม

คนที่คัดค้านเรื่องนี้ออกมารวมตัวกันประท้วง ถือว่าการผ่านกฎหมายฉบับนี้เป็นการละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน

เหตุผลที่นักการเมืองสหรัฐฯต้องการจะขจัด TikTok เพราะอ้างความกังวลเรื่องความมั่นคงแห่งชาติที่เกี่ยวข้องกับจีน

อ้างว่า TikTok อยู่ใต้การกำกับดูแลของพรรคคอมมิวนิสต์จีนที่พยายามจะสอดแนมกิจกรรมว่าด้วยความมั่นคงของปักกิ่ง

เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามของสหรัฐฯในการคุมเข้มอุตสาหกรรมยานยนต์ไปจนถึงชิปปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูงของอเมริกา

จีนออกมาประท้วงทันที กล่าวหาว่าวอชิงตันใช้วิธีที่ไม่เป็นธรรม และเป็น “ตรรกะของโจร” ในการเตรียมห้าม TikTok

ทางที่ปรึกษาด้านความมั่นคงประจำทำเนียบขาว เจค ซัลลิแวนอ้างว่าเป้าหมายของร่างกฎหมายต้องการจะไม่ให้จีนเป็นเจ้าของเท่านั้น ไม่ได้ต้องการจะแบนติ๊กตอกแต่อย่างใด

เจ้าของ TikTok คือบริษัทไบท์แดนซ์ (ByteDance) โดยจีนอ้างว่าเป็นของเอกชน แต่ทางการอเมริกาเชื่อว่ารัฐบาลและพรรคคอมมิวนิสต์จีนคือเจ้าของตัวจริง

เอกสารทางการชี้ว่าบริษัทนี้ก่อตั้งเมื่อปี 2012 จดทะเบียนที่หมู่เกาะเคย์แมน มีสำนักงานใหญ่ที่กรุงปักกิ่ง

ต่อมาก็ตั้งสำนักงานหลายแห่งทั่วยุโรปและในสหรัฐฯ ด้วย

ในประเทศจีน apps นี้ใช้ชื่อ “โต่วยิน” (Douyin) ซึ่งก็ได้รับความนิยมอย่างสูงเช่นกัน

นักการเมืองอเมริกันอ้างว่า TikTok เก็บข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้า ซึ่งก็ไม่ได้ต่างไปจาก social media อื่น ๆ ในสหรัฐฯและชาติตะวันตก

แต่กลับถูกระแวงและจับผิดมากกว่าเจ้าอื่นเพราะมีความหวาดกลัวว่า TikTok อาจเป็นเครื่องมือ “สอดแนม” ตะวันตกของรัฐบาลจีน

เป็นประเด็นที่ TikTok ปฏิเสธอย่างแข็งขันมาโดยตลอดว่าไม่อาจจะเป็นไปได้เพราะมีมาตรการปกป้องข้อมูลส่วนตัวของลูกค้าอย่างเคร่งครัด

แต่ก็มีข้อกล่าวหาเป็นระยะ ๆ จากผู้ใช้ตะวันตก

เช่นกรณีเมื่อปลายปี 2022 นักข่าวหญิงชาวอังกฤษคนหนึ่งอ้างว่า เธอถูกติดตามสืบข้อมูลส่วนตัวผ่าน TikTok ที่นำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับแมวของเธอ

ปีที่แล้ว สถาบันในต่างประเทศหลายแห่ง เช่นรัฐบาลและรัฐสภาของอังกฤษ, สหภาพยุโรป, รวมทั้งทำเนียบประธานาธิบดีสหรัฐฯ สั่งห้ามเจ้าหน้าที่ของตนใช้งานแอปพลิเคชันติ๊กตอกกับมือถือเครื่องที่ใช้ในการทำงาน

TikTok พยายามแก้เกมด้วยการแสดงตนว่าแยกตัวห่างจากบริษัทแม่ที่เป็นจีนให้มากที่สุด

เช่นริเริ่มโครงการ Project Clover ซึ่งจะเก็บข้อมูลของยุโรปเอาไว้ที่เซิร์ฟเวอร์ภายในภูมิภาคของตน

แต่นี่ก็ไม่ใช่ครั้งแรกที่รัฐบาลสหรัฐฯ พยายามจะสกัดกั้น apps นี้ด้วยการอ้างเหตุผลด้านความมั่นคง

เพราะเมื่อปี 2020 อดีตประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ เคยพยายามสั่งแบน TikTok มาแล้วตอนยังนั่งอยู่ในทำเนียบขาว

แต่ก็ทำไม่สำเร็จ

มาครั้งนี้ ทรัมป์ซึ่งเตรียมเป็นตัวแทนพรรครีพับลิกัน เพื่อลงสมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีอีกครั้งในปีนี้ กลับลำมาวิพากษ์วิจารณ์คัดค้านร่างกฎหมายที่อาจสั่งแบน TikTok

โดยอ้างว่าจะเป็นการเอื้อผลประโยชน์ให้แก่บริษัทคู่แข่งเช่น Facebook อย่างไม่เป็นธรรม

เกมนี้ยาวแน่ และไม่มีใครรู้ว่าหลังการเลือกตั้งประธานาธิบดีปลายปีนี้ สถานการณ์การเมืองในสหรัฐฯจะแปรเปลี่ยนไปในเรื่องนี้อย่างไร

หากไบเดนกลับมา เขาจะเดินหน้ากดดันจีนในด้านการค้าและการเมืองรวมถึงเรื่อง TikTok อย่างไร

หรือหากทรัมป์ชนะเลือกตั้ง เขาจะปรับเปลี่ยนจุดยืนอีกหรือไม่

ฝ่ายจีนก็จะไม่ลดละที่จะล็อบบี้ให้สหรัฐฯผ่อนคลายเรื่องนี้ เพราะจุดยืนของรัฐบาลจีนที่ประกาศออกนั้นยืนยันว่าจะ “ปกป้องผลประโยชน์อันชอบธรรมของธุรกิจจีนในต่างประเทศอย่างสุดความสามารถ”

การงัดข้อระหว่างวอชิงตันกับปักกิ่งยังมีเรื่องร้อน ๆ ประเด็นอื่นที่ต้องคอยจับตาอย่างใกล้ชิดกันต่อไป