ระอุอีกรอบ! ศึกแย่งน้ำ 'ชาวนา-สวนส้ม' ถกกันวุ่นไร้ข้อยุติ

ศึกแย่งน้ำชาวนา-สวนส้มแม่อายระอุอีกครั้ง หลัง หน.อุทยานฯ สั่งรื้อท่อดักน้ำของสวนส้ม ปมขัดแย้งมานานนับทศวรรษตามคำสั่งศาลปกครอง ปลัดอำเภอหัวโต๊ะประชุมถกวุ่นไร้ข้อยุติ

14 ก.พ. 2568 – ผู้สื่อข่าวจังหวัดเชียงใหม่รายงานว่า ที่ห้องประชุมมะลิกาที่ว่าการ อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ วันที่ 13 ก.พ.ที่ผ่านมา นางสาวพัฒน์นภา พานมะ ปลัดอำเภอหัวหน้ากลุ่มงานบริหารงานปกครอง เป็นประธานการประชุมการแก้ไขปัญหาการใช้น้ำในพื้นที่ป่าต้นน้ำแม่สาว ในเขตอุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก ตำบลแม่สาว อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่

โดยมีผู้เกี่ยวข้อง อาทิ นายนพรัตน์ นวลอนงค์ หัวหน้าอุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก อ.ฝาง ผู้ประกอบการสวนส้มกับชาวนาในพื้นที่เกี่ยวกับปัญหาพิพาทมาตั้งแต่ปี 2559 เรื่องการใช้น้ำกรณีการรื้อถอนท่อพีวีซี ที่กระทำผิดกฎหมายในเขตอุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก อันสืบเนื่องมาจากคดีที่ศาลปกครอง จ.เชียงใหม่พิพากษา ให้เจ้าหน้าที่อุทยานฯ ทำการรื้อถอนท่อออกจากเขตอุทยานฯ หลังมีคำพิพากษาถึงที่สุดภายใน 30 วัน ตั้งแต่ปี 2567 ล่าสุดนายนพรัตน์ ได้ปิดประกาศหนังสือให้ผู้ประกอบการสวนส้มในเขตอุทยานฯ ให้ทำการรื้อถอนท่อพีวีซีที่วางท่อดักน้ำในเขตอุทยานฯ ที่ผิดกฎหมาย มีกำหนด 15 วัน นับตั้งแต่วันที่ 3 – 18 ก.พ. 68 หลังจากนั้นถ้ายังไม่มีการรื้อถอนท่อออกจากเขตอุทยานฯ ทางเจ้าที่จะเข้าทำการรื้อถอนท่อออกเอง โดยจะต้องคิดค่ารื้อถอนจากเจ้าของสวนส้ม

นายวิชัย วงค์หลวง ประธานกลุ่มผู้ประกอบการสวนส้ม กล่าวว่า เข้าใจกระบวนการยุติธรรม แต่อยากจะขอทางอุทยานฯ ผ่อนปรน การวางท่อใช้น้ำไปก่อน ไม่เช่นนั้นสวยส้มเขาจะตาย โดยให้ปฏิบัติตามบันทึกความเข้าใจ (เอ็มโอยู) ที่เคยตกลงกันไว้จะได้หรือไม่ และกลุ่มผู้ประกอบการสวนส้มขอให้ทางอำเภอผ่อนปรนการรื้อถอนไปก่อน

นายเสถียร มณีผ่อง ประธานกลุ่มผู้ใช้น้ำแม่สาว กล่าวว่า เอ็มโอยูที่ทำกับทางอำเภอไว้หมดเวลาผ่อนปรนไปตั้งแต่เดือนธันวาคม 2567 แล้ว

ปลัดอาวุโส อ.แม่อาย กล่าวว่า ห้วงเวลาผ่านมาเกือบ 10 ปี เลยเวลาที่จะไกล่เกลี่ยไปแล้ว วันนี้ศาลสั่งจึงมีความจำเป็นต้องปฏิบัติไปตามกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม

ขณะที่การประชุมใช้เวลานานในการชี้แจง โดยเฉพาะกลุ่มผู้ก่อการสวนส้มที่พยายามจะขอผ่อนปรนต่อไปอีก รวมทั้งพยายามโยงไปถึงเรื่องโครงการสร้างอ่างเก็บน้ำแม่สาว ที่รัฐบาลให้กรมชลประทานทำการศึกษาเพื่อดำเนินการอยู่ โดยนายวรเชษฐ์ เขื่อนคำ รองประกลุ่มผู้ประกอบการสวนส้ม กล่าวว่า ได้พูดคุยกับหัวหน้าอุทยานฯ ในการสร้างอ่างเก็บน้ำแม่สาว โดยยกเอาคำพูดของหัวหน้าอุทยานฯ ที่ระบุว่า ถ้าไม่มีเรื่องขัดแย้งก็สามารถเดินหน้าสร้างอ่างเก็บน้ำแม่สาวได้เพื่อให้ทุกคนอยู่ร่วมกันได้ แต่ยังมีข้อขัดแย้งแบบนี้ก็สร้างอ่างเก็บน้ำไม่ได้ เช่นดียวกับ น.ส.ชลธร เรือนเงิน กรรมการกลุ่มผู้กำกับการสวนส้ม กล่าวเสริมว่า เรื่องอ่างเก็บน้ำก็ไม่เป็นอันต้องสร้างแล้ว

ด้านนายสมศักดิ์ เขื่อนแก้ว เลขานุการกลุ่มผู้ใช้น้ำ กล่าวว่า จริงๆ แล้วคนที่จะดิ้นรนสร้างอ่างเก็บน้ำแม่สาวคือกลุ่มผู้ประกอบการสวนส้ม เพราะไม่มีแหล่งน้ำเป็นของตนเอง แต่กลับเอาอ่างเก็บน้ำมาเป็นตัวประกันในเรื่องนี้ นั่นก็เท่ากับว่า ถ้าชาวนาคัดค้านการวางท่อในเขตอุทยานฯ กลุ่มสวนส้มก็จะมีการต่อต้านเรื่องการสร้างอ่างเก็บน้ำ สวนทางกันกับความต้องการของตัวเองที่มีความต้องการใช้น้ำมากกว่า

โดยที่ประชุมใช้เวลาถกเถียงกันไม่มีข้อยุติ สุดท้ายต่างฝ่ายเดินออกห้องประชุม ทำให้ต้องเลิกประชุมในครั้งนี้โดยปริยาย

เลขานุการผู้ใช้น้ำแม่สาว กล่าวหลังประชุมว่า เกือบ 3 ทศวรรษที่ผ่าน ชาวนาสองตำบลของอำเภอแม่อายกว่า 600 ครัวเรือน จำนวนสองพันคน ได้รับผลกระทบจากการแย่งน้ำของผู้ประกอบการสวนส้ม ซึ่งไปวางท่อดักน้ำที่ต้นน้ำลำธารในเขตอุทยานฯ แต่อำนาจรัฐไม่สามารถจัดการกับพวกนายทุนเหล่านี้ได้ จึงมีการหารือแก้ปัญหามาตลอดแต่ไม่ได้ข้อยุติ มีเงื่อนไขตลอดมาเช่นการประชุมวันนี้ แต่ต้องขอชื่นชมปลัดอาวุโส อ.แม่อาย และหัวหน้าอุทยานดอยผ้าห่มปก ที่ปฎิบัติหน้าที่อย่างตรงไปตรงมา โดยไม่เกรงกลัวต่ออิทธิพลใดๆ ไม่ใช่เพราะเป็นคำสั่งศาลเท่านั้น

ก่อนหน้านั้นมีคำสั่งรื้อถอนที่ 56-172/2562 ลงวันที่ 9 สิงหาคม 2562 แต่ไม่มีการรื้อถอน คดีที่อุทธรณ์ต่อศาลปกครองสุงสุด จำนวน 65 คดี ศาลปกครองสูงสุดไม่รับไว้พิจารณาและคดีที่ไม่อุทธรณ์อีก 21 คดี ผ่านมาหลายปีไม่มีเจ้าหน้าที่กล้ารื้อถอน จนมาวันนี้ทั้งสองท่านกล้าทำหน้าที่อย่างตรงไปตรงมาเพื่อดับทุกข์แก่ชาวบ้านอย่างเท่าเทียม และต้องติดตามดูว่าครบ 15 วันวันที่ 18 กุมภาพันธ์นี้ ทางผู้ประกอบการสวนส้มจะทำการรื้อถอนเองหรือไม่.