คุกตลอดชีวิตเหลือไม่ถึง 10 ปี! เปิด 3 รูรั่วราชทัณฑ์ หลัง 'เล่าต๋า' พ้นเรือนจำ

อดีต สว. ชำแหละ 3 ช่องโหว่ระบบบริหารโทษ ตั้งคำถามอำนาจราชทัณฑ์เหนือคำพิพากษา เสนอคดีอุกฉกรรจ์จำคุกตลอดชีวิตต้องรับโทษไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 หรืออย่างน้อย 15 ปี พร้อมทบทวนดุลพินิจเลื่อนชั้น-พักโทษผู้สูงอายุ หลัง “เล่าต๋า แสนลี่” ผู้ต้องขังคดียาเสพติดและอาวุธปืนพ้นเรือนจำ

18 สิงหาคม 2569 - นายสมชาย แสวงการ อดีตประธานคณะกรรมาธิการสิทธิมนุษยชน สิทธิเสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา แสดงความคิดเห็นในหัวข้อ “ราชทัณฑ์อำนาจเหนือคำพิพากษา รูรั่วใหญ่ยุติธรรมไทย เทคนิคการลดโทษ ‘ราชายาเสพติด-เล่าต๋า’ ไม่เพียงต้องแก้กฎใหม่ ต้องตรวจจับขบวนการกรมคุก” พร้อมติดแฮชแท็ก #ไทยเทา #ปปง #ปปส #ปปช

นายสมชายระบุว่า ย้อนดูข้อเสนอเดิมที่ตนเคยเสนอให้รัฐบาลซึ่งมีอำนาจและหน้าที่แก้ไขปัญหาเรื่อง “อำนาจราชทัณฑ์เหนือคำพิพากษา” มาโดยตลอด ซึ่งได้รับการตอบสนองและแก้ไขบางส่วน โดยกำหนดให้ต้องรับโทษมาแล้วไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 แต่ยังเห็นว่ามีจุดรั่วสำคัญที่จำเป็นต้องแก้ไข

จุดรั่วสำคัญที่ 1 นายสมชายระบุว่า ไม่มีการคำนวณว่า การรับโทษ 1 ใน 3 สำหรับผู้ต้องโทษจำคุกตลอดชีวิตควรเป็นระยะเวลาเท่าใด จึงทำให้นักโทษประหารชีวิตหรือนักโทษจำคุกตลอดชีวิตสามารถอาศัยช่องว่างดังกล่าว โดยรับโทษเพียง 8 ปีได้

นายสมชายเสนอว่า ควรแก้ไขกฎหมายสำหรับคดีอุกฉกรรจ์ที่ศาลมีคำพิพากษาจำคุกตลอดชีวิต หรือมีโทษจำคุกสูงกว่านั้น โดยกำหนดให้ต้องรับโทษมาแล้วไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 หรือไม่น้อยกว่า 15 ปี

จุดรั่วสำคัญที่ 2 คือ การให้กรมราชทัณฑ์ใช้ดุลพินิจในการเลื่อนชั้นนักโทษ โดยไม่มีหลักเกณฑ์บังคับที่ชัดเจน ซึ่งนายสมชายเห็นว่า อาจทำให้เกิดช่องว่างในการใช้ดุลพินิจ หรือเกิดการทุจริตซื้อขายการเลื่อนชั้นนักโทษ เพื่อให้เข้าเกณฑ์ได้รับการเสนอขอพระราชทานอภัยโทษได้รวดเร็วขึ้นและหลายครั้ง จนอาจทำให้การรับโทษไม่สอดคล้องกับความผิด

นายสมชายระบุด้วยว่า กระบวนการยุติธรรมในหลายประเทศจะมีหลักเกณฑ์กำหนดข้อห้ามไว้อย่างชัดเจน และศาลหรือผู้พิพากษาที่พิจารณาคดีควรมีส่วนสำคัญในการพิจารณาว่าผู้ต้องโทษสามารถได้รับการลดโทษได้เพียงใด

จุดรั่วสำคัญที่ 3 คือ การให้กรมราชทัณฑ์ใช้ดุลพินิจและเกณฑ์อายุ 70 ปี เพื่อปล่อยตัวหรือให้พักการลงโทษ โดยนายสมชายมองว่า ในบางคดีผู้ต้องโทษที่มีอิทธิพลอาจหลบหนีหรือต่อสู้คดีเป็นเวลาหลายสิบปี กว่าจะมีคำพิพากษาถึงที่สุดก็มีอายุมากแล้ว และมักมีโรคประจำตัวตามวัย

นายสมชายเห็นว่า การใช้เกณฑ์ดังกล่าวอาจส่งผลให้ผู้ต้องโทษบางราย แม้หน่วยงานของรัฐต้องใช้เวลานานในการติดตามจับกุม รวมถึงกระบวนการพิจารณาคดีที่กินเวลาหลายปี แต่เมื่อถูกพิพากษาจำคุกแล้วกลับรับโทษอยู่ในเรือนจำจริงเป็นระยะเวลาไม่นาน

นายสมชายทิ้งท้ายว่า “ถึงเวลารื้อโครงสร้างการบริหารโทษแบบขาดหลักนิติธรรมเสียทีครับ เพราะคุกมีไว้ขังคนทำชั่ว มิได้มีไว้ขังแค่คนจน”

ทั้งนี้ ความเห็นของนายสมชายเกิดขึ้นภายหลังกรณีเรือนจำกลางบางขวางเผยแพร่ภาพกิจกรรม “ควบคุมด้วยใจ แก้ไขด้วยหลักธรรม ก้าวนำสู่สังคม” โดยเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2569 น.ส.อัจฉรา ศรีฉ่ำ อัยการจังหวัดนนทบุรี เป็นประธานในพิธีปล่อยตัวผู้ต้องราชทัณฑ์ที่ได้รับพระราชทานอภัยโทษ ตามพระราชกฤษฎีกาพระราชทานอภัยโทษ พ.ศ. 2569 เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 4 รอบ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี 3 มิถุนายน 2569 ณ ฝ่ายควบคุมแดน 14 เรือนจำกลางบางขวาง

ในโอกาสดังกล่าว ผู้ต้องขังที่สำเร็จการอบรมได้เข้ารับมอบประกาศนียบัตรเบื้องหน้าพระบรมฉายาลักษณ์ ในโครงการพระราชทาน “โคก หนอง นา แห่งน้ำใจและความหวัง กรมราชทัณฑ์” รุ่นที่ 8/3 ซึ่งเป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ มุ่งเน้นการฟื้นฟูสมรรถภาพ พัฒนาทักษะวิชาชีพ และการเกษตรทฤษฎีใหม่แบบพึ่งตนเอง เพื่อให้ผู้ต้องราชทัณฑ์สามารถนำความรู้ไปปรับใช้ในการประกอบอาชีพและพึ่งพาตนเองภายหลังพ้นโทษได้อย่างยั่งยืน

เรือนจำกลางบางขวางระบุว่า การได้รับพระราชทานอภัยโทษครั้งนี้นับเป็นโอกาสสำคัญในการเริ่มต้นชีวิตใหม่ โดยได้จัดเจ้าหน้าที่ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการปรับตัวและการดำเนินชีวิต เพื่อให้ผู้พ้นโทษสามารถกลับไปใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างปกติสุข ประกอบอาชีพสุจริต และเป็นคนดีของสังคมต่อไป

สำหรับผู้ได้รับพระราชทานอภัยโทษและได้รับการปล่อยตัวในครั้งนี้ มี นายเล่าต๋า แสนลี่ อายุ 86 ปี ผู้ต้องขังคดีความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดและอาวุธปืน ซึ่งถูกดำเนินคดีในข้อหาสมคบและร่วมกันจำหน่ายยาไอซ์ หรือยาเสพติดให้โทษประเภท 1 โดยไม่ได้รับอนุญาต รวมถึงความผิดตามพระราชบัญญัติอาวุธปืน เครื่องกระสุนปืนฯ

นายเล่าต๋าถูกจับกุมเมื่อวันที่ 11 ตุลาคม 2559 ต่อมาศาลมีคำพิพากษาจำคุกตลอดชีวิต ก่อนจะได้รับพระราชทานอภัยโทษรวม 6 ครั้ง และได้รับการปล่อยตัวในที่สุด หลังถูกคุมขังมาเป็นเวลาเกือบ 10 ปี.