6 องค์กรสื่อห่วงแก้กฎหมายไทยพีบีเอส 'ศุภชัย' โต้ความเป็นอิสระต้องคู่รับผิดชอบเงิน

6 องค์กรวิชาชีพสื่อออกแถลงการณ์ปมแก้กฎหมายไทยพีบีเอส ย้ำเปลี่ยนจากเงินบำรุงสุรา-ยาสูบสู่งบประมาณประจำปี ต้องมีหลักประกันไม่ให้การเงินกลายเป็นเครื่องมือกดดันหรือแทรกแซง พร้อมเรียกร้องไทยพีบีเอสปฏิรูปองค์กรครั้งใหญ่ ด้าน “ศุภชัย ใจสมุทร” ผู้เสนอร่างฯ ชี้ต้องแยกความเป็นอิสระในการทำหน้าที่สื่อออกจากรูปแบบบริหารเงินสาธารณะ

3 ตุลาคม 2569 - องค์กรวิชาชีพสื่อมวลชน 6 องค์กร ประกอบด้วย สภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ สภาวิชาชีพข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย สมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย สมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ และสหภาพแรงงานกลางสื่อมวลชนไทย เผยแพร่แถลงการณ์ร่วม เรื่อง ข้อเสนอแก้ไขกฎหมายไทยพีบีเอสโดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

แถลงการณ์ระบุถึงกรณีมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเสนอร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย พ.ศ.2551 โดยมีสาระสำคัญเปลี่ยนแปลงแหล่งรายได้ขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย หรือไทยพีบีเอส จากระบบเงินบำรุงที่จัดเก็บตามกฎหมายว่าด้วยสุราและยาสูบ มาเป็นการจัดสรรจากงบประมาณรายจ่ายประจำปี โดยให้เหตุผลเกี่ยวกับการรักษาวินัยการเงินการคลังของรัฐ และการสร้างความเป็นเอกภาพในการบริหารจัดการเงินสาธารณะ

องค์กรวิชาชีพสื่อทั้ง 6 ระบุว่า ในฐานะองค์กรที่มีส่วนร่วมผลักดันแนวคิดและสนับสนุนการจัดตั้งสื่อสาธารณะของประเทศไทยมาตั้งแต่ต้น เห็นว่าการแก้ไขกฎหมายดังกล่าวเกี่ยวข้องกับสิทธิในการรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชนและอนาคตของระบบสื่อสารมวลชนไทย โดยการแสดงจุดยืนครั้งนี้ไม่ได้มุ่งสนับสนุนหรือคัดค้านพรรคการเมืองหรือฝ่ายการเมืองใด แต่ตั้งอยู่บนหลักการพื้นฐานของสื่อสาธารณะ

ทั้งนี้ องค์กรวิชาชีพสื่อเห็นถึงความสำคัญของวินัยการเงินการคลังของรัฐ รวมถึงความจำเป็นในการตรวจสอบประสิทธิภาพ ความโปร่งใส และความคุ้มค่าของการใช้เงินสาธารณะ แต่การเปลี่ยนโครงสร้างรายได้ของไทยพีบีเอสต้องคำนึงถึงลักษณะเฉพาะของสื่อสาธารณะ ซึ่งมีภารกิจนำเสนอข้อมูลข่าวสารอย่างเป็นอิสระและตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ

ย้ำแก้กฎหมายต้องไม่กระทบความเป็นอิสระ

สำหรับจุดยืนและข้อเสนอของ 6 องค์กร ประการแรก ยืนยันหลักการและความจำเป็นของสื่อสาธารณะในสังคมประชาธิปไตย โดยเห็นว่าสื่อสาธารณะมีบทบาทในการส่งเสริมสิทธิในการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร สร้างพื้นที่แลกเปลี่ยนความคิดเห็นที่หลากหลาย และตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ โดยต้องเป็นอิสระจากการครอบงำของอำนาจรัฐ อำนาจทางการเมือง และกลุ่มผลประโยชน์ทางธุรกิจ

การแก้ไขกฎหมายไทยพีบีเอสจึงต้องไม่ทำให้หลักการดังกล่าวอ่อนแอลง และต้องรักษาสถานะของไทยพีบีเอสในฐานะสื่อของประชาชน มิใช่สื่อของรัฐบาลหรือเครื่องมือของฝ่ายการเมืองใด

ประการที่สอง เห็นว่ากฎหมายไทยพีบีเอสสามารถทบทวนและปรับปรุงให้เหมาะสมกับบริบทที่เปลี่ยนไป ทั้งด้านเทคโนโลยี ภูมิทัศน์สื่อ พฤติกรรมการรับข่าวสาร และความต้องการของประชาชน แต่ไม่ควรจำกัดการทบทวนไว้เพียงเรื่องแหล่งรายได้หรืองบประมาณ

ควรครอบคลุมถึงบทบาทและพันธกิจของสื่อสาธารณะ โครงสร้างบริหารและกำกับดูแล ประสิทธิภาพและความคุ้มค่าในการใช้ทรัพยากรสาธารณะ รวมถึงกลไกความโปร่งใสและความรับผิดชอบต่อประชาชน พร้อมเรียกร้องให้รัฐสภาเปิดกระบวนการศึกษาและรับฟังความคิดเห็นจากองค์กรวิชาชีพ นักวิชาการ ผู้ปฏิบัติงานด้านสื่อ ภาคประชาสังคม ผู้แทนผู้ชมและผู้ฟัง ตลอดจนประชาชนทั่วไป

ห่วงงบประมาณกลายเป็นเครื่องมือกดดัน

ประการที่สาม ต้องมีหลักประกันความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะทั้งทางกฎหมายและการเงิน โดยองค์กรวิชาชีพสื่อเห็นว่า วินัยการเงินการคลังของรัฐกับความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะสามารถดำเนินควบคู่กันได้

อย่างไรก็ตาม ความเป็นอิสระในการทำหน้าที่มีความสัมพันธ์กับความมั่นคงและความเป็นอิสระทางการเงิน การเปลี่ยนจากระบบเงินบำรุงที่กฎหมายกำหนดโดยตรงมาเป็นงบประมาณรายจ่ายประจำปี จึงต้องประเมินผลกระทบอย่างรอบคอบ

หากเปลี่ยนมาใช้งบประมาณรายจ่ายประจำปี ต้องมีหลักประกันทางกฎหมายและเชิงสถาบันที่ชัดเจน ให้ไทยพีบีเอสมีรายได้เพียงพอ มั่นคง ต่อเนื่อง สามารถวางแผนระยะยาว และไม่ขึ้นอยู่กับดุลพินิจทางการเมืองในการจัดสรรงบประมาณแต่ละปี

หลักประกันดังกล่าวต้องครอบคลุมทั้งการจัดสรร การพิจารณา และการเพิ่มหรือลดงบประมาณ ตลอดจนการบริหารองค์กร เพื่อไม่ให้กลไกทางการเงินถูกใช้เป็นเครื่องมือกดดันหรือแทรกแซงนโยบาย การบริหาร และการปฏิบัติหน้าที่ทางวิชาชีพ ขณะเดียวกันต้องมีกลไกตรวจสอบการใช้เงินสาธารณะที่มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และตรวจสอบได้

จี้ไทยพีบีเอสปฏิรูปองค์กรครั้งใหญ่

ประการที่สี่ องค์กรวิชาชีพสื่อเรียกร้องให้ไทยพีบีเอสทบทวนบทบาทและปฏิรูปการดำเนินงานครั้งสำคัญ เพื่อแสดงคุณค่าของสื่อสาธารณะต่อประชาชน โดยเห็นว่าการทบทวนกฎหมายครั้งนี้ควรเป็นโอกาสให้ไทยพีบีเอสทบทวนบทบาท พันธกิจ และประสิทธิภาพของตัวเองอย่างจริงจัง

ไทยพีบีเอสต้องแสดงให้สังคมเห็นถึงคุณค่าและความแตกต่างของสื่อสาธารณะจากสื่อของรัฐและสื่อเชิงพาณิชย์ ทั้งการนำเสนอข่าวที่ถูกต้อง รอบด้าน เป็นอิสระ กล้าตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ เปิดพื้นที่ให้ประชาชนทุกกลุ่มมีส่วนร่วม และผลิตเนื้อหาที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมซึ่งอาจไม่ได้รับความสำคัญเพียงพอจากกลไกตลาด

การทบทวนต้องครอบคลุมนโยบายและทิศทางองค์กร โครงสร้างบริหาร การจัดสรรทรัพยากร คุณภาพเนื้อหา ประสิทธิภาพการดำเนินงาน และความสามารถในการเข้าถึงประชาชนทุกกลุ่ม รวมถึงการปรับตัวให้สอดคล้องกับภูมิทัศน์สื่อที่เปลี่ยนไป

6 องค์กรจึงขอให้คณะกรรมการนโยบายและฝ่ายบริหารไทยพีบีเอสเริ่มกระบวนการทบทวนและปฏิรูปองค์กรอย่างเปิดกว้าง ให้บุคลากร ผู้ประกอบวิชาชีพสื่อ นักวิชาการ ภาคประชาสังคม และประชาชนมีส่วนร่วม พร้อมกำหนดแผนปรับปรุงองค์กรและตัวชี้วัดผลสัมฤทธิ์ที่ประเมินได้อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อให้ประชาชนเห็นถึงประโยชน์ ความจำเป็น และความคุ้มค่าของสื่อสาธารณะที่ได้รับการสนับสนุนจากเงินสาธารณะ

พร้อมเรียกร้องให้ผู้เสนอร่างกฎหมาย รัฐสภา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ศึกษาและเปิดเผยผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงแหล่งรายได้ รวมทั้งพิจารณาทางเลือกในการจัดหาเงินทุนอย่างครบถ้วนก่อนตัดสินใจเปลี่ยนโครงสร้างรายได้ของไทยพีบีเอส

แถลงการณ์องค์กรสื่อระบุว่า “การรักษาความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะ มิใช่การปกป้ององค์กรใดองค์กรหนึ่งจากการตรวจสอบ หากแต่เป็นการคุ้มครองสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง รอบด้าน และปราศจากการครอบงำของอำนาจทางการเมืองและผลประโยชน์ทางธุรกิจ”

‘ศุภชัย’ แจงกลับ แยกอิสระสื่อออกจากระบบเงิน

ขณะที่ นายศุภชัย ใจสมุทร สส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย ผู้เสนอร่างกฎหมายดังกล่าว โพสต์เฟซบุ๊กชี้แจงต่อแถลงการณ์ของ 6 องค์กรวิชาชีพสื่อ ภายใต้หัวข้อ “ความเป็นอิสระของสื่อ ต้องเดินคู่กับความรับผิดชอบต่อเงินสาธารณะ”

นายศุภชัยระบุว่า เคารพความเห็นและความห่วงใยของทั้ง 6 องค์กร และเห็นด้วยว่าประเทศไทยจำเป็นต้องมีสื่อสาธารณะที่เป็นอิสระ สามารถตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ และทำหน้าที่เพื่อประโยชน์ประชาชนโดยปราศจากการแทรกแซง แต่สิ่งที่ต้องแยกให้ชัดคือ “ความเป็นอิสระในการทำหน้าที่สื่อ” กับ “รูปแบบการจัดหาและบริหารเงินสาธารณะ” ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

นายศุภชัยระบุว่า รัฐบาลไม่เคยกลัวการตรวจสอบ ปัจจุบันสื่อทั้งของรัฐ เอกชน และสื่อออนไลน์ต่างตรวจสอบและวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาล ไทยพีบีเอสไม่ใช่สื่อเพียงแห่งเดียวที่สามารถตรวจสอบรัฐบาลได้ และความเป็นอิสระเป็นหลักพื้นฐานของวิชาชีพสื่อทุกสำนัก

ดังนั้น การเสนอเปลี่ยนระบบรายได้ของไทยพีบีเอสไม่ควรถูกทำให้กลายเป็นว่า หากเปลี่ยนระบบเงินแล้วหมายความว่ารัฐบาลต้องการควบคุมสื่อโดยอัตโนมัติ แต่ควรพิจารณาว่าระบบใดจะรักษาความเป็นอิสระของสื่อ พร้อมกับทำให้การใช้เงินสาธารณะโปร่งใส ตรวจสอบได้ และสอดคล้องกับวินัยการเงินการคลังของประเทศ

ย้ำสื่อใช้เงินสาธารณะต้องถูกตรวจสอบ

นายศุภชัยระบุอีกว่า เห็นด้วยกับแถลงการณ์ของ 6 องค์กรในส่วนที่ระบุว่า วินัยการเงินการคลังกับความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะสามารถดำเนินควบคู่กันได้ รวมถึงข้อเรียกร้องให้ไทยพีบีเอสทบทวนบทบาท พันธกิจ โครงสร้างบริหาร การจัดสรรทรัพยากร คุณภาพเนื้อหา ประสิทธิภาพ และความคุ้มค่าในการใช้ทรัพยากรสาธารณะ

หากยืนยันว่าไทยพีบีเอสเป็น “สื่อของประชาชน” ก็ต้องยอมรับว่าเงินที่ใช้ดำเนินงานมีที่มาจากระบบสาธารณะ ประชาชนจึงมีสิทธิตั้งคำถามว่าเงินถูกใช้อย่างไร มีประสิทธิภาพเพียงใด และกลไกจัดสรรเงินในปัจจุบันยังเหมาะสมกับสถานการณ์ของประเทศหรือไม่

การตรวจสอบเรื่องดังกล่าวไม่ใช่การคุกคามเสรีภาพสื่อ และการแก้กฎหมายไม่ควรถูกเหมารวมว่าเป็นการแทรกแซงกองบรรณาธิการ หากไม่มีบทบัญญัติหรือกลไกให้อำนาจฝ่ายการเมืองเข้าไปกำหนดเนื้อหาข่าว

นายศุภชัยยังหยิบข้อความช่วงท้ายของแถลงการณ์ที่ระบุว่า “การรักษาความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะมิใช่การปกป้ององค์กรใดองค์กรหนึ่งจากการตรวจสอบ” มาระบุว่า นี่คือหลักการที่ควรยึดร่วมกัน

“สื่อมีสิทธิตรวจสอบรัฐบาล รัฐบาลต้องยอมรับการตรวจสอบ และในขณะเดียวกัน องค์กรสื่อที่ใช้ทรัพยากรสาธารณะก็ต้องยอมรับการตรวจสอบจากประชาชนเช่นเดียวกัน”

นายศุภชัยระบุว่า ไม่ควรทำให้เรื่องนี้กลายเป็นการเลือกระหว่าง “เสรีภาพสื่อ” กับ “วินัยการคลัง” เพราะประเทศไทยสามารถและควรมีทั้งสองอย่างพร้อมกัน โดยต้องการทั้งสื่อสาธารณะที่เป็นอิสระ และระบบการใช้เงินสาธารณะที่โปร่งใส คุ้มค่า และตรวจสอบได้เช่นกัน

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

'หมอเปรมศักดิ์' บี้ ไทยพีบีเอส แจงปมผู้บริหารใช้รถหลวงซ้ำซ้อน-จ้างเจาะจงเจ้าเดิมเกือบ 10 ปี

นพ.เปรมศักดิ์ เพียยุระ สมาชิกวุฒิสภา เปิดเผยว่า ได้รับหนังสือชี้แจงจากนายวันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ ผู้อำนวยการองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือไทยพีบีเอส

ส่อล็อกสเปก 'ไทยพีบีเอส' ปี 68 จัดซื้อจัดจ้างเฉพาะเจาะจง 870 ล้าน อ้างทำมาต่อเนื่องรวดเร็วดี

เปิดข้อมูลสื่อสาธารณะ ไทยพีบีเอส ปี 2568 จัดซื้อจัดจ้างวิธีเฉพาะเจาะจง 870 ล้าน อ้างทำมาต่อเนื่อง รวดเร็วดี เปิดช่องล็อกเปก เอาแต่พวกพ้อง หมิ่นเหม่ขัดกฎหมายจัดซื้อจัดจ้าง ส่วนการเปิดให้มีการแข่งขันเพียงแค่ 100 กว่างานเท่านั้น

เปิดข้อมูล 'ไทยพีบีเอส' จัดซื้อจัดจ้างแบบเฉพาะเจาะจงอื้อ ละเลงงบฯภาษีบาป เสี่ยงขัดกฎหมาย

เปิดข้อมูล 'ไทยพีบีเอส' รั้งแชมป์แหล่งจัดซื้อจัดจ้างแบบเฉพาะเจาะจง ผอ. - รอง.ผอ.ละเลงงบฯภาษีบาป 2,000 ล้านสะบั้นหั่นแหลก อาจไม่ได้เป็นงานเร่งด่วน และไม่ได้มีเพียงเจ้าเดียว เสี่ยงขัดกฎหมาย และระเบียบกระทรวงการคลัง พบหลายรายการไม่ควรเสียเงิน

'อภิสิทธิ์' ยัน ปชป. ไม่เห็นด้วยร่างกฎหมายภูมิใจไทย รื้องบ 'ไทยพีบีเอส-สสส.'

นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นำ สส.พรรคประชาธิปัตย์ รับหนังสือจากเครือข่ายแรงงานใน-นอกระบบ แพลตฟอร์มไรเดอร์ เครือข่ายสวัสดิการเด็กเล็กถ้วนหน้า และเครือข่ายรัฐสวัสดิการที่เป็นธรรม

เปิด 6 ประเด็นส่อพิรุธ 'ไทยพีบีเอส' เฉพาะเจาะจงล็อกสเปก 'พีเอ็นวาย' ผูกขาดผลิตรายการ

เปิด 6 ประเด็นส่อพิรุธ 'ไทยพีบีเอส'จัดซื้อจัดจ้างวิธีเฉพาะเจาะจงเข้าข่าย ล็อกสเปก 'บริษัท พีเอ็นวาย โปรดักส์ชั่น' ผูกขาดผลิตรายการ 'ข่าวเจาะย่อโลก' จนถูกสตง. ตรวจสอบพบทำผิดกฎหมาย ถูกเรียกเงินชดใช้คืน 15 ล้านบาท

ตีเหล็กตอนร้อน พรรคส้มลากปมไทยพีเอสเข้าสภาฯ เรียกชี้แจงพ่วงบิ๊กขรก.

พรรคส้มไม่รอช้า  ลากปัญหาไทยพีบีเอสเข้าสภาฯ เรียกผู้บริหารยุคปัจจุบัน-อดีต-กสทช.-นักวิชาการสื่อ-ประธานทีดีอาร์ไอ เข้าชี้แจง พ่วงบิ๊กขรก.หลายหน่วยงาน