WTO ตัดสิน "ซองบุหรี่แบบเรียบ" ของออสเตรเลียไม่ละเมิดสิทธิเครื่องหมายการค้า และไม่ขัดต่อระเบียบการค้า ชี้เป็นคดีตัวอย่างให้ประเทศอื่นกล้าออกกฎหมาย  "หมอประกิต"เชียร์สธ.ออกข้อบังคับให้ทำตามด้วย

24 ก.ค.61-  ที่โรงแรมรอยัล ปริ้นเซส หลานหลวง ในงานแถลงข่าว : เจาะลึกคำตัดสิน WTO กรณีกฎหมายซองบุหรี่แบบเรียบมีความชอบธรรม จัดโดยมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) 
โดย นายโจนาธาน ลิเบอร์แมน ผู้อำนวยการศูนย์กฎหมาย The McCabe Centre for Law and Cancer เมลเบิร์น ประเทศออสเตรเลีย และศูนย์วิชาการด้านการกฎหมาย อนุสัญญาควบคุมยาสูบ องค์การอนามัยโลก (WHO) กล่าวว่า หลังจากที่ประเทศออสเตรเลียออกกฎหมายซองบุหรี่แบบเรียบ มีผลบังคับใช้เมื่อ ธ.ค. 2555 ที่ห้ามพิมพ์เครื่องหมายการค้า สัญลักษณ์ หรือโลโก้ของบริษัทบุหรี่บซองบุหรี่ พิมพ์ได้เฉพาะยี่ห้อที่มีขนาดตัวอักษรตามที่กฎหมายกำหนด ทำให้บริษัทบุหรี่ยื่นฟ้องต่อศาลสูงในออสเตรเลีย และอนุญาโตตุลาการ ภายใต้ข้อตกลงการค้าเสรี (ฮ่องกง-ออสเตรเลีย) เพื่อล้มกฎหมายดังกล่าว ปรากฏว่า ทั้ง 2 คดี บริษัทบุหรี่เป็นผู้แพ้คดี ต่อมาบริษัทบุหรี่ข้ามชาติใน 4 ประเทศ ได้แก่ คิวบา ฮอนดูรัส โดมินิกัน และอินโดนีเซีย จึงยื่นฟ้องร้องต่อ องค์การการค้าโลก (WTO) ว่า มาตรการซองบุหรี่แบบเรียบของออสเตรเลียส่งผลกระทบต่อการใช้เครื่องหมายการค้า ซึ่งขัดกับข้อตกลงว่าด้วยสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาที่เกี่ยวกับการค้า (TRIPS) และก่อให้เกิดอุปสรรคทางการค้าเกินจำเป็น และเป็นการเลือกปฏิบัติ ขัดกับข้อตกลงว่าด้วยอุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้า อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 28 มิ.ย. 2561 WTO ได้ประกาศผลการตัดสินข้อพิพาทดังกล่าวว่า ซองบุหรี่แบบเรียบของออสเตรเลียมีความชอบธรรม และไม่ขัดต่อกฎระเบียบการค้าระหว่างประเทศภายใต้องค์การการค้าโลก 

" การออกกฎหมายดังกล่าวจึงเป็นการคุ้มครองสุขภาพเยาวชน เพราะเป็นการออกมาตรการพร้อมด้วยมาตรการอื่นๆ ที่แสดงให้เห็นถึงการปกป้องสุขภาพคนเยาวชนออสเตรเลีย เช่น มาตรการทางภาษี มาตรการห้ามโฆษณา ซึ่งมาตรการดังกล่าวเป็นมาตรการที่ไม่สามารถทดแทนด้วยมาตรการอื่นได้ เพราะแต่ละมาตรการก็มีวัตถุประสงค์เฉพาะของตัวเอง" นายโจนาธาน กล่าวและว่า หลังจากออสเตรเลียออกกฎหมายดังกล่าว ทำให้มีประเทศอื่นออกกฎหมายลักษณะเช่นนี้บ้าง เช่น ฝรั่งเศส ฮังการี ไอร์แลนด์ นิวซีแลนด์ นอร์เวย์ สโลวีเนีย และอังกฤษ และมีมากกว่า 10 ประเทศที่กำลังร่างกฎหมายดังกล่าวอยู่

ศ.นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ เลขาธิการมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ กล่าวว่าประเทศไทยมีมาตรา 38 พ.ร.บ. ควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2560 ที่กำหนดให้บริษัทบุหรี่จะต้องทำหีบห่อผลิตภัณฑ์ยาสูบ เช่น ขนาด สี สัญลักษณ์ รูปภาพ ฉลาก และการแสดงเครื่องหมายการค้า ซึ่งเป็นการเปิดช่องให้สามารถออกกฎหมายลูกเพื่อกำหนดซองบุหรี่แบบเรียบเช่นออสเตรเลียได้ ซึ่งขณะนี้ก็ชัดเจนแล้วว่า การออกกฎหมายบังคับซองบุหรี่แบบเรียบมีความชอบธรรม และ WTO ก็ยกฟ้องชัดเจน ซึ่งตนมองว่าประเทศไทยควรรีบออกกฎหมายซองบุหรี่แบบเรียบ ซึ่งมีอัยการท่านหนึ่งเสนอว่า หากกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ไม่ออกกฎหมายลูกเพื่อทำซองบุหรี่แบบเรียบจะฟ้องฐานละเมิดมาตรา 157 คือ ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ ที่สำคัญการออกกฎหมายก็ไม่ยาก เพราะไม่ต้องวิจัยทำข้อมูลพื้นฐานแล้วว่าจะออกแบบซองอย่างไร จะเกิดผลอย่างไร แต่ใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ของออสเตรเลียมาใช้ได้เลย ซึ่งประเทศอื่นๆ อย่างอังกฤษ ฝรั่งเศส ก็ใช้วิธีการเช่นนี้หากออกเป็นซองบุหรี่แบบเรียบจะช่วยลดนักสูบเพิ่มได้หรือไม่   มาตรการซองบุหรี่แบบเรียบเป็นมาตรการหนึ่งในหลายมาตรการในการลดการบริโภคยาสูบ จึงไม่สามารถระบุได้ชัดว่ามาตรการนี้เพียงมาตรการเดียวช่วยลดนักสูบได้มากน้อยแค่ไหน การกำหนดภาพคำเตือนบนซองก็เช่นกัน ประเทศไทยเราทำพร้อมกับมาตรการอื่น จึงไม่สามารถบอกอย่างชัดเจนได้ แต่ที่สำคัญคือ แต่ละมาตรการมีวตถุประสงค์เฉพาะที่ไม่มีมาตรการอื่นอะไรทดแทนได้

ผู้สื่อข่าวถามว่า ถามกระทรวงด้านการค้ามักจะขัดขวางมาตรการคุ้มครองสุขภาพ เพราะส่งผลต่อเศรษฐกิจ ออสเตรเลียมีการแก้ปัญหาอย่างไร  นายโจนาธาน กล่าวว่า ออสเตรเลียมองว่าการดำเนินการเพื่อคุ้มครองสุขภาพประชาชนเป็นการดำเนินการตามกรอบอนุสัญญาว่าด้วยการควบคุมยาสูบขององค์การอนามัยโลก จึงไม่ใช่แค่หน้าที่ของกระทรวงสาธารณสุข แต่เป็นหน้าที่ของรัฐบาลในการออกกฎหมาย ซึ่งมาตรการซองบุหรี่แบบเรียบถูกเสนอเข้าคณะรัฐมนตรี มีนายกรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบและสนับสนุน และกระทรวงต่างๆ ของออสเตรเลียก็สนับสนุน ทำให้เมื่อถูกฟ้องร้อง กระทรวงพาณิชย์และการต่างประเทศของออสเตรเลีย จึงเข้ามาปกป้องมาตรการดังกล่าว.