"สนธิรัตน์" สั่งอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาใช้มาตรา 30 ของ พ.ร.บ.สิทธิบัตรยกเลิกคำขอจดสิทธิบัตร "สารสกัดจากกัญชา" คาดสัปดาห์นี้รู้ผล เผยมี 2 คำขอที่ผู้ยื่นได้ละทิ้งไปแล้ว ขณะที่ ผอ.ไบโอไทยยังไม่เชื่อใจ จี้เปิดเผยอีก 8 คำขอจดสิทธิบัตร อภ.หวั่นกระทบการทำงานเร่งทำหนังสือทวงถามกรมทรัพย์สินฯ

    เมื่อวันจันทร์ นายสนธิรัตน์ สนธิจิรวงศ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยถึงความคืบหน้าการแก้ไขปัญหาการจดสิทธิบัตร "สารสกัดจากกัญชา" ว่าขณะนี้กรมทรัพย์สินทางปัญญาได้พิจารณาคำขอสิทธิบัตรดังกล่าวต่อเนื่องมาตั้งแต่สัปดาห์ที่แล้ว เพื่อหาช่องทางในการดำเนินการให้ถูกต้องตามที่ พ.ร.บ.สิทธิบัตรกำหนด เพราะกฎหมายฉบับนี้มีความซับซ้อนและมีกระบวนการดำเนินการพอสมควร  แต่ในที่สุดได้พิจารณาแล้วเห็นว่าสารสกัดจากกัญชาเป็นสารสกัดจากพืช และมาตรา 9 ของกฎหมายได้กำหนดไว้ว่าไม่สามารถจดสิทธิบัตรได้ จึงได้ขอให้ดำเนินการตามกฎหมายโดยใช้มาตรา 30 พิจารณายกเลิกคำขอดังกล่าว
    "มีคำขอที่ยื่นจดสิทธิบัตรสารสกัดจากกัญชาเพียงคำขอเดียวจากทั้งหมด 11 คำขอ ซึ่งได้ขอให้อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาไปดำเนินการต่ออย่างรอบคอบ ดำเนินการตามกฎหมาย ซึ่งเป็นเรื่องของรายละเอียดที่จะดำเนินการต่อไป แต่ตอนนี้พูดได้ว่าคำขอจดสิทธิบัตรสารสกัดจากกัญชาที่เป็นที่สนใจของสังคมได้มีข้อยุติแล้ว โดยใช้มาตรา 30 ดำเนินการโดยขั้นตอนตามกฎหมาย ใช้เวลาไม่นาน คาดว่าจะแล้วเสร็จภายในสัปดาห์นี้" นายสนธิรัตน์กล่าว
       สำหรับมาตรา 30 ของ พ.ร.บ.สิทธิบัตรกำหนดไว้ว่า เมื่อได้ประกาศโฆษณาตามมาตรา 28 แล้ว  ถ้าปรากฏว่าคำขอรับสิทธิบัตรไม่ชอบด้วยมาตรา 5 มาตรา 9 มาตรา 10 มาตรา 11 หรือมาตรา 14 ให้อธิบดีสั่งยกคำขอรับสิทธิบัตรและให้พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งคำสั่งไปยังผู้ขอรับสิทธิบัตรรวมทั้งผู้คัดค้าน ในกรณีที่มีการคัดค้านตามมาตรา 31 และให้ประกาศโฆษณาคำสั่งนั้นตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดโดยกฎกระทรวง
          "ในจำนวนคำขอจดสิทธิบัตรทั้ง 11 คำขอ ยังได้มีการละทิ้งคำขอไปแล้ว 2 คำขอ เพราะภายหลังการประกาศโฆษณาแล้ว ผู้ยื่นคำขอไม่มายื่นให้ตรวจสอบความใหม่ภายในระยะเวลาที่กำหนด ส่งผลให้คำขอจะไม่อยู่ในระบบอีกต่อไป และอยู่ระหว่างการพิจารณาละทิ้งอีก 1 คำขอ ส่วนคำขอที่เหลืออีก 7  คำขอ ไม่ใช่สารสกัดจากกัญชา แต่เป็นคำขอที่มีการใช้สารสกัดจากกัญชาเป็นองค์ประกอบ ก็ดำเนินการได้ต่อตามกฎหมาย ซึ่งสถานะล่าสุดอยู่ในขั้นตอนการตรวจสอบการประดิษฐ์ 5 คำขอ และประกาศโฆษณารอให้ผู้ยื่นขอตรวจสอบอีก 3 คำขอ" นายสนธิรัตน์กล่าว
       ส่วนกรณีที่คนยังมีความกังวลว่า พ.ร.บ.สิทธิบัตรจะกระทบต่อการแก้ไขกฎหมายยาเสพติด ที่ปรับให้กัญชาเป็นยาเสพติดที่นำไปศึกษาวิจัยเพื่อประโยชน์ทางการแพทย์ได้ และกฎหมายอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) รมว.พาณิชย์ยืนยันว่า กฎหมายสิทธิบัตรเป็นเรื่องของการให้ความคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อส่งเสริมให้มีการค้นคว้าวิจัยและประดิษฐ์สิ่งประดิษฐ์ใหม่ๆ จึงไม่มีผลกระทบใดๆ ต่อนักวิจัยไทย ยังสามารถนำสารสกัดจากกัญชามาพัฒนาต่อยอดได้ ทั้งการทำเป็นตำรับยาหรือองค์ประกอบของยาที่มีสารสกัดจากกัญชาเป็นส่วนประกอบ หรือทำเป็นสารสังเคราะห์ใหม่ขึ้นมาซึ่งสามารถขอยื่นจดสิทธิบัตรได้
     ด้านนายวิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ ผู้อำนวยการมูลนิธิชีววิถี (ไบโอไทย) กล่าวว่า สิ่งหนึ่งที่แสดงให้เห็นชัดแล้วว่าสิ่งที่ภาคประชาชนและนักวิชาการทักท้วง ในเรื่องที่คำขอจดสิทธิบัตรกัญชาเป็นสิ่งที่รับคำขอไว้โดยมิชอบด้วยกฎหมายนั้นเป็นเรื่องจริง ถือเป็นความผิดพลาดของกรมทรัพย์สินทางปัญญา ส่วนที่ระบุว่าตรวจสอบแล้ว 8 คำขอไม่เข้าข่ายเป็นสารสกัดกัญชา จึงไม่จำเป็นต้องยกเลิกคำขอนั้น เป็นการตีความของกรมทรัพย์สินทางปัญญาเอง สังคมไทยจะไม่เชื่อคำแถลงที่ปราศจากหลักฐานยืนยันอีกแล้ว  กรมฯ จะต้องเปิดเผยคำขอจดสิทธิบัตรอีก 8 คำขอออกมาเพื่อให้เกิดความโปร่งใส ที่ผ่านมายังไม่เคยมีการเปิดเผยรายละเอียดคำขอเหล่านี้ออกมาว่าเป็นอย่างไร
     นายวิฑูรย์กล่าวอีกว่า การที่ให้เหตุผลว่าตรวจสอบแล้วมี 1 คำขอเท่านั้นที่เป็นการขอจดสิทธิบัตรสารสกัดกัญชา ที่ถือเป็นสารสกัดจากพืชไม่สามารถรับคำขอได้นั้น แสดงว่ากรมฯ มีการตรวจสอบแค่เรื่องนี้เท่านั้น ทั้งที่คำทักท้วงนั้นยังมีเหตุผลอื่นที่จะต้องไม่รับคำขอตั้งแต่แรกแล้วด้วยตามที่กำหนดใน พ.ร.บ.สิทธิบัตร พ.ศ.2522 อาทิ การอ้างถึงกรรมวิธีในการบำบัดรักษาโรคตามมาตรา 9 (4) ผลกระทบต่อสังคมตามมาตรา 9 (5) ที่ระบุว่าต้องไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี และมาตรา 5  เรื่องที่ไม่ใช่สิ่งประดิษฐ์ใหม่หรือสิ่งประดิษฐ์ขั้นสูงขึ้น เพราะจากคำขอสิทธิบัตรที่สามารถเห็นได้บ้างในเบื้องต้นนั้น มีการขอจดเกี่ยวกับการบำบัดโรคลมชัก ซึ่งในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยนั้นมีตำรับเข้ากัญชาที่ใช้รักษาโรคนี้มานานแล้ว
     นพ.โสภณ เมฆธน ประธานกรรมการองค์การเภสัชกรรม (อภ.) กล่าวถึงกรณี รมว.พาณิชย์ให้ยกเลิกสิทธิบัตรกัญชาที่ขัดต่อกฎหมาย แต่ยังเหลืออีก 8 คำขอไม่ขัดเดินหน้าต่อได้ว่า อภ.ยังมีความกังวลเรื่องนี้ เพราะจากการสอบถามนักวิจัยและผู้ที่มีความรู้ด้านสิทธิบัตรยังมีความกังวลใน 8 คำขอ ซึ่งอาจกระทบกับการทำงานของ อภ.ได้ จึงมอบหมายให้ นพ.วิฑูรย์ ด่านวิบูลย์ ผู้อำนวย อภ.ไปทำหนังสือถึงกรมทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อยืนยันอีกครั้ง และในการประชุมคณะกรรมการปฏิรูปด้านสาธารณสุขก็มีนักกฎหมายตั้งคำถามว่า ในเมื่อกัญชาจัดเป็นยาเสพติดจะสามารถขอสิทธิบัตรได้หรือ ควรถอนไปให้หมดก่อนหรือไม่.