ร้องรำทำเพลง : คีตศิลป์เมืองนครฯ

สถาบันพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ ร่วมกับ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช และวิทยาลัยนาฏศิลปนครศรีธรรมราช จัดงานนิทรรศการ “ร้องรำทำเพลง : คีตศิลป์แห่งนครศรีธรรมราช” ณ บ้านท่านขุนรัฐวุฒิวิจารณ์ ถนนราชดำเนิน จ.นครศรีธรรมราช

นิทรรศการนี้ใช้แนวคิดของความสนุกสนานและเสียงดนตรีมานำเสนอผ่านในรูปแบบภูมิปัญญาของงานช่างหัตศิลป์ในจังหวัดนครศรีธรรมราช ผ่านงานหัตถศิลป์จากคีตศิลป์ และศิลปะการแสดงอันเป็นเอกลักษณ์ และส่วนหนึ่งในวิถีชีวิตของนครศรีธรรมราชและภาคใต้ อาทิ หนังตะลุง เครื่องแต่งกายโนรา ลูกปัดโนรา เทริดโนรา และงานกรงนกกรงหัวจุกที่มีเทคนิคและลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่รังสรรค์ขึ้นผ่านวัสดุจากท้องถิ่น เพื่อเผยแพร่ศิลปะและหัตถศิลป์ท้องถิ่นให้เป็นที่รู้จักมากยิ่งขึ้น โดย รศ. ดร.น้ำฝน ไล่สัตรูไกล รับหน้าที่ประธานคณะกรรมการดำเนินการจัดการนิทรรศการ

ภายในนิทรรศการมีห้อง”หนังตะลุง” หนังตะลุงเป็นหนึ่งในมหรสพการแสดงเงาของไทยที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวของบทพูดและบทกลอนขับกล่าวในการแสดงที่สร้างความครื้นเครงและสนุกสนานให้กับผู้ชม ตัวหนังตะลุงแต่ละตัวภายในงานถูกรังสรรค์ขึ้นผ่านฝีมือของครูช่างทำหนังตะลุง ซึ่งจะมีรูปลักษณ์และบทบาทที่แตกต่างกันตามแต่แนวคิดการออกแบบของครูช่าง โดยแนวคิดการออกแบบมักจะมีพื้นฐานมาจากวิถีชีวิตและเหตุการณ์สำคัญของชาวใต้และประเทศในขณะนั้น ซึ่งเป็นการบันทึกและสะท้อนสภาพสังคม ค่านิยมของชาวใต้ในแต่ละช่วงเวลาไว้

ห้อง “โนรา” จัดแสดงมหรสพการแสดงที่เป็นเอกลักษณ์หนึ่งเดียวของชาวใต้ที่ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติจากองค์การเพื่อการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ในห้องจัดแสดงนี้นำเสนอมุมมองของโนราเรื่องงานช่างหัตถศิลป์ของโนรา ได้แก่ เครื่องแต่งกายโนราที่มีพัฒนาการในแต่ละยุคสมัยจากชุดแบบโบราณสู่การออกแบบร่วมสมัยในการนำหัวนะโมมาออกแบบผ่านลูกปัดบนเครื่องแต่งกายโดย ผศ. สุพัฒน์ นาคเสน และเครื่องประดับของชุดโนราที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวและมีพัฒนาการของเครื่องแต่งกายที่เปลี่ยนแปลงไปตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยเฉพาะเทริดส่วนประกอบที่สำคัญและมีคุณค่าด้านความเชื่อและจิตใจของชาวโนรา ภายในงานได้รับความอนุเคราะห์จาก ผศ. สุพัฒน์ นาคเสน มอบเทริดชั้นครูของโนรายก ชูบัว ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (โนรา) มาจัดแสดงด้วย

               นอกจากนี้ นิทรรศการนำเสนอคีตศิลป์จากธรรมชาติ เสียงดนตรีจากนกกรงหัวจุก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในวิถีชีวิตชาวใต้ บทเพลงจากนกกรงหัวจุกเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญการรังสรรค์งานช่างหัตถศิลป์กรงนกขึ้นมา เพื่อให้นกเปรียบได้กับสมาชิกครอบครัวได้อาศัยอยู่และขับกล่อมให้เสียงไพเราะ ภายในงานแสดงกรงนกที่มีลักษณะลวดลายและเทคนิคที่แตกต่างกันไป สะท้อนถึงความประณีตและความงามของฝีมือครูช่างสร้างกรงนกเอกลักษณ์เฉพาะของเมืองนครฯ และภาคใต้ เช่น กรงนกโบราณทรงโบกี้รถไฟ กรงนกฝังมุกไฟลวดลายดอกไม้ กรงนกแกะงาช้าง  

             นิทรรศการ “ร้องรำทำเพลง: คีตศิลป์แห่งนครศรีธรรมราช”  นอกจากการเผยแพร่ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านงานช่างหัตถศิลป์จากวิถีชีวิตอันเป็นเอกลักษณ์ของนครศรีธรรมราชในมุมมองที่แตกต่างออกไปจากเดิมแล้ว ภายในงานยังมีการถอดสุนทรียะของงานหัตถศิลป์เหล่านี้ โดย ศ.เกียรติคุณ ปรีชา เถาทอง ศิลปินแห่งชาติ และจัดพื้นที่กิจกรรมการเรียนรู้สำหรับเด็กและเยาวชนด้านการต่อยอดงานหัตถศิลป์ท้องถิ่นผ่านกิจกรรมลูกปัดโนรา ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากเครื่องลูกปัดบนเครื่องต่างกายชุดโนรา ซึ่งจะเปิดประสบการณ์ให้เยาวชนและผู้ที่สนใจได้ใช้ความคิดสร้างสรรค์และเรียนรู้องค์ความรู้ทางภูมิปัญญาของท้องถิ่น ชวนกันมาร่วมสนุกและสัมผัสมรดกทางภูมิปัญญาของงานช่างหัตถศิลป์เมืองนครศรีธรรมราชและปักษ์ใต้ไปด้วยกัน นิทรรศการ “ร้องรำทำเพลง: คีตศิลป์แห่งนครศรีธรรมราช” จัดแสดงระหว่างวันที่ 8 – 31 มี.ค.66  ณ บ้านท่านขุนรัฐวุฒิวิจารณ์  จ.นครศรีธรรมราช