ส่องจักรวาลของจีน ที่ศูนย์การศึกษาอวกาศเหวินชาง

เมื่อหลายเดือนก่อนได้มีโอกาสไปชมดินดวงจันทร์ที่ชื่อ หมิงเยว่จ้าวหว่อหวน ในงาน อว.แฟร์ : SCI-POWER FOR FUTURE THAILAND ภารกิจแรกขององค์การบริหารอวกาศแห่งชาติจีน (CNSA) ที่ได้ส่งยานฉางเอ๋อ 5 ขึ้นสู่ดวงจันทร์ในวันที่ 24 พ.ย.2563 และได้มอบโอกาสให้ไทยนำมาจัดแสดง เนื่องจากความร่วมมือในการโครงการวิจัยวิทยาศาสตร์และระดับโลกของจีน แม้ดินดวงจันทร์น้ำหนัก 75 มิลลิกรัม แต่ปริมาณนี้สะท้อนถึงศักยภาพและความมุ่งมั่นของจีน ที่สามารถเป็นประเทศที่ 3 ในการนำดินดวงจันทร์กลับมายังโลก ตั้งแต่วันนั้นจึงทำให้กลายเป็นแรงบันดาลใจที่อยากจะไปเยือนสถานีอวกาศที่จีนสักครั้ง

เหมือนฝันเป็นจริงสำหรับใครที่หลงใหลโลกของจักรวาลและการสำรวจอวกาศ เราและคณะสื่อมวลชนได้มีโอกาสร่วมทริปโครงการพิเศษ “เยือนมณฑลไหหลำสัมผัสวัฒนธรรมอวกาศจีน”  ที่จัดขึ้นโดยอาศรมสยาม-จีนวิทยา สมาคมปัญญาภิวัฒน์ และบริษัท ซีพี ออลล์ จำกัด (มหาชน) ความน่าสนใจของโปรมแกรมในครั้งนี้คือการได้ไป  “ศูนย์การศึกษาอวกาศเหวินชาง (Wenchang Space Education Center)” ในมณฑลไห่หนาน ประเทศจีน เป็นจุดหมายปลายทางที่น่าลองไปเปิดประสบการณ์ เพราะนอกจากจะเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ที่มีการจัดแสดงข้อมูลด้านอวกาศอย่างครบครันแล้ว ยังอยู่ไม่ไกลจากฐานปล่อยจรวดเหวินชาง 1 ใน 4 สถานีปล่อยจรวดที่ทันสมัยที่สุดของจีน และเป็นจุดเริ่มต้นของการผจญภัยสู่อวกาศของจีนในหลายๆครั้งที่ผ่านมาด้วย

สำหรับที่ตั้งศูนย์การศึกษาอวกาศเหวินชาง เมืองเหวินชาง มณฑลไหหนาน หรือไหหลำ ทางตอนใต้ของจีน ชื่อที่หลายคนคุ้นเคย เพราะมีคนไทยเชื้อสายจีนไหหลำจำนวนไม่น้อยที่ได้อพยพมาตั้งรกรากอยู่ในไทย หรืออาหารที่มีชื่อเสียงอย่างไก่ไหหลำ ความพิเศษของมณฑลแห่งนี้แม้จะเป็นเพียงเกาะที่มีพื้นที่ขนาดเล็กที่สุด แต่ด้วยศักยภาพทางพื้นที่ของเมืองเหวินชาง ได้ถูกเลือกให้เป็นฐานการปล่อยดาวเทียมและจรวด เนื่องจากพื้นที่อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร จะทำให้จรวดได้รับแรงเหวี่ยงจากการหมุนรอบตัวเองของโลก ส่งผลให้มีอัตราเร็วเพิ่มขึ้นตั้งแต่เริ่มปล่อย และสามารถที่จะประหยัดเชื้อเพลิงในการส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจรได้มากขึ้นด้วย

จากตัวเมืองไห่หนานมุ่งหน้าเมืองเหวินชางใช้เวลาประมาณ 1.30 ชั่วโมง บรรยากาศที่ห่างไกลจากตัวเมืองไม่ต่างกับเส้นทางจากเมืองกรุงฯ ไปต่างจังหวัด แต่เพราะเป็นเมืองที่ทางรัฐบาลจีนได้เริ่มเข้ามาพัฒนาการให้เป็นศูนย์กลางของการท่องเที่ยวแล สินค้าปลอดภาษี(Duty Free)  ทำให้หลายจุดเป็นพื้นที่ก่อสร้าง แต่ยังดีที่การจราจรส่วนใหญ่ประชากรที่นี่จะใช้รถไฟฟ้าแทบทั้งหมด ช่วยลดฝุ่นควันได้ดีทีเดียว

มาถึงศูนย์การศึกษาอวกาศเหวินชาง ในบริเวณนี้มีขนาดใหญ่ มีหลายอาคารเป็นเหมือนฐานบัญชาการ แต่จะไม่ได้เปิดให้เข้าชมหรือจะเดินสุ่มสี่สุ่มห้าเข้าไปได้ จะสามารถอยู่ในบริเวณของศูนย์ฯ ที่เปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าได้เท่านั้น เมื่อเข้ามาด้านในจะมีภัณฑารักษ์คอยแนะนำเป็นภาษาจีนอย่างเดียว จึงควรจะมีไกด์หรือผู้ที่สามารถสื่อสารภาษาจีนและไทยได้ไปด้วย เพื่ออรรถรสในการรับฟังและชมมากยิ่งขึ้น

ด้านในของศูนย์การศึกษาอวกาศเหวินชาง จะจัดแสดงในลักษณะของพิพิธภัณฑ์มีการจัดแสดงทั้งหมด 3 ชั้น  เข้ามาที่ชั้นแรกจะมีนักบินอวกาศจำลองยืนต้อนรับนักท่องเที่ยว แค่ทางเข้าเราและเพื่อนร่วมทริปก็ตื่นเต้นกันแล้ว โซนแรกจะจัดแสดงภาพถ่ายของผู้นำจีนและผู้ที่บุกเบิกการศึกษาอวกาศ อย่าง เฉียน เสวียเชิน (Qian Xuesen) ได้รับการยกย่องให้เป็นบิดาแห่งโครงการอวกาศจีน เพราะตั้งแต่ปี 1956 เขาได้ผลักดันเรื่องการศึกษาอวกาศและเปิดสถาบันวิจัยด้านจรวดและขีปนาวุธเป็นครั้งแรก ยังมีภาพการทดลองปล่อยจรวด ดาวเทียมในแบบต่างๆ ภาพการส่งยานอวกาศขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศ ที่แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นพยายามในเรื่องนี้เป็นอย่างมากของจีน

ถัดมาเป็นโซนการจำลองยานอวกาศ ที่นักบินอวกาศใช้เป็นยานพาหนะส่งขึ้นไปสำรวจโลก ส่วนด้านข้างเป็นชุดของนักบินอวกาศของจีนซึ่งเป็นชุดจริงๆที่นักบินได้ส่วมใส่ และจรวจ CZID และ จรวจ CZI3A  นอกจากนี้ยังมีการจัดแสดงจรวจตระกูลลองมาร์ชขนาดต่างๆที่ใช้ในภารกิจ พร้อมทั้งผังรายชื่อการปล่อยจรวจตั้งแต่ปี 1970-2016 มีทั้งภารกิจที่ประสบความสำเร็จและล้มเหลวด้วย

ถัดมาที่โซนการจัดแสดงดาวเทียมจำลอง โมดูลจำลอง และภาพชีวประวัติของนักบิน โดยมีนักบินหญิงคนแรกของจีน ชื่อหลิว หยาง, อาหารอวกาศของจีน มีหลายประเภท ทั้งเนื้อสัตว์ ห้าประเภทหลัก เนื้อสัตว์ อาหารทะเล อาหารทะเล ขนมอบ อย่าง ขนมไหว้พระจันทร์ ที่ถูกแปรรูปให้สามารถนำขึ้นไปบนยานอวกาศได้ และการจำลองยานฉางเอ๋อ 3 ที่ทำการบินสำรวจโลก ท้องฟ้า และดวงจันทร์ โดยยานฉางเอ๋อ 3 ได้ลงจอดบนดวงจันทร์สำเร็จเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม 2556 และต่อมายานฉางเอ๋อ 5 ที่ปล่อยในฐานยานอวกาศที่เมืองเหวินชาง ได้ทำภารกิจเยือนดวงจันทร์สำเร็จอีกครั้ง นับเป็นประเทศมหาอำนาจที่ 3 รองจากสหรัฐอเมริกา และสหภาพโซเวียต

อีกหนึ่งโมเดลยานอวกาศจำลองที่น่าสนใจคือสถานีอวกาศ เทียนกง-1 ได้ถูกส่งขึ้นไปเพื่อทดสอบปฏิบัติการหลายอย่างในอวกาศ เพื่อเตรียมการขั้นต้นสำหรับการสร้างสถานีอวกาศของจีนให้เสร็จสิ้นภายในปี 2563 โดยเทียนกง-1  มีความพิเศษไม่เหมือนกับยานลำก่อนๆของจีน ซึ่งภายในตัวยานได้ติดตั้งระบบการเชื่อมต่อไว้มากมาย รวมถึงเตรียมรอรับการเชื่อมต่อยานอวกาศไร้มนุษย์เสิ่นโจว 8 ซึ่งนับได้ว่าเป็นครั้งแรกของจีนที่จะเชื่อมต่อยานอวกาศที่เคลื่อนที่อยู่ในวงโคจร

ชมยานอาวกาศ จรวดและดาวเทียมจำลองที่มีหลายรูปแบบแล้ว  เชื่อมต่อไปยังชั้น 2 จะเป็นการจัดแสดงชีวประวัติและคุณูปการของ เฉียน เสวียเชิน  บิดาแห่งโครงการอวกาศจีน  เขาจบปริญญาตรีจาก Chiao Tung University และไปเรียนต่อสหรัฐอเมริกาที่ MIT(Massachusetts Institute of Technology) และ Caltech (California Institute of Technology)เ ขามีส่วนในการสร้าง Jet Propulsion Laboratory ซึ่งปัจจุบันได้กลายเป็นศูนย์ค้นคว้าสําคัญของ NASA เมื่อกลับมายังประเทศเกิด เส้นทางมีขรุขระไปบ้างด้วยสถานการณ์บ้านเมืองในยุคนั้น แต่สุดท้ายเขาก็เป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาการศึกษาทางอวกาศ และการพัฒนาขีปนาวุธด้วย

ส่วนชั้นที่ 3 สุดท้ายเป็นการจัดแสดงความสำเร็จในเส้นทางการไปเยือนอวกาศของจีนกว่า 70 ปี โดยมีการจัดทำแผนที่แสดงที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ของหน่วยงานหลักที่เกี่ยวข้องกับและอวกาศจีน ซึ่งมีหลายแห่งมากๆ โดยท่าอวกาศทั้ง 4 แห่ง ได้แก่ จิ่วเฉวียน ไทหยวน ซีชาง เหวินชาง ก็ปักหมุดอยู่บนแผนที่นี้ด้วย พร้อมกับรับชมภาพยนตร์สั้นๆ ของเฉียน เสวียเชิน  ที่นำพาจีนสู่ชาติมหาอำนาจทางอวกาศ

การเข้าชมศูนย์การศึกษาอวกาศเหวินชางเปิดมุมมองใหม่ให้เห็นถึงศักยภาพของจีนในฐานะมหาอำนาจทางอวกาศ ที่ไม่เพียงแค่มีบทบาทเป็นฐานปล่อยยานอวกาศเท่านั้น แต่ยังสามารถขับเคลื่อนเศรษฐกิจภายในประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ ฐานปล่อยยานที่เมืองเหวินชางแห่งนี้นี้ยังรองรับการปล่อยยานอวกาศเชิงพาณิชย์ ซึ่งช่วยกระตุ้นการลงทุนจากนานาประเทศที่ต้องการร่วมมือด้านการวิจัยอวกาศ ทำให้จีนกลายเป็นจุดศูนย์กลางแห่งความร่วมมือระดับโลกและแสดงถึงความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีอวกาศที่ล้ำหน้า.