'นักกฎหมาย' โต้ยิบ 'กรมที่ดิน' ปมที่ดินเขากระโดง

11 พ.ย.2567 -  ดร.ณัฐวุฒิ วงศ์เนียม หรือ “ ดร.ณัฏฐ์” นักกฎหมายมหาชน กล่าวถึงกรณีกรมที่ดินชี้แจง 5 ประเด็นเกี่ยวกับที่ดิน 'เขากระโดง' ว่าคำแถลงของกรมที่ดิน เป็นการลอกเนื้อหามาจากมติคณะกรรมการสอบสวนที่ดินเขากระโดง ไม่มีอะไรใหม่ คนไทยส่วนใหญ่ไม่เชื่อความเป็นกลาง ยิ่งชี้แจงยิ่งเป็นวัวพันหลัก  ให้คำตอบประชาชนไม่ได้ เหตุใดไม่เพิกถอนที่ดินที่ออกเอกสารสิทธิ์เขากระโดงที่เป็นสมบัติของแผ่นดิน แต่ปล่อยให้มีการจ้องฮุบไปเป็นประโยชน์ส่วนตัว  โดยโยนให้เป็นมติคณะกรรมการสอบสวนที่ดิน  ท่ามกลางข้อสงสัยว่า กระบวนการแต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนเขากระโดง อธิบดีใช้หลักเกณฑ์และคัดเลือกมาจากอะไร กรรมการเหล่านั้น มีความเป็นกลางทางการเมืองหรือไม่ อธิบดีกรมที่ดินจะอ้างว่าไม่รู้ไม่ได้

• 'กรมที่ดิน' ร่อนเอกสารแจงยิบปม 'ที่ดินเขากระโดง'

ดร.ณัฐวุฒิ ตั้งข้อสังเกตว่าเป็นการตั้งธงหักมุมคำพิพากษาศาลฎีกาไว้ล่วงหน้าหรือไม่ หากไปย้อนดูคำพิพากษาศาลปกครอง มีหลายประเด็นที่มองเห็นความไม่ชอบมาพากล เช่นความปรากฎแก่อธิบดีกรมที่ดินว่า ที่ดินเขากระโดงเอกชนออกเอกสารสิทธิ์ทับที่ดินการรถไฟ เป็นหน้าที่โดยตรงในการสอบสวนสิทธิและเพิกถอนได้ทันที เหตุใดไม่เพิกถอน แต่ไปโยนภาระให้การรถไฟแห่งประเทศไทยพิสูจน์สิทธิอีก 

"เป็นการประวิงเวลา การเมืองแทรกแซงหรือไม่ เพราะสถานที่ตั้งของที่ดินเป็นของใคร สังคมรู้กันทั่วไปตรงนี้หรือไม่ที่อธิบดีกรมที่ดิน ใจกล้าหักมติศาลฎีกาได้อย่างไร   ในเมื่อคำพิพากษาศาลฎีกา เป็นที่สุด วินิจฉัยไว้ชัดแจ้งว่า เป็นที่ดินของการรถไฟแห่งประเทศไทย"

ดร.ณัฐวุฒิ กล่าวต่อว่าหากพิจารณาจาก คำพิพากษาศาลปกครองกลาง ในคดีหมายเลขดำที่ 2494/2564 คดีหมายเลขแดงที่ 582/2566  อ้างว่าผู้ฟ้องคดี (รฟท.) ไม่สามารถแสดงแผนที่ท้ายพระราชกฤษฎีกา ว่าด้วยการจัดซื้อที่ดินและอสังหาริมทรัพย์อย่างอื่นเพื่อสร้างทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กรมรถไฟแผ่นดินจัดสร้าง พ.ศ.2465 หรือถ่ายทอดแนวเขตตามแผนที่ท้ายพระราชกฤษฎีกาดังกล่าว รวมทั้งรายละเอียดตำแหน่งที่ดินที่จะต้องดำเนินการเพิกถอนให้ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 ทราบได้ จึงไม่สามารถดำเนินการตามมาตรา 61 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินได้นั้น แต่ศาลปกครองไม่เชื่อ

เห็นว่าความมุ่งหมายของมาตรา 61 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ต้องการให้ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 (อธิบดีกรมที่ดิน) ใช้อำนาจแต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนขึ้นมาชุดหนึ่ง เพื่อดำเนินการแสวงหาและตรวจสอบข้อเท็จจริงตามที่ได้ปรากฏขึ้น เพื่อพิจารณาและเสนอความเห็นประกอบต่อผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 ประกอบกับผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 เป็นหน่วยงานที่มีความชำนาญเฉพาะด้านและเป็นผู้จัดเก็บเอกสารเกี่ยวกับการออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินไว้ทั้งหมด จึงย่อมเป็นหน้าที่ของผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 ที่จะต้องดำเนินการแสวงหาข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องทั้งหมดเพื่อพิจารณาตามข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น

ข้อกล่าวอ้างว่าผู้ฟ้องคดีไม่สามารถจัดหาแผนที่ท้ายพระราชกฤษฎีกาฯ หรือไม่สามารถถ่ายทอดแนวเขตตามแผนที่ท้ายพระราชกฤษฎีกาฯ ได้ จึงไม่ใช่เหตุผลที่ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสอง จะไม่ดำเนินการ ตามมาตรา 61 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินได้ ข้อกล่าวอ้างของผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองจึงฟังไม่ขึ้น...

นักกฎหมายมหาชน กล่าวว่าการนำช่องที่ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย ไม่มีแผนที่ท้าย พรฎ.จัดซื้อฯ ปี 2465 และตำแหน่งที่ตั้ง มาแสดงนั้น ถามว่าประวิงเวลาเพื่อประโยชนใครหรือไม่ แม้อธิบดีกรมที่ดินอ้างว่า ได้ตั้งคณะกรรมการสอบสวน ตามประมวลกฎหมายที่ดินและกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง แต่ได้กลั่นกรองก่อนแต่งตั้งว่า มีความเป็นอิสระในการจัดทำคำสั่งทางปกครอง หรือฝักใฝ่ทางการเมือง มีความใกล้ชิดกลุ่มการเมืองหรือไม่

ทั้งนี้หากพิจารณาตาม พรบ.วิธีปฏิบัติราชการ พ.ศ.2539 มาตรา 13 บุคคลที่เป็นผู้มีส่วนได้เสียหรือคู่กรณี จะทำการพิจารณาทางปกครองไม่ได้ ส่งผลให้คำสั่งทางปกครองที่ไม่เพิกถอนที่ดินเขากระโดงไม่ชอบด้วยกฎหมายทั้งหมด  แต่กลับให้เป็นมานั่งเป็นคณะกรรมการสอบสวนที่ดินเขากระโดง แล้วกรมที่ดินจะมาบอกว่าได้ปฏิบัติตามคำพิพากษาศาลปกครองแล้วได้อย่างไร           

ดร.ณัฐวุฒิ กล่าวว่าตนให้ความเห็นเกี่ยวกับกรณีที่ดินเขากระโดงไปแล้วหลายครั้ง เพื่อเป็นการให้ความรู้แก่ประชาชนทางด้านกฎหมายมหาชน เพื่อประโยชน์สาธารณะ  จึงอยากให้อธิบดีกรมที่ดินคนปัจจุบัน ให้ช่วยตอบคำถามด้วยว่าก่อนออกคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวน  ได้ตรวจสอบประวัติความเป็นกลาง ของบุคคลเหล่านี้หรือไม่ เพราะหากกรรมการสอบสวนฯ ไม่เป็นกลาง ขาดความอิสระ จะเป็นสารตั้งต้นไม่ชอบมาพากลตามมา ตรงนี้ประชาชนสามารถฟ้องร้องดำเนินคดีอาญาได้

ส่วนกรณีคำวินิจฉัยปกครอง วินิจฉัยไว้ตอนหนี่งว่า “...ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองกล่าวอ้างว่า ผู้ฟ้องคดี (รฟท.) ไม่ยอมใช้สิทธิฟ้องคดีต่อศาล เพื่อขอให้เพิกถอนหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินตามมาตรา 61 วรรคแปด แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน นั้น  ตุลาการศาลปกครองกลาง เห็นว่า มาตรา 61 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินไม่ได้จำกัดอำนาจของผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสอง (กรมที่ดิน-อธิบดีกรมที่ดิน) จะเพิกถอนหรือแก้ไขหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินเฉพาะกรณีที่ที่จะต้องมีคำพิพากษาถึงที่สุดเท่านั้น แต่ยังได้กำหนดอำนาจหน้าที่รวมถึงวิธีการและขั้นตอนต่างๆ กรณีที่ความปรากฎแก่ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 เองว่ามีการออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินให้แก่ผู้ใดโดยคลาดเคลื่อนหรือไม่ชอบด้วยกฎหมาย ก็เป็นหน้าที่ของผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองที่จะใช้อำนาจตามมาตรา 61 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินเพื่อทำการตรวจสอบข้อเท็จจริง และหากพบว่ามีการออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินไม่ชอบด้วยกฎหมายก็เป็นอำนาจของผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 ที่จะมีคำสั่งเพิกถอนหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินได้ โดยไม่จำต้องให้ผู้ฟ้องคดีไปฟ้องร้องดำเนินคดีต่อศาลเสียก่อน ข้อกล่าวอ้างของผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสอง จึงไม่อาจรับฟังได้"       

นักกฎหมายมหาชน กล่าวว่าหากพิจารณาคำวินิจฉัยประเด็นนี้ กรณีความปรากฏ อธิบดีกรมที่ดิน ย่อมสามารถตั้งคณะกรรมการสอบสวนโดยใช้ดุลพินิจโดยชอบ สามารถเพิกถอนเอกสารสิทธิที่ออกทับที่ดินของการรถไฟได้ทันที เพราะมาตรา 61 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินไม่ได้จำกัดอำนาจของกรมที่ดิน อธิบดีกรมที่ดิน จะเพิกถอนหรือแก้ไขหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินเฉพาะกรณีที่ที่จะต้องมีคำพิพากษาถึงที่สุดเท่านั้น แสดงว่าหากความปรากฏว่าที่ดินที่ออกเอกสารสิทธิ์ทับที่ดินของการรถไฟ อธิบดีกรมที่ดินมีอำนาจตรวจสอบและดำเนินการเพิกถอนได้ทันที

ย้ำว่าตรวจสอบและเพิกถอนได้ทันที ไม่จำต้องโยนภาระให้การรถไฟแห่งประเทศไทยไปพิสูจน์สิทธิ์ก่อน  เพราะการพิสูจน์สิทธิ์ก่อน เท่ากับเปิดช่องให้เป็นการประวิงเวลาในการเพิกถอนเอกสารสิทธิ์

ดร.ณัฐวุฒิ กล่าวด้วยว่า ส่วนในประเด็นอื่นๆ ที่ศาลปกครองวินิจฉัยในเรื่องการใช้ดุลพินิจในการเพิกถอนเอกสารสิทธิ์ แม้ศาลจะวินิจฉัยว่า ให้เป็นดุลพินิจของอธิบดีกรมที่ดิน แม้ศาลปกครองไม่อาจก้าวล่วงได้  ไม่ได้หมายความว่าอธิบดีและกรรมการสอบสวนที่ดินเขากระโดง จะใช้ดุลพินิจตามอำเภอใจอย่างไรก็ได้  ทำให้เกิดความเสียหายแก่รัฐ