ประชาชนฮ่องกงทำกิจกรรมใต้ดิน เพื่อร่วมรำลึกความทรงจำในวันครบรอบเหตุการณ์เทียนอันเหมิน

ทางการฮ่องกงขัดขวางการจัดกิจกรรมในวันครบรอบ 33 ปีของการปราบปรามประชาชนที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน โดยระบุว่าการชุมนุมจะเป็นการละเมิดกฎหมาย ในขณะที่รัฐบาลจีนพยายามไล่ลบข้อมูลบนสื่อต่างๆที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่เทียนอันเหมิน

เจ้าหน้าที่ตำรวจฮ่องกงพยายามควบคุมตัวผู้หญิงคนหนึ่ง (เสื้อเหลือง) ขณะถือกระดาษเปล่าในย่านคอสเวย์เบย์ เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน ประชาชนชาวฮ่องกงถูกขัดขวางไม่ให้จัดกิจกรรมเพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์ปราบปรามประชาชนที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน เมื่อ 33 ปีก่อนในจีนแผ่นดินใหญ่ (Photo by Peter PARKS / AFP)

เอเอฟพีรายงาน เมื่อวันเสาร์ที่ 4 มิถุนายน 2565 กล่าวว่า ทางการฮ่องกงรับมือกับการชุมนุมของชาวฮ่องกงที่ต้องการทำกิจกรรมรำลึกเหตุปราบปรามประชาชนที่จัตุรัสเทียนอันเหมินในจีนแผ่นดินใหญ่ เมื่อ 33 ปีก่อน ด้วยการใช้กองกำลังด้านความมั่นคงควบคุมพื้นที่สาธารณะและปิดกั้นช่องทางไม่ให้ประชาชนมารวมตัวจัดกิจกรรมกันได้ ทำให้ประชาชนและนักกิจกรรมต้องแอบจัดพิธีแบบหลบๆซ่อนๆ

วันที่ 4 มิถุนายน 2532 รัฐบาลจีนในกรุงปักกิ่งได้ใช้กำลังทหารและรถถังเพื่อสลายการชุมนุมประท้วงอย่างสันติของประชาชนจีนที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน หลังประชาชนออกมาเรียกร้องให้มีการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและจัดการปัญหาทุจริตของทางการ มีการคาดการณ์ว่าประชาชนหลายร้อยคนหรือบางทีอาจจะมากกว่า 1,000 คน ถูกสังหารจากการปราบปรามในครั้งนั้น เป็นการตอกย้ำว่าการวิพากษ์วิจารณ์เป็นสิ่งต้องห้ามในจีนแผ่นดินใหญ่

ฮ่องกงซึ่งเป็นพื้นที่กึ่งปกครองตนเอง เป็นสถานที่แห่งเดียวในประเทศจีนที่ยังคงมีการระลึกถึงเรื่องราวของเทียนอันเหมินมาตลอด จนกระทั่งเมื่อ 2 ปีก่อนที่รัฐบาลจีนแผ่นดินใหญ่บังคับใช้กฎหมายความมั่นคงแห่งชาติเพื่อขจัดความวุ่นวาย หลังเกิดการประท้วงเรียกร้องประชาธิปไตยครั้งใหญ่ในปี 2562

เจ้าหน้าที่ทางการฮ่องกงได้ออกคำเตือนแก่ประชาชนว่า "การเข้าร่วมการชุมนุมโดยไม่ได้รับอนุญาต ในวันเสาร์นี้ เสี่ยงโทษจำคุกสูงสุด 5 ปี” ขณะที่กองกำลังความมั่นคงได้เข้าควบคุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของสวนสาธารณะวิคตอเรีย ปาร์ค ซึ่งเป็นสถานที่ที่มีการจุดเทียนรำลึกและมีผู้เข้าร่วมหลายหมื่นคนในทุกๆปี

สวนสาธารณะและย่านช้อปปิ้งคอสเวย์เบย์ที่อยู่ใกล้เคียง ก็ถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจตรวจตราอย่างหนักในวันเสาร์ โดยใช้การตรวจค้นผู้ต้องสงสัย ท่ามกลางความไม่พอใจของผู้คนชาวฮ่องกงที่ถูกละเมิดเสรีภาพส่วนบุคคล

การรักษาความปลอดภัยในกรุงปักกิ่งก็เพิ่มมากขึ้นเช่นกันในวันเสาร์ โดยเจ้าหน้าที่ทางการจำนวนมาก ระดมตรวจสอบบัตรประชาชน และติดตั้งอุปกรณ์จดจำใบหน้าบนถนนทุกเส้นทางที่นำไปสู่จัตุรัสเทียนอันเหมิน

ประเทศจีนได้ใช้ความพยายามอย่างเต็มที่ในการขจัดความทรงจำเกี่ยวกับเรื่องราวการปราบปรามประชาชนในครั้งนั้น โดยทำการลบเรื่องราวออกจากตำราประวัติศาสตร์ และไล่ลบทุกข้อมูลที่อ้างอิงเหตุการณ์นั้นบนอินเทอร์เน็ตของจีนและทุกแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย

แนวทางแบบเดียวกัน เริ่มนำมาใช้ในฮ่องกงแล้ว เนื่องจากฝ่ายบริหารของเกาะแห่งนี้ได้ปรับเปลี่ยนการบริหารเมืองตามแบบจีนแผ่นดินใหญ่ เช่นเดียวกับมาเก๊า

สถานกงสุลใหญ่ของชาติตะวันตกหลายแห่งในฮ่องกงได้โพสต์ข้อความบนโซเชียลมีเดีย เพื่อไว้อาลัยในเหตุการณ์เทียนอันเหมิน แม้จะมีรายงานจากสื่อท้องถิ่นว่า กระทรวงการต่างประเทศจีนในฮ่องกงได้แจ้งเตือนให้งดเว้นจากการกระทำดังกล่าวไปก่อนหน้าแล้วก็ตาม

แต่มหาอำนาจอย่างสหรัฐอเมริกา โดยรัฐมนตรีต่างประเทศ แอนโทนี บลิงเคน ออกแถลงการณ์ให้คำมั่นว่าจะ “ให้เกียรติและระลึกถึงผู้ที่ยืนหยัดเพื่อสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐาน” ต่อไป จนกระทรวงการต่างประเทศของจีนในฮ่องกงต้องออกแถลงการณ์ประณามอย่างรุนแรงต่อท่าทีของสหรัฐฯ พร้อมระบุว่า การแสดงความเห็นทางการเมืองของสหรัฐฯ เป็นการแทรกแซงกิจการภายในของจีนภายใต้หน้ากากของผู้สนับสนุนด้านสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพ และป้ายสีหลักนิติธรรมของฮ่องกง เพื่อต้องการปลุกปั่นความเป็นปรปักษ์และการเผชิญหน้าของประชาชนในประเทศ รวมทั้งต้องการทำให้ภาพลักษณ์ของจีนเสื่อมเสีย.