การคุ้มครองสภาพภูมิอากาศถือเป็นสิทธิมนุษยชนหรือไม่?

เยาวชนจากโปรตุเกสและผู้สูงวัยจากสวิตเซอร์แลนด์พากันฟ้องร้องให้มีการปกป้องสภาพภูมิอากาศเพิ่มขึ้น เรื่องนี้ศาลเพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งยุโรปจะเป็นผู้ตัดสิน

ศาลเพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งยุโรป (ECHR) ได้สรุปคดีฟ้องร้องเรื่องสภาพภูมิอากาศและต้องตัดสินหลายคดี นับเป็นครั้งแรกที่ศาลให้ความสำคัญกับคำถามที่ว่า ความบกพร่องด้านการปกป้องสภาพภูมิอากาศยังหมายถึงการละเมิดสิทธิมนุษยชนด้วยหรือไม่ คำตัดสินของศาลอาจส่งสัญญาณที่ครอบคลุมมากขึ้น

โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับสามคดีซึ่งมีการพิจารณาในสตราสบูร์กเมื่อปีที่แล้ว ในจำนวนนั้นมีคดีที่กลุ่มสตรีอาวุโสจากสวิตเซอร์แลนด์ได้ฟ้องร้อง พวกเธอมองว่าเป็นสิทธิในการมีชีวิต สิทธิในชีวิตส่วนตัวและครอบครัวที่ถูกละเมิดโดยนโยบายปกป้องสภาพภูมิอากาศของประเทศของตน สวิตเซอร์แลนด์อาจไม่ได้ดำเนินการเพียงพอที่จะควบคุมการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่สร้างความเสียหายต่อสภาพภูมิอากาศ กลุ่มสตรีอาวุโสจึงเรียกร้องให้ตุลาการอิสระทบทวนนโยบายของรัฐ

กลุ่มอาวุโสโต้แย้งว่าได้รับผลกระทบโดยตรงจากนโยบายของรัฐ คลื่นความร้อนที่ถี่ขึ้นนั้นส่งผลเสียต่อสุขภาพของผู้หญิงสูงวัยเป็นพิเศษ ก่อนหน้านี้กลุ่มดังกล่าวเคยฟ้องร้องต่อศาลสวิส แต่ไม่ประสบความสำเร็จ

เยาวชนชาวโปรตุเกส 6 คนซึ่งมีอายุระหว่าง 11-24 ปีก็ไปเคลื่อนไหวที่สตราสบูร์กด้วยเช่นกัน การฟ้องร้องของพวกเขามุ่งเป้าไปที่ประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปทั้งหมด รวมถึงนอร์เวย์ รัสเซีย สวิตเซอร์แลนด์ ตุรเกีย และสหราชอาณาจักร ต้นเหตุของการฟ้องร้องคือเหตุการณ์ไฟป่าที่รุนแรงในโปรตุเกสเมื่อปี 2017

พวกเขาโต้แย้งว่า การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศกำลังส่งผลเสียต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิตของพวกเขา อีกทั้งยังส่งผลให้สิทธิมนุษยชนของพวกเขาถูกละเมิดด้วย

ผู้ฟ้องร้องทั้งสองกลุ่มได้รับการสนับสนุนจากองค์กรที่มีชื่อเสียง รวมถึงกรีนพีซ และเครือข่ายปฏิบัติการทางกฎหมายระดับโลก ในการพิจารณาคดี ศาลเพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งยุโรปกำลังสร้างแนวทางใหม่ และเผชิญกับคำถามที่ว่า มีสิทธิมนุษยชนในการปกป้องสภาพภูมิอากาศหรือไม่ หากศาลตอบคำถามดังกล่าวด้วยการตอบรับ คำตัดสินของศาลจะถือเป็นแนวทางพื้นฐาน

อย่างไรก็ตามผลของการพิจารณาคดียังเปิดอยู่ มีอุปสรรคทางกฎหมายหลายประการที่อาจทำให้การยื่นอุทธรณ์ล้มเหลว หากว่าศาลไม่ได้ตัดสินในเรื่องนี้ ตัวอย่างเช่น ในกรณีของการฟ้องร้องเรื่องสภาพภูมิอากาศของโปรตุเกส ปัญหาคือมีการยื่นฟ้องต่อศาลเพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งยุโรปโดยตรง โดยไม่ได้ส่งศาลระดับชาติล่วงหน้า ดังที่สันนิษฐานกันโดยทั่วไป

คดีทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับนโยบายสภาพภูมิอากาศได้เพิ่มขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา คำตัดสินของศาลแขวงในกรุงเฮกเมื่อเดือนมิถุนายน 2015 มีผลให้รัฐบาลเนเธอร์แลนด์ต้องลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ในเดือนพฤษภาคม 2021 ศาลเนเธอร์แลนด์สั่งให้เชลล์-บริษัทน้ำมันรายใหญ่ที่สุดในยุโรป-ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลง คำตัดสินที่คล้ายกันนี้ก็มีในเบลเยียมเหมือนกันในเวลานี้

เมื่อวันอังคาร ศาลเพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งยุโรปที่สตราสบูร์กได้อ่านคำตัดสินให้กลุ่มสตรีอาวุโสจากสวิตเซอร์แลนด์ชนะคดีสภาพภูมิอากาศ ส่วนอีกสองคดีที่ฟ้องร้องโดยเยาวชนชาวโปรตุเกส 6 คน และอดีตนายกเทศมนตรีฝรั่งเศสคนหนึ่ง ศาลได้ยกฟ้อง.